T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1808
KARAR NO: 2026/913
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/05/2025
NUMARASI: 2024/304 Esas - 2025/382 Karar
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ : 06/03/2009
BİRLEŞEN... 15 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
2017/775 ESAS SAYILI DOSYASI
DAVA: Alacak
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 04/05/2026
KARAR YAZIM TARİHİ: 12/05/2026
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün birleşen davada davacı ve davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
ASIL DAVA:
DAVA: Davacı ... Aş vekili 06.03.2009 tarihli dava dilekçesinde ve özetle; 2005 yılından bu yana davalı şirketin distribütörlüğünü yaptığını, ... markasının bilinirliğini sağlamak ve artırmak için satış, dağıtım ve tanıtım faaliyetlerinde bulunduğunu, bu işe odaklanması nedeniyle diğer firmalar ile olan ticari faaliyetlerini daralttığını, ... markalı ürünlerin satışlarını çoğalttığını, ticari ilişkinin daha da genişleyeceği yönündeki taahhüt ve teşviklere, davalı tarafından riayet edilmediğini, iki farklı distribütörün daha yetkili kılındığını, pazarın çok üzerinde ürün getirtilmesi sonucu stokların biriktiğini, stokları eritmek için zararına satış yapıldığını, rakip distribütörlerden daha pahalıya kendilerine mal tedarik edildiğini, 2007 Temmuz Ağustos, Eylül ayları pazarlama harcamalarının 2008 Şubat, Mart ve Nisan aylarında ödeneceği taahhüdünün yerine getirilmediğini, davalı şirketin 07.02.2008 tarihinde Türkiye'de ... ....A.Ş.'yi kurarak ticari faaliyeti fiilen önlendiğini, 2008 yılında 8 ay süre ile ürün tedarik edilmediğini, ayrıca dizüstü bilgisayar ve monitör için 936.027 USD pazarlama giderine ilişkin alacağın senetlere rağmen ödenmediğini, davalının 2007 yılı sonundan itibaren sistematik olarak sözleşmelerini ihlal ettiğini, davalının distribütörlük sözleşmesinden kaynaklı edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilinin kardan mahrum kaldığını, müvekkilinin 23.01.2009 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini, davacı şirket lehine denkleştirme tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, üç yılı aşkın süre davalı şirket için kullanılan emek ile yatırım ve harcamalardan davalı tarafın faydalanacağını her türle dava ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere; Müvekkili şirketin maruz kaldığı mevcut mal satışı zararı, 2008 yılına ilişkin promosyon harcamaları ve ... markalı ürünlerin 5 yıllık servis yükümlülüğü harcamalarına karşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL; Müvekkili şirketin ihlaller sebebiyle yoksun kaldığı kâr, müvekkili şirketin stoğunda kalan ... markalı ürünlere karşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL; Davalının distribütörlük sözleşmesini ihlal etmesi sebebiyle maruz kaldığı manevi zarara karşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL; Müşteri (denkleştirme) tazminatına karşılıkkarşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 700.000,00TL, Davalının müvekkili şirkete dizüstü bilgisayar ve monitöre ilişkin pazarlama gideri borcunakarşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 1.500.000,00 TL Olmak üzere şimdilik toplam 2.500.000 TL'nin distribütörlük sözleşmesinin feshedildiği 23.01.2009 tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanacak avans faiz oranına göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini... 5.ATM nin 2009/178 esas sayılı dava dosyasında talep ve dava etmiştir.
Dava dosyası daha sonra... 25.Asliye Ticaret Mahkemesi nin 2011/76 Esasını almıştır.İstanbul 25.Asliye Ticaret Mahkemesi nin kapatılması üzerine dava dosyası... 15.Asliye Ticaret Mahkemesi nin 2014/314 esas numarasını almıştır.
