T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1266
KARAR NO : 2025/1999
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/01/2022
NUMARASI: 2019/496 Esas - 2022/20 Karar
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/12/2025
Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davalı ... Bank A.Ş yönünden davanın reddine, davalı ... ... Bankası aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı ve davalı ... ... Bankası vekillerince tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin 1995 yılından bugüne Ümraniye bölgesinde toptan ve perakende inşaat malzemeleri, plastik malzemeler satış işiyle uğraştığını, 2018 yılının başlarında kendisini dava dışı “... ... Hizmetleri İç ve Dış Tic.Ltd.Şti.” yetkilisi olarak tanıtan “...” isimli bir şahsın müvekkili işyerine gelerek bir takım malzeme aldığını ve karşılığında “... Bank A.Ş. Sultanbeyli şubesi ... Çek numaralı, 13.500,00 TL. bedelli, keşidecisi ... olan çekle ve bir takım başka çeklerle ödeme yaptığını, davacının, basiretli bir tacir olarak öncelikle aldığı çeklerin sahteliğini kontrol etmiş, çek yaprağının gerçek olduğunu tespit ettikten sonra ise ilgili bankadan çek keşidecisinin dönen çekleri olup olmadığını araştırmış, bankadan gelen olumlu cevap üzerine ise bahse konu çekler ile yapılan ödemeyi kabul ettiğini, işbu çeklerin vadesi gelmeden evvel, dava dışı şahıs “...'nün daha sonra tekrar davacıya gelerek 80.000,00 TL'lik daha ürün almak istemesi üzerine davacının bu durumdan şüphelendiğini ve evvelden teslim aldığı çeklerden “... Bank A.Ş. Sultanbeyli şubesi ... çek numaralı, 13.500,00 TL. bedelli, keşidecisi ...” olan çekin keşidecisine ulaştığını ve çekin 2015 yılında davalılardan ... ... Bankasına ibraz edildiğini ve bankadan ödenmiş bir çek olduğunu öğrenince dolandırıldığını anladığını, müvekkilinin dolandırılmasında davalı bankaların ihmal ve kusurlarının büyük payı bulunduğunu, öncelikle dava konusu çekin davalılardan ... ... Bankasına ibraz edildiğinde ve keşide günü ödeme yapıldığında arkasına ödendi kaşesinin vurulması gerektiğini, karşılığı bankada bulunan çekin ödemesi yapıldıktan sonra her iki davalının da ilgili yasalar ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu md 42 uyarınca en az on yıl müddetle çeki saklamak yükümlülüğünün bulunduğunu, son olarak da hem çekin ibraz edildiği bankanın hem de çek yaprağının verildiği bankanın çek yaprağını korumak ve bu tarz dolandırıcılıklara karşı yeterli önlemleri almaları gerektiğini, fakat dava konusu olayda bankacılık kurumu, niteliği ve faaliyet alanı gereği birer güven ve itimat kurumu olsa da davalı Bankaların bu kusurlu ve ihmalli davranışları sebebiyle uhdelerinde bulunan çekin arkasına ödendi kaşesi vurulmadan yeniden piyasaya sürülmesine sebebiyet verdiklerini, dava konusu çeklerin sahte çek yaprağı olmadıklarını fakat kambiyo vasfında da olmadıklarını, çünkü bu çeklerin aslında evvelki yıllarda bankaya ibraz edildiğini ve çekteki keşideci de dahil cirantaların ödeme yükümlülüklerini yerine getirdiğini, her ne kadar işbu dolandırıcılık sebebiyle İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2018/152353 soruşturma no.lu ve İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2017/190010 soruşturma no.lu soruşturmaları devam etse de, önce davalılara Kartal 23. Noterliği'nin 09/03/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, akabinde hem davalılar aleyhinde hem de dava dışı ... aleyhinde İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı icra takibi başlatıldığını, ... aleyhine girişilen icra takibinde bilinen adresine hacze çıkılmış olsa da adreste hacze kabil mal bulunamadığını, fakat her ne kadar davalılar da bu dolandırıcılığa kusurları ve ihmalleri sonucu sebep vermiş olsa da takibe haksız şekilde itiraz ederek durmasına ve müvekkilinin mağduriyetinin artmasına sebebiyet verdiklerini belirterek davalı borçluların haksız ve kötüniyetli bir şekilde aleyhine başlatılan icra takibine itiraz ettikleri gerekçesiyle, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, davalarının kabulüne karar verilmesini ve itirazın iptaline karar verilerek İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından takibin devamına karar verilmesini, itirazında haksız ve kötüniyetli olan borçluların %20'den az olmamak şartıyla İcra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı ... ... Bankası A.