T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/331
KARAR NO: 2025/1051
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/10/2021
NUMARASI: 2021/87 Esas - 2021/776 Karar
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/07/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı banka ile 27/12/2018 tarihinde genel kredi sözleşmesi imzaladığını ve 6.480.000,00 TL tutarında ticari kredi kullandığını, bu krediyi kullanırken Denizli ili ... ilçesi ... Mah. ... ada ... porselde bulunan davacı müvekkiline ait gayri menkul üzerine kredi teminatı olarak 12.000.000,00 TL bedelli davalı banka lehine ipotek tesis edildiğini, müvekkil şirketin ipotek tesis edilen gayrimenkulü başka maksatlı teminat olarak kullanma ihtiyacı doğduğundan çekilen krediyi erken kapatık gayrimenkul üzerindeki ipoteğin fekkini ve kaydının terkinini talep ettiğini, müvekkilinin kredini hep zamanında ödediğini, müvekkilinin krediyi erken kapatma maliyetinin ne kadar tutacağını bankaya sorduğunda 09/10/2019 tarihi itibariyle kredi erken kapatma maliyetinin 1.266.000,00 TL toplam kredi kapatma tutarının da 7.275.444,01 TL olacağını yazılı olarak bildirdiğini, müvekkili tarafından malhiyetlerin çok yüksek olduğu bankaya bildirildiği ancak bankanın talebinde bir değişiklik olmadığını, müvekkil şirketin gayrimenkul üzerindeki ipoteği kaldırabilmek için 10/10/2019 tarihinde kredi sözleşmesinde erken kapatma maliyet oranı ve diğer komisyon oranları belirtilmediği halde kendisinden talep edilen fahiş orandaki erken kapatma tutaranı ödediğini ve böylelikle gayrimenkul üzerindeki ipoteğin kaldırıldığını, müvekkil şirketen alınan komisyon ve erken kapatma ücretlerinin bankanın genel kredi sözleşmesine ve mutabakat yazısına göre düzenlenmediğini, davalı bankadan çekilen kredinin erken kapatılması esnasında ödenmek zorunda kalınan bazı komisyon ücreti ve erken kapatma maliyetlerinin fahiş oranda tahsil edilmesinden kaynaklı müvekkil şirketten tahsil edilen fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100.000,00 TL rdin ödeme tarihi olan 10/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, mahkeme masrafları ile avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkil banka arasında genel kredi sözleşmesi çerçevesinde 6.480.000,00 TL bedelli ticari kredi kullandırıldığını, davacı tarafından bu kredinin vadesinden önce kapatmak istenildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında kredinin erken kapatılması halinde maliyetin olacağı ve bu maliyetin karşılanması halinde kredinin erken kapatılabileceği ifade edildiğini, davacı tarafından erken kapatma maliyeti karşılandığını ve kredinin kapatıldığını, davacı tarafın huzurdaki davayı ikame ederek tahsil edilen erken kapama ücretinin iadesini talep ettiğini, davanı yetkisiz mahkeme açıldığını, esasa girilmeden davanın yetki yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı ile müvekkil banka arasında yetki sözleşmesi imzalandığını ve İstanbul mahkemelerinin yetkili olduğunu, bir kredinin vadesinden önce kapatılmasının bankanın onayına tabi olduğunu, kredinin kapatılmasının nacak ve ancak erken kapama bedelinin ödenmesi ile gerçekleştirileceğinin davacıya bildirildiğini, bu hususunda davacının kabulünde olduğunu, davacı da kendisine bildirilen erken kapama bedelini de içerir şekilde hesaplarına para gönderdiğini erken kapama ücreti ve masrafları da dahil olmak üzere kredinin erken kapatılması için hesaplarında ilgili tutarın tahsilini ve kredisinin kapatılmasını ekli talimat ile talep ettiğini, davacının bankaya ödemiş olduğu erken kapama ücreti toplamının 1.261.686,89 TL olduğunu 60.080,33 TL sinin BSMV olduğunu, davacı tarafından bilerek, isteyerek ve bizzat talimatına istinaden tahsil edilen erken kapama maliyetinin genel hukuk kaidelerine, yasalara ve taraflar arasında ki sözleşme hükümlerine aykırı olması ve ayrıca makul bir tutarda olması da dikkate alınarak müvekkil bankaya izafe edilebilecek bir kusur ve sorumluluk bulunmaması sebebiyle davanın reddine