T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/380
KARAR NO : 2025/1192
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/11/2020
NUMARASI : 2019/574 Esas - 2020/740 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/09/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... Servis Merkezi San. Ve Tic. A.Ş.'nin müvekkili nezdinde Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigortalı tarafından Romanya'da yer alan dava dışı yabancı firmaya 21 kap galvanizli haddelenmiş rulo sac emtiası satıldığını, emtianın özel kağıt ve etrafı metal korumalı ve plastik şerit ile sarılarak ambalajlandığını, emtianın Gebze/Kocaeli'nden Romanya'ya kadar karayolu nakliyesi için ... Lojistik A.Ş. İle anlaşıldığını, bu firmanın ise nakliye işini ... ... Nak. Ve Tic. Ve Ltd. Şti'ne taşere ettiğini, emtianın 15/05/2018 tarihinde ... - ... plakalı araca yüklendiğini, yüklemenin sigortalı personelleri, yük sabitletmenin nakliyeci firma tarafından yapıldığını, 22/05/2018 tarihinde Romanya'da yerleşik firmanın tesislerine vardığını, yapılan kontrollerde emtianın tamamının araç içerisinde dağılmış olduğunun görüldüğünü, CMR üzerine hasar notu düşülerek emtianın sigortalıya iade edildiğini, 11/09/2018 tarihinde yapılan ekspertiz çalışması sonucunda sigortalıya 13.309,18 USD ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin rücuen tahsili amacıyla ... .... Ltd. Şti. Aleyhine İstanbul Anadolu 4. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz edildiğini belirterek; itirazın iptali ile takibin devamına, %20 oranından az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının halefiyete dayanarak müvekkiline rücu edebilmesi için öncelikle sigortalıya ödemede bulunmuş olması gerektiğini, uyuşmazlığa ilişkin olarak CMR konvansiyonu hükümlerinin uygulanmasının zorunlu olduğunu, dava konusu hasarın yükleme ve istifleme hatasından kaynaklandığını hasarın meydana gelmesinde müvekkili şirketin herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığının müvekkili taşıyan şirket ile taşıtan firma ... Lojstik A.Ş. Arasında yapılan taşıma sözleşmesinin 4. maddesinde de taşıyıcının yükleme ve boşaltmaya nezaret edeceğinin ve doğru istifleme yapıldığından emin olacağının kararlaştırıldığını yükleme ve istiflemenin gönderen sigortalının sorumluluğunda bulunduğunu, davacının talep ettiği tazminat miktarının fahiş olduğunu, düzenlenen ekspertiz raporunun tek taraflı incelemeye dayalı olarak hazırlandığını ve taraflarınca kabulünün mümkün olmadığını beyanla davanın usulden ve esastan reddini yargılama harç ve giderlerinin de davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " , ...Takip konusu alacağın yabancı para alacağı olduğu dikkate alınarak, 3095 SK md. 4/a uyarınca, takip tarihinden itibaren asıl alacağa faiz talep edilebileceği kanaatine varılmıştır. Ancak davacı tarafça takip talebinde ve ödeme emrinde asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %6 oranında faiz isteminde bulunmuştur. Bu hali ile davacının talebi HMK md. 26 uyarınca aşılamayacağından (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2015/5003 Esas 2015/16638 Karar Sayılı İlamı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2018/1094 Esas 2019/3453 Karar Sayılı İlamı, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/18450 Esas 2017/10141 Karar Sayılı İlamı); taleple bağlılık ilkesi gereğince; asıl alacağa takip tarihinden itibaren, yıllık %6 oranını aşmayacak, kamu bankalarının USD mevduatına uyguladığı en yüksek faizi ile tahsili şeklinde hüküm kurulması gerekmiştir. Dava konusu alacağın belirlenmesinin yargılamayı gerektirdiği, likit olmadığı dikkate alınarak; davacının icra inkar tazminatı istemi yerinde görülmemiştir. Dosya kapsamından tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda açıklandığı üzere Yasa ve Yargıtay İçtihatları gereğince ayrıntılı, detaylı inceleme yapılmış olup, yukarıda gerekçesi de yazılı olduğu üzere davanın bu gerekçe ile kısmen kabulüne," karar verilmiştir.Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun denetime elverişsiz olduğunu, rapora itirazlarının değerlendirilmeden karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu hasarın yükleme ve istifleme hatasından kaynaklandığını, hasarın meydana gelmesinde davalı şirketin kusur ve sorumluluğu bulunmadığını, fiili taşıyan davalı şirket ile taşıtan firma ... Lojistik AŞ. arasında yapılan taşıma sözleşmesinin 4. maddesinde de; taşıyıcının yükleme ve boşaltmaya nezaret edeciği ve doğru istiflendiğinden emin olacağının kararlaştırıldığını, hasara uğrayan emtiaların yükleme ve istifleme işinin davacı sigortalısı ... firması tarafından gerçekleştirildiğini, göndericinin istifleme hususunda müterafik kusuru olup olmadığı araştırılmadan doğrudan tüm kusurun davalı şirkete atfedilmesinin kabulünün mümkün olmadığını, Yargıtay kararlarında da gönderici tarafından istifleme hususunda gerekli kontrollerin yapılmaması sebebiyle tüm kusurun taşıyıcıya yüklenemeyeceği, göndericininde müterafik kusurlu olacağının tespit edildiğini, mahkemece hükmedilen tazminat miktarının fahiş olduğunu ve gerçeği yansıtmadığını, davacı delilleri arasında yer alan tek taraflı incelemeye dayalı olarak hazırlanmış ekspertiz raporunun esas alındığını, bilirkişi raporunun ekspertiz raporunun aynen tekrarı niteliğinde olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte; mahkemece hüküm altına alınan faiz oranı ve faiz başlangıç tarihinin hukuka aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte gereken faizin dava tarihinden itibaren başlaması gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE :Dava, ... karayolu taşımasına konu yükün alıcısına hasarlı teslim edilmesi nedeniyle sigortalısının uğradığı zararı tazmin eden sigorta şirketi tarafından, ödediği zarar tutarını fiili taşıyıcıdan rücuen tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde,davalının taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle sorumlu olup olmadığı, sınırlı sorumluluk hükümlerinden faydalanıp faydalanamayacağı, faiz oranı ve faiz başlangıç tarihinin yerinde olup olmadığı, noktasındadır.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul Anadolu 4. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasında, "27.09.2018 ... Sigorta A.Ş. 9968640 nolu nakliyat hasar dosyasına istinaden rücuen tazminat alacağı" sebebine dayalı olarak 13.309,18 USD TL asıl alacağın, 483,51 USD işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle 06/05/2019 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Davacı taraf, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca asıl alacak yönünden itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Davacı sigorta şirketinin dava dışı sigortalısı ... Servis Merkezi San. Ve Tic. A.Ş. ile 01.09.2017-01.10.2018 tarihlerini kapsar Emtia Blok Abonman sigorta poliçesi düzenlendiği, sigortalının Romanya ülkesine ihraç ettiği galvanizli hadlenmiş saç emtiasını kara yolu ile Türkiye'ye taşıma işinin dava dışı ... Lojistik A.Ş. tarafından üstlenildiği, fiili taşıma işinin ise davalıya ait araçlarla gerçekleştirildiği, taşıma konusu malların, araç sürücüsü ...'ın da imzasının bulunduğu tutanakta, 14.05.2018 tarihinde ihracat yüklemesi kapsamında yükleme yaptıktan sonra araç üstündeki mamüllerin dağılarak hasarlanması sonucunda mamuller müşteri tarafından kabul edilmeyerek iade edildiği görülmüştür. Dosya kapsamına göre dava dışı sigortalı satıcı ... Servis Merkezi San. Ve Tic. A.Ş. vesaik mukabili alıcı dava dışı ... ... ... A.Ş.'ye satışının gerçekleştirildiği, 25.05.2018 tarihinde tutulan tespit tutanağında, ... ... ... plakalı tır aracıyla yapılan ... malzemesinin paletler kırık olduğundan hasarlı olduğu bu nedenle kabul edilmediği belirtilmiş, davaya konu hasarlı emtia alıcı tarafından teslim alınmayarak reddedilmiş, iade faturası düzenlenerek iade edildiği görülmüştür. Davaya konu taşıma Romanya -Türkiye arasında gerçekleştiğinden somut uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında TTK hükümleri esas alınacaktır.Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.CMR Konvansiyonu'un 1. Maddesinde, sözleşmenin, sözleşmede belirtildiği gibi yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin en az biri akit ülke olan iki ayrı ülkede olması halinde, tarafların ikametgahı ve milliyetine bakılmaksızın ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacağı düzenlenmiştir. CMR 17 maddesi uyarınca taşıyıcı malları teslim aldığı andan itibaren teslim anına kadar tamamen veya kısmen kaybına ve rücu bulunacak hasardan sorumludur. Ancak taşımaya konu malların hatalı ambalajlanmış olması, gönderici alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından taşınması yüklenmesi , istif edilmesi veya boşaltılması hallerinde oluşacak hasarlardan taşıyıcının sorumlu olmayacağı hususu düzenlenmiştir Taşımaya konu malın ambalajının veya yükleme veya boşaltmanın hatalı yapılması hallerinde taşıyıcının malın emniyetle taşımasını sağlamak üzere gerekli her türlü tedbiri alması alınan işlere nezaret etmesi varsa hatalı ambalaja , yüklemeye ve boşaltmaya karşı çıkması basiretli bir taşıyıcıdan beklenen bir davranış olarak bu durumu gönderene veya alıcıya bildirmesi ve uyarması gereklidir.CMR 23/1 maddesinde "Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır." hükmü düzenlenmiştir.Vesaik mukabili satımda, satıcı, alıcı ile yaptığı anlaşma hükümleri uyarınca malını sevkeder. Malı tahsil eden belgeleri kendi bankasına ibraz ederek bedelinin tahsili koşuluyla alıcıya teslim edilmesi direktifini verir. Satıcının bankası, belgelerin tahsil direktifine uygunluğunu kontrol ettikten sonra alıcının ülkesinde bulunan muhabirine gönderir. Muhabir banka, alıcıya vesaikin geldiğini bildirdikten sonra mal bedelini alıcıdan tahsil eder. Mal bedelinin tahsilinden sonra vesaik alıcıya teslim edilir. Muhabir banka mal bedelini satıcının bankasına transfer eder. Ardından satıcı mal bedelini bankasından alır ve alıcı da malı gümrükten çeker. Somut olayda davaya konu satım vesaik mukabili olduğundan satım bedeli ödenmeden mal alıcıya teslim edilemeyecek ise de taşımaya konu emtianin alıcısına teslim edilmediği, iade edildiği ihtilafsız olup sigortalı satıcı dava dışı ... Servis Merkezi San. Ve Tic. A.Ş.'nin satıma konu mallar üzerindeki menfaati devam etmekte olup, bu malların satıcı lehine sigorta yapılması ve taşımada oluşacak hasarlardan dolayı davacı sigorta şirketinin, sigortalı satıcıya ödeme yapması geçerlidir. Bu nedenle davacı sigorta şirketinin, TTK'nın 1472.maddesinde yer alan halefiyet hükümlerine; sigortalı satıcının, alacağını verdiği ibraname ile davacı sigortacıya temlik etmesi nedeniyle Türk Borçlar Kanunu'nun 183.maddesinde yer alan alacağın temliki hükümlerine dayanarak bu davayı açmakta aktif husumet ehliyetinin olduğunun kabulü gerekir. Dosyaya sunulan ekspertiz raporunda, söz konusu hasarın nakliyeci firma sorumlukluğunda yapılan araç içi sabitleme, emniyeti almada yetersizlik ve/veya aracın ani fren keskin viraja girmesi neticesinde meydana geldiği tespiti yapıldıktan sonra, toplam emtia hasarı 20.580,95 USD'ye ilave masrafların 186,86 USD eklenmesi ile toplam 20.767,81 USD olduğu, sovtaj bedeli 7.458,63 USD düşüldükten sonra 13.309,18 USD hasarın poliçe teminatında olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiş, davacı tarafından sigortalısına27.09.2018 tarihinde 13.569,79 USD ödenmiş, 18.01.2019 tarihli yazı ile davalıya 72.476,24 TL'nin ödenmesi için ihtar edilmiştir.Dosyada toplanan deliler ve hüküm kurmaya elverişli olarak düzenlenen bilirkişi raporu ile, yükün komple kamyon hamulesi olarak taşınmakta olduğu, emtianın taşındığı ... plakalı araçta toplam 21 kap sadece sigortalıya ait emtianın taşındığı, emtianın taşıyıcı araç üzerindeki sabitlenmesinin taşıyıcının sorumluluğunda olduğu, emtiada meydana gelen hasarın araç içi sabitlemenin yeterli olmaması nedeniyle, seyahat esnasında yükün maruz kalmış olabileceği yatay ve dikey kuvvetler marifeti ile meydana gelmiş olabileceği, hasarın sovtaj ten tenzili sonrası 13.212,55 USD olduğu, CMR 23/7 maddesine göre sorumluluk üst sınırının 265.770,23 USD olduğu tespit edilmiştir.