T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/717
KARAR NO: 2025/995
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/03/2025
NUMARASI: 2024/861 Esas - 2025/244 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 10/07/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı ..., taşıma işleri yapan sigortalı ... Dep. A.Ş.'nin üstleneceği taşıma işlerinde oluşacak üçüncü şahıs zararlarını ''Taşıyıcı Sorumluluk Poliçesi'' ile sigorta teminatına alınmış olduğu, Sigortalı şirket, dava dışı ... Otomobil Fabrikaları A.Ş.'nin Kocaeli'de yerleşik ... San. Ve Tic. A.Ş.'den satın aldığı oto yedek parçalarını Kocaeli'den Bursa'ya taşınmasını üstlendiğini, Sigortalı ... Lojistik, üstleneceği/ üstlendiği taşıma işlerinin davalıya ait ve/veya davalının tedarik edeceği araçlarla yerine getirilmesi hususunda ve TTK mad.888 kapsamında ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (davalı) ile Hizmet Sözleşmesi başlıklı taşıma sözleşmesi akdetmiş olup işbu dava konusu taşıma da davalıya ait ... - ... plaka sayılı tır aracı ile yapılmıştır. Taşımaya konu yedek parça emtealar ... marka araçların üretiminde kullanılmak üzere ''emniyet kemeri ve emniyet kemeri ayar mekanizması'' cinsi olup 4350 adet, 9 palet olarak araca yüklenmiş ve 9 palet eşyanın tamamı, 09.08.2022 tarihinde taşıma sırasında devrilip hasarlanmış ve bu husus şoför ... tarafından irsaliyeye kayıtlandığı gibi alıcı firma hasarlı emtiayı red etmiş ve şoför tarafından da imzalı bir tutanak tanzim edilmiştir. Taşıyıcı, taşımak üzere teslim aldığı malın, taşıma sırasında zarar görmesinden sorumludur. Taşımaya konu malların, taşıma sırasında hasara uğradığı irsaliye, tutanak ve ekspertiz raporu ile sabittir. Taşıyıcı, malın hasarlı olduğuna veya malın içerisinde bulunduğu kutularda ezilmenin, ambalajında yırtılmanın olduğuna dair malın yüklendiği sırada, irsaliye üzerine bir ihtirazi kayıt düşmemiştir. İhtirazi kaydın olmaması da, malın tam ve sağlam olarak yüklendiğini, taşınan malda meydana gelen hasarın taşıma sırasında gerçekleştiğini ispat etmekte olduğunu, davacının selefi ... Lojistik ile davalı arasında ... Lojistik veya müşterilerine ait yüklerin taşımasının davalı tarafından kendisine ait ve/veya tedarik edeceği araçlarla yapılması hususunda taşıma sözleşmesi imzalanmış olup bu sözleşmede davalı ''tedarikçi/taşıyıcı'' olarak tanımlandığını, ... / ... adına hareket ettiğini belirten "..." unvanlı firma 24.08.2022 tarihli mesajı ile taşımaya konu malların hasara uğradığı yönünde bildirimde bulunmuş olduğunu, bunun üzerine davacının sigortalısı, taşımayı üstlendiği malda meydana gelen hasarı tazmin etmek amacıyla, "..." unvanlı firmaya 10.000,00 Euro ödeme yapmış ve "..." ise ... Lojistik adına 10.000,00 EURO bedelli fatura kesmiş olduğunu, Davacı, taşıma konusu yedek parçalar otomotiv sektöründe yeni araç imalatında kullanılacağından, tamamının üzerinde ezilme, eğilme, yırtılma meydana gelen bu yedek parçalar hurdaya ayrılmış ve hurda değeri ile poliçe gereğince ''tenzili muafiyet'' düşülerek sigortalısına 8.000 Euro ödeme yaptığnın, Davacı bu ödemeyi yaparak TTK md. 1472 gereğince sigortalısının haklarına halef olmuştur. Bu sebeple, davalı yapılan taleplere karşın sorumluluğunu yerine getirmediğinden, davacı ödediği tazminatı fiili taşıyan davalıdan tahsil etmek amacıyla Bakırköy ... İcra Dairesinin ... E sayılı dosyasına kayıtlı olarak icra takibi başlatmış ise de; davalının zikredilen icra dosyasına borca itiraz dilekçesi sunması neticesinde icra takibi durdurulmuş olduğunu, belirtilen nedenlerle Bakırköy ... İcra Dairesi ... Esas sayılı icra takibine vaki itirazların iptali ile takibin devamına, masraflar ile vekalet ücretinin ve %20'den aşağı olmamak kaydı ile icra inkar tazminatının davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İlgili icra takibine yapmış olduğumuz itirazda da belirttiğimiz üzere dava konusu olayda Bursa Mahkemeleri yetkilidir. Zira müvekkil şirketin yerleşim yeri Bursa' dır. Bu sebeple Sayın Mahkemenizin yetkisine itiraz ettiklerini, Alacak zamanaşımına uğradığından zamanaşımı itirazında bulunduklarını, müvekkil şirket ... Ltd. Şti., dava dışı sigortalı ... Lojistik A.