CEVAP-KARŞI DAVA :Davalı ... ... vekili 07.06.2010 tarihli cevap dilekçesinde ve özetle; Davacı-karşı davalı tarafından gönderilen fesih ihtarnamesinin hatalı muhataba yöneltildiğini ve bu bakımdan usulsüz olduğunu, bu hususun davacı tarafa bildirilmesine rağmen, davacının usulüne uygun bir bildirimde bulunmadığını, işbu davanın usulsüz bir fesih bildirimine dayanması nedeniyle reddi gerektiğini,Davacı şirketin taraflar arasındaki ticari ilişkiyi feshetmekte haklı bir sebebi bulunmadığını, davacı şirketin, müvekkili şirkete olan borcunu ödememe bahanesi olarak fesih girişiminde bulunduğunu,taraflar arasındaki ilişkinin münhasır distribütörlük (Tek Satıcılık) sözleşmesi olmadığını,bu nedenle, davacı - karşı davalının şirketinin denkleştirme tazminatı talep etmesinin haksız olduğunu belirterek;Davacı şirketin geçerli ve haklı bir fesih sebebinin olmaması sonucu ve ticari ilişkinin sona ermesinde kendi kusurunun bulunması sebepleriyle denkleştirme tazminatı isteyemeyeceğini, müvekkili şirketin, davacı şirketin müşteri kazanmasına maddi olarak destek sağladığını, davacının maddi zarar, yoksun kalınan kar ve manevi zarar ve diğer zarar taleplerinin fahiş miktarda olduğunu, söz konusu taleplerin herhangi bir hukuki dayanağını bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini; Davalı vekili 07/06/2010 tarihli karşı dava dilekçesinde ve özetle; Davacı - karşı davalı şirketin, müvekkili şirketten satın ve teslim aldığı ürünlerin bedellerinden doğan muaccel borcu bulunduğunu ve ödemediğini, ödeme yükümlülüklerini ihlal etmeye devam ettiğini, davacı -karşı davalının muaccel borçlarını ödememek amacıyla, .... Noterliğinin 23.01.2009 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, ardından huzurdaki haksız davayı açtığını, açılan dava ile müvekkili şirketten satın ve teslim aldığı ürünlerin satış bedelinden doğan borcunu ödemekten kaçınmayı amaçladığını, Sunulacak fatura ve sair belgeler ile yargılama sürecinde incelenecek tarafların ticari kayıtları vs delillerle sabit olacak alacaklarının şimdilik 100.000 TL alacağın avans faiziyle davacı-karşı davalıdan tahsiline yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı-karşı davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı karşı davacı vekili 14/11/2013 tarihli ıslah dilekçesi ile; dava tutarını ıslah ederek 100.000 TL dava değerini 1.043.021,98 USD ye artırdıklarını, 100.000 TL nin ıslah tarihine kadar avans faizi üzerinden hesaplanacak işlemiş faizinin, 1.043.021,98 USD için ıslah tarihinden itibaren 3095 sayılı kanun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının Amerikan Doları üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödenen en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizinin asıl alacak ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
KARŞI DAVAYA CEVAP ; Davacı-karşı davalı vekili 22/09/2010 tarihli karşı davaya cevap dilekçesinde ve özetle; Davalı/karşı davacının ticari ikametgâhının cevap dilekçesinde de belirtilmiş olduğu üzere Kore’de bulunduğunu, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 97. maddesi; “Türkiye'de Kanunu Medeni mucibince ikametgâhı olmayan müddei veya davaya müdahale eden kimse diğer tarafın muhtemel zarar ve ziyanıyla masarifi muhakemesine mukabil 96. madde mucibince teminat göstermese mecburdur, "şeklinde olduğunu, bu nedenle müvekkili şirketin uğrayabileceği zarar ve ziyan ile yargılama giderlerini karşılayacak miktarda teminat göstermesi gerektiğini,Davalı/karşı davacı tarafından müvekkili şirket aleyhine keşide edilen .... Noterliği’nin 17.07.2008 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname gereğince; müvekkili şirket tarafından davalı/karşı davacı şirkete toplam 6.560.314,40 USD-Amerikan Doları ödeme yapıldığını,buna ilişkin banka transfer dekontlarını delil listesi ekinde sunduklarını,ödenen meblağ haricinde, davalı/karşı davacı şirketin kendi ülkesinde kurulu ...Şirketine 5.257.099 USD-Amerikan Doları tutarındaki alacağı devredip, 17.08.2009 tarihli temliknameyi imzaladığını, ve devre konu 5.257.099 USD-Amerikan Dolarını ...Şirketinden tahsil ettiğini, söz konusu meblağ ile ilgili tüm hak, iddia ve taleplerini gayrikabilirücu surette ...Şirketine devredildiğini, bu nedenle müvekkili şirketten herhangi bir hak ve/veya alacağı kalmadığını belirterek Asıl davanın kabulüne, karşı dava ikamesi bakımından teminat ödenmesine, hukuki dayanaktan ve ispattan yoksun karşı davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı/karşı davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN... 15 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2017/775 ESAS SAYILI DOSYASI
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ... şirketi ile davalılardan ... Aş arasında 2005 yılında yapılan satış/dağıtıcılık sözleşmesi gereği ... nin dizüstü bilgisayar, monitör ve optik ürünlerinin Türkiye de satışının davalı şirketçe yürütüldüğünü, 2005-2007 yıllarında davalı şirketin ... şirketinden satın aldığı ürünlerin bedelini düzenli olarak ödediğini ancak 2007 yılından sonra borcunu ödememeye başladığını, bazen kısmi ödemeler yaptığını ancak borcun tamamının ödenmediğini, davalı ... Aş nin ... ... şirketine 5.257.099 USD borçlu olduğunu, 2 numaralı ... Aş, 3 numaralı ... Aş, 4 numaralı ... Şti ninde kefalet/taahhüt sebebiyle davalı ... Aş nin borcundan sorumlu olduklarını, ... ... şirketi tarafından .... Noterliği’nin 17.07.2008 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalı ... Aş ye borcun ödenmesi için ihtarda bulunulduğunu, Davalı ... Aş nin şirketin borcunu ödemekten kaçınmak ve borçtan kurtulmak amacıyla .... Noterliğinin 23.01.2009 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, ardından... 25. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/76 esas sayılı dosyasında dava açtığını, ... ... şirketinin davalı ... Aş den olan toplam 5.257.099,00 USD alacağını davacı müvekkili ...-...Şirketine 17.08.2009 tarihinde devir ve temlik ettiğini, dava dışı ... ... şirketine 5.257.099 USD alacağın müvekkili şirket tarafından dava dışı ... ... şirketine ödendiğini belirterek;Davalı ... Aş den toplam 5.257.099 USD karşılığı 10.702.402,14 TL nin 17/07/2007 tarihinden itibaren ticari işlerle uygulanacak avans faizi ile birlikte tahsiline, diğer davalıların kefil oldukları tutarlar belli olmadığından her biri için ayrı ayrı şimdilik 10.000 TL er olmak üzere toplam 30.000 TL nin 17/07/2007 tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanacak avans faizi ile birlikte tahsiline yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini... 4.ATM nin 2013/382 Esas sayılı dava dosyasında talep ve dava etmiştir.
