T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1584 Esas
KARAR NO: 2024/312
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/11/2022
NUMARASI: 2022/242 E. - 2022/717 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 15/02/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :DAVA DİLEKÇESİ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin karı/koca olarak kendilerine ait ... adlı şahıs şirketi nezdinde PVC pencere sistemleri, alüminyum doğrama ve ön cephe sistemleri işi ile uğraştıklarını, bu bağlamda davalılardan ... ile "Gebze Şekerpınar" adresinde bulunan ... Pastanesinin cam ve ön cephe işlemlerini yapmak üzere anlaştıklarını ve yapılacak olan iş karşılığında her biri 20.000,00 TL olmak üzere, 3 adet ve toplamda 60.000,00 TL çekler alındığını,müvekkillerinden ...'nin söz konusu çeklerden 10/09/2018 keşide tarihli, ... isimli firmaya ait ... no.lu 20.000,00 TL,10.10.2015 keşide tarihli, ... isimli firmaya ait ... no.lu 20.000,00 TL, çeklerin takasa sunulmak üzere 30/07/2015 tarihinde çek teslim bordrosu ile ... Üsküdar Çarşı Şubesi'ne teslim ettiğini, müvekkili ...nin çeklerin tahsili için bu çeklere "tahsil cirosu" attığını, çek keşidecisi firma yetkilisi olan; ... ile davacı müvekkillerden ...'nin iş hacminin 20.000,00 TL'ye düşürülmesinde mutabakata vardıklarından müvekkilinin çeki takasa sunmadan bankadan geri aldığını, çekler bankadan iade alınırken arkasında bankanın iptal kaşesi olduğunu, bu nedenle çekin geçerli olmadığını düşünen müvekkilinin, davalı keşideciye çek arkasındaki tahsil cirosunu iptal etmeden çeki iade ettiğini,sonradan çekin keşidecinin elinden çıkarak ciro silsilesi ile müvekkillerinin tanımadığı ...'ın eline geçtiğini, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takibine konu çekin; sonradan davalı keşideciye iade edilen çeklerden biri olan, 10/10/2015 keşide tarihli, ... numaralı 20.000,00 TL bedelli çek olduğunu, söz konusu takibe konu çekin keşide tarihinin tahrifat yapılarak; 10/10/2015 yerine 10/03/2016 olarak değiştirildiğini, davacı müvekkillerinin bu firmaya herhangi bir borcu olmadığını, çek üzerinde tahrifat yapanların cezalandırılması için İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduklarını, icra takibine itirazda bulunduklarını, takibin devamının kötü niyetli alacaklı davalının amacını gerçekleştirilmesine olanak sağladığını beyan ederek dosya borcunun alacaklıya ödenmemesi hususunda teminat mukabili tedbir kararı verilmesini, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası yönünden takibin iptalini, davalıların asıl alacağın %20'si oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesini davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesi 02/03/2018 tarihli kararı ile; "Davanın, menfi tespit davası olduğu, Çekten kaynaklanan borcun mücerret olup çekin vade tarihinde tahrifat yapıldığı ve çekin böylece tedavül gördüğü anlaşılmakta ise de, davacılar tarafından çekin keşideciye iade edildiği, çeki iade ederken cirolarını iptal etmedikleri, sonrasında keşideci tarafından vade tarihi değiştirilerek çekin tedavüle çıkartıldığı, davacılar ile davalılar arasındaki ticari ilişkinin tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, davacı taraf defterlerini sunmadığından, kendilerinden sonra gelen cirantalar ile aralarında ticari ilişki bulunup bulunmadığının tespit edilemediği, davalı cirantaların çekin iade sonrası vade tarihi değiştirilerek tedavüle çıkartıldığını bilmelerinin kendilerinden beklenemeyeceği, davacıların basiretli tacir gibi hareket ederek çekin bankadan geri alınmasından sonra cirolarını iptal etmeleri gerektiği, bu işlemi yapmamaları sonucu çekin iyi niyetli hamilin eline geçmesi halinde sonuçlarına katlanması gerektiği, davalıların kötü niyetli olduğuna ve bu çekin tahrifatlı olarak bilerek ele geçirildiğine dair bir delil sunulmadığı anlaşıldığından, davacıların davasının reddine, Davalı taraf icra inkar tazminatı talep etmiş ise de; davacının davasını açarken kötü niyetli olmadığı ve çekin vade tarihi değiştirilerek tedavüle girmesi nedeni ile borçlu olmadığı kanısı ile davayı açtığı, çek borcunun davacılar tarafından dosyaya ödenmiş olduğu hususu da değerlendirildiğinde, davalı tarafın icra inkar tazminatı talebinin yerinde olmadığından reddine "karar verilmiştir.Dairemiz 2020/909 E. 2022/351K. Sayılı kararı ile; "davacı vekilinin 2,3,4,5 numaralı istinaf sebebinin reddine, 1 numaralı istinaf sebebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a/6. maddesi gereğince kaldırılmasına," karar verildiği,