Ş. vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacının maddi tazminat talebinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zarara uğramasına kendi kusurlu davranışı ile sebep olan davacının müvekkili bankadan tazmin talebinde bulunamayacağını, müvekkili bankanın Tuzla İlçesi sınırları içerisinde bulunan arşiv merkezinde, muhtelif yıllara ait tahsil olmuş ve işlemleri tamamlanmış (müvekkil bankanın takasında işlem görmüş ve tahsil olmuş) çekler muhafaza edilmekte iken, arşiv merkezinde, bazı çeklerin yerinde olmadığı anlaşılması üzerine konu ile ilgili gecikmeden savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı Genel Soruşturma Bürosu nezdinde 2017/190010 numaralı dosya kapsamında (Güncel Soruşturma Numarası 2018/86012) yürütülen soruşturmanın halen devam ettiğini, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tüm banka ve finans kurumları ile finansal kiralama (leasing) şirketlerine gönderilen 2017/190010 soruşturma sayılı yazısının 06.02.2018 tarihli olduğunu, davaya konu olan ve davacının ...'ye sattığı mallar karşılığında kabul ettiği çekin keşide tarihinin ise 25.03.2018 olduğunun göründüğünü, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, çeklerin arşiv merkezinden çalınmış olduğunu, keşide tarihi değiştirilerek yeni çek imiş gibi sunulabileceğini ve çekin alıkonularak işlem yapılmaması gerektiğini 06.02.2018 tarihli yazısıyla tüm bankalara, finans kurumlarına ve finansal kiralama şirketlerine bildirdiğini, bu itibarla, davacının, bahse konu çekleri araştırma gereği duymadığını, kendi çalıştığı bankasından dahi çeklerle ilgili herhangi bir bilgi alma gereği görmeden çekleri hemen kabul ettiğini, dolayısıyla, müvekkili bankanın çalınan çeklerle ilgili olarak üzerine düşen yasal gereklilikleri süresinde ve gecikmeksizin yerine getirerek savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu, davacının maruz kaldığını iddia ettiği zararın, çekleri hiçbir araştırma yapmadan kabul etmek suretiyle tamamen davacının kendi kusurundan kaynaklandığını, huzurdaki davaya konu olan çekin seri numarasından sorgulama yapıldığında bile işbu dava konusu edilen çekin 2015 yılında tahsil olduğunun görülebileceğini, diğer yönden, davacının, dava dışı ... ile kurduğu ticari ilişki neticesinde ödeme aracı olarak kabul ettiği çek ile ilgili gerekli çok basit bir özen gösterse dahi anlaşılabilecek bir hususu sormadığı gibi; müşterisinden ayni ya da şahsi herhangi bir teminat da almadığını, davacının, aynı şekilde, basiretli bir tacirin yapması gerektiğinin hilafına, "... ... Hizmetleri İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'nin sermayesini, bilançosunu, mali yapısını, piyasadaki durumunu veya ...'nün ödeme gücüne sahip olup olmadığını da araştırmadığının da görüldüğünü, müvekkili bankanın bu yönüyle, davacı şirketin uğradığını iddia ettiği zararın oluşmasında herhangi bir kusuru bulunmadığı gibi; müvekkil bankanın fiilleri ile zarar arasında bir illiyet bağının da olmadığını, kabul anlamına gelmemek üzere, her durumda, müvekkili bankanın çek bedelinin tamamından sorumlu olmadığını, müvekkili bankanın, davaya konu olan çek veya bu çekin orijinal hallerinde (çekin orijinal halinde keşide tarihi 25.08.2015) keşideci ya da ciranta sıfatıyla herhangi bir kambiyo taahhüdüne girmediğini, müvekkili bankaya karşı doğrudan tazminat davası açılamayacağını, zarardan davalı bankanın sorumlu tutulabilmesi için davacının zararının gerçekleşmiş olması gerektiğini, bunun için de davacının önce