T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/500
KARAR NO : 2025/1502
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/12/2021
NUMARASI : 2020/558 Esas - 2021/1114 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 24/10/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün Davacı/Birleşen davada davalılar ile Davalı/Birleşen Davada Davacı ... İç ve Dış Ticaret AŞ vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
ASIL DAVADA
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında İran'a makine nakliye konusunda sözlü olarak nakliye anlaşması yapıldığını, yapılan anlaşma çerçevesinde 45 palet 62.337,00 KG ve 4 palet 3.955,00 KG malın iki farklı sevkıyat ile İran gümrüğüne teslim edilmesi konusunda anlaşma yapıldığını, davalı şirketin söz konusu nakliye neticesinde İran'da bulunan şirkete, commercial invoice (ticari fatura) düzenlendiğini, 11/07/2019 tarihli 56434 numaralı taşıma senedinde bahsi geçen 4 palet 3.955,00 kg'lik nakliye için 11019RM1 numaralı 10/07/2019 tarihli 248.100,00 TL'lik ticari fatura düzenlendiğini, 29/08/2019 tarihli 1265165 numaralı taşıma senedinde bahsi geçen 45 palet 62.337,00 kg'lık nakliye için de 19110E1 numaralı 20.09.2019 tarihli 446.060,53 Euro'luk ticari fatura düzenlendiğini, nakliyede hiç bir kaza, ziyan, eksiklik olmadan malları İran'da bulunan Tahran (Shahriyar) gümrük müdürlüğüne teslim edildiğini, İran mevzuatına göre, İran'a yapılan tüm nakliye işlemleri gümrüğe yapıldığını, müvekkili şirketin söz konusu malları eksiksiz, ve herhangi zarara uğramadan teslim etttiğini, South Rouhine Steel Complex şirketinin davaya konu malları eksiksiz ve tam olarak teslim aldığının da anlaşıldığını beyanla ödenmeyen navlun fatura bedelinin tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali ile takibin devamını, asgari % 20 inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkili aleyhine giriştiği icra takibine konu faturaların 18.09.2019 tarih 011108 no.lu 2.850-TL bedelli ve 29.08.2019 tarih ... no.lu 43.650-TL bedelli kara nakliye navlun bedeline ilişkin iki fatura olduğunu, davacının 011108 no.lu fatura konusu taşımanın tamamlandığını ve bu taşıma ile ilgili ihtilaf bulunmadığını, müvekkilin bu fatura acısından ödememe sebebinin, takas mahsup savunması olduğunu, davacının ... numaralı faturasına konu üç araçlık taşımada ise sözleşme ihlalinin söz konusu olduğunu, davacının bu taşımada taşıdığı emtianın 09.07.2019 tarihli müvekkilin faturasına konu satılan 248.100,00 TL bedelli mal olduğunu, davacı tarafça alacak mesnedi iki adet faturanın bu taşıma ile ilgisi olmadığını, davalının iki adet faturasından birincisinin numune örnek mal taşıması için, ikinci faturanın ise üç taşıtlık bir adet ihracata ilişkin taşıma için olduğunu, davacının üç araçlık taşımayı gereği gibi ifa etmediğinden müvekkilden navlun talep etmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle takibe itiraz edildiğini, müvekkilin emir ve talimatlarına aykırı teslim nedeniyle müvekkili şirketin uğradığı zarar 42.672,86 USD karşılığı 248.100,00 TL taşıma kaynaklı zayi tazmin bedelinin tahsili için tarafça İstanbul 37. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasından takibe girişildiğini, takas-mahsubun ileri sürülerek müvekkilin davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVADA