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesi 15/11/2022 tarihli yeni kararı ile;" tüm dosya ilamı birlikte değerlendirildiğinde; mahkememizce kaldırma kararındaki usulü eksiklikler tamamlanmak suretiyle ispat yükü kendisinde olan davacının diğer davalılar yönünden haklılığını ispat edemediği ve davalı ... yönünden ise davalının yazılı beyanları ile; iş küçültme maksadıyla uyuşmazlığa konu çekin alındığı anlaşılmakla; davanın kısmen kabul/kısmen reddi ile; davacıların davalı ... yönünden davasının kabulü ile ... Küçükbakkalköy şubesine ait ... seri numaralı 20.000,00-TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, diğer davalılar yönünden davanın reddine, icra inkar tazminatı talebinin reddine," gerekçeleriyle davanın kısmen kabul/kısmen reddi ile; davacıların davalı ... yönünden davasının kabulü ile ... Küçükbakkalköy şubesine ait ... seri numaralı 20.000,00-tl bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, diğer davalılar yönünden davanın reddine, icra inkar tazminatı talebinin reddine, karar verilmiştir.
İSTİNAF:Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davanın kısmen kabulünün hatalı, haksız ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkilleri Gebze Şekerpınar ... Pastanesi alüminyum doğrama, cam ve ön cephe işlemlerini yaptırmak için davalılardan çek keşidecisi firma yetkilisi ... ile 2015 yılı yaz aylarında 60.000,00-TL'ye sözlü olarak anlaştıklarını, bu işler karşılığında 3 adet 20.000,00-TL'lik sıralı çekler alınmış ve davacı müvekkillerden ... adına düzenlendiğini, müvekkili ... davalı ...'tan, davaya konu çek ile başkaca bir çek aldığını, takasa sunulmak üzere 30.07.2015 tarihinde çek teslim bordrosu tanzim etmek sureti ile ... Üsküdar Çarşı Şubesi'ne teslim ettiğini, çek teslim bordrosu ve çekin orijinal halinin örneklerinin dosyada mevcut olduğunu, tüm çeklere olduğu gibi bu çeklere de “tahsil cirosu” attığını, daha sonra davalılardan çek keşidecisi firma yetkilisi ... ile davacı müvekkili ... arasındaki görüşmelerde iş hacminin 20.000,00-TL'ye düşürülmesi noktasında mutabakata varıldığını, müvekkili bunun üzerine çeki takasa sunmadan geri alıp davalı keşideciye iade ettiğini, ama çekin arkasındaki tahsil cirosunu iptal etmeden iade ettiğini, ... Üsküdar Çarşı Şubesi'nden her iki çek alınırken arkalarına İPTAL kaşesi banka tarafından vurulduğundan çekin geçerli olmayacağını düşünerek kendilerin çek üzerine iptal şerhi düşmediklerini, çek davalı keşideci ...'un elinden çıkıp ciro silsilesi neticesinde tanımadıkları davalı ...'ın eline geçtiğini, söz konusu çekle ilgili olarak 2016 yılının başlarında davalılardan ... müvekkili ...'yi Şekerpınar ... Pastanesine çağırdığını, müvekkile "Elimde ...'un çeki var, çekin arkasında senin ciron var, ben bu çeki kullanacağım" şeklinde beyanda bulunduğunu, müvekkili çekin arkasında İPTAL kaşesi olduğunu ve kimseye borcu olmadığını ifade ettiğini, kim tarafından yapıldığı belli olmamakla birlikte söz konusu takibe konu çekin keşide tarihinde tahrifat yapıldığını 10.10.2015 yerine 10.03.2016 yazıldığını ve bankanın İPTAL kaşesinin üzeri görülmeyecek şekilde çizilmeye çalışıldığını, çekin ciro silsilesinde oluğunu, çekin keşide tarihi 10.03.2016 olarak değiştirildiğini ve bankaya da aynı gün ibraz edilmiş olmasına rağmen toplam 5 adet ciro bulunduğunu, ciro silsilesine bakıldığında müvekkili ... sonra 3 numaralı davalı olan S.S 345 No.lu .... Geldiğini, müvekkilinin