İstanbul 4.Asliye Ticaret Mahkemesi 26/11/2015 tarih ve 2015/837 sayılı kararı ile dava dosyasını... 15 Asliye Ticaret Mahkemesi nin 2014/314 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirmiştir. İstanbul 15 Asliye Ticaret Mahkemesi 06/10/2016 tarihli tefrik kararını vermiş ve dava dosyası önce 2016/1006 ardından (İstanbul 4ATM nin 2017/625-643 sayılı gönderme kararı üzerine) 2017/775 Esas numarasını almıştır.Son olarak İstanbul 15 Asliye Ticaret Mahkemesi dava dosyaları arasındaki hukuki ve fiili irtibat, özellikle derdestlik itirazı, devam eden yargılama süresi, bilirkişi raporlarındaki açıklamaları dikkate alarak dava dosyalarının birleştirilmesinde tarafların korunacak önemli yararı nedeniyle 07/11/2019 tarih ve 2019/1014 sayılı birleştirme kararını vermiş ve dava dosyasını 2014/314 Esas sayılı dosyası ile birleştirmiştir.
CEVAP:Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle usul yönünden davacının dava ehliyetinin bulunduğuna dair dosyaya somut bir delil sunulmadığını, taraf ehliyeti bulunmadığını bu sebeple davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini,Davacının dava ikame edebilmesi için teminat göstermesi gerektiğini,bu nedenle öncelikle davanın usulden reddi gerektiğini kabul anlamına gelmemek kaydıyla söz konusu alacağın zamanaşımına uğradığını,Bu davada talep edilen alacağın... 25. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/76 esas sayılı dosyasındada ... ... şirketi tarafından talep edilen alacağın kapsamına girdiğini ve mükerrer talep bulunduğunu,Müvekkillerinin davacının dava konusu alacağını temlik aldığı dava dışı ... ... şirketine borcunun olmadığını, Müvekkili şirket tarafından... 25. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/76 esas sayılı dosyasının bu dava için bekletici mesele yapılmasını, Ayrıca davacının dayandığı fatura ve sair belgeler ile delillerinin dosyaya sunulmadığını, tanıkla ispata elverişli olmayan davada davacının tanık deliline dayanmasına muvafakat etmediklerini, esas yönünden davacının iddia ettiği alacağın varlığını ispatlayamadığını ve dava dilekçesinde belirtilen faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, bu nedenlerle usul ve esasa ilişkin itirazları kapsamında davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI : İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "..Asıl dava; İstanbul 15 ATM nin 2014/314 Esas sayılı dosyasında;
Taraflar arasındaki ilişkide sözleşme süresinin 17 mayıs 2005 ila 31/12/2008 olduğu davacı vekilinin 20/07/2018 dilekçesi ekinde sunduğu Letter of Authorization( yetki mektubu) başlıklı 4 ayrı belgeden anlaşılmıştır. Dava tarihi 06/03/2009 dur. 6102 sayılı TTK 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe girdiğinden somut olayda 6762 sayılı TTK hükümleri uygulanacaktır.
Davalı taraf belirsiz alacak itirazında bulunmuş isede, dava tarihi itibariyle yürürlükte olan HUMK da belirsiz alacak davası düzenlenmemiştir. Davacı talepleri 6100 sy HMK gereğince belirsiz alacak olarak istenebilecektir. Davacının 26/02/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile yaptığı ıslaha hakkı vardır. Bu nedenle davalı itirazı reddedilmiştir.
Dava tarihi itibariyle uygulanan BK gereğince 10 yıllık genel zamanaşımı süresi ve TTK 122 gereğince 1 yıllık zamanaşımı süresi dolmadığından davalı itirazları reddedilmiştir.
