T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1316
KARAR NO: 2024/1028
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 29/03/2023
NUMARASI: 2022/93 E. - 2023/242 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/05/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket işyerindeki kasa içerisindeki 10 adet çekin çalınması sonucu İstanbul 9.ATM' nin 2013/279 E. sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını , bu çeklerden dava konusu olan bir adet çekin davalı tarafından ibraz edildiğini, dava konusu ... Bankası Gültepe Şubesi 30.03.2014 tarih ... no.lu 23.000,00 TL bedelli çekin İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiğini, hırsızlık olayına ilişkin Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2013/30471 sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, dava konusu çekin müvekkiline ait olmayan kaşe ve imza ile ciro edilerek işleme konulduğunu daha sonra da ... Ltd. Şti. tarafından ciro edilmiş olduğunu, müvekkilinin bu şirket ile herhangi bir ticari münasebeti bulunmadığını belirterek, öncelikle dava konusu çek icra takibine konu edildiğinden keşide eden veya ciro edenler tarafından icra dosyalarına herhangi bir ödeme yapıldığı takdirde bu ödemenin icra takibinde alacaklı olarak görünen davalı tarafa ödenmemesi hususunda tedbir kararı verilmesine, yetkili hamil elinden çalınan çekin istirdatına, çek bedeli ödendiği takdirde çek bedelinin tahsil tarihinden itibaren temerrüt faizi ile birlikte iade edilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin müvekkili şirket ile müşterisi... Tic. A.Ş. arasında imzalanan faktoring sözleşmesine istinaden alınmış olduğunu, söz konusu çekin bankaya ibraz edildiğinde iptal davası açıldığının anlaşıldığını, müvekkili şirketin söz konusu çekin yasal vc meşru hamili olduğunu, müvekkili şirketin faktoring işlemini mevzuata uygun olarak yapağını, davacı ile diğer takip borçlusu arasında ticari münasebetin bulunup bulunmadığının incelenmesi gerektiğini belirterek, davacının tedbire yönelik taleplerinin reddine, davanın reddine, davanın kabulü halinde davaya müvekkili şirketin sebebiyet vermediğinden yargılama giderleri ve vekalet ücretinin tahmil edilmemesine, davacının haksız çıkması durumunda davalı müvekkili lehine % 20 den az olmamak üzere davacının tazminata mahkum edilmesine, karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece; "Davanın KABULÜ ile 31.784,09 TL bedelin ödeme tarihi olan 05/08/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine," karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu çekin iktisabında istihbarat çalışması yapmadığı yönündeki tespitinin doğru olmadığını faktoring işlemini ve çekin istihbaratını mevzuata uygun olarak yaptığını, çekin yasal vc meşru hamili olduğunu, ciro silsilesinde de bir kopukluk olmadığını, davalı müvekkilinin bile bile davacının zararına hareket etmediğini, çeki kötü niyetli iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun ispat edilemediğini ve çekin iadesine ilişkin koşullarının gerçekleşmediğini davanın reddine karar verilmesi, kök rapor ile ek rapor arasındaki mübayenet sebebiyle de dosyanın görevlendirilecek başka bir bilirkişi heyetine tevdi edilmesi gerektiği talebinin gerekçesiz reddedildiğini yemin teklif etme hakkının hatırlatılmadığını, davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davacı vekili davalı vekilinin istinaf dilekçesine cevabında özetle; davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararını kaldıran istinaf ilamı uyarınca alınan bilirkişi raporu ve vergi teknik raporları doğrultusunda davalının gerekli istihbarat çalışması yapmadığını, kötü niyetli ve/veya ağır kusurlu olarak dava konusu çeki iktisap ettiğinin sabit olduğunu, bu nedenlerle davalının ödeme yasağı bulunan çeki kötü niyetli olrak iktisap