bu firma ile aralarında ticari bir ilişki olmadığını, herhangi bir borcunun olmadığını, davalının ticari defterleri incelendiğinde bunun açığa çıkacağını, iptal kaşesi üzerindeki tahrifat mahkemece göz ardı edildiğini, tahrifat yapılan çekte kambiyo vasfına haiz olmayacağını, mahkemece ticari defterlerinin incelenmediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, menfi tespit davasında ispat yükünün davalı tarafında olduğunu, ... dışında diğer taraflar ile aralarında bir ticari ilişki bulunmadığından bahisle mahkemece verilen kararın kaldırılmasını, davalıların asıl alacağın % 20’si oranında kötüniyet tazminatına mahkumiyetini, davalarının tümden kabulünü talep etmiştir. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacılar tarafından açılan menfi tespit davasının müvekkili Hakan Uman yönünden davanın reddine karar verildiği, fakat gerekçesiz bir şekilde icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmesinin usulsüz olduğunu, açılan bu menfi tespit davası dosyasından istenilen ihtiyati tedbir sonucu takibin durdurulmasına ve dosyaya 27.06.2016 tarihinde yatırılan paranın müvekkiline verilmemesine karar verildiğini ve tedbir sebebiyle müvekkilinin alacağına bu güne kadar kavuşamadığını ve zarar gördüğünü, müvekkili hakkında açılan davanın haklı olarak reddedilmesi ve müvekkilinin davayı kazanmasına karşın davacı borçluların likit somut bir alacak takibine karşı alınan haksız tedbiri sonucunda bu enflasyonist ortamda uğradığı zararın bir nebzede olsa telafisini sağlayacağından mahkemece verilen kararın kaldırılmasını, icra inkar taleplerinin reddi durumunda yeniden değerlendirme yapılarak karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu, İİKK 72.mad.göre açılan menfi tespit davasıdır. Davacılar tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E.sayılı dosyasında takibe konu çekin tahsil cirosu ile bankaya verildiğini, daha sonra çeki takasa sunmadan geri aldığını ve davalı keşideciye iade ettiğini, çekin arkasında iptal kaşesi banka tarafından vurulduğundan çekin geçerli olmayacağı düşüncesi ile davacılar tarafından iptal şerhinin düşülmediğini, daha sonra çekin ciro silsilesi neticesinden tanımadıkları ...'ın eline geçtiğini, çek keşide tarihinin 10/10/2015 tarihi olmasına rağmen 10/03/2016 tarihi olarak değiştirildiğini belirterek menfi tespit davasının kabulünü talep ve dava etmişlerdir. Mahkemece davanın reddi üzerine verilen karanın istinaf edilmesi neticesinde Dairemizin 2020/909 E. 2022/351 K. sayılı kararı ile mahkemece ...'un yeniden çağrılarak beyanında geçen iadenin davacının iddiası gibi iş bedelinin azaltılması sebebiyle bedelsiz kaldığından bahisle yapılmış ise bu davalı yönünden davanın kabulü gerekeceğinin düşünülmemesinin usule aykırı olduğu, belirtilmek suretiyle istinaf başvurusunun HMK 353/1-a-6.mad.gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına dosyanın mahkemeye iadesine karar verilmiştir. İade kararımız üzerine mahkemece davalı ...'un dinlendiği, ...'un beyanında çekin keşidecesi olduğu, çekin ... tarafından iade edildiğinin doğru olduğunu, çekin iş bedelinin azaltılması sebebiyle bedeli alınmaksızın iade edildiğini, çek üzerindeki keşide tarihini paraflayarak değiştirdiğini, çeki teminat olarak emaneten ...'a verdiğini, çek ...da bulunduğu sürede iflas ettiğini belirtmiştir. Somut olayda, İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E.sayılı dosyasında alacaklı ... tarafından borçlular aleyhine ... Aş. Küçükbakkalköy şubesine ait ... seri nolu çeke istinaden kambiyo senedine dayalı takip başlatıldığı, ...un çekte keşideci olduğu, çek keşide tarihinin 10/10/2015 tarihi olmasına rağmen 10/03/2016 tarihi olarak keşideci tarafından paraf atılmak suretiyle düzeltildiği, aynı tarihte bankaya ibraz edildiği, davacılardan ...'nin çekte lehtar-ciranta, ...'nin ciranta olduğu, kendilerinden sonra iptal kaşesinin mevcut olduğu, davacılar tarafından çek üzerindeki cirolarının tahsil cirosu olduğunu ileri sürmüş iseler de çek üzerinde tahsil cirosudur ibaresinin yer almadığı, çek keşidecisi beyanında ... tarafından çekin kendisine davacı tarafından iade edildiğini kabul ettiğinden mahkemece bu davalı yönünden davanın kabulüne dair verilen karar isabetlidir. Diğer davalılar yönünden çekin düzgün ciro silsilesi ile teslim alındığı, son hamil davalı ...'