T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/2400 Esas
KARAR NO: 2024/36
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 30/06/2020
NUMARASI: 2017/499 E. - 2020/104 K.
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Tecavüzün Tespiti İstemli), Faydalı Model Belgesi (Manevi Tazminat İstemli), (Maddi Tazminat İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 11/01/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'nin kurulmuş olduğu 1985 yılından bu yana ray bağlama konsolu, kuyu bölme aparatı, amortisör, yekpare gövdeye sahip tutucu takoz gibi asansör, yağdanlık ve asansör montaj parçalarının imalatını yaparak satışa sunduğunu, müvekkilinin ticari piyasadaki yaşanan değişimleri göz önünden bulundurduğunu ve asansör montajında ve bakımındaki yenilikleri öncülük ederek çok sayıda faydalı model ve tasarım tescili aldığını, ticari faaliyeti esnasında tasarladığını ve geliştirdiğini, "PRATİK YAPIYA SAHİP KUYU BÖLME APARATI" için TR ... Y sayılı faydalı model belgesi aldığını, müvekkiline ait tescilli "PRATİK YAPIYA SAHİP KUYU BÖLME APARATI" ile aynı ve/veya birebir benzeri olan aparatların şahsi ihtiyaçtan başka bir sebeple bilerek veya bilmeyerek bulundurulması, ticari alana konu edilmesi ile üretimi, müvekkilinin maddi ve manevi haklarının ihlali anlamına geldiğini, davalı firmanın ... Fuar Merkezi'nde 22-25 Mart 2017 tarihler arasında düzenlenen Avrasya Asansör Fuarı'na katıldığını ve fuar alanında müvekkilinin faydalı modele konu ürünü ile aynı işleve ve özelliklere sahip ürünü sergilediğini ve kataloglarda yer verdiğinin tespit edildiğini, davalı tarafa ait www.....com isimli internet sitesinde de taklit ürünlerin olduğunun düşünüldüğünü, fakat yapılan sorgulamada sayfa içeriğine ulaşılamadığını, davalı tarafça, "AYARLI U KONSOL" u adıyla piyasaya sürüldüğü anlaşılan ürün incelendiğinde, müvekkilinin TR ... Y numaralı "PRATİK YAPIYA SAHİP KUYU BÖLME APARATI" isimli buluşuna konu ürün ile aynı işleve sahip olduğunun, aynı teknik çözümü sunduğunun anlaşılacağını, müvekkilinin ürün kataloğunun 10 uncu sayfasında yer alan ürün görseli ile davalı tarafın kataloğunda yer alan ve fuar alanında sergilenen ürünün teknik olarak karşılaştırıldığında, müvekkilinin faydalı modelinde yer alan tüm istemlerin davalı tarafından taklit edilmekte olduğunun ortaya çıkacağını, müvekkili firmanın büyük emek ve harcamalarla geliştirdiği ve buluşa konu ettiği "PRATİK YAPIYA SAHİP KUYU BÖLME APARATI" nın taklit edilerek piyasaya sürülmüş olması sebebiyle, mahkemece davalı firmanın haksız ve hukuka aykırı bir şekilde imal ettiğini ve/veya ettirip satış ve pazarlamasını yaptığı taklit ve tecavüz mahsulü ürünleri üretmeye yarayan araç, cihaz, makine, kalıp, stokların toplanmasına ve bunların imhasına, müvekkilinin zararlarının karşılanması için maddi ve manevi tazminata hükmedilmesini karar verilmesini talep etme zarureti doğduğunu belirterek, davalı şirketin tescilli faydalı model hakkına tecavüzünün tespiti ile durdurulmasına, haksız tecavüzün önlenmesine ve bu suretle tecavüzün giderilmesine, faydalı modele konu ürünün taklidi olan ürünlere ve bu ürünleri üretmeye yarayan kalıplara, tanıtım evraklarına, broşürlerine el konulmasına, toplatılmasına, davalının tecavüz eylemeleri sonucu oluşan müvekkilinin maddi zararının karşılanması için HMK'nun 107. maddesi uyarınca belirsiz alacak davası olarak, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla, şimdilik 5.