T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO 2024/46 Esas
KARAR NO: 2024/133
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 31.10.2023
NUMARASI: 2023/119 E. - 2023/126 K.
DAVANIN KONUSU: Tevdi Mahalinin Belirlenmesi (TBK M.107)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/01/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: TALEP: Talep eden vekili D.İş başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkilinin “...” logosuyla yayın yapan televizyon kanalının yayıncısı ve Televizyon Yayıncıları Derneği (TVYD) üyesi olduğunu, müvekkili ile MESAM arasında, yıllardan bu yana yayın izni sözleşmeleri yapılmakta ve lisanslı olarak eserleri kullandığını, Meslek Birlikleri ile yayın izni görüşmelerine ilgili senenin sonunda başlanır ve yine ilgili senenin sonunda veya takip eden senenin başında sözleşmeler imzalanarak bir önceki senenin ödemelerine başlandığını, 2022 ve 2023 yılı için yapılacak yayın izni sözleşmelerinin esaslarının belirlenmesi için, MESAM (ve diğer bir meslek kuruluşu olan MSG ile) müvekkilinin üyesi olduğu TVYD arasında 27.12.2022 tarihinde “...” imzalandığını, bu Protokolde, 2022-2023 yılı için uygulanacak zam oranı ve MESAM ( ve MSG) ile üye yayın kuruluşları arasında yapılacak “YAYIN İZNİ SÖZLEŞMESİ” hükümleri konusunda taraflar arasında mutabakata varıldığını, MESAM yetkililerince de imzalanan Protokole göre; TVYD üyesi yayını kuruluşları ile MESAM arasında 2022 yılı için yapılacak ödemeler, 2021 yılı için her bir TVYD üyesi kuruluş ile imzalanmış olan sözleşmenin toplam bedeline %34 (yüzde otuz dört) artış uygulanması suretiyle bulunacağını, TVYD üyesi yayın kuruluşları, Ocak 2023-Haziran 2023 döneminde en fazla 6 eşit taksitte 2022 takvim yılı bedellerini MESAM-MSG'ye ödeyeceklerini, 2023 yılı için yapılacak ödemeler 31 Mart 2023 tarihinde başlayacak ve üye televizyon kuruluşları, 10 eşit taksitte veya 4 eşit taksitte ödeyeceklerini, TVYD üyesi kuruluşlar ile MESAM arasında imzalanan Yayın İzni Sözleşmesinin içeriği konusunda da Protokolde anlaşmaya varıldığını ve imzalanacak sözleşme örneğini Protokole eklendiğini, daha önce MESAM ile imzalanmış sözleşme kapsamı ve yayın içeriklerinde, TVYD üyesi yayın kuruluşunun statüsünde değişiklik olması ve/veya benzeri özel durumları nedeniyle farklı izin bedeli belirlenmesi gereken hallerde, 2022 yılı sözleşme bedelleri, söz konusu değişikliğe uygun emsal yayın kuruluşlarının bedelleri esas alınarak belirleneceğini, bu protokol, 01.01.2022-31.12.2023 tarihleri arasındaki süreyi kapsadığını, nitekim, MESAM ve MSG tarafından gönderilen 29 Aralık 2022 tarihli elektronik posta yazışmasında; sözleşme tipinin TVYD ile mutabık kalınan yeni modele göre hazırlandığını, 2022 ve 2023 yıllarını sözleşme süresi olarak kapsadığını, 2022 yılı bedeli belirlenirken 2021 yılı ana sözleşme bedellerine TVYD ile mutabık kalınan %34 oranında artış uygulandığı, eş zamanlı yayınlar için ana sözleşme bedellerinin %5'i alınarak hesaplama yapıldığını, grup şirketlerinin yayın organlarının bir bölümü (...) için Protokol hükümlerine uygun olarak sözleşmeler hazırlanarak gönderildiğini, müvekkilinin içinde bulunduğu diğer yayıncılar için de protokole uygun sözleşmelerin gönderileceği aynı mail içinde belirtildiğini, (01.01.2021-31.12.2021 tarihini kapsayan) 2021 yılı için MESAM'a TV yayınları Lisans Bedeli karşılığı 10.964,41 TL +KDV ödeyen müvekkili şirketin protokol hükümlerine göre 2022 yılı için ödeyeceği tutarlar %34 artış ile dilekçedeki tablodaki gibi olduğunu, 2023 yılı için de aynı tutarlar geçerli olduğunu, TVYD ile Protokol imzalayarak, müvekkilinin de içinde bulunduğu yayın