karar verilmesini, yetki itirazı doğrultusunda yetkisizlik kararı ile usulden reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin davacı tarafa hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dosyaya celbedilmiş olan emsal banka ücretleri, taraflar arasında akdedimiş olan ticari kredinin taksitli kredi olması, kredi kullandırma tarihi ile erken kapatma tarihi arasında kısa bir zaman geçmiş olması, erken kapatma ücretine ilişkin sözleşme maddesinin bilirkişi tarafından tespit edildiği üzeri muğlak ve anlaşılabilir olmaması nazara alındığında, bilirkişinin hesapladığı %2 oranındaki erken kapatma ücreti ve bunun vergisinin tahsilinin makul olduğu, geri kalan ve fazladan tahsil edilmiş olan miktarın fahiş olduğu, TBK uyarınca genel işlem koşulu mahiyetinde olan sözleşmenin bu maddesinin uygulanma yerinin bulunmadığı, bu nedenle davalının haklı olup ıslah edilen miktar üzerinden kabulü ile davacının davasının kabulüne, erken kapatma ücreti olan alınan ücretten 1.140.418,36TL'nin 10.10.2019 tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ..." karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen tebliğ, 01.03.2020 tarihli olup dava konusu erken kapama ücreti, tebliğ tarihinden önce 10.10.2019 tarihinde tahsil edilmiştir. işbu dava yönünden tebliğ hükümlerine dayalı olarak değerlendirme yapılması hukuka aykırı olduğunu, mahkemece 2019 yılında gerçekleştirilen bir işlem için 2020 yılındaki tebliğ hükümlerine uygun davranmadıkları yönünde bir değerlendirme yapılarak taraflarına kusur ve sorumluluk atfedildiğini, taraflar mutabakat sağlanmak suretiyle kredi kapatılmış olup ihtirazi kayıtsız, mutabakat ve talimata istinaden yapılan ödemenin sonradan iadesi talep edilemeyeceğini, davacıdan sözleşme ve merkez bankası tebliği uyarınca tcmb'ye yapılan bildirim çerçevesinde erken kapama ücreti tahsil edilmiş olup işbu işlem usul ve yasaya uygun olduğunu, sabit bir oran kararlaştırılmasına dair herhangi bir zorunluluk da bulunmadığını, nitekim davalı banka tarafından merkez bankasına yapılan bildirimlerde de sabit bir orana yer verilmediğini ancak yapılacak hesaplamaya esas verilere yer verildiğini, önemli olan hususun, kredi kullanandan alınacak olan ücret ve komisyonun sözleşme hükümlerine ve ilgili dönemdeki merkez bankası bildirimlerine uygun olup olmadığı noktasında olup dava konusu kredide yapılan hesaplama sonucu 1.360.262 tl erken kapama maliyetinin alınmasını gösteriyor olsa da faizlerdeki hızlı düşüş sebebiyle maliyette uygun düzeyde davacıya indirim yapılmış ve müşterimizden 1.205.518 tl erken kapama maliyeti tahsil edildiğini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına göre, somut kredinin her bir özelliği bildirilmek suretiyle diğer bankalardan dava konusu krediler bakımından hangi miktarda erken kapama ücreti alındığı sorulması gerektiğini, söz konusu bankalarca bildirilen cevaplarda erken kapama maliyeti miktarının somut kredi özelliklerine göre belirlenmesi gerektiğini, diğer bankalar tarafından bildirilen oranların aritmetik ortalamasının alınması ile emsal araştırması yoluna gidilmesi, somut olayda gerçekleştirilecek emsal uygulamayı karşılayacak mahiyetten uzak olmaktadır. bu itibarla yapılacak mukayesenin de maddi gerçeği yansıtmayacağı, yargıtay hukuk genel kurulu kararına da aykırılık teşkil ettiği kuşkusuz olmakla ayrıca asla kabul anlamına gelmemekle birlikte işbu dosyaya sabit oran bildiren bankalar tarafından dahi %2'den fazla oran bildirilir iken davalı bankanın maksimum %2 oranla komisyon alabileceği yönünde kanaat ile hüküm kurulmasının hiçbir izahı bulunmadığını, bilirkişi raporuna ve ıslaha itirazları giderilmeksizin hüküm kurulması yoluna gidilmesi haksız ve hukuka aykırı olduğunu ek rapor alınması talebinin dosyanın geldiği aşama dikkate alınarak gerekçesi ile ilk derece mahkemesince reddedilmiş ise de dosyada sadece bir tane bilirkişi raporu düzenlenmiş ve işbu rapor da denetim ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını, mahkemece