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin 20/08/2019 tarihli ihracat faturası ile 484.305,36 USD kıymetinde malını dava dışı alıcısı ... firmasına sattığını, satış teslim şeklinin CPT-Tahran'da gümrük geçici depolama sahasına kadar taşıma satıcı sorumluluğunda olacak şekilde kararlaştırıldığını, bu durumda gümrük geçici depolama sahasına kadar ihracatçının mala ilişkin her türlü tasarruf yetkisini koruduğunu, davacı şirketinde satıcı sıfatı ile üstlendiği teslim şekline istinaden davalı taşıyıcı-... karayolu taşıyıcısı şirket ile anlaştığını, malların transit ticaret şeklinde satışını takiben Türkiye'den İran'a taşınmasını davalı yanın üstlendiğini, taşıma faturasını düzenleyen ve taşıma senedini düzenleyenlerin ayrı şirketler olup her iki davalının da somut olayda ... hükümlerine göre taşıyıcı konumunda olduğunu, ...'nin 34. maddesi gereği her iki davalının da davacıya karşı müteselsilen sorumlu olduğunu, navlun faturası tanziminin düzenleyeni taşıyıcı konumuna getirdiği gibi ... taşıma senedinin de aynı şekilde taşıyıcı konumuna getirdiğini, davacı ile malın alıcısı arasında anlaşma gereği ihracata konu mal bedeli ödemesinin %20 oranında preyapment-önden avans şeklinde ödeme %80 kısmının ise yükleme-taşıma başlaması ile ödenecek şeklinde anlaşıldığını, taşımanın toplam 45 palet, 62.337 kg brüt ve 60.312,00 kg net miktarından üç tır taşıtlık yük için kararlaştırıldığını, her bir araç seferi için ayrı ... taşıma senedi düzenlenmediği gibi toplam yük içinde sadece bir nüsha orjinal taşıma evrakı düzenlendiğini, davalının taşıdığı malı İran gümrük sahasına kadar taşıması, orada ... taşıma senedinde belirtilen acentesi marifetiyle süreci takip etmesi ancak yükü alıcısına teslim etmemesi, teslim için talimat alması gerektiğini, bunun nedeninin ise malın ödenmesi gereken bedelinden 42.672,86 USD bakiye kalmış olması olduğunu, ancak davalının malı alıcısına orjinal taşıma ve sevk evrakını ibraz etmeksizin teslim ettiğini, tüm taşıma ve sevk evrakını alıcıya teslim etmekle davacıyı mağdur ettiğini, davalının sözleşmeye, ... taşıma senedine, davacının emir ve talimatlarına aykırı yaptığı teslim sebebiyle davacının uğradığı zarar tazmin bedeli olarak 248.100,00 TL alacağın davalıdan tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali ile takibin devamını asgari % 20 inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; hiçbir kaza, ziyan, eksiklik olmadan malları İran'da bulunan Tahran gümrük müdürlüğüne teslim edildiğini, davalı şirket edimini yerine getirmiş olmasına rağmen davacı şirketin edimin yerine getirmeyerek yapılan taşımaya ilişkin ödeme yapmak istemediğini, 18/09/2019 tarih 011108 numaralı fatura ve 29/08/2019 tarih ve ... numaralı fatura alacağı için davalı şirket yetkililerinin davalı şirket yetkilileri ile defaten görüşme yaptıklarını, ancak yapılan görüşmelerin sonuçsuz kaldığını, faturaların herhangi bir itiraza uğramadan her iki tarafında ticari defterlerine işlendiğini, İstanbul 1.İcra Müdürlüğünün...E. sayılı dosyasında icra takibi başlattıklarını, davacı şirketin itirazı üzerine İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/558 E. sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açtıklarını, söz konusu malın ne kadar alındığı, ne kadar maliyetli olduğu, davacının ne kadar para aldığı konusunun davalı şirketin bilmesi gereken konular olmadığını, davalı şirketin davacının talimatları doğrultusunda hareket ettiğini, davacının teslim ettiklerini iddia ettiği evrak asıllarının taraflarında olduğunu, davalı şirketin taraflarca anlaşıldığı üzere malları teslim ettiğini, mallara ilişkin evrak asıllarını ise davacının talimatı doğrultusunda teslim