T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/1991
KARAR NO: 2023/1544
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 17/09/2019
NUMARASI: 2017/444 E. - 2019/370 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 11/12/2023
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sinema ve televizyon filmi yapımcısı olduğunu, Türk sinema tarihine damga vurmuş bir çok sinema eserinin yapımcısı olan müvekkilinin "...", "..." ve "..." isimli sinema eserlerinin de yapımcısı ve eser sahibi olduğunu, televizyonda yayın hakkı, münhasıran, müvekkili davacıya ait olduğunu, televizyonda yayınlanma hakkı yasa gereği müvekkiline ait sinema eserlerinin çok sayıda sahnesi, 2016 yılı içinde değişik gün ve saatlerde, defalarca kez, davalının sahibi olduğu TV8 isimli televizyon kanalında yayınlanan "8x8" isimli eğlence programında, müvekkili davacı eser sahibi ile sözleşme yapılmaksızın ve/veya onun izni alınmaksızın kullanıldığını, davalının bu haksız davranışının hukuka aykırı olduğu ve müvekkilini zarara uğrattığını, müvekkilinin anılan tecavüzün giderilmesi ve oluşan zararın tazmini için davalıya noter kanalıyla ihtarname gönderdiğini, ancak davalının bu zamana kadar hiçbir şekilde irtibata geçmediğini ve oluşan zararları da tazmin etmediğini iddia ederek, davalının tecavüzünün tespitine, ref'ine, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla, sözleşme yapılması halinde ödenecek emsal ve rayiç sözleşme bedelinin üç katı kadar olmak üzere şimdilik 3.000 TL'nin davalıdan hukuka aykırı fiilin vuku bulduğu tarihten itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; program adı olan 8x8’den de anlaşıldığı üzere bir liste dahilinde 8 konu seçildiğini ve 8'den geriye sayıldığını, bir adet 8 konunun, ortalama 5 dakikada sona erdiğini, konuların "90'ların en iyi şarkıları", "filmlerdeki en iyi evlenme teklifleri" vb. olduğunu, 8 konudan her birinin ortalama 30-40 saniye verildiğini, bir filmin ortalama 90 dakika olduğu ve dava konusu programın formatının beraber düşünülmesinde bu kısa sürelerin iktibas serbestisi dahilinde olduğunun açık olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince; "Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde davacının davaya konu "...", "..." ve "..." isimli sinema eserlerinin de yapımcısı ve eser sahibi olduğunu, televizyonda yayın hakkının münhasıran davacıya ait olduğu, davalının davacının eser sahibi olduğu bahse konu filmlere ait sahnelerin davalıya ait ... isimli televizyon kanalında yayınlanan "8x8" isimli eğlence programında izinsiz olarak yayınlandığı, davalının bu kullanımlarının davacının FSEK kapsamında yayma (madde 23 ) ve işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim (madde 25) hakkını ihlal ettiği, davalı kullanımlarının FSEK 35 de düzenlenen iktibas serbestisi kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmakla davalı kullanımlarının davacının eser sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine karar vermek gerekmiş, ref talebi yönünden ise davacının tazminat talebinin FSEK 68 e dayalı olduğu bu talep dikkate alındığında yerleşik yargı uygulamalarımız gereği taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisinin kurulduğunun kabulünün gerektiği ve ref talebinin dinlenemeyeceği anlaşılmakla bu yöndeki talebin reddine, FSEK 68 e dayalı tazminat talebi yönünden davaya konu filmlerin sektör uygulamaları ve kullanım süreleri dikkate alındığında davaya konu filmlere ilişkin rayiç ücretin 1200 TL olabileceği, davacının talebi dikkate alındığında FSEK 68 kapsamında 3 kat hesabı ile 3.600 TL tazminat talep edebileceği anlaşılmakla rapordaki tespit ve hesaplamalar dikkate alınmak suretiyle maddi tazminat talebinin de kısmen kabulü" yönünde Davanın kısmen kabulü ile; davalı kullanımlarının davacının eser sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, ref talebinin reddine, davacının maddi tazminata yönelik açmış olduğu davanın kısmen kabulü ile; (FSEK 68 kapsamında hesaplanan) 3.600,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; somut olayda iktibas serbestisi söz konusu olduğunu, davaya konu programın adının 8x8 olduğunu, dava konusu 3 adet sahnenin kullanıldığı konular ve sürelerinin "..." isimli filmin "..." başlığı ile 