T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/145
KARAR NO : 2025/1295
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/05/2021
NUMARASI : 2020/230 Esas - 2021/229 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 02/10/2025
Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile davadışı sigortalı... Sistemleri Üretim Ve Dağıtım Tic. A.Ş.'ye ait oto koltuğu parçası emtialarının, taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı sigorta teminatı altında olduğunu, dava konusu araba koltuğu emtiasının yüklü olduğu konteynırların, davalının düzenlemiş olduğu ... numaralı deniz yolu taşıma senedi tahtında Türkiye'den Amerika'ya taşınmak üzere "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, ... no'lu konteynerin tahliyesi esnasında emtiaların ıslak olduğunun tespit edildiğini, ekspertiz incelemesi ile söz konusu konteynerin sefer sırasında delinerek içine su alması sonucunda emtianın ıslanması olarak belirtildiğini, hasarın davalının sorumluluğunda gerçekleştiğini, Bakırköy 27. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirkete hasar ihbarı yapıldığını, davalının "fiili taşıyan" ve zarardan sorumlu olduğunu, davacının sigortalısına 161.994,22 TL hasar tutarını 05.03.2019 tarihinde ödediğini, ibraname ve temlikname düzenlendiğini, davalıdan tahsili için başlatılan icra takibinin haksız itirazı ile durdurulduğu açıklanarak, İstanbul Anadolu 20. İcra Dairesinin ... E dosyasıyla 161.994,22 TL hasar tutarının takip tarihi itibariyle avans faizi ile tahsili için 08.11.2019 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, taşıma senedine göre uyuşmazlığın Türk hukukuna göre yürütülmesi gerektiğini, dava konusu ... no'lu konteynerin denizyolunda hasarsız taşındığı ve tahliye edildiğini, süresi içinde hasar ihbarı yapılmadığı; ayrıca hasarın istif hatası nedeniyle meydana geldiğini, konteyner hasan ve delinmesine ilişkin delil olmadığı açıklanarak; davanın reddi ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...davaya konu yük gönderilene 19/12/2018 tarihinde teslim edilmiş olunmasına rağmen tarafların katılımıyla bir ekspertiz incelemesinin yapılmadığı ve hasara yönelik ihbarın davalı taşıyana ilk kez 31/12/2018 tarihinde e-posta ile yapıldığı görülmekle; şu halde, davalı taşıyana hasar ihbarının ilk kez yükler teslim edildikten yaklaşık 11 gün sonra 31/12/2018 tarihinde yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte TTK 1185 maddesi uyarınca dava konusu hasarın haricen belli (gözle görülen) bir hasar olması münasebetiyle, bildirimin teslim tarihinde yapılması gerekir. Ancak yine dosyadaki bilgi ve belgelerden, yükün 19/12/2018 tarihinde teslim alınmış olunmasına rağmen, TTK 1185 maddesinde öngörülen sürede davalı taşıyana bildirilmediği anlaşılmıştır. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalının sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir. Ancak yukarıda bahsedildiği üzere, hasarın ve ıslanmanın taşımanın hangi safhasında meydana geldiği dosya kapsamından anlaşılamadığından ve dosyada gümüş nitrat testi de bulunmadığı değerlendirildiğinde ve taşımaya konu konişmentolardaki "..." kaydı gereği yüklerin yükletenin sorumluluğunda, konteyner içerisine yüklendiği, istiflendiği, sayıldığı ve mühürlendiği, taşıyıcı/taşıyanın konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, varma yerinde yapılan kontrollerde konteynerin mühürlerinin sağlam olduğunun tespiti karşısında, emtiaların gemiye hasarsız olarak teslim edildiği de davacı tarafından ispatlanamadığından; ayrıca ıslanmanın deniz suyundan kaynaklandığına ilişkin de dosyaya bir delil sunulmadığından hasarın, davalının sorumluluk alanı içerisinde ve deniz taşıması esnasında meydana geldiğine dair mahkemede kanaat uyanmamıştır. Açıklanan tüm nedenlerle dava konusu hasarın taşıyanın sorumlu