T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1868
KARAR NO: 2025/2023
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/06/2025
NUMARASI: 2025/237 Esas - 2025/538 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 29/12/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkil şirket ... A.Ş.; hava, kara ve denizyolu taşımacılığı hizmeti sunan ... firmadır. TTK'da Taşıma İşleri Komisyoncusu olarak tanımlanan ... firmalar, göndericiden aldıkları talimat ile taşıma işini organize eder ve yükün fiili taşıyan firmalarlarla (armatörlerle) taşıtılmasını sağlar. Müvekkil ... firma olarak sağlamış olduğu hizmet ile ... konşimento kapsamında emtiaların Birleşik Krallık'tan Türkiye'ye taşınmasını sağlamıştır. Taşıma işi gerçekleştirilmiş, yük varış limanına tam ve sağlam olarak varmış ancak alıcısı yükü çekmemiştir. Uluslararası taşımalarda yükün çekilmemesi halinde varış limanında bir takım ödemeler demuraj, ardiye bedeli, imha masrafı vb. masraflar doğmaktadır. Somut olayda da alıcının yükü çekmemesi nedeniyle işbu dava konusu bedeller doğmuş yükün çekilmemesinden doğan bu bedeller Taşıma Hukuku'ndaki taşıtan-taşıyan ilişkisi sebebiyle fiili taşıyan (armatör) firmalar tarafından, ... firmalara yansıtılacağını, ... firmalar ise katlanmakta oldukları bu bedelleri kendi taşıtanına (yani gerçek göndericiye) yansıtır. Ancak bu durum uluslararası taşımalarda çok yaygın yaşandığı için sigorta şirketleri ... firmaların bu tarz katlanmak zorunda kaldıkları zaralarını sigortlayacak ... Sorumluluk Poliçeleri yaptırmaktadır. Müvekkilimiz de aşağıda detaylı açıklayacağımız üzere ... firma olarak hukuki sorumluluklarını güvence altına alacak ... poliçesini davalı şirket bünyesinde yaptırmış, ... numaralı ... Poliçesi'ndeki çekilmeyen yük klozunda açıkça yazıldığı haliyle; malın alıcısı tarafından teslim alınmaması halinde meydana gelen giderler teminat kapsamında sayılmıştır. Kaldı ki ... Poliçesi bir sorumluluk poliçesi olup, çekilmeyen yük masrafları açıkça teminat dışı sayılmadığı sürece, poliçe kapsamında koruma altında sayılır. Zira çekilmeyen yük masrafları, ... firmalar için bir sorumluluk masrafları olduğunu, işbu poliçe kapsamında yükün alıcısı tarafından çekilmemesi sebebiyle meydana gelen ve müvekkil tarafça karşılanan zararlar bakımından davalı sigorta şirketine karşı huzurdaki dava ikame edildiğini, bu noktada önemle belirtmek gerekir ki davamız sigortalı ile sigortacı arasındaki bir uyuşmazlık olup görevli mahkeme genel asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, her ne kadar zararın doğduğu taşıma deniz taşıması olsa da, işbu dava yük ilgilisi ile deniz taşıyanı arasında olan ve yükten doğan bir dava olmadığı ve TTK'nın sigorta hükümleri gereği başlatılan bir dava olduğu için, görevli mahkeme asliye ticaret mahkemeleridir.Yukarıda ayrıntıları ile belirtildiği gibi, müvekkilin işbu taşımada yükün çekilmemesi sebebiyle oluşan zararı, 9.107,01 USD + 171.280,55 TL + 1.293,20 İngiliz Sterlini olduğunu, davacı tarafından davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulmuş ve TTK m. 1427/2 gereği, sigorta şirketi temerrüde düşürülmüş olmasına karşın davalı tarafından herhangi bir sigorta tazminatı ödemesi yapılmadığını, hal böyle iken, 9.107,01 USD + 171.280,55 TL + 1.293,20 İngiliz Sterlini alacak ve takip öncesi faizleri için İstanbul 20. İcra Müdürlüğü ... E. icra dosyası ile takibe geçildiğini ancak davalı şirket herhangi bir borcu olmadığından bahisle icra takibine itiraz ettiğini, İstanbul 20. İcra Müdürlüğü ... E. icra dosyası ile takibe geçilen müvekkil alacağının tahsiline ilişkin olarak davalının itirazına