ederek tahsil etmeye çalıştığının açık olduğunu beyanla, davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Dava yetkili hamilin rızası hilafına elinden çıkan çekin istirdadı mümkün olmaz ise çek bedelinin istirdadı istemine ilişkindir. Davacı vekili çekin yetkili hamili iken çekin zayi olduğunu ve kendisi adına sahte imza ile ciro edildiğini kendisinden sonraki ciranta ile ticari ilişkisi bulunmadığını beyan etmiştir. Mahkemece 05/12/2017 tarih , 2014/131 Esas ve 2017/1004 Karar sayılı karar ile davanın reddine karar verilmiş, kararın istinafı üzerine dairemizin 2020/834 esas 2022/92 karar sayılı 11/01/2022 tarihli kararı ile kararın kaldırılmasına dair verilen karar sonrası mahkemece yargılamaya devam olunmuştur. İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında , davalı alacaklı tarafından davacı, keşideci ve diğer cirantalar aleyhine toplam 25.374,04 TL üzerinden kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapıldığı , takibin dayanağının 30.03.2014 keşide tarihli, 23.000,00 TL bedelli çek ve faktoring sözleşmesi olduğu görülmüştür.Dava konusu çekin , ... Bankası A.Ş. Gültepe Şubesine ait ... seri no.lu 30.03.2014 keşide tarihli, 23.000,00 TL bedelli olduğu, keşidecisinin ..., lehtarının davacı şirket olduğu, arka yüzünde sırasıyla lehtar cirosu, ... Ltd. Şti., ... Tic. A.Ş. ve davalı faktoring şirketinin cirolarının bulunduğu görülmektedir. Grafoloji uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen 09.06.2015 tarihli raporda: inceleme konusu çek aslında birinci ciro "... Tic. Ltd. Şti kaşesi üzerindeki imzanın ... elleri ürünü olmadığı kanaatine vardığı bildirmiştir. Mali müşavir bilirkişinin düzenlediği 29.06.2017 tarihli raporda , davacı şirket ticari defterlerinde; dava konusu çekin, keşideci ... ile davacı şirket arasındaki ticari faaliyete istinaden kayıtlarda mevcut olduğunun tespit edildiği, dava konusu çekin ciro silsilesinde bulunan; .... Tİc. Ltd. Şti. ile ... Tic. A.Ş. firmalarına ait davacı şirket ticari defterlerinde herhangi bir kayda rastlanılmadığı, buna göre söz konusu firmalar ile davacı şirket arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığının anlaşıldığı, davalı faktoring şirketi ile dava dışı ... Tic. A.Ş. Arasında 26.04.2013 tarihinde akdedilen Faktoring Sözleşmesi kapsamında; davalı şirkete temlik edilen fatura borçlusunun ... Ltd. Şti. olduğu, fatura karşılığında davalı şirkete teslim edilen dava konusu çekin arka yüzünde fatura borçlusu şirket cirosu ile ... A.Ş. ne verildiği ve bu şirket tarafından davalı şirkete teslim edildiği, buna göre dava konusu çekin faktoring işlemine konu edildiği, böylece faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu çekin düzgün ciro silsilesi ile davalı şirkete ulaştığı, davalı şirket ticari defterlerinde 08.10.2013 tarihinde dava konusu çek kaydının mevcut olduğu, bu çek bedeline istinaden davalı şirket tarafından dava dışı şirkete ödeme yapılmış olduğu, İstanbul .... İcra Dairesi’nin ... E. sayılı dosyasına 05.08.2014 tarihli Tahsilat Makbuzu ile keşideci ... tarafından 31.784,09 TL dosya borcunun yatırılmış olduğu ve 07.08.2014 tarihli Reddiyat Makbuzu ile, yasal kesintilerin tenzili neticesinde 28.967,69 TL tutarının davalı şirket vekili tarafından tahsil edilmiş olduğu hususları tespit edilmiştir. 28/02/2023 havale tarihli ek raporda ise, davalı faktoring müşterisi adına fatura düzenlenen ... şirketinin 07.05.2010 tarihinden itibaren gerçek bir faaliyetinin olmadığı, düzenlenen belgelerin sahte olduğu, şirket hakkında kaçakçılık suçunu işlemesi nedeniyle vergi idaresince suç duyurusunda bulunulduğu, 22.08.2013 yılından itibaren şirketin sahte fatura ticareti yaptığı, gerekli istihbari çalışma yapılmış olsaydı bu hususların davalı tarafından tespit edilebileceği belirtilmiştir.