T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/285
KARAR NO : 2025/1468
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 21/10/2021
NUMARASI : 2021/429 Esas - 2021/959 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 23/10/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı ve davalı vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ... Bankası tekstilkent şubesine ait, 15/12/2019 keşide tarihli, 25.000 USD bedelli, ... numaralı çeki ...'a verdiğin, ...'ın ise bu çeki çekin arkasındaki ciro zincirinden de anlaşılacağı üzere ...'a ciro ettiğini ve işbu ciro silsilesi nihayetinde çekin son hamili... olup kendisinin çeki zayi ettiğini ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 818/1'a ve 757-764 maddeleri uyarınca İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/400 Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/400 Esasa sayılı dosyaya ilişkin olarak, söz konusu çek için ihtiyati tedbir kararı ile ödemeden men kararı verdiğini ve bu konuda, muhatap banka olan ... Bankası Tekstilkent Şubesi'ne müzekkere gönderdiğini, bunun üzerine müvekkilinin, ödeme gününde çek bedellerini hazır etmiş olup, muhatap banka da mahkeme kararına istinaden iş bu çek bedelini hamile ödemediğini, bu hususun çekin arkasına ... Bankası A.Ş. Bankacılık temel operasyon bölümünce yazıldığını, takibe konu çek de ... Bankası Tekstilkent Şubesi'ne ait ... seri numaralı ve 15/12/2019 keşide tarihli , 25.000,00 USD bedelli işbu çek olduğunu, çekin keşide tarihli olan 15/12/2019 tarihli hesap özeti incelendiğinde de görüleceği üzere hesapta bulunan paradan borç miktarı olan 25.000,00 USD kadar paranın blokeye alındığını ve çek bedelinin hazır hale getirildiğini, davalı tarafça ... Bankası Tekstilkent Şubesi'ne ait 15/12/2019 keşide tarihli, 25.000,00 USD bedelli, ... numaralı çeke ilişkin olarak müvekkili aleyhine Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığını, işbu takibin iptali için taraflarınca tedbir talepli olarak Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/112 Esas sayılı dosyası ile takibin iptali davası açıldığını, Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/112 Esas sayılı dosyasına ilişkin olarak özel bir düzenleme bulunmaması nedeniyle tehiri icra kararı alınamamış olup, davalı/ alacaklı tarafça icra dosyasında çek tazminatı ve ferileri yönünden dosyasının kapak hesabı yaptırıldığını, müvekkilinin çekin zayi olmasında hiçbir kusuru olmamakla birlikte çek ibraz tarihinde söz konusu bedeli hesabında hazır bulundurduğu açıkça ortada olduğu, müvekkilinin çek tazminatına ilişkin borcunun bulunmadığını, davalı şirketin çekin müvekkilinden kaynaklanmayan nedenle, mahkeme kararı nedeniyle ödenmediğini, dolayısıyla çek tazminatından sorumlu olmadığını bilmesine rağmen Bakırköy 17. İcra Dairesinde...Esas sayılı dosyasında icra-i işlemlere devam ettiğini, bu sebeple davalının haksız ve kötü niyetli olduğunu, davalının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ettiklerini beyanla, ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile teminatsız olarak, işbu talepleri kabul edilmezse mahkememizce uygun görülecek teminat karşılığında dava sonuçlanıncaya kadar icra dairesine ödenecek bedelin alacaklıya verilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve yapılacak yargılama sonucunda; Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine konu ... Bankası Tekstilkent Şubesine ait 15/12/2019 keşide tarihli, 25.000 USD bedelli, ... numaralı çeke ilişkin olarak 2.500 USD tutarındaki çek tazminatından davalıya karşı borçlu olmadığının tespitine, davalının alacağın %20'si oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, yetkili hamili olduğu ... Bankası Tekstilkent Şubesi'ne ait, 15/12/2019 keşide tarihli, 25.000 USD bedelli ve ... numaralı çekin tahsili amacıyla Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, takip üzerine müvekkili aleyhine, davacı tarafından açılan Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/112 Esas sayılı dava dosyasında takip konusu çekin zayi olduğunu ve hakkında çek iptaline başvurulduğundan bahisle Bakırköy 1.