T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/2093 Esas
KARAR NO: 2023/1628
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 1. Fikrî Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 16/04/2019
NUMARASI: 2015/136 E. - 2019/173 K.
ASIL DAVA: Patente Tecavüz ve haksız rakabetin tespiti önlenmesi,
DAVA TARİHİ: 26.06.2015
KARAR TARİHİ: 16.04.2019
BİRLEŞEN 3. FSHHM'NİN 2016/102 ESAS/ 2017/17 KARAR SAYILI DOSYASINDA;
DAVANIN KONUSU: Patent (Patent Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 14/12/2023
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
Tarafların İddia ve Savunmaları:
ASIL DAVADA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı yanın müvekkili firma adına tescilli aşamasında olan ... kod numarası ile ... sınıfı alüminyum soğutma gövdeli havuz ampulü buluş başlıklı patentten doğan haklarına tecavüzün tespiti meni durdurulması ve önlenmesine davalı yanın haksız fiillerinin tespitine haksız rekabetin menine haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına , ihtiyati tedbire karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesi ile; asıl davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVADA: Birleşen davada Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin uzun yıllardan bu yana havuz ekipmanları imalatı yapmakta olduğunu ve sektörünün öncü ve lider firmalarından olduğunu, davalı yan ise kendi buluşları olduğunu iddia ettiği ledli par56 havuz aydınlatma lambası için ... sayı ile patent tescil başvurusunda bulunduğunu ve başvurunun patentlenebilirliğine karar verildiğini, müvekkili ile davalı arasında daha önce ticari ilişki mevcut iken, sonraları bu ilişkinin bozulması neticesinde davalının kendi buluşları olduğunu iddia ettiği ampüllerin, müvekkili tarafından taklit edilerek imalatının yapıldığı idiasıyla müvekkili şirket yetkilisi hakkında haksız rekabet suçundan cezalandırılması için şikayetçi olduğunu ve İzmir 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/85 Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sonunda, müvekkili ürünü ile davalı yan ürününün haksız rekabet içinde olmadığı, birbiri ile karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı ve ayrıca davalının ... sayılı patent başvurusunun buluş niteliği olmadığından, taklit edilmesinin de söz konusu olamayacağının belirtildiğini, neticede de müvekkili şirket yetkilisinin söz konusu davada beraat ettiğini ve ceza dosyasında da belirtildiği üzere, davalı yana ait patentin buluş niteliğinde olmaması nedeniyle hükümsüzlüğünün talep edilmesi gerektiğini iddia ederek, davalı şirket adına ... sayı ile koruma altına alınmış olan ledli ... havuz aydınlatma lambasının patent korumasının sicilden terkinini talep ve dava etmiştir. Birleşen davada Davalı vekili cevap dilekçesi özetle; Hükümsüzlüğü talep edilen patentin dava tarihinde tescilli olmadığını, hükümsüzlük sebeplerinin davacı yanca izah edilmediğini, taleplerin açık olmadığını, müvekkili patentin buluş basamağına haiz olmadığına mesnet gösterilen İzmir 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/85 Esas sayılı dosyasından verilen kararın henüz kesinleşmediğini, bununla birlikte davacı yanın müvekkilinin hangi sebeple patent korumasından yararlanacak nitelikte olmadığını hukuki bir gerekçeye oturmadığını, iddia ve taleplerini ispatlayamadığını, ayrıca dosyaya delil olarak sundukları delillerin dahi davacı yanın müvekkilinin patentten doğan haklarına tecavüz ettiğini gösterdiğini ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece; "ASIL DAVANIN KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, Davacının ... nolu tescilli patentinden doğan haklara davalı yanca gerçekleştirilen tecavüzün tespiti, men'i, maddi durumun ortadan kaldırılmasına mahkemememizce verilen tedbirin devamına, karar kesinleştiğinde sunulan teminat maktubunun davacıya iadesine,Haksız rekabete dayalı taleplerin reddine,BİRLEŞEN DAVANIN REDDİNE" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2015/136 Esas sayılı dosyası nezdinde Müvekkil firma adına tescilli incelemeli patent olan ... kod numaralı patente vaki tecavüzün tespiti, meni ve refi ile yine aynı karşı yan kullanımları bakımından haksız rekabetin tespiti, meni ve refi talep edildiğini, birleşen davada karşı taraf müvekkilin ... kod numaralı patentinin hükümsüzlüğü talep edildiğini, dosya kapsamında yer alan raporlar ve hükümde de bildirildiği üzere davalı kullanımlarının müvekkil firma adına tescilli patent koruması kapsamında olduğunu, davalı yanın müvekkile ait patente tecavüz teşkil eden bir ürünü piyasaya sunmuş olmasının sebebi ise, müşterilerine anılan ürünün müvekkile ait ürün gibi uzun ömürlü olduğu ve aynı çalışma prensibi ile çalıştığını, davalı yanın müvekkile ait tescilli patente konu ürünü birebir taklit ettiğini, alınan raporlar ile de sabit olduğu üzere davalı tarafından üretilen