T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1808
KARAR NO: 2025/384
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 4. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
TARİHİ: 21/04/2021
NUMARASI: 2020/14 Esas - 2021/301 Karar
DAVA: İpotek (İpoteğin Kaldırılması (Fekki))
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 20/03/2025
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Tic AŞ'nin hem hissedarı hem de yönetim kurulu üyesi olduğunu, bu şirketin 2007 yılında aldığı kredi ile ilgili olarak müvekkili adına kayıtlı İstanbul Kadıköy ... Ada ... Parselde ... Blok ...kat ... nolu ... arsa paylı bağımsız bölüm üzerine davalı banka lehine Kadıköy ... Bölge Tapu Sicil Müdürlüğü'nün 26/7/2007 tarih ... yevmiye ile işlemi ile ipotek tesis edildiğini, 2015 yılında ... Mağazacılığın banka ile ticari ilişkilerini kestiğini, bu arada Bankasya'nın TMSF'ye devredildiğini, daha sonra İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/41 esas sayılı kararı ile Bankasya'nın iflasına karar verildiğini, iflas tasfiyesinin İstanbul ... İflas İdaresi tarafından yürütüldüğünü, ... Mağazacılığın Bankasya'ya hiçbir borcunun olmadığını, tam tersine söz konusu bankadan 341.664,00 TL alacağının olduğunun iflas idaresi yazısı ile belirlendiğini belirterek ipotek akdinin feshine ve ipoteğin fekkine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı banka ile genel kredi sözleşmesi imzaladığını ve bu sözleşmede müteselsil kefil olduğunu, kefaletine ek olarak talebe konu taşınmazı 1. Dereceden süresiz olarak ipotek verdiğini, dava dışı ... Mağazacılık şirketinin davacıya olan borçlarının devam ettiğini, dolayısıyla davacının yükümlülüğünün de devam ettiğini, ayrıca dava dışı ... Mağazacılık şirketinin ...şirketinin borçlarına karşılık kefaletinin mevcut olduğunu, bu şirketin de davalıya borcunun devam ettiğini, davacının bu borçlardan dolayı da kefaletinin devam ettiğini, bu nedenle ipoteğin fekkinin mümkün olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Dosyaya celbedilen müflis ... A.Ş. İflas İdaresi Memurlarının imzasını taşıyan kayıt belgesinde; alacaklı ... Mağazacılık Tic. A.Ş. tarafından İflas Masasına toplam 341.664,00 TL alacak talebinde bulunulduğu, sunulan evrak kayıt ve müflis banka kayıtları değerlendirilmek suretiyle "alacağın tamamının kabulüne, 222,58 TL'nin 4.sıraya, 341.441,42 TL'nin 3/3.sıraya kaydına" karar verildiği anlaşılmıştır. Ancak bu alacağa itiraz edilip edilmediği konusunda dosyada herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır. Bu nedenle davalı şirketle ilgili İstanbul ... İflas Dairesi'nin 2017/14 iflas sayılı dosyasına, iki kez yazı yazılıp, davalı vekilinin itirazına konu olan "dava dışı ... Mağazacılık Tic. A.Ş.'nin davalı şirkete borcu olup olmadığı" hususu sorulmuş olup, her iki yazıda da dava dışı ... Mağazacılık Tic. A.Ş.'nin davalı şirkete borcu olduğuna dair bir cevap gelmemiş, davalı vekili de bu yönde bir belge sunmamıştır. Buna göre, davacının veya dava dışı ... Mağazacılık Tic. A.Ş.'nin davalı şirkete borcu olmadığı, dava dışı ... Mağazacılık Tic. A.Ş.'nin davalı müflis bankadan toplam 341.441.42 TL alacaklı olduğu, bu alacağın da kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır. Buna göre, sonuç olarak, davacının kefil olduğu dava dışı ... Mağazacılık Tic. A.Ş.'nin davalı Bankaya borcu olan (231.365.60 TL + 20.405.63 TL =) 251.771.23 TL'nin ödenmemiş olması halinde bile dava dışı ... Mağazacılık Tic. A.Ş.'nin davalı Bankadan olan 341.664,00 TL kesinleşmiş alacağından az olması nedeniyle bu alacağın ödenmiş olduğunun kabulü gerekeceğinden davanın kabulü ile ipoteğin kaldırılmasına," karar verilmiştir.Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ipoteğin fekki davasında görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, dava konusu ipoteğin, dava dışı "... Mağazacılık Ticaret A.Ş.'nin" tüm borçlarının teminatı olmak üzere tesis edildiğini ve ipoteğin fekki işleminin talep edilebilmesi için ödenmesi gereken borç ödemelerinin yapılmadığını, ... Mağazacılık Ticaret A.