Ürünlerin hasarına ilişkin taşımayı yapan şoförün imzasını taşıyan tutanak, ekspertiz raporu, olaya uygun hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu ile hasarın taşıma sırasında oluştuğu anlaşılmaktadır.Davaya konu taşımada araç içi sabitleme davalı taşıyıcının sorumluğunda olduğunun tespit edilmesi ve taşıyıcı olarak da kendisini sorumluluktan kurtarabilecek beyyinelerin herhangi birini de dosya kapsamı ile ispat edememesine göre davalının zararın tamamından değil de ancak yüke olan özen yükümlülüğünü ihlalden kaynaklanan müterafik kusuru nispetinde mesul tutulabileceğine ilişkin isitinaf sebebi yerinde görülmemiştir.Bu durumda mahkemece CMR 23/7 maddesine göre sorumluluk üst sınırı geçmeyen sovtaj tenzili sonrası 13.212,55 USD gerçek zarar yönünden davanın kabulüne ve TTK'nın 1472. maddesine göre kanuni halefiyet hakkına dayanarak açtığı rücu davasında faiz başlangıç tarihinin sigortacının sigortalısına ödeme yaptığı tarih olduğu, bu durumda sigorta şirketinin ödeme tarihinden icra takip tarihine kadar temerrüt faizi talep hakkı mevcut olduğundan (Yargıtay 11. HD, 24.11.2014 tarih, 2014/11410 E-2014/18217 K.sayılı ilamı) mahkemece asıl alacağa takip tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak CMR'nin 27. maddesine göre yabancı para cinsinden tazminat talepleri yönünden yıllık %5 faiz oranı uygulanabilecek olup , davacının talebi yabancı para (USD ) olmasına göre mahkemece bu oranda faize hükmedilmesi gerekirken, 3095 sayılı kanunun 4/a md. Uyarınca kamu bankalarının USD mevduatına uyguladığı en yüksek faizi ile ve yıllık %6 oranını aşmayacak şekilde faiz işletilmesine hükmedilmesi hatalı olmuştur. Bu nedenle, davalı vekilinin faizin oranına ilişkin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının faiz oranı yönünden düzeltilmesi gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince hükmedilen faiz oranı isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; borçlu davalının İstanbul Anadolu 4. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile,13.212,55.USD alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek yıllık %5 temerrüt faizi ile birlikte devamına , fazlaya ilişkin talebin reddine2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı olan 5.054,28 TL'den dava açılırken yatırılan 1.384,19 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 3.670,09 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 1.384,19 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu bilirkişi ücreti 800,00 TL ve posta gideri 65,95 TL olmak üzere toplam 865,95 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 788,01 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,5- Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, kabul edilen kısım için, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre belirlenen 10.418,74 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, reddedilen kısım için, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre belirlenen 541,13 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,8-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının davacı tarafa; davalı tarafından yatırılan ve artan delil avansının kendisine iadesine,9-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak;a-Davalı vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,b-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı 80,70 TL, posta ve tebligat gideri 136,60 TL olmak üzere toplam 217,30 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesne,c-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 10--Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 25/09/2025