ve satılan dava konusu ürünlerin müvekkil adına tescilli incelemeli patentten doğan haklara tecavüz teşkil ettiğini, Patent hakkına tecavüz yönünden yapılan tespitler ile haksız rekabet taleplerinin bakımından tesis edilen karar birbiri ile ve dosya kapsamındaki bilgi ve belge ile çelişir nitelikte olduğunu, yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabülüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı şirket adına koruma altına alınmış olan ledli PAR56 havuz aydınlatma lambasının patent korumasının kaldırılması ile sicilden terkini talebinin davanın konusu olup, ledli ... havuz aydınlatma lambasının patent koruması mevcut olduğundan, dava dilekçesinde ayrıntısıyla açıkladığı üzere davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verildiğini, müvekkilim şirketin ürünü ve davalı ... Tic. Ltd. Şti.’nin ürününün haksız rekabet içinde olmadığı, birbiri ile karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı ve ayrıca davalı ... Tic. Ltd. Şti.’nin ... no.lu patent başvurusunun buluş niteliğinde olmadığından taklit edilmesinin de söz konusu olmayacağı belirtildiğini, davalı ... Tic. Ltd. Şti.’nin başvurusunun bu haliyle patent almasının olası görünmediği de Patent Uzmanı bilirkişiler tarafından raporlarda ifade edildiğini, bilirkişi raporun B1 bölümünde belirtilen ve müvekkile ait ürünün 531 nolu patentin 1 nolu isteminin koruma kapsamında kaldığı tespitini kabul etmediklerini, Davacı-Karşı Davalı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından her ne kadar patent alınmış olsa da ürünün buluş niteliğinde olmadığını, led ışıkların soğutulmasının başkaca bir yolu olmayıp, hızlı soğuması adına mutlaka Alüminyum plak kullanılması gerektiğini, yalnızca havuz aydınlatma armatürlerinde değil, tüm aydınlatma elemanlarına sistem bu şekilde çalıştığını, ... Tic. Ltd. Şti.’nin ... no.lu patent başvurusunun buluş niteliğinde olmaması nedeniyle hükümsüzlüğüne karar verildiğini, davacı tarafın istinaf taleplerinin gerçeği yansıtmadığını belirterek istinaf taleplerinin reddine, yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: Dava patent hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi , kaldırılması istemine ilişkindir.Birleşen dava ise, asıl davalıya ait patentin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Davacının ... B numaralı incelemeli patent için 17.01.2012 tarihinde başvuru yapıldığı ve 17.1.2012 tarihinden itibaren 20 yıl süre ile tescil edildiği anlaşılmıştır. Dava ve birleşen dava tarihine göre uyuşmazlığın 551 sayılı KHK hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekmektedir. Bilirkişi heyet raporunda; ... no.lu incelemeli patent belgesi "... sınıfı alüminyum soğutma gövdeli havuz ampulü" buluş başlığı ile verildiğini , buluş konusu özet olarak "Havuz aydınlatma armatürlerinde kullanılan halojen içerikli ... sınıfı ampulün enerji tasarrufu ve uzun ömür sağlanabilmesi için ... ampul formunda üretilen LED ile çalışan bu ampul, Ledlerin soğumasını sağlayan orta alüminyum soğutucu parça(4) ve alt enerji giriş parçası (6) dahil toplam sekiz parçadan oluşmaktadır. Bu ampul normal halojen ampulün 300w./saat lik eneıjl tüketimini 18w./saate düşürerek yüksek enerji tasarrufu sağlamaktadır. Parçalar (1,2,3,4,5,6,7) birbiri üzerine montaj edilerek IP68 koruma sınıfı sağlamaktadır." şeklinde ifade edildiğini , patent belgesinin tek bağımsız İstem I, ve diğer istem 2, istem 1 e doğruden ya da dolaylı olarak bağımlı olan toplam iki istemden oluştuğunu , bunların ; "İstem 1-Buluş, havuz aydınlatma armatürlerinde kullanılan Ledli ... sınıfı ampul olup, özelliği; LED terin ısınmasını engelleyerek LED lerin rahat soğutulabilmesi için; •üst kısmına oturtulmuş olan led kartın (3) aftına, su dağıtımı yapan kanallara (4.1), ve •mekanik su hareketini sağlayarak, suyun içeride sabit kalmasını önleyen dairesel kanallara (4,2) haiz, orta alüminyum soğutucu parça (4) içermesidir: 2-İstem 1'e uygun ampul olup, özelliği; bahsedilen orta alüminyum soğutucu parçasının (4) altında geniş soğutma suyu haznesi oluşturmak üzere, kanallara (6,1) haiz alt enerji giriş parçası (6) içermesi "şeklinde olduğunu, bağımsız istem 1'in 5 unsurdan oluştuğunu, İstem 1 ve 2 yi oluşturan tum unsurların ve belgede referans listesinde açıklananda tüm unsurların incelenen davalı ürün üzerinde var olduğunu asıl davada davacının patentine tecavüzün söz konusu olduğunu, hükümsüzlüğü talep edilen davalıya alt ... Y no.lu İncelemeli patent belgesinin İstemlerinin (İstem 1-2} başvuru tarihi itibarıyla yenilik içermediğinin ispatlanamadığı, davalı şirkete ait aydınlatma armatürünün davalı ürün örneği üzerinden yapılan inceleme neticesinde davacıya ait patentte yer alan tüm istemler bakımından incelemeli patent belgesinin koruma kapsamına girdiğini, ancak davalı ürünleri üzerinde kendi markasının yazılı olduğu, ürünlerin bilinçli