Davacı tarafça portföy-denkleştirme tazminatı talebinde bulunulmuştur. 6762 sayılı TTK'da portföy-denkleştirme tazminatına ilişkin hüküm bulunmamaktadır. Ancak yerleşik Yargıtay içtihatları ile bu boşluk doldurulmuş, 6102 sayılı TTK nun 122 . maddesindede hüküm ihdas edilmiştir.Bu hüküm gereğince;
Davacı ... Aş nin sözleşmenin feshinden itibaren 1 yıllık süre içinde dava açması gerekmektedir.Davacı tarafça 06/03/2009 tarihinde dava açılmış olup fesih bildiriminden itibaren 1 yıllık süre içinde dava ikame edilmiştir. Davacı ... Aş tarafından .... Noterliğinin 23.01.2009 tarih ve ... yevmiye sayılı fesih ihtarnamesinde de açıklandığı üzere; davalı ... ... şirketi 07/02/2008 tarihinde İto nun ...sicil numarasında kayıtlı ... ... Aş yi kurmuş, davacı şirket dışında iki ayrı firmaya ürün vermeye başlamıştır. Dosyaya sunulan Letter of Authorization( yetki mektubu) başlıklı 4 ayrı belgeden davacı şirkete The sales terriotory of distribution ( satış/dağıtım hakkı) yetkisi verildiği anlaşılmıştır.
01/10/2007 tarihli en son yetki mektubunda sürenin 31/12/2008 tarihinde sonlandığı, davacı şirketinde .... Noterliğinin 23.01.2009 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi fesih bildiriminde bulunduğu, 2009 yılı sonunda davacının kendi ticari defterlerine göre (alınan bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere) 6.369.819,50 TL ( 4.230.470,55 USD) cari hesap borcu bulunduğu, davalı ... ... şirketininde .... Noterliği’nin 17.07.2008 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 13.201.975,00 USD cari hesap alacağını istediği görülmüştür. Davacı şirketin açıklanan yetki mektupları kapsamı ile tek satıcılık yetkisi bulunmadığı, sözleşmenin yürürlükte bulunduğu süre içindede fiili olarak ... ürünlerinin Türkiye deki tek satıcısı olmadığı, sözleşmenin sonlandığı 31/12/2008 itibariyle davalı şirkete muaccel olmuş cari hesap borcu bulunduğu, sözleşme edimlerini yerine getirmediği bu nedenle sözleşmeyi fesih etmekte haklı olmadığı, TTK 122 açıklamasındaki yasal koşulları yerine getirmediğinden portföy-denkleştirme tazminatı isteminde bulunamayacağı sabit görülmüştür. Davacı istemi reddedilmiştir. Davacı ... Aş sözleşmenin sona ermesinde haksız olduğundan kar mahrumiyeti ve manevi tazminat talebinde de bulunamayacaktır.Davacı istemi reddedilmiştir.
Davacı ... Aş ... Noterliği nin 25/07/2008 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde açıkladığı 1.355.976,00 USD pazarlama alacağı talebi yönünden; Davacı şirketin pazarladığı dizüstü bilgisayar ve monitörlere ilişkin olarak davalı şirketin kabulünü gösterir İngilizce belge gereğince "Pazarlama Geliştirme Fonları" alacağı olarak 1.355.976,00 USD alacağın gerçekleştiği (alacak dekontları toplamı)
Bu alacaktan davalı şirketin davacı hesabına üç banka giriş kaydıyla (09/09/2008 tarihinde 138.206,00 USD, 10/09/2008 tarihinde 81.743,00 USD, 27/10/2008 tarihinde 200.000,00 USD olmak üzere) 420.003,00 USD ödeme yaptığı, Davalı-karşı davacı tarafın ... isimli hesaba 220.003,00 USD ödeme yaptığı sonuç olarak davacı ... A.Ş.’nin alacağı: Pazarlama Gideri Alacağı 1.355.976,00 $ ...kabul ettiği ödemeler (-) 420.003,00 $ Hesap Adı... ye yapılan ödemeler (-) 220.003,00 $ (81.743 $ + 138.260 $) ... yapılan ödeme (-) 17.115,00 $ 698.855,00 $ olmaktadır.
Davacı/ karşı davalı ... A.Ş. nin 698.855,00 USD talep edebileceği, bu tutarın 06/03/2009 dava tarihindeki TL değeri 698.855,00 USD x 1,7424 TCMB Kur = 1.217.684,95 TL olacağı, Mahkememizce davacı talebinin kısmen kabulü ile 698.855,00 USD karşılığı 1.217.684,95 TL nin 06/03/2009 dava tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan tahsiline, fazla istemin reddine karar vermek gerekmiştir. Karşı dava; Karşı davacı ... ... şirketi 07/06/2010 tarihli karşı dava dilekçesinde şimdilik 100.000 TL alacağın avans faiziyle tahsilini istemiş, ardından 14/11/2013 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 1.043.021,98 USD ye ıslah ettiklerini belirterek; 100.000 TL nin ıslah tarihine kadar işlemiş avans faizi ile, ıslah tarihinden sonra ise 1.043.021,98 USD nin ıslah tarihinden itibaren 3095 sy 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının Amerikan Doları üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödenen en yüksek faizi ile ödenmesini istemiştir.
Mahkememizce yukarıda yapılan kronolojik sıralamaya göre karşı davacı ... ... şirketinin karşı dava tarihi olan 07/06/2010 itibariyle isteyebileceği ve kendi uhdesinde bıraktığı, temlik etmediği 780.167,00 USD cari hesap alacağı vardır. Dolayısıyla bu miktardan fazlasını isteyemeyecektir. Karşı davacı ... ... şirketi... 15.Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/775 esas sayılı dosyasında ... (...Şirketi) nin dosyaya sunduğu 17/08/2009 tarihli temlik/devir sözleşmesi beyanı ile bağlıdır.