kuruluşlarınca uygulanacak zam oranını resmi olarak belirleyen MESAM, 12 Haziran 2023 tarihinde gönderdiği elektronik posta mesajında 2022 yılı için mali hak bedellerinin TVYD Protokolünün 4.maddesi kapsamında tekrar yapılandırıldığını belirterek, müvekkilinin ödeyeceği bedellerin; dilekçedeki tablodaki gibi olduğunu, gönderilen elektronik posta mesajında (yapılacak artış bilahare ödenmek üzere) 2023 yılı için de ayrı tutarların geçerli olduğu belirtildiğini, 2023 yılı için de ayrıca tablo gönderildiğini, protokol hükümlerine göre, 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin 15.286,22 TL olarak belirlenmesi gereken ödeme tutarını 126.000 TL olarak değiştiren MESAM'ın, protokole aykırı ve keyfi yapılandırma işlemine itiraz edildiğini, müvekkilinin üyesi olduğu TVYD ile imzaladığı Protokolde, TVYD üyesi kuruluşlara uygulanacak zam oranını belirleyen ve örnek sözleşmeyi kendi imzası ile kayıt altına alan MESAM'ın, müvekkilinin bu protokol hükümlerine uygun olarak yaptığı ödemeyi iade ederek müvekkilinin temerrüde düşürmeye yönelik eylemleri haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin ödemeyi yapabilmesi için tevdi mahalli tayini istemek zarureti hasıl olduğunu, MESAM'ın, müvekkilinin üyesi olduğu TVYD ile imzaladığı Protokolde belirlenen bedelleri kabul etmeyerek iade ettiği göz önünde bulundurularak, TVYD üyesi müvekkilinin, protokol hükümlerine uygun olarak 2022- 2023 takvim yıllarına ilişkin muaccel olmuş yayın izin bedellerini yatırabileceği ödeme yerinin tespitini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI; İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 07/09/2023 tarihli 2023/119 D.İş- 2023/126 D.İş Karar sayılı kararıyla; "HMK 382, 385/1 ve 389.maddelerine göre tevdi mahalli tayini talebinin kabulü ile, İstanbul Çağlayan Adliyesi ... Şubesi müdürlüğünün TEVDİİ MAHALLİ OLARAK TAYİNİNE" karar verilmiştir.
İTİRAZ; Karşı taraf vekilinin ibraz ettiği itiraz dilekçesinde özetle; Taraflar arasında lisans sözleşmesi imzalanması hususunda geçerli herhangi bir yazılı-sözlü mutabakat bulunmadığını, müvekkili ile televizyon yayıncıları derneği arasında bir protokol olduğunu, bu protokolün eki olarak tanzim edilecek yayın izin sözleşmeleri talepte bulunan tarafından imzalanmadığını, bu hali ile taraflar arasında herhangi bir mutabakat bulunmadığını, davacı tarafından kötü niyetle yapılan ödemelerin iade edildiğini, keza taraflar arasında bir sözleşme bulunmadığını, davacının tevdi talebini kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının lisans bedeli olarak ifade ettiği ve yaptığı ödeme bedelleri aynı alanda faaliyet gösteren diğer kuruluşlarla yapılan lisans bedelleri yanında oldukça düşük olduğunu, bu bedellerin kabul edilemeyeceğinin davacının da farkında olduğunu, mahkemenin dosyaya sunulan belgeleri incelemeden karar verdiğini beyanla, talepte bulunanın asılsız iddia ve taleplerinin reddi ile itirazlarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI; İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 31/10/2023 tarihli 2023/119 D.İş- 2023/126 D.İş Karar sayılı kararıyla; "Somut olayda taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin devam edip etmediği, talep edenin Lisans Alma hakkının bulunup bulunmadığı ve Lisans bedelinin ihtilaflı olduğu, bu kapsamda itiraz edeninin iddia ettiği taraflar arasında ilgili yayın kuruluşuna ilişkin herhangi bir yazılı/sözlü/zımni kabul, mutabakat, anlaşma hususlarının 5846 Sayılı FSEK 43 ve 41.madde hükümlerine göre açılacak Lisans bedeli tespitine ilişkin asıl davada değerlendirilmesi gerektiği" gerekçesiyle; tevdi mahalli tayini kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU;Talep eden vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme karar gerekçesinin hatalı olduğunu, karşı taraf ile müvekkilinin üyesi olduğu TVYD arasındaki anlaşmanın tevdi mahalli tayini talebinde haklı olduklarını gösterdiğini, yaklaşık ispat koşullarının gerçekleştiğini, mahkemenin İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi'nin 2022/1873 Esas-2022/2252 Karar sayılı kararındaki gerekçeleri tekrar etmişse de, emsal alınan karar ile talep arasında farklar bulunduğunu, karşı taraf ile müvekkilinin üyesi olduğu TVYD arasında Lisans bedelini tespit eden bir anlaşma yapıldığını ve tevdii mahalli talebinin anlaşmada belirlenen bu bedele ilişkin olduğunu,müvekkilinin yayıncısı olduğu ... Radyo ile karşı taraf arasında uzun yıllardır süre gelen bir sözleşme ilişkisi bulunduğunu, 2021 yılı için yapılan ödeme belgelerinin dosyada bulunduğunu, 2022 yılı için müvekkilinin üyesi olduğu TVYD üyesi yayın kuruluşları ile MESAM arasında protokol bulunduğunu, 2021 yılında yapılan ödemelere %34 artış uygulanarak bulunacağını, müvekkilinin "Lisans Alma Hakkının" tartışmalı olmadığını, Protokole konu yıllar 2022-2023 için FSEK 43 ve 41. Madde hükümlerine göre Lisans bedeli için dava açmalarının gerekmediğini, ortada MESAM yetkilileri tarafından imzalanmış protokol mevcutken mahkemenin dava açmaları gerektiğine ilişkin gerekçesinin yerinde olmadığını beyanla, mahkeme ara kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Karşı taraf vekili istinaf dilekçesine cevabında; istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.Dairemizin 14/12/2023 tarihli 2023/1815 Esas-2023/1609 Karar sayılı kararıyla; 6100 Sayılı HMK 387. Madde de, tevdi mahalli tayinine ilişkin kararlar hakkında iki hafta içerisinde istinaf kanunyoluna başvurulabileceği düzenlendiğinden, tevdi mahalli tayini taleplerine yönelik kararlara karşı itiraz yolunun Kanun'da düzenlenmediğinden, ilk derece mahkemesince karşı taraf vekilinin dilekçesinin değerlendirilerek, kararın kaldırılması ve yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı gerekçesiyle; talep eden vekilinin istinaf başvurusunun istinaf sebepleri incelenmeksizin HMK 355. Madde gereğince resen gözetilen sebeplerle kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, ancak kanun yolunda hata yapılması aleyhe değerlendirilemeyeceğinden, dosyanın karşı taraf MESAM vekiline muhtıra tebliği ile itiraz dilekçesinin istinaf başvurusu olarak incelenmesini talep etmesi ve HMK 344. Madde gereğince istinaf başvuru harcı ve maktu harcının yatırılması halinde dilekçesinin istinaf başvurusu olarak incelenmesi için usulü işlemlerin yürütmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.İlk derece mahkemesince karşı taraf vekiline 04/01/2024 tarihli muhtıra tebliğ edildiği, 10/10/2023 tarihli itiraz dilekçesinin istinaf dilekçesi olarak incelenmesini talep edip etmedikleri konusunda beyanda bulunmak ve istinaf başvuru harcı ile maktu ilam harcını yatırmak üzere bir haftalık kesin süre verildiği, MESAM vekilinin süresinde harçları yatırdığı, dilekçesinin istinaf başvurusu olarak değerlendirilmek üzere İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
