T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1464
KARAR NO: 2025/281
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 02/02/2021
NUMARASI: 2020/493 Esas - 2021/70 Karar
DAVA: Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/03/2025
Taraflar arasındaki Alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin dava dilekçesinde belirttikleri adreste faaliyet göstermekte olduğunu, ticari alım satım neticesinde alacaklı olduğu ... San. Tic. Ltd. Şti. firmasından alacağına mahsuben 30/03/2015 tarihli çek çıkış bordrosunda yer alan müşteri çeklerini teslim aldığını, teslim alınan çekler müvekkili şirket yetkilis ...'ta iken bir gün sonra 01/04/2015 tarihinde rızası hilafına elinden çıktığını, çeklerin 3. kişilerce kullanılması halinde tahsili mümkün olduğundan böyle bir durumda müvekkilinin telafisi güç zararla karşı karşıya kalacağını, bu nedenler çeklerin iptali için taraflarında İstanbul 3. ATM'nin 2015/480 E. sayılı dosyası ikame ettiklerini, yapılan yargılama neticesinde çeklerin zayi nedeni ile iptaline karar verildiğini, verilen kararın kesinleştiğini, ...bank Osmaniye Şubesine ait, 09/04/2016 keşide tarihli, ... seri nolu, 20.000-TL bedelli ve ...bank Osmaniye Şubesine ait, 07/05/2016 keşide tarihli, ... seri nolu, 20.000-TL bedelli çeklerin karşılığı davalılardan ...'a ödendiğini, çeklerin alacağına mahsuben ... Ltd. Şti.'den aldığını ve çeklerde müvekkilinin meşru hamil olduğu İstanbul 3. ATM 2015/480 E. Sayılı Mahkeme kararı ile sabit olduğunu, davalılar çeklerde meşru hamil olmadıklarını, 01/04/2015 tarihinde ... Ltd. Şti. firmasından alınan 4 adet çek ve ... San. ve Tic. Ltd. ŞTi. firmasından alınan 20 adet çek aynı gün vekillinin rızası hilafen elinden çıktığını, bu 24 adet çekten piyasaya çıkan 4 tanesinde davalılardan ... Ltd. Şti. firmasının cirosunun bulunduğunu, davalı ... Ltd. Şti.'nin hem dava konusu çeklerde hem ... Ltd. Şti.'den aldıkları 30/09/2015 tarih ... seri nolu 100.000-TL bedelli çekte hem de ... Ltd. Şti. firmasından aldıkları 30/01/2016 tarih, ... seri nolu, 100.000-TL bedelli çeklerde cirosunun bulunduğunu, yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle, davalarının kabulünü, davaya konu çeklerin bedeli olan 40.000-TL'nin ödeme gününden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile taraflarına ödenmesini, davalıların %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödemeye mahkum edilmelerini, masraf ve vekalet ücretinin davalı taraflara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir
CEVAP: Davalı davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...davaya konu çeklerin ciro silsilelerinin görünüşte düzgün olduğu, hamilin, ciro silsilelerinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını kontrol zorunluluğu bulunmadığını, kaldı ki davaya konu çeklerin, davalı yanca ciro edildiği, davalıdan sonraki cirantanın ..., son hamilin ise ... olduğu ve her iki çek bedelinin ... tarafından bankaya ibraz edilerek tahsil edildiği anlaşıldığından, davacının davalıdan, sebepsiz zenginleşme nedeniyle, çek bedelinin tahsilini isteyemeyeceği anlaşıldığından davacının davasının reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davaya konu çekleri, ticari alım-satım dolayısıyla alacaklı olduğu ...San.Tic.Ltd.Şti. firmasından alacağına mahsuben dava dosyasında mevcut 30.03.2015 tarihli çek çıkış bordrosu ile teslim aldığını, 30.03.2015 tarihinde teslim alınan çeklerin müvekkili şirket yetkilisi ...’ta iken “çeklerde müvekkili şirketin herhangi bir ciro ve imzası olmaksızın” bir gün sonra 01.04.2015 tarihinde rızası hilafına elinden çıktığını, davaya konu çeklerin müvekkilinin rızası hilafına elinden çıktığını, çekleri alacağına mahsuben ... Ltd.Şti.’nden aldığı ve müvekkilinin meşru hamil olduğu İstanbul 3.Asliye Ticaret Mahkemesi 2015/480 E. 2016/505 K. 30.06.2016 T. Sayılı kesinleşen mahkeme kararı ile sabit olduğunu, sonrasında çek bedellerinin tahsili için ilgililer ile irtibata geçilip durum izah edildiğinde dava konusu 2 adet çekin dava dışı ...’a ödendiğinin tespit edildiğini, davaya konu çeklerde ... Ltd.