Bu nedenle mahkememizce karşı davacı ... ... in alacağının 780.167,00 USD (1USD=1.58 TL kur üzerinden ) = 1.232.663,86 TL olduğu sabit bulunmuştur.
Karşı davacı ... ... 07/06/2010 tarihli karşı dava dilekçesinde alacağının TL üzerinden istemiştir. Yargıtay 11 HD nin 2014/13566-15010 ve Yargıtay 23 HD nin 2016/8588-2019/8787 sayılı kararlarında da açıklandığı üzere; dava dilekçesinde TL cinsinden istenen alacak ıslah ile yabancı para cinsinden( somut olayda USD) istenemeyecektir. Davacı TL cinsinden alacak talebi ile bağlı olacaktır.
Mahkememizce davacının ıslah talebi dikkate alınarak 1.232.663,86 TL nin davalı ... Aş nin temerrüdünün başladığı (... Noterliği nin 25/07/2008 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi tarihi) 25/07/2008 tarihinden itibare avans faiziyle tahsiline karar vermek gerekmiştir.
Birleşen... 15.ATM nin 2017/775 esas sayılı dosyasında; A- 818 sayılı Borçlar Kanunu 483 vd, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 581 vd maddelerinde kefalet hükümleri düzenlenmiştir. Kefaletin şekil şartaları ise 818 sayılı Borçlar Kanunu 484, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu nun 583, maddelerinde;
" Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır."Hükümleri açıklanmıştır.
Davacı ... (...Şirketi) ... ... den temlik aldığı alacaktan davalı ... Aş yanında, ... Aş, ... Aş, ... Şti ninde kefalet/taahhütleri sebebiyle sorumlu olduklarını iddia etmiştir. Davacı kefalet iddiasının dayanağı olarak 26/07/2008 tarihli Abdullah Tecdelioğlu isimli maile ve davalılara gönderdiği 18/07/2011 tarihli ihtarnameye dayanmıştır.
... Aş dışındaki davalılar ... Aş, ... Aş, ... Şti husumet itirazında bulunmuştur.Dosyaya sunulan davacı dayanağı belgelerin yanında; davalılar ... Aş, ... Aş, ... Şti lerinin 21/07/2011 ve 22/07/2011 tarihli ihtara cevaplarında kefaleti ve borcu kabul etmedikleri, mahkememiz dosyasında da aynı şekilde beyanda bulundukları anlaşılmıştır.
Davacı tarafın sunduğu kefalet beyanının BK 484 ve TBK 583 maddelerindeki şekil şartlarını karşılamadığı, davalıların borçtan sorumlu olmalarını gerektirir yasal kefalet koşullarının oluşmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle davalıların husumet itirazı kabul edilmiş, davalılar ... Aş, ... Aş, ... Şti yönünden taraf ehliyeti dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/1-d -115 maddeleri gereğince davanın usulen reddine karar vermek gerekmiştir.
B- Davalı ... Aş davacı ... (...Şirketi) nin yabancı olması nedeniyle teminat yatırması gerektiği itirazında bulunmuştur.
Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Hukuk Mütalaa ve Görüş Bürosu nun 16/07/2014 tarih ve 3-11-522-2014/1081/78275 sayılı yazısı ve ekindeki Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşleri Genel Müdürlüğü nün 20/11/2013 tarihli yazısı ile " Türk Şirketlerinin Güney Kore mahkemelerinde Güney Kore şirketlerine karşı dava açabileceği bu tür davalarda türk şirktelerinin teminat sunmasının gerekli olmadığı ancak ilgili mevzuata göre resmi harçlar ve teslimat ücreti gibi diğer mahkeme ücretlerinin ödenmesi gerektiği" açıklanmıştır. Mahkememizce davalının teminat itirazı açıklanan fiili karşılıklık ilkesi gereği reddedilmiştir.
C- Davalı ... Aş davacı ... (...Şirketi) nin taraf sıfatı bulunmadığı usulü itirazında bulunmuştur.Mahkememizce... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukuk öğretim görevlisi Prof Dr ... in 31/05/2019 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.Alınan rapor hükme esas alınmıştır.Bilirkişi raporunda özetle;
"... (...) şirketinin dava ehliyetinin 6100 sayılı HMK’nın 51. madde hükmüne tabi olduğu, medenî haklarını kullanma ehliyetinin ise MÖHUK madde 9/4’e göre belirleneceği ve şirketin statüsündeki idare merkezi hukuku olan Güney Kore hukukuna göre dava ehliyetinin bulunduğu,...... ... şirketi ile eski unvanı ...şirketi arasında akdedilen 17.08.2009 tarihli temlik sözleşmesinin Güney Kore hukukuna göre geçerli olduğu," bildirilmiştir.
