T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2024/613 Esas
KARAR NO: 2024/1092
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/01/2024
NUMARASI: 2023/771 E. - 2024/47 K.
DAVANIN KONUSU: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/06/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... Şirketi, dava dışı ... Şirketi, ... Anonim Şirketi ve ... Limited Şirketi aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ve İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, bu dosyalardan yazılan talimatlarla Bursa ... İcra Dairesi'nin ... Talimat sayılı dosyasından ve Bursa ... İcra Dairesi'nin ... Talimat sayılı dosyasından dava dışı borçlunun borcundan dolayı, davacı şirket adresinde istihkak iddialı haciz işlemi yapıldığını, Haciz mahalli olan ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Nilüfer/BURSA adresinin Hür Line Gümrük Müşavirliği Bursa Şubesi'ne ait işyeri adresi olduğunu, adresin dosya borçlularıyla bir ilgisinin bulunmadığını, yine müvekkili şirketin de dosya borçlularıyla herhangi bir organik bağı bulunmadığını dosya borcuyla da bir ilgisinin bulunmadığını, ne var ki alacaklı davalı vekilinin talebi üzerine adreste istihkaklı haciz işlemi gerçekleştirildiğini, icra dosya borçlarına karşılık 400.000-TL'nin ödenmesi halinde satıştan vazgeçileceğini aksi halde satış işlemlerine devam edileceğinin beyan edilmesi üzerine müvekkil şirket tarafından cebri icra tehdidi altında İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına konu borca karşılık 18/07/2023 tarihinde 125.000,00-TL, 24/07/2023 tarihinde 25.000,00-TL, 31/07/2023 tarihinde 50.000,00-TL olmak üzere toplamda 200.000,00-TL; ve İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına konu borca karşılık 18/07/2023 tarihinde 125.000,00-TL, 24/07/2023 tarihinde 25.000,00-TL, 31/07/2023 tarihinde 50.000,00-TL olmak üzere toplamda 200.000,00-TL; her iki icra dosyası için ise toplamda 400.000,00-TL davalı şirketin vekili Av. ... 'a ait ...bank A.Ş. nezdindeki ... IBAN numaralı banka hesabına ödendiğini, müvekkili şirketin her iki dosya açısından da gerek borçlarla gerekse borçlularla ilgisi bulunmadığını, Müvekkili şirket ile takip borçlusu ... Ticaret Limited Şirketi arasında hiçbir bağ ve alaka olmayıp söz konusu şirketin müvekkilinin yalnızca müşterisi olduğunu, icra dosyalarının borçlusu olan ... Ticaret Limited Şirketi daha önce ... Mahallesi, .. Caddesi, No:... Nilüfer/BURSA adresinde kain taşınmazın yalnızca bir odasını alt kiracı olarak kiraladığını, bilahare adresten ayrıldığını, 17 Ocak 2023 tarihli 10749 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi'nde şirketin şubesinin terkin edilmiş olduğunun da usulüne uygun olarak ilan edildiğini belirterek, davanın kabulü ile müvekkili şirketin davalı ... Anonim Şirketi'ne borçlu olmadığı halde cebri haciz baskısı altında ödemiş olduğunu, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası borcuna karşılık ödenmiş olan toplam 200.000-TL'nin fiili ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle istirdatına, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası borcuna karşılık ödenmiş olan toplam 200.000,00-TL'nin fiili ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle istirdatına, karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile dava ettikleri anlaşıldı. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın 18.07.2023,24.07.2023 ve 31.07.2023 tarihinde yapmış olduğu ödemelerin istirdatı talebiyle huzurdaki davayı ikame etmiş ise de bilindiği üzere istirdat davası, borçlu olmadığı halde icra tehdidi altında borcu ödeyen borçlunun ödediği parayı geri alabilmek için alacaklıya karşı açtığı bir dava türü olduğunu, borçlu sıfatı olmayan davacının iş bu davada taraf sıfatı da bulunmadığını, davacı tarafın, davaya konu ödemeleri 18.07.2023 tarihinde dava dışı ... ve ... ile yapılan protokole istinaden ödemiş olduğunu ve ödemeleri müvekkilinden talep etmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle davanın husumet yokluğu nedeniyle de reddi gerektiğini, dava konusu itibari ile istihkak davası olduğunu, istihkak davalarına bakmakla görevli mahkemelerin icra mahkemeleri olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte hak düşürücü süre itirazları olduğunu, davacının cebri haciz baskısı altında ödeme yapıldığı yönündeki iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının her iki dosya