etmediğini beyanla davanın reddini dilemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI : İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Taşıma belgesi yerine kaim olmak üzere FBL belgesi tanzim edilmiş olup bu belge de tek nüsha olarak düzenlenmiştir. Sonrasında yargılama esnasında diğer 2 nüshası ise mahkememize ibraz edilmiştir. Bu durum ... Konvansiyonunun ilgili maddesine ve teamüle aykırıdır. Taşıma belgesinin sadece bir asıl nüsha olarak düzenlenmesi, emtianın alıcıya tesliminin yazılı olarak kanıtlanması yolunu da imkânsız kılmaktadır. Taşımacı olan davacı-birleşen davalının taşıma sözleşmesinin ifa edildiğini, yani emtianın gönderilene teslim edildiğini kanıtlayan belgeleri ibraz etmesi gerekir. Aksi halde sözleşmenin ifa edildiğini ve tamamlandığını ispat edemez.Öte yandan davalı karşı davacı gönderen yukarıda belirtildiği üzere ödeme alıcıya malın teslimi hususunda talimatlarının beklenmesi gerektiğine ilişkin olarak davacı karşı davalıua mail atmıştır. Bu mail içeriğindeki talimata rağmen emtianın alıcıya teslim edilmesi, ...'nın 12 ve 21. maddelerine aykırı olup 23. madde gereğince asıl davada taşıma bedeli talep edilemez.
Davalı karşı davacı itiraz dilekçesinde, söz konusu malların dava dışı alıcıya teslim edildiğini beyanla ilgili teslim evraklarını dosyaya sunduğu görülmektedir. Öte yandan adı geçen maildeki talimatın malların teslimi değil FBL ihracat evraklarının teslimine ilişkin olduğunu, malların tesliminde teslim yönünde herhangi bir farklı talimat söz konusu olmadığını savunmuştur. Ne var ki, teslimde ödeme kaydı yanlar arasında çekişmesizdir. FBL evrakları malın mülkiyet durumunu temsil etmektedir. Malı teslim aldığını irandaki alıcı şirket beyan etmişse de, davalı karşı davacının belirttiği FBL belgelerinin teslimi malın teslimine eş değer sayıldığından davalı karşı davacı taşıtan-göndericinin talimatına aykırı hareket edildiği sabittir. Davacı karşı davalının rapora itirazı bu yönden yerinde görülmemiştir. Bu nedenle birleşen dava açısından uğranılan zararın tazmini istenebilir. Davalı karşı davacı takip talebinde oran belirtmeksizin ticari faiz talebinde bulunmuşsa da 3095 sayılı Kanun'da bu tür de bir faiz olmadığı gibi avans faizi oranına tekabül edecek oran da belirtilmemiştir. Dolayısıyla işleyecek faizin yasal faiz olarak kabulü gerekmiştir. Yine birleşen dava ...'nın 21. maddesine dayalı olup, tazminat miktarının tayininde hakimin takdiri de söz konusu olduğundan alacağın likid olduğu kabul edilemez. Bu itibarla mahkememizce icra inkâr tazminatı talebinin reddine , ..." karar verilmiştir.Bu karara Davacı/Birleşen dava davalıları ile Davalı/Birleşen Davada Davacı ... İç ve Dış Ticaret AŞ vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı/Birleşen davada davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ihtilaf 248.100,00 TL tutarlı faturalı malların taşıma evrakları ile ilgili olduğunu, davacı ... firması 248.100,00 TL faturalı malların taşıma evraklarının müşteri firmaya teslim edilmemesini talimat ettiğini iddia ettiğini, bu konuda mail gönderdiğini maile rağmen taşıma evraklarının teslim edilmesi sebebi ile müşteri firmanın İran gümrüğünden malları çektiğini iddia ettiğini, davacı şirketin hata yaptığını bu sebeple 248.100,00 TL'yi müşterisinden tahsil edemediğini iddia ederek 248.100,00 TL'nin davacı şirketten tahsilini talep ettiğini, davacı ... firması sorunsuz taşıma olan 446.060.53 Euroluk faturaya konu malların taşıma evrakları ile ilgili mailleri