Mahkememizce ... ... ile davacı ... (...Şirketi) arasında akdedilen 17.08.2009 tarihli sözleşmenin Türk hukukundaki alacağın temliki hükümlerini karşılar yasal koşulları taşıdığı, ... (...Şirketi) nin MÖHUK madde 9/4’e göre kendi ülkesinde dava ehliyetinin bulunduğu gözetilerek davalının taraf ehliyeti itirazı reddedilmiştir. D- Davalı ... Aş davacı tarafından istenen alacağın... 15 ATM nin 2014/314 Esas sayılı dosyasında ... ... tarafından istendiğini belirterek derdestlik itirazında bulunmuştur.
Mahkememiz dosyasında alınan 31/05/2019 tarihli bilirkişi raporu ile İstanbul 15 ATM nin 2014/314 Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporlarında mükerrer alacağın ... ... tarafından karşı dava ile istendiği ( ... ... in kendi uhdesinde bıraktığı, birleşen dosya davacısı ... a devir etmediği alacak) anlaşılmıştır. Mahkememiz dosyasında ... ... in devir/temlik ettiği alacak istenmiş olup, davalının derdestlik itirazı reddedilmiştir.
E-Davalı ... Aş zamanaşımı def'inde bulunmuştur.Dava sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanmaktadır. BK 147 gereğince faiz alacaklarında zamanaşımı süresi dava tarihinden geriye doğru 5 yıldır.Davalı ... Aş'nin temerrüdü .... Noterliği’nin 17.07.2008 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnameye verdiği ... Noterliği nin 25/07/2008 tarih ve ... yevmiyeli ihtar tarihinde başlamıştır. Dava tarihi 31/12/2013 dür. Dava tarihine göre davacı ancak 31/12/2008 tarihinden itibaren faiz isteminde bulunabilecektir. Bakiye kısım zamanaşımı defi nedeniyle istenemeyecektir. Mahkememizce davalının zamanaşımı def i faiz istemi yönünden kısmen kabul edilmiştir.
F- Birleşen... 15 ATM 2017/775 esas sayılı dava dosyasında ;2009 yılı başında ... ... in davalı ... Aş den toplam 13.201,975 USD(amerikan doları) muaccel cari hesap alacağı bulunduğu, ... Aş nin 17.07.2008-23.01.2009 tarihleri arasında
1-... ...-5.857.190,00 USD fatura karşılığı 422.495,00 USD
2-... ........ Ltd 10.061.025,00 fatura karşılığı 9.711.880,00 USD
3-PT ... ... ......7.192.308,00 lik fatura karşılığı 6.972.956,00 USD
4-... ...... 2.083.140,00 fatura karşılığı 2.083.140,00USD
Olmak üzere toplam 6.560.314,40 USD ... ... e ödediği, ... ... şirketinin 17/08/2009 tarihinde ...... numaralı faturalardan ödenmeyen 6.037.266,00 USD alacağından 780.167,00 USD miktarını kendi uhdesinde bırakarak, 5.257.099,00 USD yi davacı ... (...Şirketi) e devir/temlik ettiği, 06/08/2009 tarihinde komisyon ve kesintiler düstükten sonra 4.910.731,00 USD yi aldığı anlaşılmıştır.
Davacı ... (...Şirketi) nin 5.257.099,00 USD alacağı bulunduğu sabit görülmüştür. Mahkememizce davacı talebi ile bağlı olarak 5.257.099,00 USD nin dava tarihindeki TL karşılığı olan 10.702.402,14 TL üzerinden davanın kabulü ile 31/12/2008 tarihinden itibaren ticari avans faiziyle davalıdan alınıp davacıya verilmesine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Birleşen davada davalı ... A.Ş vekili istinaf dilekçesinde özetle; ...'nın huzurdaki davada alacak olarak öne
sürdüğü talebini, dava dışı üçüncü bir şirkete temlik ettiğini ve bu davayı takip etmekte hukuki yararı kalmadığını, hukuki yararın ve husumetin varlığı her
aşamada gözetilmesi gereken bir dava şartı olduğunu, İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi, fiilen BAM kararına direnmiş, BAM’ın kararının hilafına hareket ederek daha önce kaldırılan kararının aynısını verdiğini, İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bilirkişi raporlarını dahi görmezden geldiğini, müvekkili şirketin kur uygulaması konusundaki usuli müktesep hakkı açısından açıklamalarının, özellikle borcun kendisine yönelik itirazları ve delilleri gözetilerek, aynı zamanda davacının artık huzurdaki davayı takip etmekte hukuki yararının kalmadığı ve taraf sıfatının temlik üzerine sona erdiği gözetilerek; İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından E. 2024/304, K. 2025/382 sayılı kararın kaldırılmasına, davanın, davacının husumet yokluğu sebebiyle usulden reddine,