yönünden borçlarla ve borçlularala ilgisinin bulunmadığı yönündeki iddiaları da gerçeği yansıtmadığını, haciz mahali her iki dosya borçlusu olan ...Ticaret Limited Şirketinin şube adresi olduğunu, haciz mahalinde borçluya ait bir çok evrak bulunduğunu iik 97/a maddesindeki mülkiyet karinesi borçlu dolayısıyla alacaklı yararına olacağını, her ne kadar davacı dava dışı borçlunun alt kiracısı olduğunu iddia ederek dilekçesi ekinde de kira sözleşmesi sunduğunu, Yargıtay içtihatlarında da kabul gördüğü üzere kira sözleşmesi, vergi levhası gibi evraklar mülkiyet karinesinin aksini ispata yarar güçlü ve kesin deliller olmadığını, ayrıca davacı taraf haczedilen malların kendisine ait olduğunu ispatlar hiçbir güçlü ve kesin delil, fatura dahi sunmadığını, borçluların hali hazırda faaliyette bulunan ticari işletmeler ardına gizlenerek faaliyette bulunduğunu, borçlu ile davacı şirket arasında çok açık bir şekilde organik bağ bulunduğunu, davacı tarafın tacir olduğunu ödemenin yapıldığı tarihte hukuki destek almakta olduğunu, ödemenin, davacı tarafından, hiç bir ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin dava dışı 3. şahıslar ile yapılan protokldeki tutarlarda ve tarihlerde yapıldığını, davacı taraf tbk 195 ve devamı maddeleri anlamında borcu üstlenen 3. kişilerin borcunu ödemiş olduğunu müvekkili davalı taraftan iadesini talep ettiklerini belirterek, davanın taraf sıfatı yokluğu ve husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, Esasa girilmesi halinde davanın esastan reddine, karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile davanın reddini talep ettikleri anlaşıldı. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;" ...Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı taraf her ne kadar, icra takibindeki haciz baskısıyla üçüncü kişi olarak ödediği toplam 400.000-TL’nin geri verilmesi/istirdatı için iş bu davayı açmış ise de, davacının, takip borçlusu olmadığı icra takip dosyasında, üçüncü kişi olarak ödediği parayı geri istediği, İİK 72/7 maddeye göre, icra dosyasında takibe itiraz etmeyen veya itirazı kaldırılan ve bu yüzden borçlu olmadığı bir parayı ödeyen borçlunun, paranın geri alınması için istirdat davası açabileceği, davacı tarafından, icra takiplerine konu olan 400.000-TL borcun, üçüncü kişi sıfatı ile davalı alacaklıya ödenmiş olması sebebiyle, davalı alacaklıya geri alma/istirdat davası açamayacağı anlaşıldığından, davacının davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine," karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İcra İflas Kanunu'nun 72/7. maddesine göre; "Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını isteyebilir." hükmüne göre, lafzından açıkça anlaşıldığı üzere istirdat davasının münhasıran takip borçlusuna tanınmış bir hak olmayıp borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahsın da istirdat davası açabileceğini, davaya konu olan icra dosyalarının İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ve İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyaları olduğunu, anılan icra takip dosyalarında takip borçlusunun ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve sair kişiler olduğunu, Müvekkili şirketin icra dosyaları kapsamında takip borçlusu olmadığı gibi müvekkili şirketin her iki dosya açısından da gerek borçlarla gerekse borçlularla ilgisi bulunmadığını, icra dosyalarında müvekkiline ait işyerine haciz işlemi için gelinmesinden ve istihkak iddiasında bulunulmasından sonra İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2023/283 Esas 2023/304 Karar sayılı kararı ile istihkak davası açmakta muhtar olmak üzere takibin devamına karar verilmesi üzerine davalı takip alacaklısı vekilinin talebi üzerine 18.07.2023 tarihinde Bursa ... İcra Dairesi'nin ... Talimat sayılı dosyası kapsamında müvekkili şirkete ait adrese yeniden haciz ve muhafaza işlemi yapılmak üzere gelindiğini, Mahalde müvekkili şirkete ait eşyalar hakkında muhafaza işlemi yapılması ve davalı şirketin muhafaza işleminden ancak İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ve İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası borcuna karşılık 400.000-TL'nin ödenmesi halinde vazgeçileceği aksi halde satış işlemlerine devam edileceğinin beyan edilmesi üzerine müvekkili şirket tarafından cebri icra tehdidi altında İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası borçlarına karşılık her iki icra dosyası için toplamda 400.000,00-TL davalı şirketin vekili Av. ...'a ait ...bank A.