bilirkişi raporuna ve ıslaha itirazlar giderilmesi için ek rapor alınmadığı gibi gerekçeli kararda da itirazlarına itibar edilmemesinin ve/veya ek rapor alınmamasının gerekçesi hakkında da herhangi bir açıklamaya yer verilmediğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava, genel kredi sözleşmesi kapsamında kullandırılan kredinin erken kapatılması nedeniyle alınan erken kapama ücretinin iadesi davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalı banka tarafından alınan erken kapama ücretinin fahiş olup olmadığı noktasındadır.Taraflar arasında 27/12/2018 tarihinde imzalanan 10.000.000,00 TL limitli genel kredi sözleşmesi kapsamında davacıya 6.480.000,00 TL kredi kullandırılmıştır.Davalı tarafından 09/10/2019 tarihi itibariyle kredinin kapatılması halinde 1.266.000,00 TL erken kapama maliyetinin doğduğu davacıya yazılı olarak bildirilmiştir.Davacı 10/10/2019 tarihinde davalı banka tarafından bildirilen 7.275.444,01 TL'yi ödeyerek krediyi kapatmış olup bu ödemenin 1.205.714,28 TL'si erken ödeme ücreti ve 60.285,72 TL'si BSMV'si olmak üzere toplam 1.266.000,00 TL'si erken kapama ücreti olarak tahsil edilmiştir.Davacı tarafça, kredinin erken kapatılması nedeniyle alınan ücretin emsal banka uygulamalarına uygun olmadığı ve fahiş olduğu iddiasıyla fazla ödenen erken kapama ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmei istemi ile eldeki dava açılmıştır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 144. maddesi ile, Bakanlar Kuruluna verilen, kredilerle ilgili olarak faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarını belirleme yetkisi 16/10/2006 tarih ve ... Bakanlar Kurulu Kararı ile Merkez Bankasına devredilmiş, buna istinaden 09/12/2006 Tarih ve 26371 Sayılı Resmi Gazete yayımlanarak 09/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren ve 2014/6 sayılı Tebliğ ile güncellenen Merkez Bankasının Mevduat Ve Kredi Faiz Oranları Ve Katılma Hesapları Kâr Ve Zarara Katılma Oranları İle Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında 2006/1 sayılı tebliğin 4/1. Maddesinde, Bankalarca, reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarının serbestçe belirleneceği düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki genel kredi sözleşmesinde erken kapama ücreti ile ilgili bir düzenleme bulunsa da alınacak ücretin tespitine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Davalı vekili dilekçelerinde bir hesap yönteminden bahsetmiş ise de bunun genel kredi sözleşmesinde bir dayanağı bulunmadığından esas alınması mümkün değildir. Her ne kadar bilirkişi tarafından Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Tebliğ(SAYI: 2020/4)'e atıf yapılmış ise de, bu Tebliğin İntibak başlıklı 22. Maddesindeki, Tebliğ hükümleri, Tebliğ yürürlük tarihinden önce kurulmuş sözleşmelere Tebliğin yürürlük tarihinden sonra gerçekleştirilecek işlemler bakımından da uygulanır, şeklindeki düzenleme karşısında 10/10/2019 tarihinde yapılan kredi erken kapatma işlemine uygulanması mümkün değildir. İşlem tarihinde yürürlükte bulunan Tebliğin(2006/1) 6/2. maddesine göre ise; bankalar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirdikleri azami oranları aşmamak kaydıyla, mevduat ve kredi işlemlerinde uygulayacakları faiz oranlarını ve katılma hesaplarında uygulayacakları kâr ve zarara katılma oranlarını vadelerine göre tüm şubelerinde halkın görebileceği şekilde ilan eder ve bu oranları internet sitelerinde yayımlanacağı düzenlenmiştir. Bu durumda, ticari kredilerde bankalar tarafından alınacak olan masrafların hukukilik denetimi yapılırken öncelikle, kredi sözleşmesiyle belirlenen bir oran olup olmadığı araştırılmalı, olması halinde bu oran üzerinden masraf tahsil edilebileceği kabul edilmeli; sözleşmeyle bir oran belirlenmediğinin tespiti halinde ise bankanın masraflara ilişkin olarak belirlediği ve ilan ettiği oranlar varsa yine bu oran aşılmamak kaydıyla, diğer bankaların uygulamaları üzerinden belirlenecek oran üzerinden masraf tahsil edilebileceği