Ş'nin, iflas idaresince kabul edilen alacak kayıt talebine konu alacak tutarının, var olan borçlarına ilişkin bir mahsuplaşma işlemi yapılmadan alacak kayıt işlemi yapıldığını, ... Mağazacılık Ticaret A.Ş.'nin müflis bankaya asaleten ve kefaleten borçlarının devam ettiğini, müflis bankanın harçtan muaf olduğunu, bu hususun yerel mahkemece dikkate alınmaksızın karar verildiğini, 5411 sayılı kanun’un 3. maddesi hükmü çerçevesinde “fon bankası” olan müflis ... Bankası A.Ş. her türlü vergi, resim ve harçtan istisna olduğunu, yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini ve müflis bankanın harçtan sorumlu tutulmamasını talep ve istinaf etmiştir. Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: davacı ...'nın, dava dışı ... Mağazacılık Ticaret A.Ş.’nin en büyük hissedarlarından biri ve aynı zaman yönetim kurulu üyesi olduğunu, dava dışı ... Mağazacılık Ticaret A.Ş.'nin 2015 yılı öncesinde Bank ... Bankası A.Ş.’nin ticari müşterisi olup ticari hesapları dolayısıyla davalı ile bankacılık işlemlerinin gerçekleştirildiğini, somut uyuşmazlığın çözümü için görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunu, davalının itirazlarının hukuki mesnetten yoksun olduğunu, davacının ve dava dışı şirketin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığını, dava konusu ipoteğin teminat amacıyla verildiğini, dava dışı şirketin alacaklı konumunda olduğunu, davacının, 2015 yılında davalı ile çalışmayı sona erdirdiğini, bu süre zarfında dava dışı şirketin, davalıya borcu olmadığı gibi, davalı bankadan Türk Lirası alacağı bulunmadığını, bu hususun dosyada mübrez iflas idaresi yazısı ile sabit olduğunu, bilirkişi raporu’nda ; davacının 341.441,42 TL alacağının bulunduğunun kesinleştirilmesi halinde alacak tutarının borç tutarından fazla olması sebebiyle ipoteğin kaldırılması gerektiğinin kabul edildiğini, yerel mahkeme tarafından verilen kararın, yargıtay kararları ve doktrin ışığında kanuna ve hukuka uygun olduğunu, ancak davalının davayı sürüncemede bırakarak, davacının haklı talebine kavuşmasını engellediğini beyanla, davalının istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava genel kredi sözleşmesinin teminatı olarak verilen ipoteğin fekki istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yukarıdaki gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekili tarafından yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf konu uyuşmalık temelde davanın ticari dava olup olmadığı, Asliye Ticaret Mahkemesinİn uyuşmazlığın çözümünde görevli olup olmadığı, ipoteğin fekkine dair verilen kararın yerinde olup olmadığı ve davalının harçtan muaf olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır. 6100 sayılı HMK 2. Maddesine göre dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu düzenlemeye göre malvarlığı hakları ile şahıs varlığı haklarına ilişkin davalarda genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemeleri olup özel görevli mahkemelerin görevleri özel düzenlemeler ile belirlenmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlenmiş, 5.maddesinde Ticaret Mahkemeleri'nin kuruluşu ve hangi mahkemelerin Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir. Ticari davaları mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olması durumunda ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grupta toplamak mümkündür. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Eldeki uyuşmazlık davacı ile dava dışı asıl borçlu ... mağazacılık A.