mahkemenin aksi kanaatti olması halinde alacak tutarının açıkça yanlış hesap edilmesi ve somut delillerinin dikkate alınmaması, toplam en az 4.102.443 USD tutarında alacağın var olmadığının yazılı delillerle ispat edilmiş olması ışığında, davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava ve taleplerine konu yabancı para alacağının açıkça yabancı para üzerinden talep edildiği ve dava dilekçelerinde sadece harca esas değer üzerinden bildirim yapıldığı halde, Borçlar Kanunu 99. Madde uyarınca seçimlik haklarına saklı tutarak açılmış davalarında, USD cinsinden yabancı para üzerinden tahsiline karar verilmesi gerektiğine ilişkin seçimlik haklarını kullandıkları dikkate alınmadan, taleple bağlılık ilkesine aykırı olarak, sadece niyet okuma suretiyle Bilirkişinin hatalı yorumuna bağlı olarak davalarının kabulü ile alacaklarının Türk Lirası üzerinden tahsiline hükmedilmesi sebebiyle, mahkemenin alacağın varlığına dair gerekçelerini aynen kabul etmekle birlikte sadece USD cinsinden karar verilmesi gerektiğine ilişkin itirazları açısından istinaf başvurularının kabulü ile kararın sadece bu kısmıyla kaldırılarak, davanın USD cinsinden yabancı para cinsinden kabulüne karar verilmesi gerektiğini, dava dilekçelerinin ve netice-i talep kısmında TBK 99. Madde hükmü gereği seçimlik hakları saklı tutulmuş olduğu dikkate alınarak, netice-i talepleri hakkında açıklama istenmemesinin önemli bir eksiklik oluşturduğunu, sonuç olarak, alacaklı olarak TBK m.99/3 bağlamında seçimlik hak ve yetkisini USD cinsi yabancı para üzerinden talep ettiğinin kabulü ile 5.257.099,00-USD Alacakla ilgili ihtarnameler yoluyla borçluya ulaştırılan USD cinsinden döviz cinsinden ödeme şeklindeki seçimlik yetkisini hiçbir zaman değiştirmediğini ve devamındaki tüm taleplerinde ve dava dilekçesinde yabancı para borcunun ifasını USD cinsinden talep etmiş olduğu açık ve anlaşılır şekilde belirtmiş olduğundan... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/304 esas 2025/382 karar sayılı 15.05.2025 tarihli davalarının kabulüne ilişkin kararın kaldırılmasına, haklı davalarının kabulü ile müvekkili şirketin davalıdan olan toplam 5.257.099,00-USD alacağının, temerrüt tarihi olan 17.07.2008 tarihinden itibaren Bankalarca USD alacağa işleyecek en yüksek faizi ile birlikte yabancı para olarak, ödeme günündeki TL kur üzerinden tahsili ile müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE :Asıl dava, distribütörlük sözleşmesinin haklı feshi iddiasına dayalı olarak uğranılan zararların tazmini ; karşı dava, distribütörlük sözleşmesinden kaynaklanan cari (açık) hesap alacağının tahsili ; birleşen dava, asıl dosya davalısına yapılan ödeme karşılığında alacağın devir ve temlik edilmesi sebebine dayalı alacağın tahsili istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince asıl davada davacının denkleştirme tazminatı talebinin, kar mahrumiyeti talebinin, manevi tazminat talebinin reddine, davacının pazarlama gideri talebinin kısmen kabulüne, karşı davada davanın kısmen kabulüne , birleşen davada davanın .... A.Ş dışındaki davalılar yönünden dava şartı yokluğundan usulen reddine, davalı ... AŞ yönünden davanın kabulü ile 5.257.099,00 USD karşılığı 10.702.402,14 TL'nin 31.12.2008 tarihinden itibaren ticari avans faiziyle davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacının faize ilişkin fazla isteminin davalının zamanaşımı def'inin kabulüyle reddine karar verilmiş, birleşen davada verilen karara karşı davacı vekili ve davalı ... AŞ vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Dosya kapsamından dava dışı ... ..... ile yine dava dışı ... ... arasında 05.07.2008 tarihinde yapılan temlik sözleşmesine göre davalı ... AŞ hakkında düzenlenen 7.192.308 USD tutarlı fatura bedellerinin dava dışı ... ...'e temlik edildiği; dava dışı ... ..... ile yine dava dışı ... ... arasında 05.07.2008 tarihinde yapılan temlik sözleşmesine göre davalı ... AŞ hakkında düzenlenen 1.598.260,00 USD tutarlı fatura bedellerinin dava dışı ... ...'e temlik edildiği ancak dava dışı ... ...'in 6.037.268 USD tutarındaki faturalardan 780.167 USD'lik tutarı kendi uhdesinde tutarak 5.257.099 USD'nin alacak sigortası kapsamında ödenmesini talep ettiği, komisyon ve kesintiler düşüldükten sonra dava dışı ... ...'e 4.994.244 USD tutarında ödeme yapılarak 17.08.2009 tarihli alacağın devir ve temlik sözleşmesiyle 5.257,099 USD tutarındaki alacağın dava dışı ... ...'den temlik alındığı, sözleşmeyle birlikte temlike konu satış bedellerine ilişkin tüm taleplerin davacıya devredildiği anlaşılmaktadır.