kabul edilmeli, davalı banka tarafından yapılan kesinti miktarının uygun olup olmadığı veya ne miktarda olduğu, dürüstlük kuralına aykırı olup olmadığı davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermek gerekmektedir (Yargıtay 11.HD'nin 26/06/2018 tarih, 2016/11653 E. 2018/4811 K. ve 2017/276 E. 2018/5662 K. sayılı ilamları). Mahkemece yapılan emsal banka uygulamaları araştırmasına göre bankalar tarafından %2 ile %10 arasında erken kapatma komisyonu alındığı tespit edilmiştir. Mahkemece dosyaya celbedilen banka bildirimlerine göre davalı bankanın aldığı %20'ye tekabül eden erken kapama ücretinin fahiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu halde emsal banka uygulamalarına göre davalı bankanın alabileceği erken kapama ücretinin belirlenmesi gerekir. ... tarafından %10 oranında erken kapama ücreti alındığı bildirilmiş ise de başka örneği bulunmadığından bu bildirim esas alınmamıştır. ... Bankasının %4, ... Bankasının %5, ... A.Ş.'nin asgari %1, azami %5 erken kapama ücreti aldığını bildirdiği nazara alındığında davalı bankanın davacı müşterisinden %4 oranında erken kapama ücreti alması makul ve yeterlidir. Ödeme planına göre erken kapama tarihi itibariyle davalı banka alacağı 5.790.264,13 TL olup, bunun %4 üzerinden erken kapama ücreti 231.610,56 TL, bunun %5 BSMV'si ise 11.580,52 TL olup toplam 243.191,08 TL'yi aşan 1.022.808,92 TL'nin davacıya iadesi gerekir. Hal böyleyken ilk derece mahkemesince %2 oranı esas alınarak karar verilmesi yerinde görülmemiştir. HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince emsal banka uygulamaları yerine %2 erken kapama oranı esas alınarak karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle; Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 1-Davanın kısmen KABULÜ ile, erken kapatma ücreti olan alınan ücretten 1.022.808,92 TL'nin 10.10.2019 tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, 2-Başlangıçta peşin olarak alınan 1.707,75 TL harcın ıslah 17.768,00 TL ile birlikte, alınması gerekli olan 69.868,08 TL harçtan mahsubu ile bakiye 50.392,33 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Arabuluculuk aşamasında Adalet Bakanlığı tarafından ödenen arabulucu ücreti 1.320,00 TL'nin, davacı yan davasında kısmen haklı çıktığından dava konusunun toplam değerinin kabulle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 1.183,87 TL'sinin davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, dava konusunun toplam değerinin redle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 136,13 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,4-Davacı tarafın yargılama sırasında yapmış olduğu başvuru harcı 44,40 TL, posta ve tebligat gideri 265,35 TL, bilirkişi ücreti 800,00 TL olmak üzere toplam 1.109,75 TL yargılama masrafının, davacı yan davasında kısmen haklı çıktığından dava konusunun toplam değerinin kabulle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 995,30 TL yargılama masrafına, peşin harç 1.707,75 TL, ıslah harcı 17.768,00 TL ile birlikte eklenerek sonuç olarak 20.471,05 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, dava konusunun toplam değerinin redle sonuçlanan kısma oranı sonucu bulunan 114,45 TL yargılama masrafının davacı üzerinde bırakılmasına,5-Davacı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 155.193,25 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davalı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 30.000,00 TL avukatlık ücretinin davacı taraftan alınarak davalıya verilmesine,7-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının davacı tarafa; davalı tarafından yatırılan ve artan delil avansının kendisine iadesine,6-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak; a-Davalı vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine, b-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı 162,10 TL, posta ve tebligat gideri 50,00 TL olmak üzere toplam 212,10 TL yargılama masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.14/07/2025