dilekçesine ekleyerek mahkemeyi yanıltıcı belge sunduğunu, davacı ... firması, 446.060,53 euroluk faturaya konu malın sorunsuz olarak teslim edildiğini kabul ettiğini, mahkeme ise; malların teslim edilmediğini gerekçeli kararında yazdığını, taşınan eşyanın teslimi konusunda taraflar arasında bir ihtilaf olmadığını, taraflar arasındaki ihtilaf 248.100,00 TL bedelli faturaya ilişkin malların taşıma evraklarının talimata aykırı teslim edilip edilmediği konusunda olduğunu ancak yerel mahkeme davayı anlamadan olayları karıştırarak malların teslim edilmediğine hükmettiğini, bu fatura konusu malların teslimi ve bedelinin iranlı firmadan tahsili konusunda taraflar arasında bir ihtilaf olmadığını, davacı ... bu konuda talepte bulunmamakta olup bu konuda dava açmadığını, FBL belgesi tek nüsha olup belge aslını yerel mahkemeye sunulduğunu, mahkemeyi yanıltmak için dava konusu olmayan 446.060,53 Euro bedelli faturaya konu mallar için yapılan mail yazışmalarını mahkemeye sunarak, talimata rağmen taşıma evraklarının teslim edildiğini bu sebeple zarara uğradığını beyan ettiğini, yerel mahkeme ise yazışmaların hangi teslimata ilişkin olduğu ayrımını yapmayarak hatalı karar verdiğini, zira davacının elinde olan belge fbl belgesi olup bu belge ile tek başına İran gümrüğünden mal çekilmesi imkansız olduğunu, belge suretinin ... firmasına sunulduğunu, ... firması suret olan bu belgeyi İranlı firmaya diğer belgeler ile birlikte gönderdiğini, hiçbir kusuru olmayan davacı şirketin taşıma ücretini ödememek için ... firması taşıma evraklarını teslim ettiklerini kötüniyetli olarak iddia ettiğini, davacı ... firması 248.100,00 TL taşınan eşya bedelini İranlı firmadan tahsil etmesine rağmen bu bedeli tahsil etmediğini iddia ederek dava açtığını, ... firması ile İranlı firma arasındaki ticari ilişki, alacak ve borç durumu incelenmeden rapor tanzim edildiğini, rapora itirazını ek rapor dahi alınmaksızın reddedildiğini, ... firmasının ticari defterlerinde ... firması borçlu görünmediğini, davacı ... firmasının 248.100 TL'yi tahsil ettiği başka bir çok belge ile de sabit olup yerel mahkeme bu belgeleri incelemeden karar verdiğini, davacı ... firması, İranlı firma olan ... firmasından taşınan eşyanın bedeli olan 248.100,00 TL yi almadığını, 41 gün sonra yeni bir fatura keserek 446.060,53 Euro bedelli mal satışı yaptığını, ... firması hem İranlı firma olan ... firmasından 248.100,00 TL' yi tahsil edemediğini iddia etmekte hemde bu iddiadan 41 gün sonra 446.060,53 Euro mal satışı yaptığını, bu durum ticari hayatın olağan yapısına aykırı olduğunu, aynı zamanda ... firmasının açık bir çelişkisi olduğunu, yerel mahkeme bu konuları araştırmadan karar verdiğini, ... firmasından alınan yazı dosyaya sunulduğunu, davacı şayet taşınan mal bedeli olan 248.100,00 TL'yi tahsil etmemiş ise bu konuda yasal işlem başlatması gerektiğini, davacı ... firması ne Türkiyede ne de İranda ... firması aleyhine dava açmış ... firması kötüniyetli olup tahsil ettiği parayı birde davacı şirketten haksız olarak tahsil etmek için iş bu davayı açtığını, yerel mahkemenin gerekçeli kararının hatalı tanzim edilen bilirkişi raporuna dayandırdığını, Fbl belgesi için ... mevzuatından bahsedilmesi olayların ve mevzuatın yanlış anlaşıldığını gösterdiğini, mahkeme davacı şirket tarafından taşınan malların teslim edilmediğini düşünmüş ve kararı buna göre oluşturduğunu ancak gerekçeli karar yazılırken hatasını anlamış ve hatalı kararı kısmen değiştirmek için çelişkili cümleler kurulduğunu, bir