5. sırada 1 dakika 24 saniye, "..." isimli fimlin "..." başlığı ile 8. sırada 1 dk 4 sn, ... isimli filmin "..." başlığı ile 1 dk 40 sn yayınlandığını, 8 konudan her birinin ortalama 60 saniye olduğunu, dava konusu programın formatı düşünüldüğünde bu kısa sürelerin iktibas serbestisi dahilinde olduğunu, maksadın haklı göstereceği nispet aşılmadığını, ayrıca emsal bedellerin tayininde eser sahibinin bilimsel/sanatsal yeteneği, üretim kapasitesi gibi subjektif niteliklere eserin beyni ölçüsü gibi pek çok kriter mevcut olduğunu, bilirkişiler tarafından Yargıtay HGK'nin içtihadında yer alan kriterleri somutlaştırmadan rapor düzenlendiğini belirterek, istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu 5846 sayılı FSEK hükümleri uyarınca izinsiz kullanım nedeniyle tecavüzün tespiti, ref'i ve maddi tazminat talebidir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne, davalı kullanımlarının davacının eser sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, ref talebinin reddine, maddi tazminat yönünden davanın kısmen kabulü ile FSEK 68 maddesine göre hesaplanan 3.600,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verildiği, davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.FSEK 35. maddesinde, "Bir eserden aşağıdaki hallerde iktibas yapılması caizdir:1. Alenileşmiş bir eserin bazı cümle ve fıkralarının müstakil bir ilim ve edebiyat eserine alınması;2. Yayımlanmış bir bestenin en çok tema, motif, pasaj ve fikir nevinden parçalarının müstakil bir musiki eserine alınması; 3. Alenileşmiş güzel sanat eserlerinin ve yayımlanmış diğer eserlerin, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderacatını aydınlatmak maksadiyle bir ilim eserine konulması;4. Alenileşmiş güzel sanat eserlerinin ilmi konferans veya derslerde, konuyu aydınlatmak için projeksiyon ve buna benzer vasıtalarla gösterilmesi.İktibasın belli olacak şekilde yapılması lazımdır. İlim eserlerinde, iktibas hususunda kullanılan eserin ve eser sahibinin adından başka bu kısmın alındığı yer belirtilir." düzenlemesi yer almaktadır.22.05.2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda dava konusu uyuşmazlıktaki ...isimli filmlerin FSEK madde 5 anlamında sinema seri olduğu, dava konusu sinema filmlerinin tamamı 1987 ve 1988 yılında yapılmış olduğundan FSEK madde 8'in ilk hali dikkate alınacağı ve filmi imal ettiren yapımcının eser sahibi sayılacağı, bu çerçevede sinema eseri, işletme belgelerinde yapımcı olarak belirtilen uzman filmin davacı şirket olduğunun tespiti halinde FSEK 11'deki karine çerçevesinde davacının mali hak ihlali nedeniyle bu davayı açmaya ehliyeti haiz olacağı, davalının davaya konu filme ilişkin vaki kullanımını FSEK 23 ve 25'te düzenlenen mali hakların ihlali sayılacağı, davacının 3 film için 22.000,00 TL telif bedelini FSEK 68 çerçevesinde 3 katı olan 66.000,00 TL talep edebileceği belirtilmiştir.23.04.2019 tarihli bilirkişi ek raporunda 3 film için kullanım süreleri dikkate alınarak yapılan hesaplama neticesinde toplam 1.200,00 TL telif bedelini FSEK 68 çerçevesinde 3 katı olan 3.600,00 TL talep edilebileceği belirtilmiştir.Davalı tarafından kullanımın FSEK 35. maddesi çerçevesinde iktibas serbestisi dahilinde kullanıldığı iddia edilmiş ise de vaki kullanımın ticari amaçlı ve maksadın makul gösterecek nispette de olmadığından bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere kullanımın FSEK 23 ve 25'te düzenlenen hükmün ihlali niteliğinde olduğundan davalının bu yöndeki istinafına itibar edilmemiştir. Somut olayda, davalının tecavüz eyleminin FSEK 35 ve 37. maddesindeki iktibas serbestisi koşulları içinde yer almadığından davalı kullanımlarının davacının eser sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespiti talebinin kabulüne dair verilen karar hukuken yerindedir. Davalı tarafından maddi tazminat yönünden yapılan istinaf başvurusunun incelemesinde, hükmedilen maddi tazminat miktarının karar tarihi itibariyle kesin olduğu anlaşılmıştır. Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/09/2019 tarih ve 2017/444 E., 2019/370 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 245,92 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 191,52 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 11/12/2023