dava konusu çekler ile asıl borçlu olanları takip etmesi ve tüm yasal girişimlere rağmen çeklerin bedelini tahsil edememiş olması gerektiğini, davacının bu yolları denemeden ve tüketmeden bankadan çek bedelini tazminat olarak istemesinin mümkün olmadığını, davanın bu yönüyle de reddi gerektiğini, alacağın yargılamayı gerektirdiğini, belgeye dayalı ve likit bir alacağın söz konusu olmadığını belirterek davanın ...'ye ihbar edilmesine, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesine, haksız ve kötüniyetli olarak icra takibi başlatılması nedeniyle davacının %20'den aşağıya olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "..Dava dışı ...'in 2015 yılında keşide ettiği çekin hamili tarafından ... ... Bankası aracılığıyla takasa verilmesi sonucu tahsili sonrasında saklama yükümlülüğünü üstlenen takasa ibraz eden, ... ... Bankası'nın arşiv merkezinde tahsil edilmiş bu çeklerin, çalınarak piyasayü sürülmesi sonucu tahsil kaşesi vurulmamasından kaynaklı çekin üzerinde tarih değişikliği yapılarak dava dışı ... Tarafından davacıdan mal alımı sonrasında, bedelinin tahsil edilememesine dayalı zarardan davalıların sorumlu olup olmayacağı sorumlu olacaklar ne ne kadarından sorumlu olacakları kapsamında toplandığı anlaşılmıştır. Davacının ticari ilişkisinde ikitisap ettiği keşidece ... olan çekin ... Bank Sultanbeyli Şubesindeki hesaba keşide edildiği, davacının elinde bulunan 25/03/3018 keşide tarihli çekin daha önce 25/08/2015 keşide tarihli olarak ... ... Bankası Aş'ye ibraz edilerek tahsil edilen çek olduğu hususunda ihtilafın bulunmadığı, Dosya kapsamına göre davalı ... ... bankasının arşiv merkezinde saklanmakta olan işlem görülen çek olduğu ve bu çekin çalındığı, Alınan bilirkişi raporuna göre davalı ... ... Bankasının, arşiv merkezinde gerekli güvenlik önlemlerini almayarak çekin çalındığı, davalının daha önce tahsil kaşesinin vurulmadığı ya da takas kaşesinin vurulmadığının anlaşılması neticesinde davalının yüzde seksenbeş oranında kusurlu, davacının yüzde 15 kusurlu, diğer davalı ... Bank'ın adı geçen keşidecinin çeklerini ödeyen biri olduğu anlaşılması nedeniyle bir kusurunun bulunmadığı bildirilmiştir. Kusur oranları mahkememizce hukuka uygun ve denetime elverişli olması nedeniyle hükme esas alınmıştır. Her ne kadar hırsızlık olayına ilişkin İstanbul Anadolu CBS'nın 2018/86012 sayılı dosyasında bankanın arşivinde meydana gelen hırsızlık olayına ilişkin soruşturma etmekte ise de, hırsızlık olayı davalının kabulünde olduğu, yine davalı bankanın hırsızlık eylemini gerçekleştiren şüpheli ve veya sanık hakkında bu ödemeyi her zaman rucü edebileceğinden sonucu beklenilmeden toplanan delillere göre karar verilmiştir. Bu nedenle davalı ... Bank A.Ş'nin kusuru bulunmaması nedeniyle hakkında açılan davanın reddine, Davalı Kuveyttürk ... Bankası A.ş. Aleyline açılan davanın kısmen kabulüne, davalının İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü'nün... sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin asıl alacak 11.475,00 TL. üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren %75 reeskont faizi işletilmesine, fazlaya ilişkin itirazın iptali istemin reddine, asıl alacak olan 11.475,00 TL.nin % 20'si oranında icra inkar tazminatının bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... Bank A.Ş. Sultanbeyli Şb., ... Çek numaralı, 13.500,00 TL bedelli, keşidecisi ... olan ve bedeli bankadan ödenmiş çekin ödendi kaşesi vurulmadan çalınması ve vadesinde tahrifat yapılarak yeniden tedavüle konması sebebiyle müvekkilinin uğradığı zararın, çeki uhdesindeyken çaldıran Davalı ... Bankası'ndan adam çalıştıranın sorumluluğu ve kusur sorumluluğu sebebiyle, diğer Davalı ... Bank' tan ise saklama yükümlülüğü olan çeki saklayamaması ve kanuni yükümlülüklerini ihmalinden doğan sorumluluğu sebebiyle talebi ve tahsili davası olduğunu, mahkeme, işbu haklı davalarında davalılardan ... Bank A.