T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/271
KARAR NO: 2024/343
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 03/12/2020
NUMARASI: 2015/91 E. - 2020/231 K.
ASIL DAVA: Faydalı Modele Tecavüzün Durdurulması ile Maddi ve Manevi Tazminat
KARŞI DAVA: Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 22/02/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde; müvekkili firmanın 1993 yılından beri hizmet vermekte olduğunu, 2007 yılında sağlık sektöründe “...” markası ile kısa zamanda adını duyurduğunu, 45.000 metrekare açık, 20.000 metrekare kapalı alanı ile kaliteden ödün vermeden yasalar, kanunlar ve yönetmelikler doğrultusunda en iyi şekilde ticari faaliyet gösterdiğini, "..." markası ile bu markaya konu kendi tasarımları ve bunların imalatını yaptıkları ürünlerinin hem yurt içinde, hem de yurt dışında satış ve pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirdiğini, davalı firmanın ise ürünlerinde müvekkili tarafından “faydalı model” olarak tescil edilmiş bulunan “3 Motorlu Hasta Yataklari İçin Amortisör Yardımı İle Trendelenburg Hareketi Yapma Özelliği” geliştirmesinin, davalı şirkete ait “...” marka “...” isimli hastane karyolalarında taklit edilerek kullanıldığını, oysa ki bu faydalı model geliştirmesinin müvekkili şirketin başvurusu ile Türk Patent Enstitüsü nezdinde ... Y tescil numarası ile 21.01.2010 tarihinde 10 yıl süre ile faydalı model koruması altına alındığını, bu sebeplerle İstanbul Anadolu 2. Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi’ne başvurularak 2014/75 D. İş sayılı dosyasıyla tecavüzün tespitinin istendiğini ve dosyada bilirkişi marifetiyle tecavüzün sabit bulunduğunu, müvekkil şirket ile aynı alanda faaliyet gösteren aynı ürün ve hizmeti sunan davalı şirketin anılan aparatları kullanmasının müvekkili şirkete ait olan faydalı model hakkına tecavüz niteliğinde olduğunu ve aynı zamanda müvekkili şirket aleyhine haksız rekabet oluşturduğunu, davalı firmanın ürünleri kataloglarında ve internet sitesinde bulundurmamasına rağmen Devlet Malzeme Ofisi ihalelerine girerek kendi ürünleriymiş havası yaratarak sattığını, davalı firma tarafından, müvekkilinin büyük emeklerle tasarımını yapıp, faydalı model koruması altında tescillettirdiği üretim ve satışını yaptığı adı geçen ürünü, izni olmaksızın tüketici nezdinde karışıklığa ve iltibasa meydan verebilecek surette taklit ederek piyasaya sürdüğünü, dava konusu ürünler karşılaştırıldığında bilinçlendirilmiş kullanıcının dahi ayırt etmekte zorlanacağı ve bu nedenle iltibasa meydan verecek nitelikte benzer olarak yapılmış, üretilmiş ve piyasaya sürülmüş ürünler olduğunun görüleceğini, bu nedenlerle davalının müvekkilinin faydalı model haklarına haksız tecavüzlerinin durdurulmasına, fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL maddi ve 30.000,00 TL manevi tazminatın ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, anılan faydalı modeli üretmeye yarayan araçlara el konulmasına ve imhasına, davalı aleyhine verilecek hükmün masrafları davalı tarafından karşılanmak kaydıyla Türkiye genelinde ilanına karar verilmesini dava etmiştir.