İstanbul Ticaret Sicil Memurluğunun 01.06.2022 tarihli müzekkereye cevap yazısında vergi numarası ... ile bilgisayar kayıtları ile aynı olan firma olmadığı, Sicil fihristinde ... Tic. Ltd. Şti. ve ... Tic. Ltd. Şti. kaydının bulunmadığı bilgisi verilmiştir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez."Kanunun 9/3 maddesinde ise "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmüne yer verilmiştir.Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5. Maddesinde faktoring şirketine, müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, bu kapsamda mevzuatta faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi yükümlülüğü getirilmiştir. Tüm dosya kapsamına göre, somut olayda takibe konu çekte, davacının lehtar olduğu ve cirosunun sahte olduğu, davacının çekin hamili olduğu ve rızası dışında ciro edemeden elinden çıktığı, davalı Faktoring Şirketinin üzerine düşen araştırma ve istihbarat yükümlülüğünü yerine getirmeyerek, 6361 Sayılı Yasa'nın 9/3 maddesi uyarınca bile bile borçlu zararına hareket ettiğinin ispatlanması halinde çekin/çek bedelinin istirdadını talep edebileceği anlaşılmaktadır. Davacı tarafın ticari defter kayıtlarına alındığı, , çekin keşidecisi ile ticari ilişkisinin bulunduğu ve 19.09.2013 tarihinde davacı ticari kayıtlarda mevcut olduğu, çekin 22.09.2013 tarihinde meydana gelen hırsızlık sonucu davacı lehtarın elinden çıktığı ve davacı adına oluşturulan cirodaki imzanın şirket yetkililerine ait olmaması nedeniyle sahte olduğu hususlarının ispatlandığı, Faktoring sözleşmesinin tarafı olan ... Tic.A.Ş. tarafından,...San.Tic.Ltd.Şti. adına tanzim edilen 07.10.2013 tarih ... nolu 26.550,00 TL tutarlı faturaya istinaden faktoring işlemi gerçekleştirildiği, çekin davalıya 08.10.2013 tarihinde temlik edilmiş olduğu, İstanbul 9.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/279 E. sayılı dosyası ile çek iptali davası ikame edilmiş olduğu ve bu mahkemenin 02.10.2013 tarihli tedbir kararı ile ödemeden men yasağı konulmuş olduğu, davalının ödemeden men yasağı kararından sonra çeki iktisap ettiği, Kozyatağı Vergi Dairesi Müdürlüğü 30.05.2022 tarihli müzekkereye cevap yazısında ... vergi kimlik numaralı mükellef ... Tic.A.Ş. hakkında düzenlenen Vergi Tekniği Raporu ve Vergi İncelemeleri yazısına göre , şirketin Ekim 2013 döneminde ... düzenlediği faturanın sahte fatura olduğu, Eylül 2013 tarihinden sonra düzenlediği tüm faturaların gerçek ve mal hizmete dayanmayan sahte fatura olarak kabul edilmesi gerektiği ve vergi suçu raporu düzenlendiği, Faktoring şirketine temlik edilen 07.10.2013 tarihli faturanın her iki şirkete ilişkin yapılan denetim raporları kapsamında sahte fatura olduğu, gerçek bir mal alım ve satımına ilişkin olmadığı, her iki şirketin de reel faaliyeti bulunmadığı, çekin arka yüzündeki davacı kaşesi üzerindeki vergi numarasının da hatalı olduğu dosya kapsamı ile sabit olduğundan davalının temlik alınan alacağın gerçek bir mal ve hizmet bedeline ilişkin faturaya dayalı olup olmadığı konusunda yasal düzenlemelerin kendisine yüklediği araştırma ve özen yükümlülüğünü usulünce yerine getirmediği bu nedenle çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu, tahsil ettiği çek bedelini hamil olduğunu ispatlayan davacı tarafa iade ile yükümlü olduğu , mahkemece aynı yönde davanın kabulüne dair verilen kararın hukuka uygun olduğu esasa ilişkin ve dosyada bilirkişi raporları arasında çelişki olduğu yeni rapor alınması gerektiği, yemin delilinin hatırlatılmadığına ilişkin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/03/2023 tarih ve 2022/93 E., 2023/242 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.171,17 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 542,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.628,32 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 30/05/2024