müteakip, 10.10.2024 tarihinde icra dosyası ve tüm fer'ileri için arabuluculuk başvurusu yapıldığını, arabuluculuk süreci 04.11.2024 tarihinde anlaşmama ile sonuçlanmış olup yasal süresi içerisinde işbu davanın açılması gereği doğduğunu, bu nedenlerle borçlunun icra takibine vaki haksız ve kötü niyetli itirazının iptali için dava açma zorunluluğu hasıl olduğunu, takip konusu alacak likit ve kesinleşmiş fatura alacağı bu nedenle likit alacağa haksız ve mesnetsiz şekilde itiraz eden davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Davacı yan öncelikle davada taraf ehliyeti ispatlamalıdır. Davacı müvekkil şirkete ... sigorta poliçesi ile sigortalıdır. Yani davacı yan taşıyıcıdır, mal sahibi değildir. "Nakliye aracılığı sorumluluk (...) Sigortası, freight ... olarak faaliyet gösteren şirketlerin uluslararası konvansiyonlar kapsamındaki yükümlülüklerine karşılık teminat sağlayan bir sigorta türüdür. Bu sigorta, ulusal ve uluslararası taşımacılık ve depolama işleri yapan nakliyat firmalarının nakliye, taşıma, depolama veya taşımacılığa ait diğer işleri ile ilgili bedelli taşıma sözleşmelerinden doğan sorumluluklarını poliçede belirtilen şart ve limitler dâhilinde teminat altına alır." Yani taşıyıcıların, taşıdıkları emtialara kusurları ile verdikleri hasarları sigorta poliçesi teminatı ile sınırlı olarak teminat altına alır. Sigortaya başvurma ve hasarı talep etme hakkı ise 3.şahıslara aittir. Bu nedenle davacı sigortalının müvekkil şirketten hasar talebinde bulunabilmesi için hasarı emtia sahibine ödemiş olması, ödemeyi dekont ve muhasebe kayıtları ile ispatlaması, alacağı temlik aldığına dair temliknameyi dosyaya sunmuş olması gereklidir. Dava konusu taşımada bu anlamda bir hasar bulunmamakla birlikte davacı yanın talepleri demuraj, ardiye, gümrük, iç taşımaya ilişkin masraflardır. Bu masrafları talep edebilmesi için öncelikle sigorta poliçesi kapsamında belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmiş olması gereklidir. Bu yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatladıktan sonra yapılan ödemeleri muhasebe kayıtları, banka dekontları ile ispatlayarak işbu ödemeleri ilişkin ibraname ve temlikname almış olması ve bu ibraname - temliknameyi dosyaya sunmuş olması gereklidir. Oysa dosyada bu yönde bir delil bulunmamaktadır. Bu nedenle davanın husumetten reddin
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece; "taraflar arasında Nakliye Aracılığı Sorumluluk (...) Sigortası bulunduğu, dava dışı alıcı tarafından yükün çekilmemesi nedeniyle davacı sigortalının ... tarafından düzenlenen ... ve ... numaralı demuraj faturaları, ... A.Ş. tarafından düzenlenen ... ve ... numaralı ardiye hizmetine ilişkin faturalar, ... Ltd. Şti. tarafından düzenlenen ... ve ... numaralı bekleme ücretine ilişkin faturalar, ... Ltd. Şti. tarafından düzenlenen ... numaralı fatura, ... ... Limited tarafından düzenlenen ... ve ... numaralı faturalar, ... Limited Şirketi tarafından düzenlenen ... numaralı imha işlemine dair fatura nedeniyle ödemeler yaptığı, işbu faturalar nedeniyle yapılan ödemelerin davalıdan tahsili istemi ile dava konusu icra takibinin başlatıldığı, yapılan ödemelerin kadri maruf olup olmadığı hususunun deniz ticaretine ilişkin olduğu, dava konusu taşımanın da deniz taşımacılığı olduğu, uyuşmazlığın TTK 4. maddesinde uyarınca TTK'da düzenlenen taşıma sözleşmesinden kaynaklanan mutlak ticari dava olup, Deniz Ticaret Hukukuna göre Özel İhtisas Mahkemesi olan Ticaret Mahkemesinde çözümlenmesi gerektiği anlaşılmakla, mahkememizin görevsizliğine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; uyuşmazlık konusunun deniz