Ş.' nin bir kısım taşıma işlerini üstlenmiş olduğunu, bu kapsamda yapılan işlerin tamamı resmi ve sigorta güvencesi altında yürütülmektedir.Uygulamada ... Lojistik aynı zamanda sigorta acentesi olan ... Sigorta Ltd. Şt. Aracılığı ile kapsamlı bir taşıyıcı sorumluluk poliçesi düzenlemekte ve müvekkil şirket de ilgili araçları için sigorta primlerini ... Lojistik şirketine ödemektedir. Bu ödemeler hak edişlerinden kesinti şeklinde yapılmakta olduğunu, yani müvekkil şirket de ilgili araçları kapsamında sigorta poliçesinin lehdarı durumunda olup 3. Şahıs olarak rücu talebinde bulunulması hukuka aykırı olduğunu, dava konusu hasarın gerçekleştiği araç ... - ... plakalı tırdır. Bu araç hasarın gerçekleşmesinden kısa bir süre önce çalışmaya başlamış olup çalışmaya başladığı tarihte sigorta poliçesine eklenmesi hususu sigorta şirketine bildirilmiştir. Müvekkil şirket de bu hususlarda hassas davrandığından dolayı ... Lojistik şirketine aracın sigortaya eklenip eklenmediği teyit edildikten sonra çalışmaya başlamıştır. Dava konusu hasar ise 09.08.2022 tarihinde gerçekleşmiştir. Yani müvekkil şirketin işleteni olduğu araç sigorta güvencesi altında olup müvekkil de ilgili poliçenin lehdarı konumundadır. Müvekkil şirkete ait araç dışarıdan gelip hasara sebep olan bir 3. Şahıs değildir. Bu sebeple 3. Şahıs muamelesi görerek rücu talebinde bulunulması hukuka aykırı olduğunu, bu bağlamda sigorta primleri müvekkil şirket tarafından ödenen bir poliçe kapsamında bir hasar ödemesi yapıldığından başkaca rücu şartları da bulunmadığından dolayı işbu dava haksızdır. Bu durum amiyane tabirle kasko poliçenizin bulunduğu bir aracın ailenizden birinin idaresinde iken tek taraflı kaza yapması sonrasında sigorta şirketince hasar ödemesinin yapılıp sonrasında ayrıca bir rücu şartı olmamasına rağmen şoförden rücu talebinde bulunulmasına benzemektedir. Bu şekildeki bir sigorta poliçesinin bir anlam ifade etmeyeceği izahtan varestedir. Taşıyıcı sorumluluk sigortasının tanımı '' Malın bir yerden bir yere götürülmesi esnasında taşıyıcıdan kaynaklı, yükte oluşacak zararın, taşıma yapan firmadan veya taşıt sahibinden yada aracı kullanan kişiden istenmesi halinde hukuki sorumluluğunu teminat altına alır. '' şeklindedir. Müvekkil şirket bu tanımdaki taşıyıcıdır. Yani ilgili poliçe müvekkilin bu nevideki risklerini sigortalamaktadır. Kanaatimizce bu olaydan sonra ... Lojistik ile sigorta şirketi arasında poliçenin uygulanışı konusunda çıkan bir uyuşmazlık sebebiyle başka bir sigorta şirketine yaptırılan sigorta poliçesinde ilgili araçlar liste halinde poliçeye eklenmiş ve belirtilen plakaların sigorta kapsamında olduğu ve ilgili ruhsat sahiplerine rücu edilemeyeceğine dair ibare eklenmiş olduğu belirtilen nedenlerle davanın reddine, alacağın %20' sinden az olmamak üzere davacı aleyhine icra inkar (kötü niyet ) tazminatına hükmedilmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ... TTK'nın 855/5.maddesinde düzenlenen kasıt veya pervasızca davranışa dayalı açılan bir dava da söz konusu olmadığından davada bir yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiği anlaşılmıştır. Somut olayda emtianın teslim tarihinin dosyaya sunulan evraklardan dava dışı ... firmasının fabrikasına teslim tarihinin 10/08/2022 olduğunun anlaşıldığı, ancak davacı tarafça dava konusu icra takibinin 30/11/2023 tarihinde başlatıldığı ve bu suretle bir yıllık zamanaşımı süresi geçmesinden sonra icra takibinin başlatıldığı anlaşıldığından davalının zamanaşımı itirazı yerinde görülmüş ve davanın bu sebeple reddine," karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin davada uygulanması gereken zamanaşımı süresi yönünden hataya düştüğünü, yanlış kanun hükmü uyguladığını, uygulanması gereken kanun maddesinin TTK M. 855 F. 1 değil, TTK