Ş.' nin sorumluluğu olmadığından bahisle davanın reddine, diğer Davalı ... Bankası açısından ise davacı'nın %15 müterafik kusuru olduğundan bahisle kısmen kabulüne karar vererek hatalı bir neticeye vardığını, çekin bir kıymetli evrak olduğunu ve çeki basan bankanın bu kıymetli evrakı 10 yıl saklama yükümlülüğünün mevcut olduğunu, Bankalar ve Bankalararası Takas Odası Merkezinin kendi aralarında imzaladıkları protokolün 14. Maddesi uyarınca takas sistemi dahilinde ibraz edilen çeklerin "ibraz edilen bankaca" saklanması kararlaştırılmış ise de davacının bu protokolün tarafı olmadığını,davalı ... Bank'ın kendisi tarafından üretilen çek yapraklarını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.82, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.42 ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun m.23 uyarınca en az on yıl saklaması gerektiğini, davacıya yüklenen müterafik kusura ve bu kusurun oranına itiraz ettiklerini, davacının, keşideci çek hesabı sahibinin bankadan dönen hiçbir çeki bir de çekin seri numarasını sorgulamasını ya da ücretli olan karekod uygulamasını kullanmasını beklemenin davacıya hak etmediği bir sorumluluk yüklemek olacağını, İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin usul ve yasaya aykırı olan 19.01.2022 Tarih, 2019/496 E. ve 2022/20 K. sayılı ilamın kaldırılmasına karar verilerek davalıların tam kusurlu bir şekilde sorumlu tutulmalarına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... Bankası vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının zararının gerçekleşmediğini, İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takip dosyasından aciz vesikası alınmadığını ve dosyanın acze bağlanmadığını, davacı şirketin her zaman, İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyasından, dava dışı ...'ye takip yaparak tahsilat yapabilecek imkanı olduğunu, davacı şirket, kendisi tüzel kişi tacir olarak, hiçbir sorgulama yapmadan, kontrol etmeden, hayatında ilk defa ticari alışveriş yaptığı kişiden, yüklü miktarda, ileri tarihli çekleri kabul etmesi nedeniyle, asli kusurlu olanın, davacı şirket olduğunu, davacı şirketin müterafik kusurunun araştırılmadığını ve tüm kusur, hukuka aykırı şekilde müvekkili bankaya yükletildiğini, illiyet bağının kesildiğini, Savcılık müzekkere yazısı ve ekinde dava konusu çek bilgisi ile birlikte 06.02.2018 günü, tüm bankalara, finans kuruluşlarına ve faktoring şirketlerine iletildiğini, oysa dava konusu edilen çekte keşide tarihi ise 25.03.2018 olup, davacı şirket çeki kabul etmeden önce bankanın önlemler aldığını, benzer yönde, müvekkili bankaya karşı açılan ve huzurdaki dava ile birebir aynı içerikte dava dosyalarında alınan emsal bilirkişi raporlarında, müvekkili bankanın sorumluluğu olmadığının tespit edildiğini, mahkemenin haksız şekilde icra inkar tazminatına hükmettiğini, icra inkar tazminatının kaldırılmasını talep ettiklerini beyanla istinaf kanun yolu başvurularının kabulüne karar verilmesini ve İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/496 Esas ve 2022/20 Karar sayılı Kararının kaldırılmasına karar verilmesini, son aşamada, davanın müvekkili banka yönünden reddine karar verilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise, alacak likit olmadığı için ve yargılamayı gerektirdiği dikkate alınarak icra inkar tazminatının kaldırılmasına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini, talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava, daha önce tahsil edilmesine rağmen yeniden piyasaya sürülen çek nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davalı ... Bank A.Ş yönünden davanın reddine, davalı ... ... Bankası A.Ş. aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı ve davalı ... ... Bankası A.