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, kararın masrafları davalıya ait olmak üzere ilgili kişi ve kuruluşa tebliği ile kamuya yayın yoluyla ilan edilmesine, davalı şirketin eyleminin haksız rekabet niteliğinde olduğunun tespiti ile haksız rekabet sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının Resim 1 ve Resim 2 olarak sunmuş olduğu fotoğraflarda ne bu standın müvekkiline ait olduğunun, ne de davacının tecavüz konusu olarak dava konusu yaptığı ürünün ne olduğunun ve de müvekkiline ait olup olmadığının belli olmadığını, davacının müvekkilinin söz konusu fuara katıldığını iddia ederken bu iddiasına kanıt olarak birtakım firma unvanlarının alt alta yazılı olduğu bir listenin fotoğrafını sunduğunu, davacının hiçbir ciddi ve anlaşılır delile dayanmaksızın bir dava açtığını, müvekkiline ait olduğunu iddia ettiği ürünlerin kendisine ait faydalı model tescilli ürünlerle nasıl bir teknik benzerliğe sahip olduğunu, istemlerin ürünle nasıl eşleştirilerek bu sonuca vardığını da izah edemediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince; "Bu yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında; davacı adına tescil olunan TR ... Y numaralı faydalı modelin 1 bağımsız, 4 bağımlı istemi mevcuttur. Bağımsız istemde; pratik yapıya sahip kuyu bölme aparatı olup, üst yüzeyinde ayar kanalları, ön yüzeyinde ise U profil mesafe ayar kanalları bulunan U profile sahip olması ile karakterize edildiğinin belirtildiği, 2 numaralı bağımlı istemde, U profilin üst yüzeyinde bulunan ayar kanallarına cıvatalar yardımı ile bağlanan ve üzerinde sabitlenen kabin rayının istenilen konuma sabitlenmesini sağlayan ileri/geri hareket kanallarına sahip kabin rayı konsoluna sahip olması, 3 numaralı bağımlı istemde, U profilin yan yüzeyinde bulunan U profili mesafe ayar kanallarına bağlanan ve yan yüzeyinde mesafe ayar kanalları bulunan mesafe ayar parçasına sahip olması, 4 numaralı bağımlı istemde, mesafe ayar parçasında bulunan mesafe ayar kanallarına, üzerinde bulunan mesafe ayar kanalları sayesinde bağlanan ve U profilin duvar ile arasındaki mesafesinin ayarlanmasını sağlayan duvar sabitleme parçasına sahip olması, 5 numaralı bağımlı istemde ise, duvar sabitleme parçasının üst yüzeyine bağlanan ve üzerine sabitlenen ağırlık rayının istenilen konuma sabitlenmesini sağlayan ileri/geri hareket kanallarına (ağırlık rayı konsolu üzerindeki) sahip ağırlık rayı konsoluna sahip olması özelliklerinin korunduğu, alınan bilirkişi raporları ile, davalıya ait internet sitesinde davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kalan ürüne rastlanmamışsa da, davalıya ait 2016 yılında basıldığı üzerinde yazılı olan katalogda yer alan Ayarlı U Konsolunun üzerinde TR ... Y numaralı faydalı modelde U Profil ve Ayar Kanalları ve U Profil Mesafe Ayar Kanalları olarak tanımlanan özelliklerin var olduğunun görüldüğü, bu nedenle davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kaldığının belirlendiği, davalının eyleminin davacının faydalı modelden kaynaklanan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği, SMK'nun 149/1. ve 150/1. maddesi uyarınca davacının tecavüzün tespitini, durdurulmasını, ayrıca maddi ve manevi tazminat talep edebileceği, davacının SMK'nun 151/2-b maddesi uyarınca maddi tazminatın davalının elde ettiği net kazanç üzerinden hesaplanmasını talep ettiği, ancak davalının verilen kesin süreye rağmen elde ettiği net gelirin hesaplanmasını sağlayacak ticari kayıtlarını dosyaya sunmadığı, TBK'nun 50. maddesi uyarınca zarar görenin uğradığı zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hakimin olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zarar miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyeceğinin düzenlendiği, mahkememizce TBK'nun 50. maddesi uyarınca, davacının faydalı modelinin tescil tarihi, davalının davacı ile aynı sektörde yer alması nedeniyle faydalı modelden haberdar olması, faydalı modelin kullanım şekline ve kusurunun ağırlığına göre dava dilekçesinde talep edilen 5.