M. 855 F. 3 hükmü olduğunu, TTK m. 855 f. 3 gereğince davalı aleyhine icra takibinin 1 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde başlatıldığını, İlk Derece Mahkemesi'nin davanın zamanaşımı nedeniyle reddi kararının hukuka aykırı olduğunu, davacı ... tarafından düzenlenen sigorta poliçesinin taşıyıcı sorumluluk poliçesi olduğunu, davacı tarafından sigortalının üstleneceği taşımalarda oluşacak üçüncü şahıs zararlarının teminat altına alınmış olduğunu ve bu sigortanın "sorumluluk sigortası" olduğunu, davacı halefiyetinin TTK m. 1481'e göre belirlenmesi gerektiğini, ilk derece mahkemesinin, söz konusu sigortayı mal sigortası gibi değerlendirdiğini ve davacının halefiyetini TTK m. 1472'e göre belirlediğini, bu durumun dahi ilk derece mahkemesinin dava konusu vakıaları ve hukuki sebepleri, uygulanacak mevzuat hükümlerini yanlış değerlendirdiğini ortaya koyduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava; ''taşıyıcı Sorumluluk poliçesi" kapsamında akdi taşıyıcıya ödenen hasar bedelinin, fiili taşıyıcıdan rücuen tazmini istemine ilişkin takip talebine vaki itirazın iptali davasıdır.İlk derece mahkemesince davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunmuşlardır. İstinafa konu uyuşmalık temelde; somut uyuşmazlık uygulanacak zamanaşımının başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkindir. Davacı ... şirketince davalı hakkında Bakırköy ... İcra Dairenin ... E. dosyası ile 8.315 Euro alacağın tahsili için 30/11/2023 tarihinde ilamsız icra takibi başlattığı davalının itirazı üzerine eldeki davanı açıldığı görülmektedir. Takip talebinde borcun sebebi olarak ayrıntı şeklide ödenen tazminatın halefiyet gereği rücusunun talep edildiği de belirtilmiştir. Davacı ... şirketinin dava dışı sigortalısı ... Lojistik A.Ş. ile taşıyıcı sorumluluk sigorta poliçesi düzenlediği, ... lojistik firması ile davalı arasında taşıma hizmetleri sözleşmesi yapıldığı, davalının davacıya ait bir kısım taşımaları fiilen yerine getirdiği anlaşılmaktadır. Akdi taşıyıcının Kocaeli'den Bursa'ya taşınması işini üstlendiği yükün, fiili taşıma işini davalıya verdiği, davalıya ait araç ile taşınma esnasında yükün 09/08/2022 tarihinde hasarlandığı anlaşılmaktadır. Yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin Türkiye içinde olması nedeniyle davaya konu taşımanın TTK hükümlerine tabi olduğu belirlenmiştir. 6102 sayılı TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.Yasal halefiyet hakkına sahip olan davacı, selefi bulunduğu kişi davayı hangi zamanaşımı süresi içinde açması gerekiyorsa davayı o süre içinde açması gerekir. Somut olayda akdi taşıyıcı ... lojistik firmasının hasar bedelini yükün gönderileni ... firmasına/yetkilendirdiği firmaya 19/06/2023 tarihinde ödemiştir. Rücu alacaklısı konumunda bulunan ... lojistik firmasının TTK 855/3 fıkradan yararlanabilmesi için zararı ve rücu borçlusuna bildirimde bulunulmuş olması gerekir. Somut olayda kaza yapan araç davalı şirkete ait olup onun çalışanı şoför tarafından irsaliye altına düşülen not ve gönderilen ... firması ve yine davalı şoförünün birlikte hasara ilişkin tuttukları tutanak ile davalını hasardan haber olduğu ve artık ihbarın yerine gelmiş sayılması gerekir. Bu durumda rücu alacaklısı ... lojistik şirketinin zamanaşımı TTK 855/3 gereği ödemeyi yaptığı tarihten itibaren başlar. Bu durumda 1 yıllık zamanaşımı süresi 19/06/2024 tarihinde dolmaktadır. Eldeki uyuşmazlıkta ise icra takibi rücu alacaklısının halefi olan sigorta şirketince zamanaşımı süresi içinde 30/11/2023 tarihinde başlatılmıştır. Bu durumda mahkemece işin esasına girilip deliller toplanmadın TTK 855/5 maddesinde düzenlenen kast veya pervasızca davranışa dayalı dava bulunmadığı gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen karar isabetli olmamıştır. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, 2-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine, 3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 10/07/2025