T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1838
KARAR NO: 2025/1532
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/09/2024
NUMARASI: 2024/173 Esas - 2024/618 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Genel Kredi Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/10/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı ve davalılar vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Banka tarafından ... ... Mim. İnş. Taah. Ve Tic. A.Ş. lehine ve diğer borçlular Mükail ..., ... ... ve Tarık ...'ın müşterek borçlu ve müteselsil kefaleti ile Genel Kredi Sözleşmesine istinaden krediler tesis edilerek kullandırıldığını, kredi borcunun geri ödenmemesi üzerine kredi hesapları kat edilerek, Kartal 3. Noterliğinden 24/01/2019 tarih ve ... yevmiye no’lu ihtarname keşide edildiğini ve işbu ihtarnamenin borçluların Genel Kredi Sözleşmelerinde yazılı adreslerine gönderildiğini, borcun yine ödenmemesi üzerine, asıl borçlu şirket ve müteselsil kefiller hakkında İstanbul 9. İcra Müd. ... Esas sayılı dosyasından ilamsız haciz yolu ile takibe geçildiğini, ancak davalı borçlular tarafından ilâmsız takipte borca, faize ve tüm ferilerine ve yetkiye itiraz edilmiş bulunulduğundan haklarındaki takibin durduğunu belirterek, davalı borçluların İstanbul 9. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı takibimize yaptıkları haksız ve dayanaksız itirazlarının iptaline ve takibin aynı koşullarla devamına karar verilerek yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine, davalıların %20'dan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine, HMK. 329. Maddesi gereği kötü niyetli davalılar hakkında disiplin para cezası takdirine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Tüm müvekkillerinin adresi İstanbul Anadolu yakasında olduğunu, hem yetkili icra müdürlüğü, hem de itirazın iptaline bakmaya yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu İcra Müdürlükleri ve Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle öncelikle yetki itirazının karara bağlanmasını, dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini talep ettiklerini, davacı vekili her ne kadar genel kredi sözleşmesinde yetki hükmünün olduğunu belirtse de, genel kredi sözleşmelerinin tek taraflı sözleşme olması ve hükümleri açısından genel işlem şartları taşıması, dolayısıyla müzakereye açık olmaması nedeniyle geçersiz olduğunu, bunun yanında, şahıs olan müvekkillerinin genel kredi sözleşmesindeki kefaletten döndüklerini ve artık sözleşme onlar açısından bağlayıcılığını kaybettiğini, bu nedenle yetki sözleşmesi de geçersiz veya iptal olduğunu, bu nedenle yetki itirazının kabulünü talep ettiklerini, davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle reddini talep ettiklerini, huzurdaki dava 1 yıllık zamanaşımı / hak düşürücü süre içinde açılmamış olduğundan davanın esasa girmeden önce, 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmamış olması nedeniyle reddi gerekmekte olduğunu, eğer istenecek bir alacak varsa da bu alacağın sahibi de KGF olduğunu, bu nedenle davacı kredi borcunu KGF' den tahsil ettiğinden, müvekkiline yönelteceği bir alacağı kalmadığından hem talebinin reddini, hem de bu alacak artık KGF' ye geçtiğinden aktif husumeti sona erdiğinden, davanın öncelikle husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, davanın hem usulden hem de esastan reddi gerekmekte olduğunu savunarak davanın usulden ve esastan reddini, yargılama masrafları ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davaya konu takibe davalı/borçlular tarafından 20/05/2019 ve 31/05/2019 tarihlerinde itiraz edildiği, itirazın davacı/alacaklıya tebliğ edilmediği, davacı tarafından 13/02/2020 tarihinde itirazın iptali davası ikame etmek amacıyla arabuluculuğa başvurulduğu, arabuluculuk tutanakların davacı ve davalılar vekilleri tarafından imzalandığı, arabuluculuk sürecinin 06/03/2020 tarihinde anlaşamama ile sonuçlandığı, davalı/borçluların itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ olunmadığından, davacının borca itirazdan haberdar olduğu tarihin