CEVAP ve KARŞI DAVA Davalı karşı davacı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin 1966 yılında kurulduğunu ve merkezinin Kayseri'de bulunduğunu, imalat sektöründe faaliyet gösterdiğini, çelik yapıda büro mobilyaları, elektrikli ev aletleri ve elektrik motoru gibi farklı konularda üretim faaliyetlerinde bulunduğunu, taraflar arasında 2008 yılından bu yana husumet yer aldığını, davacı tarafından müvekkili aleyhine Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının 2012/13680 ve 2013/31131 soruşturma sayılı dosyalarında yapılan faydalı modele tecavüz şikayeti sonucunda takipsizlik kararı verildiğini, savcılık dosyalarında alınan rapora göre ... yataklarının ... sayılı faydalı modele tecavüz teşkil etmediğini kesin olarak teyit ettiğini, müvekkilinin dava konusu ... isimli ürünlerinin ... sayılı faydalı modele tecavüz etmediğini, İstanbul Anadolu 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2014/75 D.İş sayılı dosyasında alınan rapora itibar edilemeyeceğini, dava konusu faydalı modelin yeni olmadığını, kötü niyetli olarak tescil edildiğini beyan ederek, davanın reddine, davalıya ait ... numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince, toplanan delillere göre yapılan yargılama sonucunda, asıl davanın reddine, karşı davanın ise kabulüne, davacı-karşı davalı adına tescilli ... numaralı "3 motorlu hasta yatakları için trendelenburg sistemine yapılan geliştirme" buluş başlıklı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde; davada gelinen nokta itibariyle ülkenin saygının üniversitelerinde Prof. Ünvanlı birden çok bilirkişinin konuya ilişkin tespit ve değerlendirmeleri bir kenara bırakılarak dosya yeniden teknik inceleme sürecine çekildiğini, oysa ki dosyada mübrez bilirkişi raporlarının ne mevcut diğer raporlar ile çelişkili ne de kendi içerisinde tutarsız değerlendirmelere havi olduğunu, İşbu 21/10/2019 tarihli bilirkişi raporuna karşı süresi içerisinde sunulmuş 31.12.2019 tarihli itiraz dilekçesinin değerlendirilmediğini, itirazlar doğrultusunda dosyanın yeni heyete tevdii edilmediğini ve ek rapor da alınmadığını,Türkiye'de hastane yatakları üretiminde faaliyet gösteren şirketlerin sayısının belli olduğunu, bu şirketler arasında DMO'nun ihalelerine giren şirket sayısının ise sınırlı olduğunu, davalı-karşı davacının müvekkiline ait hastane yataklarını çok iyi bildiğini, kanunun faydalı modeli bir küçük buluş niteliğinde değerlendirmesi ile sağlamak istediği hukuki menfaatin somut vakada söz konusu olmayacağını, aksine kanunun iyi niyetli korumasına aykırı şekilde davalı-karşı davalı tarafından kötü niyetli şekilde korumadan faydalanmak için çabalamış ve yerel mahkemece işbu kötü niyetin tesis olunan karar ile ödüllendirilmiş olacağını, Davaya konu faydalı modelin farklı bir çözümle bile aynı sonucun elde edilebilir nitelikte olduğu düşünülecek olsa bile, davalı-karşı davacının sektördeki rakibinin faydalı modelini birebir taklit etme saikiyle hareket ettiğini, bu saikin hukuken korunmaya değer bir yanı olmadığını,Teknik mütalaa sonrasında alınan bilirkişi raporlarının çelişki teşkil ettiğini, 29/07/2016 tarihli kök rapor, 27/03/2017 ve 06/11/2017 tarihli ek rapordaki ve mütalaa sonrası alınan bilirkişi raporu ile çelişen hususların giderilemediğini, dosyada eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeler neticesinde karar verildiğini, Davalı-karşı davacı firmanın, müvekkilinin büyük emeklerle tasarımını yapıp, faydalı model koruması altında tescil ettirdiği, üretim ve satışını yaptığı adı geçen ürünü, izni olmaksızın tüketici nezdinde karışıklığa ve iltibasa meydan verebilecek surette taklit ettiğini ve piyasaya sürdüğünü,Teknik olarak üründe, 4 temel yatak hareketi sağlamak