T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1628
KARAR NO: 2024/1648
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
ARA KARAR TARİHİ: 23/09/2024
NUMARASI: 2024/499 Esas
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 12/11/2024
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: İhtiyati tedbir talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin, ... Bankası Samandıra/İstanbul Şubesine ait keşidecisinin ve alacaklısının ... olduğu, ... çek numaralı, 20.04.2024 vade tarihli 600.000,00 TL bedelli çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, müvekkilinin cafe işletmecisi olup kendisine ait cafesinin olduğunu, müvekkili çeki imzalayıp gelecek olan gıda firmasına teslim etmek için hazırladığını, o arada kısa bir süre sonra masasına baktığında çeki bulamadığını, çekin müşteriler veya çalışanlar tarafından çalındığını düşündüğünü, bunun üzerine İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/62 esas sayılı dosyasında çek iptali davasını açtığını, devamında mahkemece ödeme yasağı kararı verildiğini, ancak çek vade tarihi geldiğinde mahkemeye gelen banka cevabına göre davalının çeki bankaya sunduğunun anlaşıldığını, çekin aslının davalının uhdesinde olduğunu, İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/262 esas sayılı dosyasından taraflarına davalıya karşı çekin istirdatı davasını açmak için 2 haftalık süre verildiğini, müvekkili cafe işletmecisi olup, davalı tarafın çimento sektörü ile uğraştığını, müvekkili ile davalı tarafın hiçbir zaman ticari ilişkisinin olmadığını, müvekkilin çekinin davalı tarafın eline nasıl ve ne şekilde geçtiğini anlamadıklarını belirterek müvekkilinin ileride zor durumda kalmaması için ... Bankası Samandıra/İstanbul Şubesine ait keşidecisinin ve alacaklısının ... olduğu,... çek numaralı, 20.04.2024 vade tarihli 600.000,00 TL bedelli çeki için istirdat kararı ve İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/262 Esas dosyasına sunmaları için tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Somut uyuşmazlıkta; davacı vekili, davacının lehtarı ve keşidecisi olduğu dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığını, zayi davası açtığını, dava sırasında çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğini öğrendiğini bu sebeple davalıya karşı eldeki istirdat davasını açtığını iddia etmiş, dava konusu çekle ilgili ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Somut olayımızda davacının talebi, kaybettiğini iddia ettiği çekin istirdatına dayanmakta olup, söz konusu uyuşmazlık menfi tespit uyuşmazlığı değildir. Haliyle menfi tespit davalarında uygulanan İİK madde 72'nin olayımızda uygulanabilirliği bulunmamaktadır. Bu aşamada davanın TTK'nın 792. maddesi uyarınca açılmış çek istirdadı davası olduğu, bu nedenle ihtiyati tedbir talebinin HMK'nın 389 vd maddelerine göre değerlendirilmesi gerektiği, dosyanın bulunduğu aşama itibariyle ara karar tarihi itibariyle dosyada dava konusu çekin davacı elinden rızası hilafına çıktığı, davalının çekin iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğuna yönelik yaklaşık ispatı sağlar delil bulunmadığı, bu hususların ancak toplanacak deliller ve yapılan yargılama neticesinde tespit edilebileceği yine bankadan gelen yazı cevabı ekindeki çek fotokopisi incelendiğinde davaya konu çek üzerindeki ciro silsilesinin düzgün olduğu da gözetilerek mahkemece ihtiyati tedbir verilebilmesi için davacının iddiaları yönünden yaklaşık ispat şartı gerçekleşmediğinden davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin reddine," karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İhtiyati tedbir talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilin ... Bankası Samandıra/İstanbul Şubesine ait keşidecisinin ve alacaklısının ... olduğu, ... çek numaralı, 20.04.2024 vade tarihli 600.000,00 TL bedelli çekin müvekkilin rızası dışında elinden çıktığını, müvekkilin çeki imzalayıp gelecek olan gıda firmasına teslim etmek için hazırladığını, o arada kısa bir süre sonra masasına baktığında çeki bulamadığını, çekin müşteriler veya çalışanlar tarafından çalındığını düşündüğünü, bunun