olduğu süreçte meydana geldiğinin ispat edilememesi gerekçesi ile davalının sorumlu tutulamayacağı mahkemece kabul olunarak davanın reddine " karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; her ne kadar mahkemece hasar ihbarı yapılmadığı belirtilse de taşıyana gerekli hasar ihbarı yapılmış olup kabul anlamına gelmemek kaydıyla hasar ihbarı yapılmasa dahi Danıştay kararı uyarınca hukuki belge niteliğini haiz ekspertiz raporu ile tespit edildiğinden ayrıca bir hasar ihbarına gerek olmadığını, mahkemece ıslanma hasarının taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiği ispatlanamadığından, davalının sorumlu olmadığı yönünde tespitte bulunulsa da emsal kararlar uyarınca, konteyner deliğinden ileri gelen ıslanma hasarlarında deliğin hangi aşamada meydana geldiğinin önemi olmaksızın taşıyanın her halükarda sorumlu olduğunu, yerleşik Yargıtay içtihatları gereğince yüklemenin yükleten tarafından yapılması durumunda bile taşıyanın sorumluluğunun devam etmekte olduğunu,kaptan, yükleme ve istifin 3. kişilerce yapılsa dahi yükleme ve boşaltmaya nezaret etmekle yükümlü olduğunu, bu sebeple mahkemenin slac kaydı gereğince ıslanma hasarından davalının sorumlu olmadığına hükmetmesinin doğru olmadığını, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/230 Esas E. 2021/229 K. Sayılı 18/05/2021 tarihli kararının istinaf incelemesi neticesinde ortadan kaldırılmasına ve davalının hasardan sorumlu olduğunun tespitine ve davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE : Dava, deniz taşımasına konu emtiada oluşan hasar bedelini, verilen muvafakat ile sigorta ettirene ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedelin davalıdan rücuen tahsili istemi ile başlattığı icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, hasarın deniz taşıması sırasında meydana gelip gelmediği, hasar ihbarının yapılıp yapılmadığı, davalının zarardan sorumlu olup olmadığı noktalarındadır.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul Anadolu 20. İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasında, "30/11/2018 tarihli ve ... no'lu taşıma senedi tahtında Türkiye'den Amerika'ya taşınan oto koltuğu parçası emtiasının taşıma sırasında hasara uğraması sebebiyle oluşan zararın 6102 Sayılı TTK nın 1472. maddesi gereğince rücuen tazmini" sebebine dayalı olarak 161.994,22 TL alacağın tahsili istemiyle 08.11.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Davacı taraf, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.Dava konusu taşımaya ilişkin davalı tarafından düzenlenen ... no.lu deniz yolu taşıma senedine göre yükletenin dava dışı ... Lojistik A.Ş., alıcının/ihbar olunanın ABD'de mukim ... ... Inc. olduğu, taşıma konusu toplam 82 adet brüt 23.950 kg. oto koltuğu emtiasının ..., ... numaralı 5 adet 40'HC konteyner içerisine istiflendiği ve mühürlendikten sonra “...” isimli gemiye Gemlik limanında 30.11.2018 tarihinde yüklenerek varış yeri olan ABD'nin New York limanına deniz yoluyla sevk edildiği görülmüştür. Dava dışı sigortalı satıcı... Sistemleri Üretim ve Dağıtım Tic. A.Ş. tarafından dava dışı alıcı ... adına düzenlenen 23.11.2018 tarihli faturada, oto koltuğu emtiasının Exwoks teslim kaydı ile satıldığı işlenmiş olup, gümrük beyannamesine gör ödeme şekli mal mukabili olarak belirlenmiştir. Exworks teslim satışlarda satıcının hasardan sorumluluğu, emtianın uygun şekilde ambalajlanarak taşıyıcıya teslimi ile son bulmakta olup, taşıyıcıya teslimden itibaren hasar alıcıya geçmektedir. Yükleme, taşıma limanında oluşacak masraflar, kayıp veya hasarlı malların riski alıcıya geçer. Exworks şeklinde, alıcı, yani ithalatçı, malları satıcı, yani ihracatçının fabrika veya deposundan teslim alarak, nihai varış noktasına kadar, gümrükleme, sevkiyat, sigorta, dahil tüm masraf ve riski üstlenmektedir. Ödeme şekli mal mukabili ise satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcıya tesliminden sonra satım bedelinin ödenmesi anlamına gelmektedir. Bu durumda satıcının eşya üzerindeki menfaati teslime kadar devam edeceğinden taşıma sırasında hasar meydana gelmesi halinde, gönderenin sorumlulara müracaat hakkı bulunmaktadır.Davacı sigorta şirketi, sigorta ettirenin ... Lojistik A.