T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1011
KARAR NO : 2025/1966
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/01/2022
NUMARASI : 2021/436 2022/33
DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/12/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen bila tarihli sözleşme uyarınca ... ... İşletmeleri A.Ş. İle ..., ... ... ve ... ..., ... ... Üretim Ltd. Şti.'ne ait ... ... ve ... ... projelerinin ortak yapılması hususunda anlaştıklarını, sözleşmenin 2. Maddesinde ... ... Üretim Ltd. Şti'nin hisse satış bedelinin 4.300.00,00 $ olarak belirlendiğini, alıcılara devredilen %60 hissesinin bedelinin 2.580.000,00 $ olduğunu ve bu bedelin herhangi bir nedenle değiştirilmesinin mümkün olmadığını, sözleşmede; ... ... İşletmeleri adına ... ..., ... ... Üretim Ltd. Şti'nin %30 hissesinin 1.290.000,00 $ karşılığında ...'a, %15 hissesini 645.000 $ karşılığında ... ...'ya, $15 hissesini 645.000 $ karşılığında ... ...'ya devremeyi devretmeyi kabul ettiğini ve ilgili kişilerin ilgili hisseleri devralmayı kabul ettiklerini, devredilecek % 60 hissenin devir bedeli olan 2.580.000 $'nin %30'unun peşin olarak ödeneceğini, peşin ödenecek miktarı taraflar alacakları hisse oranında ödeyeceklerini, kalan ücretin ise proje tutarları oranında ve lisanslarının alındığı tarihlerden itibaren 45 gün içerisinde ... ......Şti'ne ödeneceğini, ..., ... ... ve ... ...'nun söz konusu olan projelerin lisansları alındıktan sonraki iki ay içerisinde işbirliğine devam etmekten vazgeçerse ödenen hisse bedelleri hisselerin ... İşletmeleri A.Ş.'ne iadesini takiben 2 ay içerisinde kendilerine iade olunacağını, ilgili projelerde yaşanacak herhangi bir olumsuzluk halinde istedikleri taktirde ..., ... ... ve ... ... o projelerdeki hisseleri karşılığı bedellerin hiçbir şart ileri sürmeden 2 ay içerisinde iade edileceğini, bunların birinin yapılabilirliği halindeyse özel şartlarda 4. Maddede belirtilen şekilde orantıyla olumsuz bulunan projenin bedeli iade edileceğini, daha sonra taraflar arasında imzalanan bila tarihli ek sözleşme ile ana sözleşmeye ve ek sözleşmeye uymayan tarafın diğer tarafa 500.000 $ cezai şart ödeyeceğini, davacılar tarafından bir kısım ödemelerin yapıldığını belirterek davanın kabulünü, davacı müvekkillerin, ... ... projesi yasal ve teknik nedenlerle uygun bulunmadığından taraflar arasındaki bila tarih sözleşmenin 11. Maddesi uyarınca ödenen 1.290.000,00TL alacağın şimdilik 10.000,00 $'ın 16/12/2020 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının yabancı parayla açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına fiilen uyguladığı en yüksek faiz oranları faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile payları oranında davacılara verilmesini, ... ... projesi kapsamında davacı müvekkillere devredilen ... ... Üretim A.Ş. Hisselerinin ... ... İşletmeleri adına devir ve tescili ile pay devrine işlenmesine ile ticaret sicilinde yayınlanmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Sözleşme ilişkisinden dönülebilmesi ya kanunun bu konuda açık bir düzenlemesine veya tarafların böyle bir hakkı birbirlerine tanıması ile mümkün olduğunu, böyle bir hakkında tanınmadığı durumlarda taraflardan birinin sözleşme ilişkisinden dönebilme olanaklarının olmadığını, somut olayda taraflar arasında fiilen 2010 yılı Haziran - Temmuz ayı civarında akdedilen Bila Tarihli Sözleşme'nin 11. Maddesinde, belirli şartlar altında davacılara bir sözleşme ilişkisinden dönme hakkı tanındığı konusunda tartışmaya yer olmadığını, daha sonra taraflar arasında 04/07/2012 tarihinde akdedilen protokol ile bila tarihli sözleşme hükümlerinin ortadan kaldırıldığını, bundan sonra taraflar arasında sadece 04/07/2012 tarihli protokol hükümlerinin geçerli olduğu ve orada ise böyle bir ödeme hakkına artık yer verilmediğini, davacıların işbu davada hiçbir hukuki dayanaklarının bulanmadığının bilincinde olarak çok cüzzi miktarda dava açtıklarını belirterek davanın müvekkilleri ... ..., ... ..., ... ... ve ... ... yönünden pasif husumet eksikliği nedeni ile reddine, haksız ve mesnetsiz talebin esas yönünden de reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " , ...04.07.2012 tarihli protokolün amacı; içlerinde davacının dayandığı bila tarihli sözleşmenin de bulunduğu bir kısım sözleşmelerin “taraflara yüklediği hak ve vecibelerin sonlandırılması” olarak belirlenmiş, protokolün (i) maddesinde “…yukarıda bahsedilen sözleşmelerden kaynaklanan her türlü hak ve taleplerinden, uğradıkları zarar ve ziyanlardan kayıtsız ve şartsız vazgeçmektedirler.” düzenlemesine yer verilmiştir. Bu kapsamda; söz konusu protokolün, bila tarihli sözleşmede yer alan hak ve vecibeleri sona erdirdiği, sözleşme maddelerine dayanılarak hak talep edilmesinin mümkün olmadığı, her ne kadar davalı doğmamış bir alacaktan vazgeçmenin mümkün olmayacağını savunmuşsa da, taraflara sözleşme ile tanınan hakların yine tarafların ortak iradesiyle imzaladıkları sonraki protokol ile ortadan kaldırıldığı bu nedenle doğmamış bir alacaktan feragatin söz konusu olmadığı değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, mahkememizce yapılan tacir araştırması ve ticaret sicil gazetesi ilanlarının incelenmesi sonrasında davalıların, protokolün imzalandığı 04.07.2012 tarihinde tacir sıfatına haiz olduğu anlaşılmış, tarafların imzaladıkları sözleşme, protokol ve maddeleri konusunda basiretli bir tacir olarak, açıkça daha önce imzaladıkları sözleşmelere atıf yapılarak ve bunlara ilişkin hak ve vecibelerin sonlandırılması ile sözleşmelerden kaynaklanan hak ve taleplerinden vazgeçtiklerine ilişkin hükümler içeren sözleşmeyi imzalamalarının doğuracağı sonuçların farkında olmaları gerekmektedir. Bu halde; taraflar arasında imzalanan protokol hükümleri nedeniyle, bila tarihli sözleşmenin 11 ve 12.maddelerine göre hisselerin geri alınarak, bedellerinin iade edilmesinin talep edilmesi mümkün olmadığından, davanın ... şirketi yönünden reddine karar verilmiştir. Husumet itirazının değerlendirilmesi sonucunda; bila tarihli sözleşmenin, davacılar ile davalı ... ... İşletmeleri A.Ş.adına ... ... tarafından imzalandığı görülmekle; davacıların talebinin bila tarihli sözleşmeye dayandığı, bu kapsamda sözleşmeyi imzalamamış bulunan diğer davalılar ... ..., ... ..., ... ... ve ... ... Üretim A.Ş. yönünden pasif husumet eksikliği bulunduğu anlaşıldığından davanın bu davalılar yönünden husumetten reddine," karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; uyuşmazlığın çözümünde tarafların gerçek ve ortak iradeleri (amaçları) esas alınarak; güven ilişkisine dayalı olayların, sözleşmelerin ve davanın yorumlanması gerektiğini, 04.07.2012 tarihli protokolde ... ... projesi yönünden imzalanan bila tarihli sözleşmenin mülga edildiğine veya sonlandırıldığına ilişkin bir hüküm bulunmadığını, ayrıca sözleşmenin geçerliliğini korumayacağına dair bir hükümde bulunmadığını, ... ... projesinin uygun bulunmaması durumunun (keza ... ... projesinin uygun bulunmamasına ilişkin olay anılan protokol tarihinden sonra cereyan etmiştir) davacıların ödediği bedelleri iade haklarının ortadan kalktığına dair bir hükümde bulunmadığını, elektrik piyasası lisans yönetmeliği gereğince, elektrik üretimine dair alınan lisansın devredilemeyeceğini, dolaysıyla dava konusu edilen ... projesinin ve lisansının devrinin mümkün olmadığını, ancak şirket hissesi devri yapıldığını, hem sözleşme maddeleri hem de genel hukuk prensibi gereğince davalıların sözleşme konusu borcu ifa edemeyeceği ifa etmesinin mümkün olmadığının ortaya çıktığını, bu durumun ise yapılan ek protokol döneminde belirli olmadığından ve davalılar tarafından bu konuda herhangi bir bilgi beyan da paylaşılmadığından davacılar tarafından bilinmesinin imkanı bulunmadığını, davalıların el ve işbirliği içinde hareket etmiş olmalarından dolayı davacılara karşı sorumluluklarının bulunduğunun açık olduğunu ve ... ... ve ... ...'ye husumet yöneltilmesinin mümkün olduğunu, ayrıca şirketlerin deyim yerindeyse şekli anlamda kurulan şirketler olduğunu, davalılar tarafından şirketlerin içi boşaltılarak tüm ödenen bedellerin uhdelerinde olduğu göz önüne alındığında adı geçen davalılar yönünden ve ... ... yönünden pasif husumet yokluğundan bahsedilmesinin mümkün olmadığını, ... ...'nin dava konusu uyuşmazlığın esasını teşkil ettiğinden ve neticei talebin pay tescilini de kapsadığı göz önüne alındığında ... ... yönünden de red kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE :
Dava; taraflar arasındaki bila tarihli sözleşme kapsamında ödenen hisse bedelinin iadesi ile hisselerin davalı ... A.Ş. adına devir ve tescili istemidir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacılar vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinafa gelen uyuşmazlık; davacının istinaf konusu ettiği alacak taleplerini usul kuralları gereği ispat edip edemediği noktasında toplanmaktadır. Davacının dayandığı, davacılar ile davalı ... ... İşletmeleri A.Ş.adına ... ... arasında bila tarihli sözleşme imzalandığı, diğer davalıların sözleşmede taraf olmadıkları, sözleşme amacının “... ... Üretim Ltd.Şti.’ne ait ... ... ve ... ... projelerinin ortak yapım işidir.” olarak belirlendiği, Sözleşmede ... ... İşletmeleri A.Ş'nin sahibi olduğu ... Üretim Ltd.Şti. nin belirlenen miktarlarda hisselerini davacılara devretmeyi, davalıların da belirtilen hisseleri devralmayı ve bedellerini belirlenen sürelerde ödemeyi kabul ettiği anlaşılmaktadır. Sözleşmenin 11.maddesinin “Yasal ve teknik nedenlerle (Örneğin, EPDK, DSİ, Çevre ve Orman Bakanlığı, ... Bakanlığı, Valilik vb resmi kurumlar ile teknik zorluklar) ... ... Üretim Ltd.Şti. ne ait ... ... ve ... ... projeleri ile ilgili herhangi bir olumsuzluk halinde, istedikleri takdirde ..., ... ... ve ... ...’ya o proje/projeler hisseleri karşılığı bedeller hiçbir şart ileri sürülmeden iki ay içerisinde iade edilecektir. Bunlardan birinin yapılabilirliği halindeyse özel şartlarda 4.maddesinde belirtilen şekildeki orantıyla olumsuz bulunan projenin bedeli iade edilecektir. O ana kadar yapılan masraflar, hisseleri oranında devredenler ve devralanlar tarafından ödenecektir. Bu durumda özel şartların 5.maddesi doğrultusunda hareket edilecektir. ”,Sözleşmenin 12.maddesinin “Özel şartların 4.maddesinde belirtilen ... ... Üretim Ltd.Şti.ye ait ... ... ve ... ... projelerinin ayrı ayrı bedellerinin toplamı şirket hisse satış bedelini teşkil etmektedir. Yapılan proje ve etüt çalışmalarından sonra bunlardan birinin rantabilitesini yani karlılık oranının sağlamaması halinde rantabl olmayan proje bedeli ... ... Üretim Ltd. Şti. satış bedelinden düşülecektir. ..., ... ... ve ... ...’ya projeler hisseleri karşılığı bedeller hiçbir şart ileri sürülmeden iki ay içerisinde iade edilecektir. Bu durumda özel şartların 5.maddesi doğrultusunda hareket edilecektir. O ana kadar yapılan masraflar, hisseleri oranında devredenler ve devralanlar tarafından ödenecektir. Bu ödemeler için herhangi bir faiz talep edilemez. Yapılması istenmeyen proje lisans alım tarihinden başlamak üzere iki ay içinde devredenlere bildirilecektir, 2 aydan sonra ise 13.madde geçerlidir.”,
Sözleşmenin özel şartlar başlığı altındaki 5.maddesinin “Sözleşmenin 11.ve 12. Maddesinde belirtilen zorluklar dikkate alınarak, ilgili şirket ve kurumlara karşı yasal mücadelenin devam ettirilmesinde kolaylık sağlanabilmesi için ... ... projesine sözleşmenin imza tarihinden itibaren 1 ay içinde aynı ortaklık yapısı ile ayrı bir şirket kurulacak. Olumsuz proje için şirket ve kurumlara karşı her türlü yasal mücadeleyi devam ettirmek istemeyen/ler olumsuz proje ile ilgili şirketteki hisselerini isterlerse 11. ve 12. Maddelerde belirtilen usuller ile devam ettirmek isteyene/lere iade edeceklerdir. ” hükümlerini içerdiği görülemektedir. Davacılar sözlemenin metni verilen hükümleri uyarınca devraldıkları hisselerin geri alınarak, ödedikleri hisse bedellerinin kendilerine iadesini talep etmektedirler.Taraflar arasında bahsi geçen bila tarihli sözlemeden sonra 04.07.2012 tarihli protokol imzalanmıştır. Protokolün amacı “Bu tarihten önce imzalanmış bulunan ve aşağıda açıklamaları yapılan anlaşma ve hisse devir sözleşmelerinden doğan karşılıklı hak ve vecibelerin sonlandırılması ve aradaki sorunların sulhen çözüme kavuşturulmasıdır.” olarak belirlenmiştir. Protokolde bahsi geçen sözleşmeler arasında davacıların davasına dayanak yaptıkları “... ... İşletmeleri A.