tüketiciye hitap ettiği, iltibas tehlikesinin bulunmadığı bu nedenle haksız rekabet halinin söz konusu olmadığı, hükümsüzlük koşullarının bulunmadığı belirtilmiştir. Dosya kapsamına göre, hükümsüzlüğü talep edilen davacı firmaya adına tescilli patente ilişkin istemlerinin başvuru tarihi itibari ile yenilik ve buluş basamağı kriterlerini koruduğu, patent verilebilirlik şartlarını taşımadığının ispat edilemediği, 551 sayılı KHK'nın 129. maddesindeki hükümsüzlük koşullarının bulunmadığı, kullanımın patent hakkına tecavüz oluşturduğunun söylenebilmesi için patent belgesinde bulunan istemlerden en az bir tanesinin tüm unsurlarının davalı ürününü üzerinde bulunması gerektiği, davalıya ait aydınlatma armatürünün davacının incelemeli patent belgesinin koruma kapsamındaki bağımsız istem 1 de yer alan tüm unsurlarını içerdiği bu haliyle , davalı kullanımlarının 551sayılı KHK 136. maddesi kapsamında davacının tescilli patentinden doğan haklara tecavüz teşkil ettiği anlaşılmıştır. Haksız rekabet kuralları, rekabet hakkının dürüstlük kuralları çerçevesinde kullanılmasını sağlamak ve rekabet hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacı ile getirilmiş kurallardır. 6102 Sayılı TTK'nın 54/2. maddesinde , haksız rekabete ilişkin genel ilke “Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.” şeklinde belirtilmiştir.aynı Kanun'un 55. maddesinde ise, dürüstlük kurallarına aykırı haller örnekleme ile sayılmıştır. TTK 551-a-4 maddesine göre; kişinin bir başkasının haklı olarak kullandığı mal veya iş ürününün aynısını ya da benzerini kendi iş ve faaliyetinde ticari amaçla kullanması, ilgili malı veya iş ürününü piyasaya sunması iltibasa yol açar ve haksız rekabet teşkil eder. O hâlde patent hakkına tecavüz fillerinden birini işleyen mütecavizin eylemi aynı zamanda haksız rekabet teşkil etmektedir. Davalının ürünlerinin davacı patent korumasındaki unsurların tümünü içerdiği sabit olduğuna göre fiilin aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunun kabulü yerine aksi yöndeki kabul doğru olmamıştır. Bu açıklamalara göre; Davalı vekilinin istinaf talebinin HMK 353/1.b1 maddesi gereğince esastan reddine, Davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince kaldırılmasına, yeniden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmasına; karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1 maddesine göre ESASTAN REDDİNE,2-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, İstanbul 1.Fikrî Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 16/04/2019 tarih, 2015/136 E. 2019/173 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,3-Asıl Davanın KABULÜNE, 4-Davacının ... nolu tescilli patentinden doğan haklara davalı yanca tecavüz edildiğinin ve haksız rekabette bulunduğunun tespitine, 5-Davalının patent hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden fiillerinin önlenmesine, durdurulmasına ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına,6-Tedbirin devamına, karar kesinleştiğinde sunulan teminat maktubunun davacıya iadesine,8-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; Asıl Dava Yönünden 8/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85-TL karar harcından peşin alınan 27,70-TL'nin mahsubu ile 242,15-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 8/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 27,70 TL başvurma harcı, 27,70 peşin harç, 8,20 TL vekalet harcı, 1.200,00 TL bilirkişi ücreti, 210,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.472,60 TL'nin, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 8/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 8/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine maddesine göre 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 9-BİRLEŞEN DAVANIN REDDİNE, 9/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85-TL karar harcından peşin alınan 29,20-TL'nin mahsubu ile 240,65-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 9/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,9/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 63,00-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,9/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine,10-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;10/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,10/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 148,60-TL istinaf yoluna başvurma harcı, 61,70 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 272,00 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,10/c-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 215,45 TL'nin davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydına,10/ç-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bıkarılmasına 10/d-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,11-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 14/12/2023