üzerine İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024-262 esas dosyasında çek iptali davasını açtığını, devamında mahkemece ödeme yasağı kararı verildiğini, ancak çek vade tarihi gelince mahkemeye gelen banka cevabına göre davalının çeki bankaya sunduğunun anlaşıldığını, çek aslının davalının uhdesinde olduğunu, müvekkilin cafe işletmecisi olduğunu, davalı tarafın çimento sektörü ile uğraştığını, müvekkil ile davalı tarafın hiçbir zaman ticari ilişkisi olmadığını, müvekkilin çekinin davalı tarafın eline nasıl ve ne şekilde geçtiğini anlamadığını, davalı taraf kötü niyetli olduğunu, müvekkilin rızası dışında çekin elinden çıktığını, bu sebeple müvekkilin ve mağduriyet yaşamaması adına istirdata karar verilmesi gerektiğini, ihtiyati tedbir talebinin 23.09.2024 tarihli ara kararda yaklaşık ispat edilmediği gerekçesiyle reddine karar verildiğini, oysa açıkça müvekkil cafe sektöründe olup, davalının ise çimento sektöründe olduğunu, aralarında hiçbir ticari bağlantı bulunmadığını, davalı tarafın vermiş oldukları cevap dilekçesinde de açıkça ticari ilişkilerinin olmadığını ve çeki müşterilerinden aldıklarını beyan ettiklerini, bu durumun açıkça müvekkilin iradesi dışında elinden çıkan çek yönünden ihtiyati tedbir kararı verilmesi için yaklaşık ispatın dosya kapsamından anlaşılacağını, ihtiyati tedbir kararının verilmesi gerektiğini, çeki ellerinde bulunduran davalı veya 3. Kişilerin her an müvekkile karşı icra takibi başlatabileceğini ve bu durumun imkansız bir mağduriyete sebebiyet verebileceğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: davacının iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunu, çekteki ciro silsilesi düzgün olmakla, davacı tarafından yaklaşık ispatı sağlar delil sunulamamış olmakla istinaf talebinin reddi gerektiğini, dava konusu çekin keşidecisinin ..., lehtarın da ... olduğunu, yani davacının çeki kendisi adına keşide ettiğini, davacının keşideci ve lehtar sıfatlarının birleştiğini, kanunda belirtildiği üzere keşidecilerin çek iptali davası açamayacağını, keşidecinin çek iptali davası açamayacağı gibi istirdat davası da açamayacağını, istirdat davasının ancak çeki elinde bulundurduğunu iddia eden yetkili hamilin açabileceğini, aksi halde tüm keşidecilerin ödeyemeyeceğini öngördüğü bir çeki piyasaya çıkarmadan önce kendisine keşide etmek suretiyle vadesi gelmeden de çek iptali ve istirdat davası açarak ödemeyi sürüncemede bırakacak ve kanununda yer alan bu açığı kötü niyetli olarak kullanabileceğini, keşidecinin işbu davayı açmakta haksız olduğu gibi, tedbir talep etmekte de haksız olduğunu, davacının tedbir talebinin yalnızca borçtan kurtulmaya yönelik olduğunu beyanla, istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Talep, rıza hilafına elden çıkan çek nedeniyle istirdat istemli davada ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemidir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, talep konusuna ilişkin olarak ihtiyati tedbir şartlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır. TTK 792. Maddesi düzenlemesi gereği, ihtiyati tedbir isteyen taraf, talep konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve karşı tarafın senedi kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak devraldığını ispatla mükelleftir. HMK'nın 389. maddesi uyarınca, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyat tedbir kararı verilebilir. " Aynı Kanun'un 390/3 maddesi,'' Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir. İhtiyati tedbir yasada geçici hukuki korumalardan olup, Kanun hükmü, tedbir talep edenin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğunu düzenlemiştir. İstirdat davasına konu çekin keşideci ve lehtarının ve ilk cirantasının davacı ... olup ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı, dosyanın bulunduğu aşama itibariyle ihtiyati tedbir verilebilmesi için davacının iddiaları yönünden yaklaşık ispat şartı gerçekleşmediği anlaşılmakla ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-İhtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)f maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.12/11/2024