yandan taşıma evraklarının teslim edildiğini diğer yandan da taşınan eşyaların karşı tarafa teslim edildiğini beyan ederek mahkeme çelişkiye düşmüş birleşen davanın davacısı ... firması bile bu durumu tespit ederek takas-mahsup definde bulunmasına rağmen yerel mahkeme ihtilaf konusu olmayan faturalı mal taşımasına ilişkin taşıma ücretini ve olayı anlamadan karar verdiğini tüm beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Davalı/Birleşen Davada Davacı ... İç ve Dış Ticaret AŞ vekili istinaf dilekçesinde özetle; talebi olan ticari temerrüt faizinden böyle bir sonuca varılamayacağını, takip talebinde ticari temerrüt faizi talebiyle yapılan faiz talebinin avans faizi olduğu, tacirler arası yapılan işin niteliği gözetildiğinde uygulanacak faizin yasal faiz olmadığı, burada faizin ticari temerrüt faizi/avans faizi olacağını, mahkeme kararının sadece birleşen davadaki işleyecek faizi yasal faiz olarak belirlemesi yönünden istinaf ediyor ve yapılacak istinaf incelemesi sonucunda asıl alacağa işleyecek faizin avans faizi olarak karar verilmesini, ... Uluslararası Nakliyat Ve Dış Tic. Ltd. Şti. bakımından mahkeme kararının kesinleştiğini, birleşen dava davalılarından olan bu davalının istinaf kanun yoluna başvuru harcı yatırmadığını, karşı tarafların ileri sürdüğü iddia ve beyanlar, davaların açıldığı zamandaki kurgusundan ve yapılan yargılama sürecinin tamamen dışında olup bu iddiaların dinlenilmesinin mümkün olmadığını, karşı tarafın bu aşamada yeni delil ileri sürmesi, iddia ve savunmasını genişletmesinin mümkün olmadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE :Dava, asıl davada uluslararası karayolu taşıması nedeniyle navlun bedelinin tahsili, birleşen davada sözleşmeye aykırı teslim nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.İlk derece mahkemesince; asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı ve davalı vekillerince istinaf isteminde bulunulmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davacının navlun alacağının bulunup bulunmadığı, taşımanın sözleşmeye aykırı yapılıp yapılmadığı, davalı birleşen dosya davacısının zararının oluşup oluşmadığı ve yasal faize hükmedilmesinin hatalı olup olmadığı noktasındadır.Davacı birleşen dosya davalısı takip alacaklısı ... Lojistik Dış Ticaret Ltd. Şti. Tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul 1. İcra Müdürlüğü'nün 2020/12032 Esas sayılı takip dosyasında, "011108 ve ... nolu fatura alacağı 45.500,00 TL" sebebine dayalı olarak 46.500,00 TL asıl alacağın tahsili istemiyle 10.07.2020 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Davalı birleşen dosya davacısı takip alacaklısı ... İç ve Dış Ticaret A.Ş. tarafından, davalı takip borçluları hakkında, İstanbul 37. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında, "29.08.2019 tarihli 1265165 numaralı taşıma senedi ve 29.08.2019 tarihli ... numaralı fatura ve Beyoğlu 44. Noterliği 02.12.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesine konu taşıma kaynaklı zayi tazmin bedeli olarak 248.100,00 TL tazminat" sebebine dayalı olarak 248.100,00 TL asıl alacağın tahsili istemiyle 24.07.2020 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Taraflarca asıl ve birleşen davada, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Mahkemece uyuşmazlığın çözümü için tarafların ticari defterlerinin incelenmesine karar verilmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 222. Maddesine göre, Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. Ayrıca