Ş. vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.Davacı tarafından davalılar ve dava dışı ... hakkında İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı takip dosyasında "13.03.2018 günlü 13.500 TL 1 adet çek" sebebine dayanılarak 13.500 TL asıl alacak, 320,39 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 13.820,39 TL alacağın tahsili istemiyle 20.06.2018 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmış, dava dışı ... haricinde, davalıların itirazı üzerine takip durmuştur.Davacı tarafça 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca asıl alacak üzerinden itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.Dosya kapsamından davacının, kendisini... ... Hizmetleri İç ve Dış Tic.Ltd.Şti. yetkilisi olarak tanıtan dava dışı ...'ye mal sattığı, davacı şirkete ait 06.02.2018 tarihli tahsilat makbuzuna göre dava dışı... ... Hizmetleri İç ve Dış Tic.Ltd.Şti.'nden alınan toplam 50.345 TL tutarında 5 adet çek içerisinde, davaya konu 13.500 TL bedelli çekin de yer aldığı, ... Bank Sultanbeyli Şubesi’ne ait 27514 numaralı 13.500 TL bedelli, basım tarihi 17.11.2014 olan bu çekin keşidecisinin ..., lehtarının... Yapı Malz. Nakl. İn. San Tic Ltd Şti olduğu, çekin arkasında sırasıyla ... Yapı Malz. Nakl. İn. San Tic Ltd Şti , ... Sanayi A.Ş., Soyak Makina Müh. İnş. Met. Taah.San ve Tic.Ltd Şti ve ... ... Hizmetleri İç ve Dış Tic.Ltd.Şti.'nin cirolarının bulunduğu, ... Yapı Malz. Nakl. İn. San Tic Ltd Şti ile ... Sanayi A.Ş. arasında "... emrine tahsile verilmiştir" ibaresinin yazılı olduğu, bu çekin 25.08.2015 tarihinde takasa ibraz suretiyle ... San. AŞ. tarafından tahsil edilen ve fakat davalı ... ... Bankasının arşivinden kaybolan/çalınan çeklerden olup, tekrar tedavüle koyulduğu anlaşılmıştır. Davaya dayanak takip dosyasına sunulan çek fotokopisinde, keşide tarihi dışında, çek numarasının, keşideci bilgilerinin, çek basım tarihinin ve çek miktarının, 25.08.2015 tarihinde takasa ibraz edilen çekle aynı olduğu fakat keşide tarihinin "25.08.2015" yerine "25.03.2018" olarak yazılı olduğu görülmüştür.Çek nedeniyle alacaklının çek bedelinin çek borçlularından tahsil edemediği halde davalıya başvurabilmesi için öncelikle çek borçlularına müracaat etmesi gerektiği yerleşik yargı uygulamasıdır. 5941 sayılı Çek Kanunu'nda bu tür durumlar nedeniyle oluşan zararlardan dolayı bankanın sorumluluğunu düzenleyen açık bir hüküm yok ise de anılan Yasa’nın 12.maddesinde “Bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.” denilmek suretiyle genel hükümlere atıf yapıldığından, bankaların hukuki durumunun tazminat hukuku esasları çerçevesinde ele alınıp, değerlendirilmesi gerekir. Söz konusu ihmali hareketin haksız fiil oluşturduğunun ve doğmuş bir zarar varsa, bu zararla illiyet bağının varlığını kabul etmek gerekir. Ancak, zarardan bankanın sorumlu tutulabilmesi için davacının zararının gerçekleşmiş olması gerekir. Bunun için de davacının önce dava konusu çek ile asıl borçlu olanları takip etmesi ve tüm yasal girişimlere rağmen çek bedelini tahsil edememiş olması gerekir.Bu koşulların oluşmasından ve bankanın eyleminin hukuka aykırılığının sübut bulmasından sonra banka asli ve daha ağır oranda kusurlu kabul edilmelidir. Davacı da ticari ilişkide bulunduğu kişilerin ekonomik durumu ve ödeme kabiliyetini araştırıp, sonucuna göre ilişki kurmak, bu suretle özenli davranmak durumundadır. Bu sebeple, davacının olayda müterafik kusurunun bulunması halinde, tarafların bu kusur oranları çerçevesinde davanın esası hakkında bir karar vermek gerekir.Bu tür davaların genel çerçevesi ve esasları bunlardır. (Yargıtay 11 HD nin 2006/6683 esas 2007/9295 karar 18.6.2007 tarihli ilamı ,Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2014/19128 Esas ve 2016/6001 Karar sayılı 31.05.2016 tarihli ve 2011/3075 Esas ve 2012/9110 Karar sayılı 28.05.2012 tarihli ilamı) Somut olayda ticari ilişki kapsamında alınan fakat daha önce tahsil edildiği anlaşılan çeke ilişkin olarak davacı tarafça İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı takip dosyasında davalılar haricinde dava dışı ... aleyhine de çek bedeli üzerinden ilamsız icra takibi başlatılmış ve ...'nün takibe itiraz etmemesi üzerine takip onun yönünden kesinleşmiş olup, dava dışı borçluya ait haczi kabil mal bulunmadığı ve fiili durum nedeniyle aciz vesikası alınmasının gerekli olmadığı gözetildiğinde davanın açıldığı tarih itibariyle davacı şirketin doğmuş bir zararının bulunduğunun kabulü gerekir. Bu nedenle davalı ... ... Bankası A.