Davalı tarafça istinaf dilekçesinde, davacının dava konusu alacağı dava dışı üçüncü bir şirkete temlik ettiğini ileri sürülmüş olup, uyuşmazlık konusu malın, alacak veya hakkın, dava açılmadan önce devredilmesi halinde devreden kişinin devrettiği mal, alacak veya hak konusu üzerinde alacaklı, borçlu, malik ve zilyet gibi sıfatları kalmayacağı açık olmakla birlikte somut olayda davalı temlikin varlığı konusunda herhangi bir delil sunmadığı gibi davacı tarafın bu yönde herhangi bir beyanı da bulunmadığı gözetildiğinde davalının bu hususa ilişkin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.
Dosya kapsamına alınan bilirkişi raporunda, muhatabı ... olan 29.02.2008 tarihli 34.000,00 USD bedelli; 8.03.2008 tarihli 237.458,00 USD bedelli; 30.03.2008 tarihli 211.200,00 USD bedelli; 23.03.2008 tarihli 133.142,00 USD bedelli; 30.03.2008 tarihli 293.700,00 USD bedelli faturaların temlik edilen faturalar içerisinde yer almadığı, ... ... tarafından düzenlenen 20.02.2008 tarihli 306.942 USD, 20.02.2008 tarihli 77.000 USD, 29.02.2008 tarihli 2.940 USD, 29.02.2008 tarihli 1.754 USD, 29.02.2008 tarihli 65.708 USD, 29.02.2008 tarihli 311.850 USD, 29.02.2008 tarihli 422.016 USD faturaların ödendiği ancak söz konusu faturaların da sigorta şirketine temlik edilmediği, ....... Ltd. tarafından düzenlenen ... nolu 22.03.2008 toplam 157.100 USD tutarındaki faturaların ödendiği ancak söz konusu faturaların da sigorta şirketine temlik edilmediği belirtilmiş, sonrasında alınan ek raporda, davacının 5.527.099,00 USD alacağından 218.968,00 USD (30.03.2008 tarihli fatura), 372.400,00 USD (31.03.2008 tarihli fatura) ve 25.000,00 USD (29.01.2008 tarihli fatura) fatura mahsup edildikten sonra 4.910.731,00 USD alacağı bulunduğu belirtilmiştir.
Alacağın temliki borçlunun durumunu etkilemeyecek olup, borçlu, hangi koşullarda devreden alacaklıya borçlu ise bu koşullar aynen devam eder. Ancak alacaklı ile borçlu arasındaki sözleşmede temlik yasağı bulunması ya da temlikin borçlunun rızasına bağlanmasına rağmen borçlunun rızasının bulunmaması hâlinde alacağın temliki borçluya karşı ileri sürülemez. Bunun dışında borçlu da devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları (def'iler), devralana karşı ileri sürebilir (TBK m. 188/1). Bu kapsamda borçlu, alacağın doğmadığı veya ibra, ifa vb. nedenlerle sona erdiğini ileri sürebileceği gibi alacağın dayandığı borç ilişkisinin geçersiz olduğu, taraflardan birinin fiil ehliyetinin bulunmadığı, devri yapanın tasarruf yetkisine sahip olmadığı gibi itirazlarda bulunabilecektir. (Yargıtay 19. HD'nin 2015/1159 Esas ve 2015/12752 Karar sayılı kararı, Oğuzman, Öz, s. 585) Borçlunun ileri sürdüğü itirazlar sabit olduğu takdirde, yapılan temlik işlemi geçerli olmayacaktır.
Eldeki davada davacı, temlik tarihi itibariyle temlik veren ... ...'in davalı ... A.Ş.'den alacaklı olduğunu ispat etmekle yükümlüdür.
Dairemizin kaldırma ilamından sonra alınan bilirkişi raporunda davalı tarafça ödendiği savunulan faturaların temlike konu edilip edilmediği yönünde rapor tanzim edildiği, itiraz üzerine alınan ek raporda ise gerçekleşmediği iddia olunan ithalata ilişki fatura bedeli, mükerrer olarak işlendiği savunulan fatura bedeli (372.400 USD) ve davacı tarafından tevsik edilmeyen fatura bedeli (25.000 USD), temlike konu bedelden düşülerek davacı alacağının 4.910.731,00 USD olduğu belirtilmiş olup, davalı tarafça sunulan swift dekontlarının niteliği ve bu kapsamdaki ödeme savunması hakkında herhangi bir inceleme yapılmamıştır. Bu konuda taraf ve mahkeme denetimine elverişli bir rapor alınmak suretiyle hasıl olacak sonuç dairesinde karar verilmesi gerekirken mahkemece eksik bilirkişi raporuna dayanılarak ve gerekçede bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
Diğer yandan ilk derece mahkemesince verilen karardan sonra asıl davada ve karşı davada davacı vekilleri davadan feragat ettiklerini beyan etmiş olup, davadan feragate ilişkin beyanları, usulen tevsik olunmakla HMK’nın 307 vd. maddeleri uyarınca sonuç doğurucu nitelikte olduğu gözetildiğinde asıl ve karşı dava yönünden davadan feragatine ilişkin bir hüküm verilmesi gerekir.
HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile birleşen davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kaldırılma sebebine göre birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR :Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Birleşen davada davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,
2-Taraflarca yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendilerine iadesine,
3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)g maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 04/05/2026