usulüne uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.Bilirkişi aracılığıyla incelenen davacı ticari defterlerine göre, takip tarihi itibariyle davalıdan 46.500,00 TL alacaklı durumdadır. Davalı ticari defterlerine göre ise, davacının takibe konu ettiği ... ve 11108 numaralı faturaları davalının kayıtlarında yer almakta olup, takip tarihi itibariyle davacıya 46.500,00 TL borçlu görünmektedir. Davalının borçlu göründüğü bu tutar davacının faturalarının toplam bedelidir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 21/2. maddesinde, bir fatura alan kişinin aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılacağı düzenlenmiştir. Faturaya sekiz günlük süre içinde itiraz edilmemişse, TTK. m 21/2'ye göre, itiraz etmeyen kimse, fatura içeriğini kabul etmiş sayılır. Ancak sekiz gün içinde itiraza uğramayan fatura, taraflar arasında, aksi iddia ve ispat edilemeyen bir delil, geçici bir zaman için de olsa borçluyu sorumlu kılan bir ödeme emri de sayılmaz. İtiraza uğramayan fatura, içeriğinin aksi ispat edilebilir ticari bir belgedir. Ayrıca adına fatura düzenlenen, bu faturayı ticari defterlerine itirazsız olarak kaydetmişse, bu kayıt, fatura konusu sözleşmenin ve bu sözleşmedeki işin yapıldığı anlamına gelir. Bu durumda borçlu taraf, faturaları ticari defterine işlemişse, borcun doğmadığını veya borcu ödediğini ispatlamak zorundadır(Yargıtay 11. HD'nin 19/12/2018 tarih ve 2017/2642 E. - 2018/8096 K. Sayılı kararı). Zira, davalının kendi ticari defterlerindeki kayıtlar aleyhine delil teşkil eder(Yargıtay 19. HD'nin 09/11/2016 tarih ve 2016/3391 Esas - 2016/14472 Karar sayılı ilam). Bu durumda davalı davacının faturalarını benimseyerek ticari defterine kaydettiğine göre, kendi ticari defter kayıtlarının aksini yazılı delille ispatlaması gerekir.Davalı vekili, birleşen dava davacısı tarafından cevap ve birleşen dava dilekçesinde, her bir araç seferi için ayrı ... taşıma senedi düzenlenmediği gibi toplam yük içinde sadece bir nüsha orjinal taşıma evrakı düzenlendiğini, davalının taşıdığı malı İran gümrük sahasına kadar taşıması, orada ... taşıma senedinde belirtilen acentesi marifetiyle süreci takip etmesi ancak yükü alıcısına teslim etmemesi, teslim için talimat alması gerektiğini, bunun nedeninin ise malın ödenmesi gereken bedelinden 42.672,86 USD bakiye kalmış olması olduğunu, ancak davalının malı alıcısına orjinal taşıma ve sevk evrakını ibraz etmeksizin teslim ettiğini, tüm taşıma ve sevk evrakını alıcıya teslim etmekle davacıyı mağdur ettiğini, davalının sözleşmeye, ... taşıma senedine, davacının emir ve talimatlarına aykırı yaptığı teslim sebebiyle davacının uğradığı zarar tazmin bedeli olarak 248.100 TL alacağın tahsilini ve takas mahsup talebinde bulunmuştur. Dosya içerisine ibraz edilen mail örneklerinden, davalı birleşen dosya davacısı ... İç ve Dış Ticaret A.Ş. tarafından davacı şirkete 29.08.2019 tarihinde gönderilen mailde, müşteriye teslim edilmesi konusunda yazılı mail göndereceğinin bildirilmiştir.... Konvansiyonu'un 1. Maddesinde, sözleşmenin, sözleşmede belirtildiği gibi yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin en az biri akit ülke olan iki ayrı ülkede olması halinde, tarafların ikametgahı ve milliyetine bakılmaksızın ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacağı düzenlenmiştir. Dava konusu emtianın Türkiye'den İran'a taşındığı, bu kapsamda davaya konu taşımanın ... Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğu hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. 