GEREKÇE; Talep eden ... (...), MESAM ile lisans sözleşmesi yapmak istediklerini ancak fahiş bedel istenildiğini ileri sürerek 2022-2023 takvim yıllarına ilişkin muaccel olmuş yayın izin bedellerini yatırabileceği ödeme yerinin tespitini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince07/09/2023 tarihli kararıyla talebin kabulüne karar verilmiş, karşı tarafın itirazı üzerine ise itirazın kabul edilerek tevdi mahalli tayini kararı kaldırılmış, talep eden vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Uyuşmazlık konusuna ilişkin yasal mevzuat maddeleri; FSEK 43/1-2 maddesinde; (1)"Radyo-televizyon kuruluşları, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşlar, yayınlarında yararlanacakları opera, bale, tiyatro ve benzeri sahneye konmuş eserlerle ilgili olarak hak sahiplerinden önceden izin almak zorundadırlar." (2) "Bu kuruluşlar sahneye konmuş eserler dışında kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için ilgili alan meslek birlikleri ile 52 nci maddeye uygun sözleşme yaparak izin almak, söz konusu yayın ve/veya iletimlere ilişkin ödemeleri bu birliklere yapmak ve kullandıkları eser, icra, fonogram ve yapımlara ilişkin listeleri bu birliklere bildirmek zorundadırlar."FSEK 43/5 maddesinde; " Meslek birliklerinin temsil ettikleri eser, icra, fonogram ve yapımlar ile üyelerine ilişkin bildirim zorunluluğu, tarifelerin belirlenmesi, duyurulması, müzakere edilmesi, sözleşme yapılması, uzlaşmazlıkların halli ve diğer hususlarda bu Kanunun 41 inci maddesinin dört ilâ onüçüncü fıkraları uygulanır. Ancak yayın ve/veya iletim yapan kuruluşlar bakımından 41 inci maddenin altıncı fıkrasının son cümlesinin uygulanması zorunlu değildir." FSEK 41/10 maddesinde; "Meslek birliklerince belirlenen tarife veya ortak tarifeler üzerinden sözleşmenin yapılmaması halinde, taraflar yargı yoluna başvurabilirler. Yargılama sürecinde, bir önceki yıl sözleşme yapmış olan mahaller, ilgili meslek birlikleri aksini bildirmedikçe, dava konusu tarifenin 1/4'ünü dava sonuçlanıncaya kadar her üç ayda bir meslek birlikleri adına açılmış banka hesabına yatırmak suretiyle eser, icra, fonogram, yapım ve yayınları kullanabilir ve/veya iletebilirler. Bir önceki yıl sözleşme yapmamış umuma açık mahaller ile ilk defa sözleşme yapacak umuma açık mahallerin bu fıkrada öngörüldüğü şekilde eser, icra, fonogram, yapım ve yayınları kullanabilmeleri ve/veya iletebilmeleri ise ilgili meslek birliklerinin iznine bağlıdır. Dava sonuçlanıncaya kadar bu şekilde ödenen miktar, mahkeme kararıyla tespit edilen tarife bedelinden mahsup edilir." hükümleri düzenlenmiştir.Tevdi mahalli tayini geçici hukuki korumalardan olup, 6098 Sayılı TBK'nun 107. Maddesinde düzenlenmiş; "Alacaklının temerrüde düşmesi sonucunda borçlu hasar ve giderleri alacaklıya ait olmak üzere teslim edeceği şeyi tevdi ederek, borcundan kurtulabileceği" hüküm altına alınmıştır.6100 Sayılı HMK 382. Madde de "Çekişmesiz Yargı İşleri" sayılmış, Borçlar hukukundaki çekişmesiz yargı işlerinin sayıldığı (d) bendi, 3. Sırada "Tevdi mahalli belirlenmesi veya tevdi edilemeyecek eşyanın satılmasının" 4. Sırada "Alacaklısı ihtilaflı olan borcun mahkemeye tevdiinin" düzenlendiği, HMK 387. Madde de; "Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililerin, özel kanuni düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içerisinde, bu Kanun hükümleri dairesinde istinaf yoluna başvurabileceği düzenlenmiştir.Yasal düzenlemeden, tevdii mahalli tayini talebi yönünden verilen kararlara karşı itiraz yolunun açık olmadığı, istinaf başvuru yolunun açık olduğu, mahkemenin tevdi mahalli tayini kararına, karşı taraf MESAM vekilinin 10/11/2023 tarihli itiraz dilekçesinin, istinaf başvuru dilekçesi olarak kabul edilerek incelenmek üzere Dairemize gönderilmesi gerekirken, ilk derece mahkemesince incelenerek verilen 31/10/2023 tarihli ek kararın usul ve yasaya uygun olmadığı anlaşılmış, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, karşı tarafça itiraz dilekçesinin istinaf başvuru dilekçesi olarak incelenmesini talep etmesi halinde istinaf başvuru