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminat tutarlarının hakkaniyete uygun olduğu" sonucuna varılmakla, Davanın kabulüne, davalının davacıya ait TR ... Y numaralı "pratik yapıya sahip kuyu bölme aparatı" isimli faydalı modelinin koruma kapsamında olan "ayarlı U konsol" isimli ürünü avrasya asansör fuarında ve www.....com alan adlı internet sitesinde tanıtmasının ve üretmesinin davacının tescilli faydalı model hakkına tecavüz ve haksız rekabet olduğunun tespitine, davalının tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin durdurulmasına, tecavüzün ve haksız rekabetin önlenmesine ve giderilmesine, davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kalan davalıya ait ürünlere ve münhasıran bu ürünleri üretmeye yarayan kalıplara, tanıtım evraklarına, broşürlerine el konulmasına, toplatılmasına, karar kesinleştiğinde masrafı davalıya ait olmak üzere imha edilmelerine, 5.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kararın kesinleşmesinden sonra masrafları davalıdan alınmak suretiyle Türkiye'de yayın yapan tirajı yüksek bir günlük gazetede kararın bir kez yayınlanmak suretiyle kamuya yayın yoluyla ilan edilmesine karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kararın hukuka aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin delil niteliği bulunmayan bir kataloğu bilirkişi incelemesine tabi tutarak hüküm tesis ettiğini, hükme esas kabul edilen bilirkişi raporunun tamamının davacının delil olarak sunduğu bir kataloğun incelenmesi yapılarak tecavüz fiilinin oluşup oluşmadığı hakkında tanzim edildiğini, kataloğun herhangi bir matbaada kolayca basılabileceğini ve kim tarafından bastırıldığının sabit olmadığını, bilirkişi incelemesine konu katalogdaki ürünün üretildiğine dair dosyada delil bulunmadığını, yerel mahkemenin tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerin durdurulmasına, tecavüz ve haksız rekabetin önlenmesine ve giderilmesine, müvekkile ait ürünlere el konulmasına ve toplatılmasına ilişkin vermiş olduğu kararların icrai kabiliyeti bulunmadığını, yerel mahkemenin davacının uğradığı zarar bulunmamasına rağmen TBK 50 hükmüne dayanarak zararın miktarını takdir ettiğini, TBK madde 50/2 hükmünün zararın mevcut olduğu fakat miktarının tespiti mümkün olmayan hallerde hakime zararın miktarını tayin etmesi hususunda takdir hakkı sağladığını, hakimin zararın var olup olmadığı konusunda bir takdir hakkına sahip olmadığını, zararın mevcudiyetini ispat külfetinin davacının üzerinde olduğunu, buna rağmen yerel mahkemenin zararının oluştuğuna dair somut hiçbir delil bulunmazken katalogdaki bir görselden yola çıkarak davacının tahminen bir zarara uğradığına ilişkin hüküm tesis etmesi ve bunu TBK madde 50 hükmüne dayandırmış olmasının kabul edilemez ve hukuka aykırı olduğunu, zararın mevcudiyetinden söz edilebilmesi için dosya kapsamında ürünün üretildiğine ilişkin delil ve/veya fatura fiş vb. üretiminin yapıldığı ve ürünün arz edildiğini gösterir somut delillerin varlığı gerektiğini, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu davacıya ait faydalı modele davalı tarafından yapılan tecavüzün ve haksız fiilin tespiti önlenmesi, maddi ve manevi tazminattır.Davacı tarafından adına tescilli TR ... Y numaralı "PRATİK YAPIYA SAHİP KUYU BÖLME APARATI" isimli faydalı modele davalı tarafından tecavüz edildiği ileri sürülerek davacının faydalı model haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi talep edilmektedir. TPMK kayıtlarına göre, 21/04/2009 tarihinde yapılan başvuru sonucu TR ... Y no ile tescil edilen "Pratik yapıya sahip kuyu bölme aparatı" buluş başlıklı faydalı modelin davacı adına kayıtlı olduğu görülmüştür. 