11.07.2019 tarihli ... numaralı taşıma senedinde konu, 11019RM1 numaralı 10.07.2019 tarihli 248.100,00 TL'lik faturalı mallara konu, davacı karşı davalı tarafından düzenlenen18.09.2019 tarihli 011108 numaralı 2.850,00 TL tutarlı fatura davalının kabulünde olup taraflar arasındaki ihtilaf konusu, 29.08.2019 tarihli 1265165 numaralı taşıma senedinde konu, 19110E1 numaralı 20.09.2019 tarihli 446.060,53 Euro tutarlı fatura mallara ilişkin düzenleme, 29.08.2019 tarihli ... numaralı 43.650,00 TL tutarlı faturadır. ... Konvansiyonun 12. maddesinde, göndericinin özellikle taşımayı durdurmasını, teslimin yapılacağı yeri değiştirmesini veya sevk mektubunda gösterilen alıcıdan başkasına teslim etmesini istemek suretiyle yüke tasarruf etmek hakkına sahip olduğuna yer verilmiştir. ... Konvansiyonun 12/7.maddesinde ise "Bu maddede öngörülen koşullara göre verilen talimatı taşımacı yerine getirmemiş veyahut bunları sevk mektubunun birinci nüshasını istemeden yerine getirmiş ise bu olaydan oluşacak zarar ve ziyan için istekte bulunma hakkına sahip kişiye karşı sorumlu olur." düzenlemesi mevcuttur. Bu kapsamda, davacı taşıyıcının gönderici davalının talimatına aykırı hareket ederek yükün davalı göndericinin talimatı olmaksızın alıcı adına teslim ettiği anlaşılmaktadır. Davacı taşıyıcı, ... 12. maddede davalı taşıyıcıya tanınan yüke dair tasarruf etmek hakkı kapsamında kullandığı talimata aykırı hareket ettiği sabit olup, ... kapsamında, taşıyıcı davacının sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle davalı göndericinin uğramış olduğu zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Somut olayda, taraflar arasında taşıma ilişkisi olduğu ihtilafsız olup, davacı navlun alacağını talep etmiş, davalı birleşen dosya davacısı takas mahsup itirazında bulunmuştur. Tarafların malların dava dışı firmaya teslim edildiğini kabul etmeleri karşısında, Mahkemece, taşımaya ilişkin evrakların tercümeleri getirtilerek, alıcının malı teslim almasına ilişkin belgeler, ordinolarda celp edilerek, davalı ... İç ve Dış Ticaret A.Ş.'nin defterlerinde dava dışı ... firmasından malların bedellerini tahsil edip edemediği, davalı birleşen dosya davacısının davacının talimata aykırı davranması nedeniyle zararının olup olmadığı, zararı varsa ne kadar olduğu hususunda araştırılma yapılmadan yazılı şekilde karar verilmesi birleşen davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz görülmüştür.Kabule göre, davalı birleşen dosya davalısı, İstanbul 37. İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasında ticari temerrüt faizi talep etmiş olması ve dava konusu alacağın ticari nitelikte olduğu gözönüne alınarak hükmedilen alacak tutarına temerrüt tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizine hükmedilmesi gerekirken(Yargıtay 11.Hukuk Dairesi’nin 02.04.2018 tarihli 2016/9512 E., 2018/2292 K. sayılı emsal kararı), yasal faize hükmedilmesi doğru görülmemiştir.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı birleşen dosya davalısı ve davalı birleşen dosya davacısı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
KARAR :Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davacı birleşen dosya davalısı ve davalı birleşen dosya davacısı vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,2- Tarfalarca yatırılan istinaf karar harçlarının istem halinde kendilerine iadesine,3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)g maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 24/10/2025