Ş. olduğu Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile sigortalı... Sistemleri Üretim ve Dağıtım Tic. A.Ş.'ye ait oto koltuğu parçası emtialarını, davaya konu taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı sigorta teminatı kapsamına almış olup, hasar ihbarında bulunulması üzerine ekspertiz raporu aldırmış, FKT Koltuk Sistemleri Üretim ve Dağıtım Tic. A.Ş. ve ...'nin birlikte kaleme aldıkları onay mektubu ile hasar bedelinin sigorta ettiren ... Lojistik A.Ş.'ye ödenmesine muvafakat etmeleri ve dava dışı alıcı ... tarafından ... Lojistik A.Ş.'ye yapılacak ödeme nedeniyle hasar gören yükten doğan hak ve taleplerini davacı sigorta şirketine devir ve temlik ettiğine ilişkin 28.02.2019 tarihli yazı ibrazı üzerine 161.994,22 TL tutarındaki hasar bedeli 05.03.2019 tarihinde sigorta ettirene ödenmiş ve sigorta ettiren tarafından imzalanan ibraname ve temlikname başlıklı belge ile hasar sorumlularına karşı rücu hakkı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 183.maddesi uyarınca davacı sigorta şirketine temlik edilmiştir. Görüldüğü üzere somut olayda sigorta ettirenin sigorta sözleşmesini kendi adına başkası için yapması hali söz konusu olup, davaya dayanak sigorta poliçesi, Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1454.maddesinde düzenlenen başkası lehine sigorta niteliğindedir. Somut olayda dava dışı ... Lojistik A.Ş. ile davalı arasında taşıma ilişkisi bulunmakta olup, sigortalı-alıcının muvafakatiyle davacı tarafından düzenlenen sigorta poliçesinde sigorta ettiren olarak yer alan ... Lojistik A.Ş.'ye hasar bedelinin ödendiği ve ... Lojistik A.Ş. tarafından da hasar sorumlusuna rücu hakkının davacı sigorta şirketine temlik edildiği gözetildiğinde davacı sigorta şirketinin hasarlı emtiaya ilişkin zarar talebi yönünden aktif husumetinin bulunduğunun kabulü gerekir. TTK'nun 1178/2. maddesine göre; taşıyan, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur. TTK'nın 1185 maddesine göre, zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır, ancak zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek yoktur. Bu düzenlemeler sonucu, ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmaktadır. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir. (TTK m.1185/4)Somut olayda taşımaya konu konteynerlerin 18.12.2018 tarihinde New York limanına tahliye edildikten sonra 19.12.2018 tarihinde kara yolu ile ... ... firmasının deposuna getirildiğinde depodaki tahliye sırasında ... nolu konteyner içerisinde bulunan 16 kap koltuk emtiasından 10 adedi hakkında “Yük Teslim Ordinosu” üzerine "paletler, nem nedeniyle ıslak ve küflü teslim alındı'' şeklinde şerh düşüldüğü , konteynerlerın yükleme limanında, gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra veya kara nakliyesi için teslim alındığı esnada ... no'lu konteynerle ilgili olarak düzenlenmiş bir hasar tutanağı olmadığı anlaşılmaktadır. Yine taşımaya konu yükün teslim tarihi olan 19.12.2018 tarihinde tarafların katılımıyla bir inceleme yapılmadığı, davalıya 31.12.2018 tarihinde e-posta ile yapılan hasara yönelik ihbarın Kanunda belirtilen sürede olmadığı gözetildiğinde TTK'nın 1185/1. Maddesi uyarınca davacının, zararın taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten ileri geldiğini ispat etmesi gerekir. Dosya kapsamına alınan ...Holding A.