ın ciro silsilesini şeklen inceleme yükümlülüğü bulunduğu, çekin arkasındaki ciro silsilesinde şeklen kopukluk olmadığı yasal hamili olduğu ve şahsi defilerin ileri sürülemeyeceği anlaşıldığından diğer davalılar yönünden de davanın reddi kararı yerindedir. Mahkemece 12/05/2016 tarihli ara kararı ile ihtiyati tedbir kararı verildiği ve teminatın yatırıldığı anlaşıldığından, İİKK 72/4.fıkrasına göre, alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış olmaktan doğan zararlarını, gösterilen teminattan alacağı, alacaklının uğradığı zararın aynı davada takdir olunarak karara bağlanacağını, bu zararın her halde %20 den aşağı tayin edilemeyeceğinden davalı ... lehine İİKK 72/4 e göre %20 tazminat verilmesi gerekirken tazminatın reddi talebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Tüm bu nedenlerle davalı ...'ın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kabulüne, yargıtay içtihatlarına göre karar bölünemeyeceğinden mahkeme kararının tümden kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, davacıların davalı ... yönünden davasının kabulü ile ... Küçükbakkalköy şubesine ait ... seri numaralı 20.000,00-TL bedelli çekten dolayı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, diğer davalılar yönünden davanın REDDİNE, davacıların tazminat talebinin reddine, davalılardan ... lehine %20 tazminat talebinin KABULÜNE, Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacılar vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- Davalılardan ...'ın vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,
3- İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/11/2022 tarih, 2022/242 E., 2022/717 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,4- Davanın Kısmen Kabulüne, davacıların davalı ... yönünden davasının kabulü ile ... Küçükbakkalköy şubesine ait ... seri numaralı 20.000,00 TL bedelli çekten dolayı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, diğer davalılar yönünden davanın REDDİNE, davacıların tazminat talebinin reddine, -Davalılardan ... lehine ana alacağın %20'si 4.000,00 TL tazminatın davacılardan tahsiline,5- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.366,20 TL karar harcından peşin alınan 354,37 TL'nin mahsubu ile 1.011,83 TL harcın davalı ...'tan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 5/b-Davacılar tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 29,20 TL başvurma harcı, 354,37 peşin harç, 3,40 TL vekalet harcı, 700,00 TL bilirkişi ücreti, 813,25 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.900,22 TL'nin, davalı ...'tan tahsiliyle davacılara verilmesine, 5/c-Davalılar tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 5/ç- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'tan tahsiliyle davacılara verilmesine, 6- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;6/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı ... tarafından yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,6/b- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 355,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 72,60 TL harcın davacılardan müteselsilen tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 6/c-İstinaf yargılaması için davalı ... tarafından yapılan 492,00 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 600,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.092,00 TL'nin davacılardan müteselsilen tahsiliyle davalı ...'a verilmesine,6/ç-İstinaf yargılaması için davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,6/d-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,7- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 15/02/2024