29.12.2017 tarihli bilirkişi raporunda; "davacıya ait faydalı modelin 1 bağımsız, 4 bağımlı olmak üzere toplam 5 adet isteminin mevcut olduğu, 1 numaralı istemin koruma kapsamının "üst yüzeyde ayar kanalları, ön yüzeyinde ise U profil mesafe ayar kanalları bulunan U profil özelliklerinin koruma altına alındığı, davalı firmaya ait ...ibareli katalogda görülen Ayarlı U Konsol ürünü üzerinde U Profil ve Ayar Kanalları olarak tanımlanan özelliklerin mevcut olduğu, ancak faydalı model belgesinde U Profil Mesafe Ayar Kanalları ile tanımlanmış özelliğin bulunma ihtimalinin olduğu bölge katalog görseli üzerinde görülmediğinden, TR ... Y nolu "Pratik yapıya sahip kuyu bölme aparatı" buluş başlıklı faydalı model belgesi istemlerinin tamamının var olup olmadığı tespit edilemediği için katalogda görülen ürünün TR ... Y nolu faydalı modelin koruma kapsamında olmadığı, davalının internet siteleri ve internet sitelerinin arşiv kayıtları üstünden yapılan incelemelerde, davaya konu ürüne ait bir görsel ya da bilginin yayınlanmamış olduğu" belirtilmiştir. 27.04.2018 tarihli bilirkişi ek raporunda; "davalı firmanın kataloğunda görülen Ayarlı U Konsolunun kök rapor incelemesinde, U profil yapısının açık ucu nedeniyle U profil mesafe ayar kanallarının profilin üst kısmında görülebileceği konusunun atlanmış olduğu, bu nedenle hatalı değerlendirme yapıldığı, davalıya ait katalogda görülen Ayarlı U Konsolu üzerinde TR ... Y numaralı faydalı modelde U Profil ve Ayar Kanalları ve U Profil Mesafe Ayar Kanalları olarak tanımlanan özelliklerin var olduğunun görüldüğü, bu nedenle davalı firmaya ait ... ibareli katalogda görülen Ayarlı U Konsol ürününün TR ... Y nolu "Pratik yapıya sahip kuyu bölge aparatı" buluş başlıklı faydalı model belgesi koruma kapsamında olduğu" belirtilmiştir.Dava açıldığı tarihte yürürlükte olan 6769 sayılı SMK hükümleri uygulanacaktır. 6769 sayılı SMK 141/1 maddesinde; "Aşağıdaki fiiller, patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılır:" denildikten sonra SMK 141/1-b bendinde; "Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği halde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elinde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak" fiilinin, patent/faydalı model hakkına tecavüz teşkil ettiği düzenlenmiştir. Davacı tarafça, davalıya ait olduğu ileri sürülen katalogda tanıtımı yapılan ürünün, davacının Faydalı Model belgesine tecavüz teşkil ettiği ileri sürülmüştür. Bir ürünün katalogda tanıtımının yapılması "ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak" fiilini teşkil ettiği kabul edilebilirse de, kataloğun davalıya ait olduğunun ve basım tarihinin tespiti gerekmektedir. Somut olayda, davacı adına tescil olunan TR 2009 01339 Y numaralı faydalı modelin 1 bağımsız, 4 bağımlı istemi mevcut olduğu, alınan bilirkişi raporları ile, davalıya ait internet sitesinde davacının faydalı modelinin koruma kapsamında kalan ürüne rastlanmadığı, bilirkişi incelemesinin kataloğa istinaden yapıldığı, davalı tarafından kataloğun kendisine ait olduğu kabul edilmediği, mahkemece öncelikle kataloğun basıldığı Kosgep Aktif Reklamdan kataloğun kimin tarafından bastırtıldığının araştırılarak ve faturasının temin edilerek şayet davalı tarafından bastırılmış ise kataloğun bulunmasının SMK 141/1-b bendi gereğince ürünle ilgili sözleşme yapmak amacı ile öneride bulunmak mahiyetinde olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kabulüne mahkeme kararının kaldırılmasına sonucuna göre hüküm kurulması için dosyanın ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; 2- İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 30/06/2020 tarih, 2017/499 E. 2020/104 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 11/01/2024