T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/808 Esas
KARAR NO: 2024/696
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 18/12/2019
NUMARASI: 2017/280 E. - 2019/1048 K.
DAVANIN KONUSU: Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 04/04/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının üçüncü kişi ... Ltd. Şti ile yapmış olduğu ticaret neticesinde aldığı meşru hamili olduğu ... Bahçelievler/ İstanbul Şubesi muhattaplı, 21/03/2017 - İstanbul keşideli ve 18.000,00 TL miktarlı, ... nolu hesaba bağlı ve ... nolu çekin rıza dışı elden çıkması nedeniyle Bakırköy 2. ATM'nin 2016/1120 Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açtıklarını, bu dava devam ederken çekin davalılardan ... AŞ tarafından muhattap bankaya ibraz edildiğini öğrendiklerini, ancak kendilerinin işbu çekle birlikte 45 adet müşteri çeki, boş çek koçanı ve 56.000,00 TL nakit parasının çalınması akabinde Küçükçekmece CBS'nin 2016/50420 Soruşturma nolu dosya üzerinden suç duyurusunda bulunduktan sonra ülke genelinde faaliyet gösteren bütün bankalara ve davalının dahil bulunduğu faktoring şirketlerine bildirimde bulunduğunu, bu nedenle davalı faktoring şirketinin iyi niyet iddiasında bulunamayacağını, çekte kendisinden sonra gelen cirantaları tanımadığı gibi davacı adına atılan ciranta imzasının sahte olduğunu, çeki çalanların davacı şirketin kaşesini yaptırarak üzerine sahte imza attıklarını, bu nedenle tedavül gören çekteki ciro zincirinin düzgün olmadığını, çeki davalı faktoring şirketine ciro etmek suretiyle veren ciranta ile kendinden önceki ciranta arasındaki ticari ilişkiyi temsil eden faturanın da sahte olduğunu, bu nedenle dava konusu çekin davalı şirketten alınarak davacıya iadesine, çekin takibe konulması ve ödenmesi halinde ödenen paranın davacıya ödenmesine, takibe geçilmesi halinde takip haksız ve kötü niyetli olduğundan takip konusu alacağın %20'si oranında tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; faktoring şirketi ile diğer davalı ... Ltd. Şti arasında 31/08/2016 tarihinde Faktoring Sözleşmesi yapıldığını, alacak bildirim formu ile ... Ltd. Şti tarafından diğer davalı ... adına düzenlenmiş fatura ve bu alacağın tahsili amacıyla alınmış olan keşidecisi ... Ltd. Şti olan, ... seri nolu, 21/03/2017 tarih ve 18.000,00 TL miktarlı çekin ciro edilmek suretiyle fatura ve çekten kaynaklanan alacağın kendilerine temlik edildiğini, bu temlik karşılığı davalı ... Ltd. Şti'ye 17.010,00 TL para ödendiğini ancak temlik/ciro suretiyle teslim alınan çekin vadesi geldiğinde 23/12/2016 tarihinde muhattap bankaya ibraz edilmesine rağmen ödenmediğini, bu nedenle 03/04/2017 tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden icra konulduğunu ancak 10/04/2017 tarihli tedbir kararı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiğini, oysa bu çeki iktisap ederken kötü niyetli olmadıkları gibi ağır kusurlarının da olmadığını, bu nedenlerle açılan davanın reddi ile %20 oranındaki tazminatın davacıdan tahsilini talep etmiştir. Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; "Davanın davalı ... A.Ş bakımından KABULÜ İLE, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden takibe konulmuş olan çek bakımından borçlu olmadığının TESPİTİNE, Karar kesinleştiğinde çekin icra müdürlüğünce davacıya İADESİNE, 2-Salt çekin iadesi talep edilmiş olduğundan diğer davalılar ... Ltd. Şti, ..., ... Ltd. Şti, ... bakımından PASİF HUSUMET YOKLUĞUNDAN DAVANIN REDDİNE," şeklinde karar verilmiştir. İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davalı ... A.Ş. vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin, diğer davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. ("...") ile arasındaki 31.08.2016 tarihli faktoring sözleşmesi uyarınca davaya konu; keşidecisi ... San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. olan, ... seri numaralı, 21.03.2017 keşide tarihli 18.000,00TL bedelli çeki teslim aldığını, yerel mahkeme tarafından dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında faturanın okunaklı olmadığı ve hatalı olarak bil tarihli olduğu değerlendirmelerinin yapılmasını müteakip taraflarınca 11.09.2019 tarihli beyan dilekçeleri ile ... Seri numaralı, 23.12.2016 tarihinde Saat:10:40'ta düzenlenmiş olan 19.824,00 TL tutarlı faturanın okunaklı sureti sunulduğunu, gerekçeli kararda atıf yapılan raporların eksik incelemeye dayanması nedeniyle davanın kabulünün mümkün olamayacağını savunmuş ve yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; 04/02/2015 tarihili 29257 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Faktoring İşlemlerinde uygulanacak işlem Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. Maddesi gereği müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması ve sadece müşteri beyanı ve sözlü teyidi ile işlem yapılmaması, bu kapsamda alacağın konu edildiği faturanın şekil ve içeriğinin mevzuata uygun olması, faturalara konu alacağın merkezi fatura kaydı