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/112 Esas sayılı dosyasından Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı dosyasının tedbiren durdurulmasını ve icra takibinin iptalinin talep edildiğini, davacının Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesinde açmış olduğu davanın, mahkemenin 2021/95 Karar sayılı ilamıyla reddedildiğini, takibin ve dolayısıyla da %10 oranındaki çek tazminatının da devamına karar verildiğini, işbu karar aleyhine istinaf kanun yoluna başvurulduğunu, dosyanın istinaf yargılamasının halen devam ettiğini, davacı tarafından açılmış olan huzurdaki davada tespiti talep edilen 2.500 USD tutarındaki çek tazminatı hakkında Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesi tarafından karar verildiğini, söz konusu kararın bir başka ilk derece mahkemesi tarafından kaldırılmasının hukuken mümkün olmadığını, davacı tarafın dava dilekçesinde her ne kadar çekin Mahkeme kararı nedeniyle ödenmediğini dolayısıyla çek tazminatından da sorumlu olmadığını belirtmişse de, çekin bankaya ibrazının yeterli olduğunu neden ödenmemiş olduğunun şerh verilmesinin zaruri olmadığını, Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/112 Esas sayılı dava dosyası halen devam etmekteyken taraflarınca öğrenildiği üzere , ... Bankası Tekstilkent Şubesi'ne ati 15/12/2019 keşide tarihli ve ... numaralı çekin, cirantalardan... tarafından zayi edildiği ve İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/400 Esas sayılı dosyası ile hakkında çek iptali davasının açıldığının öğrenildiği, ... Bankası A.Ş.Temel Operasyon Bölümü'nün 15/12/2019 keşide tarihli çekin arka yüzüne düşmüş olduğu şerhte: " T.C. İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/400 Esas sayılı kararı ile üzerine ihtiyati tedbir konulduğundan, üzerinden herhangi bir işlem yapılmamıştır." ibaresinin yer almakta olduğunu, çekin müvekkili şirkete ciro edildiği tarihte müvekkilinin cirantalar arasındaki ihtillafı bilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafın, taraflarınca Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı dosyası ile icrai işlemlere devam edildiğinden bahisle edildiğinden bahisle müvekkilinin kötü niyetli olduğunu ileri sürdüğünü, Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesi 2020/112 Esas ve 2021/95 Karar sayılı ilamıyla karşı tarafın davasının reddine ve dolayısıyla takibin devamına karar verildiğini, bu nedenle taraflarınca devam edilen icrai işlemlerin, ilamın icarsı niteliğinde olduğunu, müvekkilinin kötü niyetinin olmadığını, davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddinin gerektiğini, davacı tarafın, 19/05/2021 tarihli dava dilekçesi ile icra dairesine ödenecek bedelin taraflarına verilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiğini, mahkememiz 21/05/2021 tarihli ara kararı ile işbu ihtiyati tedbir talebinin kabul edildiğini, tedbir kararı ihtiyati tedbir şartlarının maddi vakıada bulunmamasından ötürü hukuka aykırı olduğunu, mahkememizin ihtiyati tedbir kararının Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/112 Esas ve 021/95 Karar ilamının uygulanmasına engel olur nitelikte olduğunu, başka bir mahkemenin kararını kaldırır nitelikteki ihtiyati tedbir kararının HMK'na aykırı olduğunu, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep ettiklerini beyanla, davacının açmış olduğu huzurdaki davanın reddine, davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine, mahkememizin 21/05/2021 tarihli ara kararı ile vermiş olduğu ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, dava kötü niyetle açılmış olduğundan, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmesinde Bakırköy 