Ş arasında düzenlenen genel kredi sözleşmelerine verilen ipotekten kaynaklanmış olmakla 6102 sayılı TTK 4/1-f bendinde düzenlenen bankalara diğer kredi kuruluşlarına finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan kaynaklanmış olmakla mutlak ticari davalardan olup uyuşmazlığın çözüm yeri Asliye Ticaret Mahkemeleri olmakla davalının bu yönlere ilişen istinaf istemi yerinde değildir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılamada toplanan deliler, iflas idaresi yazıları, bilirkişi raporları ile; davalı bankanın Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun 29.05.2015 tarih ve 6318 sayılı kararı ile Tasarruf ve Mevduat Sigorta Fonu'na devredildiği, bilahare Faaliyet izni kaldırıldığı ve iflasına karar verildiği, iflas idaresince tasfiye işlemlerinin yürütüldüğü bu aşamadan sonra bankacılık faaliyeti yapma imkanının kalmadığı, dava dışı asıl borçlu ile kurulan sözleşmenin fiilen sonlandığı, dolayısıyla dava konusu ipotek ile teminat altına alınan riskler dışında yeni riskin doğma ihtimalinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dosya içeriğinden davalının ipotek ile teminat altına alınan riskinin 251.771,23 TL olduğu buna karşılık dava dışı asıl borçlunun davalı bankadan iflas masasına kaydedilmiş 341.664,00 TL alacağı bulunduğu, bu haliyle davacının teminatsız bir alacak kaleminin bulunmadığı ve sözleşmenin fiilen sona ermesiyle davacının ipoteğin fekkini istemekte haklı olduğu anlaşılmakla davalının bu yönlere ilişen istinaf istemi yerinde görülmemiştir.Faaliyet izni kaldırılan veya tasfiyeleri Fon eliyle yürütülen bankaların iflas ve tasfiye idarelerinin Fon tarafından, borçlarının ve/veya taahhütlerinin üstlenilmesi ve/veya alacaklarının devralınması halinde Fonun, üstlendiği borçlar ve/veya taahhütler ile devraldığı alacaklarla ilgili dava ve icra takipleri her türlü vergi, resim, harç hükmünden istisnadır (5411 S. Bankacılık Kanunu m. 140). Yapılan soruşturma ve toplanan delilerden; davalı bankanın Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun 29.05.2015 tarih ve 6318 sayılı kararı ile Tasarruf ve Mevduat Sigorta Fonu'na devredildiği anlaşılmaktadır. Somut olayda davacı talebinin Fona devredilen ... Bankası A.Ş.'nin işleminden kaynaklanması karşısında 5411 Sayılı Bankacılık Kanununun 140. maddesi uyarınca davalı ... Bankası A.Ş.'nin harçtan muaf olduğu nazara alınmadan yazılı şekilde nispi peşin harç ile başvurma harcından sorumlu tutulması usul ve yasaya aykırı olup bu yöne ilişen istinaf istemi yerindedir. (Emsal yargıtay 2. Hd. 2016/1956 E. 2016/9813 K, Yargıtay 12 Hd. 2024/1118 e. 2024/1542 K, Yargıtay 9 HD. 2016/34272 E. 2020/18740 K. sayılı ilamları) İstinaf edenin sıfatına göre aleyhe kaldırma yasağı kapsamında kazanılmış haklara uyularak davacı yararına vekalet ücreti takdir edilmiştir. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; Mahkemece davalının yargı harçlarından sorumlu tutulması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce esas hakkında yeniden karar verilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA 1-İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, Kozyatağı Mahallesi, ...parsel sayılı taşınmazdaki ...numaralı bağımsız bölüm üzerine ... Mağazacılık Ticaret A.Ş.'nin doğmuş ve doğacak borçlarının teminatı olmak üzere ... Bankası A.Ş. Lehine konulmuş birinci derecede, bilâ faizli, fekki bildirilinceye kadar süreli 26/07/2007 tarih ve 11084 yevmiye numaralı ipoteğin KALDIRILMASINA,2-İİK'nin 28. maddesi uyarınca hüküm özetinin masrafı gider avansından karşılanarak Kadıköy Tapu Müdürlüğüne gönderilmesine,3-Davalı harçtan muaf olduğundan karar ve ilam harcı alınmasına yer olmadığına ve davacı tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 10.673,44 TL peşin harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 4-Davacı tarafından sarf edilen 926,25 TL posta masrafı yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 48.300,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, 7-İstinaf aşamasındaki harç ve yargılama giderleri yönünden; a-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde talep halinde davalıya ilk derece mahkemesince iadesine,b-Davalı harçtan muaf olduğundan istinaf aşamasında yatırılan 10.673,43 TL istinaf karar harcı ve 162,10 TL başvuru harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine, c-İstinaf aşamasında yapılan 62,00 TL posta masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 8-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.20/03/2025