Ş.'nin bu yöne ilişen istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalı bankaların Bankacılık Kanunundan kaynaklanan yükümlülüklerine aykırı davranıp davranmadığı, bu itibarla davacının zarara uğrayıp uğramadığı, davacının zarara uğramasında davalı bankaların kusurunun ve sorumluluklarının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.Bankalar, özel yasa ile kurulan ve kendilerine, alanlarında çeşitli imtiyazlar tanınan kuruluşlardır. Bankalar sahip oldukları bu vasıfları sebebiyle bankacılık işlemlerinin güvenilen tarafı konumundadırlar. Bu durum, bankaların bir güven kurumu olarak kabul edilmesini ve bankanın sorumluluğunun özel güven sebebiyle ağırlaştırılmasını gerektirir (Battal, Ahmet; Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu, Ankara 2001, s. 106). O hâlde, bankalar, ağırlaştırılmış sorumluluğun bir gereği olarak objektif özen yükümlülüğü altında bulunmakta olup, buna karşılık hafif kusurlarından dahi sorumludurlar.Somut olayda dava ve takip konusu çekin 25.08.2015 tarihinde ibraz edildiği banka, davalı ... ... Bankası A.Ş. olup, davalı ... ... Bankası'nca çekin uhdelerinde iken çalındığı belirtilmiştir. Davalı ... ... Bankasına ibraz edilen ve bedeli ödenen çeki, muhafaza ve saklama yükümlülüğünün davalı ... Bank A.Ş.'ye ait olmadığı gözetildiğinde davacının uğradığı zarar nedeniyle davalı ... Bank A.Ş.'ye kusur ve sorumluluk atfedilemez. Bu nedenle mahkemece davalı ... Bank A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, davacının bu yöne ilişen istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.Dosya kapsamına sunulan İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2018/152353 sayılı soruşturma dosyasında, dava konusu çek dahil olmak üzere bir çok çek yönünden keşide tarihlerinin değiştirilip, piyasaya sürülmesi olayıyla ilgili şüpheli ... hakkında bilişim sistemleri banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarına ilişkin olarak ; İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı Genel Soruşturma Bürosu'nun 2018/86012 sayılı soruşturma dosyasında, dava ve takip konusu çekin ... ... Bankası A.Ş. uhdesinde iken çalınmasına ilişkin olarak soruşturma yürütüldüğü görülmüş olup, 25.08.2015 tarihinde ... San. A.Ş. tarafından davalı ... ... Bankası'na ibraz edilen ve bedeli tahsil edildiği halde çek üzerine ödendi kaşesi vurmayan ve çek aslını saklama ve muhafaza yükümlülüğü yerine getirmeyen davalı banka, kendi uhdesinde iken çekin çalınmasına sebebiyet vererek çekin tekrar tedavüle konulması suretiyle davacının zarara uğramasına yol açmıştır. Davalı bankanın arşiv merkezinde gerçekleştiği belirtilen hırsızlık eylemi, davalı bankanın özen sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı gibi davalı bankanın çeke dair sorumluluğunu ortadan kaldıracak nitelikte yani illiyet bağını kesecek mahiyette de değildir. Bu nedenle davalı ... ... Bankası, davacının uğradığı zarardan sorumludur. Bununla birlikte dava konusu çekin de yer aldığı soruşturma dosyasında suça konu çekler hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 06.02.2018 tarihinde tüm bankalara yazı yazılmış olup; davacı, dava dışı ... ile olan ikinci alışverişi sırasında basiretli bir tacir olarak gerekli araştırmayı yapmış ise de çekin teslim alındığı ilk alışveriş sırasında basit bir araştırma ile çekin sistem kaydı hakkında bilgi edinebilecek iken bu yönde bir araştırma yapmamış olduğu gözetildiğinde davacının zararın meydana gelmesinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi uyarınca müterafik kusurunun bulunduğunun kabulü gerekir. Yargılama aşamasında alınan bilirkişi heyeti raporunda, somut olayın özellikleri dikkate alınarak taraflara yüklenen kusur oranları, davalı ... ... Bankası A.