17. İcra Müdürlüğünün ... takip sayılı dosyasının uyap sistemi üzerinden gönderilen evraklarının incelenmesinde takip dayanağı 15/12/2019 tarih 25.000,00 TL bedelli çekin, 16/12/2019 tarihinde muhatap bankaya ibrazında banka tarafından “çekin karşılığı bulunmaktadır. Ancak İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019 /400 sayılı kararı ile üzerine tedbir konulduğundan üzerinde herhangi bir işlem yapılamamıştır .” şerhi düşüldüğü , ayrıca davacı vekilince 04/06/2021 tarihli dilekçesinin ekinde sunduğu İş Bankasının, Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/112 sayılı dosyasına hitaben verdiği müzekkere cevabında da ''çek bedeli olan 25.000 USD ibraz tarihinde hesapta mevcut olup ilgili tutar bloke hesapta tutulmaktadır'' şeklinde cevap verildiği görülmektedir. Bu hali ile 3. kişi tarafından alınan ödeme yasağı kararı nedeniyle davacı tarafından karşılığı bulundurulan çek bedelinin ödenmemesinden dolayı çek tazminatından sorumlu tutulamayacağı anlaşılmakla açılan davanın kabulü ile, Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı takibe konu edilen 2.500,00 USD çek tazminat miktarından davacının borçlu olmadığının tespitine, Davacı vekilinin kötü niyet tazminatı talebinin reddine, ..." karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; çek tazminatından keşidecinin sorumlu olmadığını davalı bilmesine rağmen icra işlemlerine devam etmiş, bu bağlamda davalının kötüniyetli olduğu davacının hesabı çekin keşide tarihinde çek bedelini ödemeye müsait olup keşideci olarak sorumluluğunu yerine getirdiğini, davalı şirket, ödemeden men kararı veren mahkeme olan İstanbul 20. ATM'ye başvurarak ödemen men kararını kaldırmak suretiyle çek bedelini tahsil etmesi gerekirken çek tazminatını da dahil ederek söz konusu çeki icraya konu etmesi davalının kötü niyetli olduğu göstermekte olup davalının bu hususları bilmesine karşın icrai işlemlerde ısrarcı olması kötüniyetli olduğunu açıkça gösterdiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin kötüniyet tazminatı talebimizi reddetmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının çekin zayi olmasında hiçbir kusuru olmamakla birlikte çek ibraz tarihinde söz konusu bedeli hesabında hazır bulundurduğu açıkça ortada olup davacı çek tazminatından sorumluluğu, dolayısıyla çek tazminatına ilişkin borcu bulunmadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bir mahkeme kararının başka bir mahkeme kararı ile kaldırılmasının hukuken mümkün olmadığını, mahkeme ilamlarının menfi tespit davalarının konusu olamayacağını, davalının ... Bankası Tekstilkent Şubesine Ait 15.12.2019 Keşide Tarihli 25.000,00USD Bedelli ... Numaralı çeki icra takibine konu etmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını, davalının taraf olmadığı çek iptaline ilişkin dava ve mahkemece verilen tedbir kararının iyi niyetli üçüncü kişi konumunda bulunan davalıyı bağlamayacağı ve davalının icra takibi başlatmakta haklı olduğunun izahtan vareste olduğunu, Bakırköy 2. ATM'nin 2021/429E. Sayılı dosyasında 21.05.2021 tarihinde vermiş olduğu ihtiyati tedbir kararı da hukuka aykırı olup, tedbir kararının da kaldırılması gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE : Dava, kambiyo senedinden(çek) kaynaklanan çek tazminatı nedeniyle borçlu olmadığının tespiti(menfi tespit) davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davacının ibrazda ödenmeyen çek nedeniyle çek tazminatından sorumlu olup olmadığı, davalının çek tazminatı yönünden kötü niyetli olup olmadığı noktasındadır.Davalı takip alacaklısı tarafından, davacı takip borçlusu hakkında, Bakırköy 17. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, "15/12/2019 keşide tarihli 25.000,00 USD mik. çek" sebebine dayalı olarak 25.000,00 USD asıl alacağın, 267,12 USD işlemiş faiz, 2.500,00 USD %10 tazminat ve 75,00 USD %0,30 komisyon alacağıyla birlikte tahsili istemiyle 18/02/2020 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmıştır.Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 72. maddesi uyarınca çek iptali davası nedeniyle ibraz anında çekin ödenmemesi nedeniyle keşidecinin çek tazminatından sorumlu tutulamayacağından bahisle takibe konu çek tazminatı nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 783/3. maddesine göre, muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder.İcra takibine konu 15/12/2019 keşide tarihli ve ... nolu, 25.000,00 USD bedelli çekin 16/12/2019 tarihinde ibraz edilmesi üzerine, karşılığının bulunduğu, İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/400 Esas sayılı kararı ile tedbir konulduğundan üzerinden herhangi bir işlem yapılmadığı şerh edilmiş, İş Bankasına icra hukuk mahkemesince yazılan yazılan müzekkere cevabında da ibraz tarihinde çek bedelinin hesapta mevcut olduğu bildirilmiştir. Buna göre, ibraz tarihinde takibe konu çekin karşılığı keşidece hesabında bulunduğundan çek tazminatının koşulları oluşmamıştır. Çek iptali davası nedeniyle çek bedelinin ödenememiş olmasının çek tazminatı koşullarına bir etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla davacı keşidecinin çek tazminatı sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Davalı tarafça, Bakırköy 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/112 esas sayılı dosyasında verilen karar nedeniyle davacının talebinin yerinde olmadığı ileri sürülmüş ise de, anılan mahkemedeki şikayet konusu ödeme yasağı konulan çekin takibe konulmasına ilişkin olup eldeki dava ile ilgili bulunmadığı gibi, icra hukuk mahkemesi kararlarının istisnalar dışında genel mahkemeleri bağlamadığı nazara alındığında davalının bu yöndeki iddiaları dinlenebilir değildir.İİK'nın 72/5. Maddesine göre, borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Madde metninden de açıkça anlaşıldığı üzere menfi tespit davası açmak zorunda bırakılan borçlunun tazminat talep edebilmesi için gerekli koşullar; bu yönde bir talep olması, borçluya karşı icra takibi yapılmış bulunması ile takibin haksız ve kötüniyetli olmasıdır (Kuru, Baki: İcra ve İflas Hukuku, 2006, s. 334, 335).Başka bir ifadeyle; İİK’nın 72. maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre, menfi tespit davasının davacı lehine sonuçlanması üzerine, alacak likit olsun veya olmasın, böyle bir alacağa dayalı takibin, haksız ve kötüniyetli olması hâlinde, istem varsa, davacı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gereklidir. Takibin haksız olması tek başına yetmemekte, ayrıca kötüniyetli olması da gerekmekte olup, ispat yükü; takibin kötüniyetli olduğunu iddia eden davacının üzerindedir. Alacağının bulunmadığını bildiği veya bilmesi gereken bir durumda olduğu hâlde, icra takibine girişen alacaklı, kötüniyetli kabul edilir(Yargıtay HGK'nın 24.03.2022 Tarih ve 2019/3-472 E - 2022/386 K. sayılı kararı). Madde metninde yer alan kötü niyet ise alacaklının haksız olduğunu bildiği hâlde sırf borçluyu zarara uğratmak amacıyla takibe girişmesi hâlinde gerçekleşir. Somut olayda, davaya konu çek tazminatı tek başına değil, çek bedeli ve diğer ferileri ile birlikte takibe konulduğu ve çek iptali davasında verilen ödemeden men yönündeki tedbir kararı ile ödemenin yapılamadığı da nazara alındığında davalının takibinde kötü niyetli olduğunun kabulü mümkün değildir. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı ve davalı vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.
KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekili ile davalı vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davalı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 356,73 TL harcın, alınması gerekli olan 1.426,92 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.070,19 TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,4-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 23/10/2025