sisteminde mükerrer olmadığının tespiti ile müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedinin keşidecisine de başvurulara borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi yükümlülüğü öngörüldüğü, ancak dava dosyası incelendiğinde davalının bu yükümlülüklerini yerine getirmediğinin ortada olduğunu, bu nedenlerle davalı ...Ltd. Şti ile ... arasındaki ilişki gerçek bir ticari ilişkiye dayanmadığından, davalı faktoring şirketin ise gerçek ticari ilişkiye dayanmayan işlemleri temlik alamayacağına göre ilk derece mahkemesi tarafından verilen karar usul ve yasaya uygun olup davalının tüm haksız ve yasal dayanaktan yoksun istinaf taleplerinin reddine, ilk derece mahkemesince verilen kararın onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava İİK'nın 72/1. maddesi uyarınca icra takibinden önce açılan menfi tespit ve çek istirdadı istemine ilişkindir.Dava açıldıktan sonra icra takibine geçildiği, icra takip borcunun takip kesinleşmeden önce davacı tarafından yatırıldığı, alacaklıya ödemeye muvafakat edilmediği, bilahare takip borcunun borçlu davalı ... tarafından yatırıldığı ve alacaklıya ödendiği görülmektedir. Davacı vekili, keşidecisi ... Şti olan, ... Bahçelievler/ İstanbul Şubesine ait, ... nolu, 21/03/2017 keşide tarihli ve 18.000,00 TL bedelli çekin lehtar ve meşru hamilinin davacı şirket olduğunu ancak çekin çalındığını , davacı adına atılan ciranta imzasının sahte olduğunu beyanla eldeki davayı açmıştır. İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında ; davalı ... AŞ'nin, davacı şirket ve keşideci ... Şti ile, aval veren ... ile diğer cirantalar aleyhine 03/04/2017 tarihinde ... seri nolu ve 18.000,00 TL miktarlı çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus yolla 18.000,00 TL asıl alacak ve ferileri olmak üzere toplam 20.444,21 TL alacağın avans faizi ile birlikte tahsilini talep ettiği görülmektedir. Takip konusu, ... Bahçelievler/ İstanbul Şubesine ait, ... nolu, 21/03/2017 keşide tarihli ve 18.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin ... Şti., keşideci lehine aval verenin ..., lehtarın davacı ... Şti olduğu, ciro silsilesinin ... Şti., ... Şti., ... (...), ... Şti. ve ... AŞ olduğu ve çekin 21/03/2017 tarihinde ibrazında ödeme yapılmadığı görülmektedir. 6361 sayılı yasanın 38.maddesi hükmüne göre, Faktoring sözleşmesi; mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilebilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir almak suretiyle düzenlenir. Yasanın 9/2 maddesine göre , kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alınamaz veya tahsilini üstlenemez. 9/3 maddesine göre, Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. Davalı ... A.Ş ile davalı ... Ltd. Şti arasında 31/08/2016 tarihinde 500.000,00 TL limitli faktoring sözleşmesi akdedildiği , davalı ...'nun ... Şti'nin temsilcisi ve faktoring sözleşmesinden kaynaklanan borca müteselsil kefil sıfatıyla sözleşmede yer aldığı, davalı ... Şti'nin 23/12/2016 tarihli alacak bildirim formu ile ... seri nolu 23.12.2016 tarihli 19.824,00 TL tutarlı, borçlusu ... (...) olan faturadan kaynaklı alacağı temlik ettiği, dava konusu çeki ciro yolu ile ödeme aracı olarak tevdi ettiği, bu işlem nedeniyle davalı faktoring şirketinin 23/12/2016 tarihinde 17.010,00 TL ödeme yaptığı görülmektedir. Somut olayda, davacı çek istirdadı yanında çekin ödenmesi halinde bedelin istirdadını talep etmiştir. Davacı lehtar olup, çekin rızası dışında elinden çıktığını ve ciro imzasının kendisine ait olmadığını ileri sürmüş ancak mahkemece bu konuda inceleme yapılmamıştır. İmza inkarı mutlak defilerden olup, herkese karşı ileri sürülebileceğinden ve imzanın davacıya ait olduğunu ispat yükü davalıya ait olduğundan mahkemece öncelikle imza incelemesi yapılması, imzanın davacı borçlu çek lehtarına ait olmadığının tespiti halinde davalı faktoring şirketinin çek iktisabında 6361 sayılı yasanın 9/2 - 3 maddesi gereğince fatura ile tevsik edilen gerçek bir alacağı temlik alıp almadığı ve kambiyo senedini iktisap ederken ilgili yönetmelik hükümlerine göre istihbarat yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin araştırılması, davacı tarafça suç duyurusunda bulunulduktan sonra bankalara ve faktoring şirketlerine bildirimde bulunulduğuna dair iddiası ve varsa delilleri üzerinde durularak ve ayrıca çekin aval veren tarafından ödendiği, çek istirdadı isteminin bedele dönüştüğü gözetilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmediğinden davalı vekilinin istinaf isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Davalı vekilinin İstinaf başvurusunun kabulü ile 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; 2-İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/12/2019 tarih, 2017/280 E. 2019/1048 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran Davalı ... A.Ş. tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine, 5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 04/04/2024