harcı ve maktu istinaf harcını yatırmak üzere kendisine HMK 344. Madde gereğince 1 hafta kesin süre verilmiş, harçları yatırması üzerine dosya mahkememize gönderilmekle istinaf başvurusu incelenmiştir. Yukarıda alıntılanan FSEK 43. Madde hükümlerine göre yayın kuruluşlarının, sahneye konmuş eserler dışında kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için ilgili meslek birlikleri ile FSEK 52. Maddesine uygun sözleşme yaparak izin almak zorunda olduğu, FSEK 43. Madde de atıf yapılan FSEK 41. Madde hükümlerine göre, meslek birliklerince belirlenen tarife veya ortak tarifeler üzerinden sözleşme yapılmaması halinde taraflarca yargı yoluna başvurulabileceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır. Yasal düzenlemeden; yargılama sürecinde, bir önceki yıl sözleşme yapılmış olan mahaller, ilgili meslek birlikleri aksi belirtilmedikçe, dava konusu tarifenin 1/4'ünü dava sonuçlanıncaya kadar her üç ayda bir meslek birlikleri adına açılmış banka hesabına yatırmak suretiyle eser, icra, fonogram, yayınları kullanabilirler veya iletebileceği, dava sonuçlanıncaya kadar bu şekilde ödenen miktarın, mahkeme kararıyla tespit edilen tarife bedelinden mahsup edileceği düzenlenmiştir. FSEK 41/10 maddesinde, taraflarca sözleşmenin yapılamaması halinde tarafların yargı yoluna başvurabileceği düzenlenmekle, uyuşmazlığın D.İş dosyası üzerinden tevdi mahalli tayini yoluyla değil, asıl davada yargılama yoluyla çözümlenebileceği anlaşılmaktadır. Somut olayda ise taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin, talep edenin Lisans Alma hakkının bulunup bulunmadığı ve Lisans bedelinin ihtilaflı olduğu, talebin yukarıda açıklanan 5846 Sayılı FSEK 43 ve 41. madde hükümlerine göre, açılacak Lisans bedeli tespitine ilişkin asıl davada değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla, mahkemece tevdi mahalli tayini talebi asıl davada değerlendirilmesi gerektiğinden, Değişik İş dosyası üzerinden talepte bulunulamayacağından, usulünce açılmış bir dava bulunmadığından talebin reddine karar verilmek gerekirken, talebin kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya uygun olmadığından, aleyhine talepte bulunulan vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesinin tevdi mahalli tayini kararının kaldırılmasına, tevdi mahalli tayini talebi hakkında usulünce açılmış dava bulunmadığından talebin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Karşı Taraf vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,2-İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 31/102023 tarih, 2023/119 D.İş 2023/126 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Talep edenin tevdi mahalli tayini talebinin reddine,4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcı talep eden tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,4/b-Talep eden tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4/c-Karşı tarafça ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,4/d-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 4.700,00 TL maktu vekalet ücretinin talep edenden tahsiliyle karşı tarafa verilmesine 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden karşı tarafça yatırılan istinaf harcının talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için karşı tarafça yapılan 1.169,40-TL istinaf yoluna başvurma harcı, 122,50 TL tebligat ve posta giderinin talep edenden tahsiliyle karşı tarafa verilmesine,5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesi hükmü gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-f. ve 394/(5). maddeleri gereğince, kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 25/01/2024