üzere, 4 adet motor kullanmak gerektiğini, müvekkili şirketin geliştirdiği mekanizma sayesinde bu gereksinim 3 motora indiğini ve 4. motor yerine amortisör kullanıldığını, yataklarda 2 ana gövde bulunduğunu, bunlardan birinin tekerleklerin bağlandığı alt şase, birinin de hastanın yattığı üst şase olduğunu, yükseklik ayarının bu şaseler arasındaki hareketli Metal kollar vasıtasıyla yapıldığını, amortisörler kapalı iken metal kollar ile aynı yükseklikte olduğunu, böylece yatağın yere paralel şekilde durduğunu, Trendelenburg hareketi yaptırılmak istenildiğinde amortisörler açılarak uzar ve metal kollardan daha yüksek bir mesafeye çıkacağını, buna bağlı olarak ise yatağın ayakucu tarafının yükselip ve arzu edilen trendelenburg hareketinin sağlandığını, müvekkili tarafından geliştirerek faydalı modelini aldığı bu yapının davalı ... firması tarafından kendi üretimlerinde bulunan yataklara da uygulandığını beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Asıl dava davacı-karşı davalıya ait ... numaralı faydalı modelin davalı-karşı davacı tarafça taklit edilmek suretiyle kullanıldığı iddiası ile açılan tecavüzün tespiti ve durdurulması ile maddi ve manevi tazminat davası olup, karşı dava ise davacı-karşı davalıya ait ... numaralı faydalı model belgesinin yenilik vasfını haiz olmadığı iddiası ile açılan hükümsüzlük davasıdır. Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; ... numaralı "3 motorlu hasta yatakları için trendelenburg sisteminde yapılan geliştirme" buluş başlıklı faydalı model belgesinin 21.01.2010 tarihinde davacı adına tescil edildiği anlaşılmıştır. İstanbul Anadolu 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2014/75 D.İş sayılı dosyası ile talep edilen delil tespitinde alınan 19.01.2015 tarihli raporda; tespite konu davalı karşı davacıya ait ... marka iki adet hastane yatağının her ikisinin de, tespite konu ... numaralı faydalı model belgesinin hem birinci isteminin, hem de ikinci isteminin koruma kapsamında olduğu belirtilmiştir.Dava konusu Faydalı Model belgesinin tescil tarihi ile davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan ve somut olaya uygulanması gereken 551 sayılı KHK'nin 154. maddesinde, faydalı model yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluş olarak tanımlanmış, KHK'nin 156. maddesinde yenilik özelliği; başvuru tarihinden önce, Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya bir başka şekilde açıklanmamış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmamış olması olarak tanımlanmış, 165/1-a maddesinde faydalı modelin yenilik özelliğinin bulunmaması halinde hükümsüzlüğüne karar verilebileceği belirtilmiş, 166. maddesinde, faydalı model belgelerine ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı model belgelerinin özelliği ile çelişmediği takdirde, patentler için öngörülen hükümlerin, faydalı model belgeleri için de uygulanacağı belirtilmiştir. Bu hüküm uyarınca uygulanması gereken 551 sayılı KHK'nin 83/1. maddesine göre patent başvurusu veya patentten doğan korumanın kapsamı istem veya istemler ile belirlenir. İstem veya istemler tarifname ve resimler ele alınarak yorumlanır. 83/3. maddesine göre, istem veya istemlerin, kullanılan kelimelerle sınırlı olarak yorumlanamayacağı belirtilmiş, bununla beraber, patent başvurusu veya patentten doğan koruma kapsamının tespitinde istem veya istemlerin, buluşu yapan tarafından düşünülen fakat istem veya istemlerle talep edilmeyen, buna karşılık ilgili teknik alanda uzman bir kişi tarafından tarifname ve resimlerin yorumlanması ile ortaya çıkacak özellikleri kapsayacak şekilde kabul edilemeyeceği anlaşılmıştır.Mahkemece alınan denetime elverişli 21.10.2019 tarihli bilirkişi raporunda bilirkişiler; " yenilik