taşımacılığından değil, sigorta sözleşmesinden doğduğunu, ... poliçesi nitelik itibariyle sorumluluk sigortası olup yerel mahkemenin görev yorumunda usul hatası yaptığını, mevcut davaya deniz taşımacılığı hükümlerinin uygulanamayacağını beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını, Asliye Ticaret Mahkemesi’nin görevli olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE : Dava, davacı sigortalının deniz taşıması nedeniyle (dava dışı alıcı tarafından yükün çekilmemesi nedeniyle) ödemek zorunda kaldığı bedellerin Nakliye Aracılığı Sorumluluk (...) Sigorta poliçesi kapsamında nakliye aracılığı sorumluluk sigortacısı olan davalıdan tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, yukarıda yazılı gerekçe doğrultusunda davada Deniz İhtisas Mahkemesi görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, bu karara karşı, davacı vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.6100 sayılı HMK. 114-(1)-c) maddesi uyarınca; görev mahkemeye ilişkin olumlu dava şartıdır. HMK. 1 maddesi uyarınca; mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir.Mahkeme tarafından dava şartlarının bulunup bulunmadığı, davanın her aşamasında re'sen araştırılır. Dava şartının bulunmaması halinde, HMK.'nın 115/2. maddesi uyarınca; davanın usulden reddine, karar verilir.Ticari davalar TTK. 4. maddesinde; mutlak ve nispi ticari dava olarak düzenlenmiştir. Uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen bir hususa ilişkin olması veya davanın ticaret mahkemesinde görüleceğine dair açık bir yasal düzenlemenin bulunması halinde mutlak ticari dava, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan uyuşmazlıklarda ise; nispi ticari dava söz konusu olup, ticaret mahkemesi görev alanı içinde kalacaktır. TTK.'nın 5. maddesine göre; Asliye Ticaret Mahkemeleri, tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ile özel kanunlardan doğan özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer dava ve işlere bakmakla görevlidir. Ancak TTK'nın 5/2. Maddesinde ise, bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebileceği düzenlenmiştir. HSYK 'nın 20/07/2004 tarih ve 370 sayılı kararı ile İstanbul 'da kurulup faaliyete geçirilen denizcilik ihtisas mahkemesinin yargı alanının İstanbul İli mülki sınırları olarak belirlenmiş ve yine 09/09/2014 tarihli ticaret mahkemesi hakimleri ile bazı yer adli yargı hakimlerinin müstemir yetkilerinin düzenlenmesine ilişkin yetki kararnamesi ile 6102 sayılı TTK 5/2 maddesi gereğince İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi, TTK 'dan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticareti ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmak üzere münhasıran görevlendirilmiştir.Somut olayda uyuşmazlığa malın alıcısı tarafından çekilmemesi nedeniyle demuraj faturaları, ... A.Ş. tarafından düzenlenen ardiye hizmetine ilişkin faturalar, ... Ltd. Şti. tarafından düzenlenen bekleme ücretine ilişkin faturalar, ... Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, ... ... Limited tarafından düzenlenen, ... Limited Şirketi tarafından düzenlenen imha işlemlerine işlemine fatura alacağına ilişkin olup, uyuşmazlığın deniz ticaretinden kaynaklanmasına göre eldeki davada denizcilik ihtisas mahkemeleri görevlidir. Bu durumda ilk derece mahkemesinin yazılı şekilde davanın görev/dava şartı yokluğundan usulden reddi ile dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine ilişkin kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf karar harcı başlangıçta peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)ç maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.. 29/12/2025