Ş. ile ..., ... ... ve ... ... arasında yapılmış bulunan ve ... ... Üretim Şirketine ait olan ... ... ve ... ... projelerinin ortak yapılı ve hisse devirlerinin öngören bila tarihli sözleşme” de yer almaktadır. İşbu protokolün E.3. maddesinde “... ... projesi tarafların bilgisi dahilinde satılmıştır. Bedeli ... ... tarafından tahsil edilmiştir. ..., ... ..., ... ... tarafından bu projenin %18’i için ödenene 387.000-USD ... ... hesabına ilave edilmiştir.”Protokolün E.4. maddesinde “... ... İşletmeleri A.Ş. ..., ... ... ve ... ... arasındaki tarihsiz sözleşmenin 2, 3, 4, 5 ve 6.maddeleri gereği ... ... projesinin toplam %60 hissesinin, toplam %30’u ...’a, toplam %15’i ... ...’ya toplam %15’i ... ...’ya devredecektir. Bu şekilde toplam hisse miktarının %60’ı ..., ... ... ve ... ...’ya ait olacaktır.“,Protokolün (İ) maddesinde “Tarafların bunların dışında yukarıda bahsedilen sözleşmelerden kaynaklanan her türlü hak ve taleplerinden, uğradıkları zarar ve ziyanlardan kayıtsız ve şartsız vazgeçmektedirler. Tarafların belirtilen ödemeler haricinde birbirlerinden hiçbir hak ve alacakları kalmadığından bu ödemelerin yapılması ile birlikte birbirlerini karşılıklı olarak ibra etmektedirler.” düzenlemelerinin yapıldığı görülmüştür.04.07.2012 tarihli protokolün amacı; içlerinde davacının dayandığı bila tarihli sözleşmenin de bulunduğu bir kısım sözleşmelerin “taraflara yüklediği hak ve vecibelerin sonlandırılması” olarak belirlenmiş, protokolün (i) maddesinde “…yukarıda bahsedilen sözleşmelerden kaynaklanan her türlü hak ve taleplerinden, uğradıkları zarar ve ziyanlardan kayıtsız ve şartsız vazgeçmektedirler.” düzenlemesine yer verilmiştir. Davalının savunması ise yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde bila tarihli sözleşmenin 11 ve 12. hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı, davacıların sözleşmedeki hak ve alacaklarından vazgeçtiklerini açıkça beyan ettikleri hususundadır. Davacının dayandığı bila tarihli sözleşme tarihinden sonra imzalanan 04/07/2012 tarihli protokol hükümlerinin taraflarca yerine getirildiği, bu kapsamda Bakırköy 41.Noterliğinin 25/07/2012 tarih ..., ... ve ... yevmiye numaralı limited şirket hisse devir sözleşmeleriyle protokolün E-4 maddesi gereği hisseler davacılara devredildiği sabittir. Söz konusu protokolün taraflar arasındaki ilişkilerin tasfiyesi amacıyla düzenlendiği, protokolde belirtilen hükümler ile bila tarihli sözleşmede yer alan hak ve vecibeleri sona erdirdiği, bahsi geçen protokol ayakta kaldığı müddetçe bila tarihli sözleşme hükümlerine dayanma imkanı bulunmadığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta doğmamış haktan feragat söz konusu olmadığı gibi tacir olan davacıların TTK 18/2 hükmünce ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi davranmak zorunda oldukları, sözleşme ile tanınan hakların yine tarafların ortak iradesiyle imzaladıkları sonraki protokol ile ortadan kaldırıldığı anlaşılmaktadır. Sözlemeye taraf olan şirket yönünden esas yönünden, sözleşmeye taraf olmayan davalılar yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik yoktur. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacılar vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacılar tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 242,10 TL harcın, alınması gerekli olan 615,40 TL harçtan mahsubu ile bakiye 373,30 TL istinaf karar harcının davacılardan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacılar tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 29/12/2025