arabuluculuğa başvuru tarihi olarak kabul etmek gerektiği, itirazın iptali davası açmak için dava şartı olarak öngörülen arabuluculuğa başvuru yapılmasına rağmen davacı alacaklıya tebligat yapılmadığından itirazdan haberdar olmadığı gibi bir değerlendirmenin TMK'nın 2. Maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralı ile bağdaşmayacağı, arabuluculuğa başvurunun, dava açmak için kanunda öngörülmüş süreleri durdurduğu, arabuluculuk sürecinde geçen sürenin itirazdan haberdar olma ile başlayan bir yıllık sürenin sonuna eklenmesi gerektiği, somut olayda davacının borca itirazı öğrendiği tarih 13.02.2020 olarak kabul edildiğinde, dava açmak için başlayan sürenin durduğu, itirazın iptali davası açması amacıyla kanunda öngörülen hakdüşürücü sürenin arabuluculuk sürecinin sona erdiği 06/03/2020 tarihinden itibaren yeniden başladığı, iş bu davanın ise arabuluculukta geçen 21 günlük süre hariç görüşmelerin sona erdiği 06/03/2020 tarihinden yaklaşık 4 yıl sonra 20/03/2024 tarihinde ikame edildiği anlaşılmakla ve değerlendirilmekle; Davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılarak, hak düşürücü süre içerisinde açılmayan davanın reddine," karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı ve davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; itirazın iptali davası süresinde açıldığından davanın süresi açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine verilen ilk derece mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu, Yargıtay Hukuk Genel Kurul kararında da "İİK'nın 67/1. maddesi uyarınca itirazın iptali davası alacaklı tarafından itirazın kendisine veya vekiline tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde açılabilmektedir. Bu bir yıllık süre hak düşürücü süre olup açık kanuni düzenlemeye göre dava açma süresi itirazın tebliği ile başlayacaktır." şeklinde belirtildiğini, davalıların İstanbul 1. İcra Müd. ... esas sayılı takip dosyasına yaptıkları itirazın, davacı bankaya tebliğ edilmediğinden bir yıllık hak düşürücü sürenin davacı banka yönünden başlamadığını, bu nedenle huzurdaki davanın yasal süresi içerisinde açılmış olduğundan yapılacak istinaf incelemesi neticesinde ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştirDavalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının dava açma yetkisinin yani aktif husumeti bulunup bulunmadığının belli olmadığını, davanın bu nedenle de reddi gerektiğini, kefalet sözleşmesinin borçlar kanunu 583. maddesine göre düzenlenmediğinden geçersiz olduğunu, davalılar tarafından icra takibi başlatılmadan önce ve borçlu şirketin ekonomik durumu değişmesi nedeniyle 31.01.2019 tarihinde, Borçlar Kanunu 599. maddesine göre, kefaletten dönme hakkının kullanıldığını, bu nedenle kefil olarak gösterilen davalılar aleyhine açılan davanın reddinin talep edildiğini, davalı şirketin ve diğer kefillerin hiçbir bir borcu olmadığını ve davanın bu nedenle de reddedilmesi gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE :
Dava, genel kredi sözlemesine dayalı alacağın tahsili istemiyle başlatılan ilamsız icra takibine itirazın iptali davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı noktasındadır.Davacı tarafça davalılar hakkında İstanbul 9. İcra müdürlüğünün ... E. Dosyası ile "genel kredi sözlemesi, ihtarname, hesap özedi, kredi kartı sözlemesi, çek hesabı açılı sözleşmesi" borcun sebebi gösterilerek toplam 85.921,42 TL nin tahsili için 30/04/2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, borçluların itirazı üzerine takibin durduğu, itiraz dilekçesinin alacaklıya tebliğ edilmediği, davacı tarafça 13/02/2020 tarihinde arabuluculuğa başvurulduğu, son tutanağın 06/03/2020 tarihinde düzenlendiği, eldeki davanın 20/03/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Hak düşürücü süre mevzuatımızda genel bir düzenlemeye konu olmamakla ve kendisine dair bir tanıma yer verilmemekle birlikte çeşitli haklar için öngörülmüştür. Hak düşürücü süre ifadesinden anlaşılacağı üzere bu kurum; ilgili hakkın düşmesi, sona ermesi, ortadan kalkması sonucunu doğurmaktadır. Kanun