giderici delil olarak sunulan 06/06/2001 tarihli ... kullanma kılavuzunda da üç motor olduğu, FM belgesi 1 nolu istemde korunan, trendelenburg hareketinin amortisör ile sağlandığını, amortisör ve güç kolunun FM belgesi ile ... belgesinde bulunduğu, güç iletim kolunun her iki teknik çizimde bulunmasına karşın farklı usul ve yöntemle konumlandırıldığını, ancak FM belgesinde güç kolunun uygulandığı usul ve yöntemin koruma kapsamına alınmadığını, kullanıcı kolunun her iki teknik çizimde var olduğunu, davacının FM belgesinde, kullanıcı kolu (4) tanımlandığını, tarifname sf 2, satır 10-15 arasında; "amortisörleri manuel hareket ettirme amaçlı konumlandırıldığı belirtilse de, istemlerde açıkça belirtilip bağımsız olarak koruma kapsamına alınmadığını. İstem 1'e bağımlı olarak yazılan istem 2'nin korumasının abortisörler ile sınırlandırıldığını ve amortisörün daha önce aynı işlev ve amaç için kullanılmamış olmasından dolayı yenilikten yoksun olduğunu" beyan etmişlerdir.Bağımsız istemde buluşun tüm esas özelliklerinin belirtilmesi gerekir. Yenilik incelemesi, tekniğin bilinen durumuna dahil olan referansın (döküman) patentle çözülmek istenen teknik sorunu çözüp çözmediği ve patent başvurusundaki istemlerde talep edilen unsurların, söz konusu karşılaştırmada esas alınan referansta bulunup bulunmadığının araştırıldığı, davaya konu FM belgesinin tarifnamesinde, günümüzde kullanılan üç motorlu sistemlerde trendelenburg hareketinin yaptırılmadığı ancak medikal sektöründe bunun ihtiyaç haline geldiği, buluş ile hastanın yattığı düzlemi havaya kaldıran iki ayrı kola uygulanan amortisör sistemi ile trendelenburg hareketini yaptırarak sorunun ortadan kaldırıldığının ifade edildiği anlaşılmıştır. FM belgesinde koruma altına alınan buluşun trendelenburg hareketi yaptıran amortisör olup, FM belgesi 1 nolu istemde koruma altına alınan tüm unsurların ... belgesinde bulunduğu ve yenilik giderici belgede de trendelenburg hareketinin amortisörlerle yerine getirildiğinin anlaşıldığı, FM belgesinde güç kolunun uygulandığı usul ve yöntemin koruma altına alınmadığı, tarifnamedeki çalışma prensibine ilişkin açıklamalar FB belgesi ile koruma altına alınmadığından, FM belgesi ile ... belgesindeki çalışma prensibi farklılıklarının dikkate alınamayacağı, davacı-karşı davalıya ait ... sayılı FM belgesinin yenilik vasfının bulunmadığı kanaatine varılmakla, mahkemece hükümsüzlüğe ilişkin karşı davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.Dosya kapsamında bulunan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı karşı davalının ... numaralı faydalı modelinden doğan haklara, davalı karşı davacı tarafça tecavüzde bulunulduğu iddia edilmişse de, faydalı modelin hükümsüz kılınması baştan itibaren sonuç doğuracağından davacı karşı davalının 2001 yılından bu yana üretilen ve kullanılan bu ürün üzerinde hak iddia edemeyeceği anlaşılmakla, asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne dair hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı, aksi yöndeki istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davacı-karşı davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 03/12/2020 tarih ve 2015/91 E., 2020/231 K. sayılı kararına karşı davacı/karşı dosya davalısı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince asıl dava yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30 TL harcın davacı/karşı dosya davalısından tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince karşı dava yönünden alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcı davacı/karşı dosya davalısı tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,4-Davacı/karşı dosya davalısı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 22/02/2024