Şti. firmasından sonra ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. cirosunun olduğunu, ... Ltd.Şti. firması tarafından çek çıkış bordrosu ile müvekkiline teslim edilen çeklerde ilk cironun müvekkiline ait olması gerektiğinin açık olduğunu, ... firması ile çekte ilk ciranta durumundaki ... Ltd.Şti. firması arasında ticari bir faaliyet bulunmadığı gibi müvekkili ile ... Ltd.Şti.arasında da bir ilişkinin söz konusu olmadığını, hal böyle olunca ... Ltd.Şti.’nin meşru hamil olduğundan ve ciro silsilesinin düzgün olduğundan bahsetmenin de mümkün olmadığını, davalı tarafın davaya cevap vermediğini, davaya konu çeklerde müvekkilinin meşru hamil olduğu ve çeklerin rızası hilafına elinden çıktığı çek iptali davası ile hüküm altına alındığını, dava konusu çeklerde meşru hamil olan müvekkili olup çek bedelini talep ve tahsil yetkisinin de müvekkiline ait olduğunu, ödeme yasağı kararı ve bankanın cevabi yazısının dava dosyasında mevcut olduğunu, buna rağmen çekler ibrazlarında ödenmiş olup muhatap bankanın da hizmet kusurunun söz konusu olduğunu, düzgün ciro silsilesi ve arada hiçbir ticari ilişki olmaksızın çeki ele geçiren davalının sebepsiz zenginleştiğini, açıklanan nedenlerle usul ve yasaya aykırı olan, Bakırköy 9.Asliye Ticaret Mahkemesi 02.02.2021 Tarih, 2020/493 E. ve 2021/70 K. sayılı kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın kabulü yönünde hüküm tesis edilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle, Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 792. maddesi uyarınca, rıza hilafına elden çıktığı iddia edilen ve tahsil edilmiş çek bedelinin istirdatı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yazılı gerekçe ile davalı ... ve ... yönünden verilen tefrik kararı üzerine davalı ... İthalat İhracat San. Ve Tic.ltd. Şti. yönünden yeni esasa kaydedilen davada, davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yasal süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davaya konu iki çekin incelenmesinde, keşidecinin ..., lehtarın ... Tic. ... olduğu, ilk cironun lehdara, sırasıyla ciroların ... A.Ş., ... Ltd. Şti., ... ... Ltd. Şti., tefrik edilen dosyada davalı ...'a ait olduğu ve son hamilin tefrik edilen dosyada davalı ... olduğu görülmüştür. Çek bedellerinin 11.04.2016 ve 11.05.2016 tarihlerinde muhatap banka tarafından ...'a ödendiği anlaşılmıştır. Her iki çekin dava dışı ... A.Ş. tarafından davacıya 30.02.2015 tarihinde verildiğine ilişkin çek tevdi bordrosu, faturalar ve cari hesap kayıtları dosyaya sunulmuştur. Davacının, her iki çekin zayi olduğundan bahisle 11.05.2015 tarihinde İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/480 esas ve 2016/505 karar sayılı dosyasında çeklerin iptalini istediği, mahkemece 30.06.2016 tarihinde talebin kabulü ile davaya konu iki çek için iptal kararı verildiği, kararın 22.07.2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir. Çek istirdatı davalarında davacının, çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. İmzaların istiklali prensibine göre geçerli bir ciro silsilesi ile çeki elinde bulunduran hamil kötüniyeti kanıtlanmadığı sürece yetkili hamil sayılacaktır. Kural olarak çek istirdatı davasının son hamile karşı açılması gerekmekte olup, somut olayda davalı ... İhracat San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin çekin son hamili olmayıp, ciranta olduğu gibi dosya kapsamındaki deliller ile ciro silsilesinde kopukluk olmayan çeklerin ödeme yasağına rağmen davalı tarafından kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap edildiğinin ispatlanamamasına göre mahkemece çek bedelinin istirdatı davasının reddine karar verilmesi sonucu itibariyle doğrudur. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 06/03/2025