koyucu, zamanaşımını kesen ve durduran sebepleri 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 153’üncü ve 154’üncü maddelerinde hüküm altına almasına karşın hak düşürücü süreye ilişkin bu şekilde bir düzenleme getirmemiştir. Zaman aşımının durması ve kesilmesine ilişkin bu düzenlemelerin kıyas yoluyla hak düşürücü sürelere uygulanması da mümkün değildir. Bu doğrultuda zaman aşımından farklı olarak hak düşürücü sürelerin durması ve kesilmesi söz konusu olmamaktadır. Ancak bu genel kurala ilişkin hak düşürücü sürelerin durmaması, kesilmemesi hususunda istisnai durumların da söz konusu olabilmektedir.6325 sayılı Hukuki Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Kanunu'nun “Dava Şartı Olarak Arabuluculuk” başlıklı 18/A maddesi (15) Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.” düzenlemesini içermektedir. Yine 7226 sayılı Kanunun Geçici 1-a. maddesinde, dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikâyet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm süreler; ... 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hükmü içeren diğer kanunlarda taraflar bakımından belirlenen süreler ve bu kapsamda hâkim tarafından tayin edilen süreler ile arabuluculuk ve uzlaştırma kurumlarındaki sürelerin 13/3/2020 (bu tarih dâhil) tarihinden geçerli olmak üzere 30/04/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar duracağı düzenlenmiştir. Bu süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Durma süresinin başladığı tarih itibarıyla, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün uzamış sayılır. Salgının devam etmesi halinde Cumhurbaşkanı durma süresini altı ayı geçmemek üzere bir kez uzatabilir ve bu döneme ilişkin kapsamı daraltabilir. Salgının devam etmesi nedeniyle bu durma süresi, 29/04/2020 tarih ve 2480 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile 15/06/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uzatılmıştır. İlk derece mahkemesince, davacı tarafından dava açılmadan önce 13/02/2020 tarihinde arabuluculuğa başvuru yapıldığı, 06/03/2020 tarihinde sürecin anlaşamama ile sonuçlandığı ve son tutanağın düzenlendiği, davanın ise arabuluculuk sürecinin sona ermesinden yaklaşık 4 yıl sonra açıldığı anlaşılmakla eldeki davanın hak düşürücü süreden sonra açıldığı kabulü ile davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.İlk derece mahkemesince her ne kadar yukarıdaki gerekçe ile ara buluculuk başvurusu esas alınarak davanın hak düşürücü süreden sonra açıldığı kabulü ile sonuca gidilmiş ise de, Yargıtay 11. HD'nin 2024/3074 E- 2024/6421 K sayılı, 16.09.2024 tarihli İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi ile 14. ve 43. Hukuk Dairelerinin kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine dair verdiği karar içeriği de dikkate alındığında; 2004 sayılı Kanun'un 67. maddesinin birinci fıkrasında açıkça itirazın iptali davasının, itirazın tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde açılması gerektiği düzenlenmiştir. Hak düşürücü süre niteliğinde olan bu bir yıllık sürenin başlangıcını, genişletici yoruma tabi tutarak alacaklı aleyhine, arabuluculuk anlaşamama tutanağının imzalandığı tarih olarak tespit etmek isabetli değildir. Dava açma süresi, itirazın tebliği ile başlayıp İtirazın tebliğ edilmediği bir durumda süre işlemeye başlamayacağından ilk derece mahkemesi kararı isabetli görülmemiştir.Kaldırma kararının niteliğine göre bu aşamada davalı tarafın istinaf sebepleri inceleme konusu yapılmamıştır. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, kaldırma sebebine göre davalıların istinaf başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilerek davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,2-Davalıların istinaf talebinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,3-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,4-İstinaf başvurusu bu aşamada incelenmediğinden davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcı ile istinaf başvuru harcının istemi halinde kendisine iadesine,5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 30/10/2025