Ş. için %85, davacı için %15 olarak değerlendirilmiş olup, bilirkişi raporunun denetime elverişli, hüküm kurmaya yeterli ve dosya kapsamı ile uyumlu olduğu anlaşılmakla mahkemece davalı bankanın %85 kusurlu olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik yoktur. Bu nedenle davacı ve davalı ... ... Bankası A.Ş. 'nin bu yöne ilişen istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Diğer yandan, İİK'nun 67.maddesi uyarınca icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için takibe konu alacağın likit olması zorunludur. Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Eldeki davada, dava ve takip konusu alacak, tazminat niteliğinde olup, tarafların kusur durumu ve tazminatın miktarı, yargılama gerektirdiğinden, alacak, likit (belirlenebilir) değildir. Bu halde icra inkar tazminatına hükmedilmesinin şartlarının gerçekleşmediği anlaşılmakla davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece kabul edilen miktar üzerinden davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesi isabetli olmamıştır. Bu nedenle davalı ... ... Bankası A.Ş.'nin bu yöne ilişen istinaf sebebi yerinde görülmüştür .HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı ... ... Bankası A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının icra inkar tazminatı yönünden düzeltilmesine, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce esas hakkında yeniden karar verilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davalı ... ... Bankası A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
1-Davalı ... Bank A.Ş. yönünden açılan davanın REDDİNE,
2-Davalı ... ... Bankası A.Ş. Yönünden açılan DAVANIN KISMEN KABULÜ ile davalının İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü'nün... sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin asıl alacak 11.475,00 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren %75 reeskont faizi işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
3-Davacının şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine,
4-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 783,86 TL harçtan peşin alınan 230,55 TL harcın mahsubu ile bakiye 553,31 TL harcın davalı ... ... Bankası A.Ş.'den tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça dava açılırken yatırılan 44,40 TL başvurma harcı ile 230,55 TL peşin harç toplamı olmak üzere toplam 274,95 TLnin davalı ... ... Bankası A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan bilirkişi gideri ile tebligat ve müzekkere gideri 1.770,30 TL yargılama giderinden red/kabul oranına göre 1.504,76 TL yargılama giderinin davalı ... ... Bankası A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Hüküm tarihindeki tarife uyarınca kabul edilen dava yönünden 5.100,00 TL vekalet ücretinin davalı ... ... Bankası A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine,
8-Hüküm tarihindeki tarife uyarınca reddedilen dava yönünden 2.025,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... ... Bankası A.Ş.'ye verilmesine,
9-Hüküm tarihindeki tarife uyarınca reddedilen dava yönünden 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Bank A.Ş.'ye verilmesine,
10- Karar kesin olduğundan HMK 333 ve gider avansı tarifesinin 5. maddesi gereğince gider avansının kullanılmayan kısmının ilgili tarafa iadesine,
11-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak;
a-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
b-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
c-Davalı ... ... Bankası A.Ş. tarafından yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,
d-Davalı ... ... Bankası A.Ş. tarafından istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı 220,70 TL, posta ve tebligat gideri 57,60 TL olmak üzere toplam 278,30 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.25/12/2025