Ş.'nin sigortalı olarak yer aldığı ... isimli firmadan alınan 13.01.2019 tarihli survey raporunda, alıcının tesislerinde hasarlı koltuk parçaları üzerinde inceleme yapıldığı, konteynir gönderildiğinden üzerinde inceleme yapılmadığı, taşımaya konu koltuk emtiasının FKT Koltuk Sistemleri Üretim ve Dağıtım Tic. A.Ş. veya monte edilmiş koltuk parçalarını sevkiyat için paletlemekle görevli acente tarafından ıslak paletler kullanılarak paletlendiği, ıslak paletler veya karton sevkiyat kolileri plastiğe sarıldığından küf gelişimine yol açacak bir ortam oluştuğu, taşıma konteyneri içinde yeterli havalandırma olmadığından büyük olasılıkla nemin konteynirin içine hapsolduğu ve nem nedeniyle karton kolinin yapısının zayıflaması ile nemli bir ortam oluştuğu, ... ... tarafından düzenlenen notta "nemlilik nedeniyle paletler ıslak ve küflü teslim alınmıştır" yazısının da sevkiyatın ıslak konteynerlendiği ve yaklaşık yirmi gün boyunca böyle taşındığı hususunu desteklediği belirtilmiş iken; dosyaya sunulu ... Sigorta Ekspertiz firması tarafından hazırlanan 11.01.2019 tarihli ekspertiz raporunda, ibraz edilen fotoğraflardan ıslaklığın nedeninin konteynirin delik olması veya çatlak olması veya kapaklarının deforme olup olmaması mı olduğunun tespit edilemediği, konteynerin deniz taşıması sırasında bir nedenden dolayı delinmesi nedeniyle emtianın ıslak olarak teslim edildiği kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Dosya kapsamına alınan bilirkişi raporunda, ... no'lu konteynerin delik veya hasarlı olduğu yönünde bir tespit olmadığı, bu konteyner içindeki emtiaların ıslak, küflü ve paslanmış olduğu, konteynırın istifleme hatası nedeniyle delinmesinin teknik olarak mümkün olmadığı, denizyolu taşıma senedindeki "Shıpper's Load, Stow & Count" kaydından; emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istifi ve sayımı işlemlerinin bizzat yükleten tarafından gerçekleştirilmiş olduğunun anlaşılması gerektiği, konteynerlerin New York limanına 18.12.2018 tarihinde tahliye edilmesinden sonra 19.12.2018 tarihinde getirildiği ... ... firmasının deposundaki tahliye sırasında ... no.lu konteyner içerisinde bulunan 16 kap koltuk emtiasından 10 adedinin nem, küf ve koku sebebiyle kullanılamaz olduğunun farkedildiği, emtiadaki ıslaklığın yağmur suyundan mı yoksa deniz suyundan mı kaynaklandığını belirleyen gümüş nitrat testinin de gönderilenin deposunda yapılmamış olduğu, emtianın nerede ve ne şekilde ıslandığı, ıslanma zararının taşıyanın sorumluluk alanı içerisinde mi yoksa dışarısında mı meydana geldiğinin belli olmadığı, dosyada mevcut deliller doğrultusunda konteyner içerisindeki yükün taşıyanın muhafazası altında iken zarar gördüğü neticesine ulaşmanın mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır. Davacının dayandığı eksper raporunun, sigortalının ve ... ... firmasının beyanına göre evrak üzerinden hazırlanmış olduğu, tarafların katılımıyla yapılan bir inceleme olmadığı gözetildiğinde ekspertiz raporu, hasarın deniz taşıması veya liman sahasında meydana geldiğini ispata elverişli değildir. Diğer yandan konşimentoda yer alan "..." kaydına göre; söz konusu malların konteynere yüklenmesi, istifi, sayımı işlemleri bizzat yükleten tarafından yapılmış olup, davalı taşıyanın sorumluluğu konteynerlerin gemiye usulüne uygun olarak yüklenmesine nezaret etmekle sınırlı olacaktır. Dosya kapsamında deniz yoluyla taşıma aşamasında konteynerın fiziki hasarına ilişkin somut bir delil olmadığı gibi hasarın deniz suyundan meydana gelip gelmediğine ilişkin gümüş nitrat testinin yapılmadığı ve teslim ordinosunda hasarlı emtianın bulunduğu konteynerin dış görünüşüne ve hasarlı olduğuna dair bir kayıt bulunmadığı da gözetildiğinde davacı tarafça, hasarın deniz taşıması sırasında ve davalı taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten meydana geldiği ispatlanmamıştır. Bu nedenle Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 02/10/2025