Ş. nezdindeki ... IBAN numaralı banka hesabına ödendiğini, müvekkili şirketin, davalının muhafaza ve satış işleminden ancak iki dosya borcunun ödenmesi ile vazgeçileceğini beyan etmesi üzerine borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalmış olduğunu, İİK m. 72/7 hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere müvekkili davacının istirdat davası açmaya ehliyeti bulunduğunu, istirdat davasının yalnızca takip borçlusuna tanınmış bir hak olduğuna yahut üçüncü kişinin istirdat davası açamayacağına yönelik bir düzenleme olmayıp borçlu olmadığı parayı icra baskısı altında ödemiş olan şahsın dava açabileceği düzenlenmiş olup müvekkili şirketin aktif husumet ehliyetinin bulunduğunu, davanın esasına girilerek kabulü yerine aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi nedeniyle kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; İcra İflas Kanunu 72 maddesinin borçlu olmadığı bir paranın iadesini hükme bağladığını, Borçlu olunmayan bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, bu madde kapsamında istirdat davası ikame edebildiğini, ancak, dosya kapsamında sunulan delillerle de tespit edildiği üzere davacının protokol kapsamında borçlunun borcuna karşılık olarak ödeme yaptığını, hal böyle olunca, davacı olsa olsa ödediği parayı borcundan kurtulmak sureti ile zenginleşen borçludan ya da protokol kapsamında borçlanan ... ve ...'dan talep edebileceğini, Davacının cebri icra baskısı altında ödeme yaptığı iddiasının da gerçeği yansıtmadığını, sunulan protokolün 18.7.2023 tarihli olup, haciz baskısından söz edilemeyeceğini, borçlu adresinde tatbik edilen haczin tarihinin 18.05.2023 olup, ödemelerin bu tarihten yaklaşık 2 ay sonra yapıldığını, Davacı tarafından açılmış bir istihkak davası da bulunmadığını, Davacı tarafından yapılan ödemelere ilişkin olarak hiç bir ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması nedeniyle de ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın onanması gerektiğini, verilen karar usul ve yasaya uygun olup, dayanağı bulunmayan istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, takip borçlusu olmayan davacının haciz baskısı altında takip borcuna istinaden ödeme yapmış olması sebebiyle sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı istirdat istemine ilişkindir. İİK 72. Maddesine dayalı açılacak istirdat davalarında davacı sıfatı takip borçlusuna aittir. Takip borcunun 3. Kişi tarafından ödenmesi halinde de, borçlu sıfatı bulunmayan 3. Kişiye takip hukukuna özgü düzenleme getiren İİK 72.maddeye dayalı istirdat davası açma hak ve yetkisi vermez. Eldeki davada davacı takip borçlusu olmadığı halde haciz baskısı altında itirazi kayıtla takip borcuna karşılık yapmış olduğu ödemenin tahsilini talep etmiş olmakla, davanın hukuki dayanağı TBK 77. ve devamı maddelerde düzenlenen sebepsiz zenginleşme müessesesidir ve davacının aktif husumet ehliyetine sahip olduğu açıktır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10/02/2022 tarihli 2022/3-80 E. 2022/107 K sayılı ilamı bu konuda emsal nitelikte olup, "...asıl borçluyla ilgisi bulunmayan davacının adresine gelinerek malları haczedilmeye çalışılmış, bunun üzerine davacı vekili haczi engellemek adına dosya borcunu ihtirazî kayıtla ödemek durumunda kalmıştır. O hâlde, eldeki davanın sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı olduğu kabul edilmelidir... yapılan ödemeyle ilk bakışta icra dosyasının borçlusunun borcunun söndüğü, bu nedenle menfaat temin edenin dava dışı asıl borçlu şirket olduğu, sebepsiz zenginleşme davasının muhatabının da anılan şirket olması gerektiği düşünülebilirse de, davacı ihtirazî kayıtla yatırdığı parayı asıl borçlunun borcundan kurtulması amacıyla kendiliğinden değil, haciz tehdidinden korunmak amacıyla ve bu hususu da haciz tutanağında açıkça belirterek yatırmıştır. Yatırılan para davalı alacaklının mal varlığına dâhil olmuştur. Davacının istemi, kendisinden haksız şekilde tahsil edilerek davalının mal varlığına giren paranın iadesi olduğuna göre muhatap da davalı olmalıdır. Aksinin kabulü, davacıyı muhatabı olmayan, borcu ödeme kabiliyetinin olup olmadığı belirsiz dava dışı borçluya yönelmeye zorlayacaktır ki, bu tür bir riskin davacıya yüklenmesi adil olmaz. Öyle ise, dava konusu olayda sebepsiz zenginleşenin davalı olduğunun kabulü gerekir..." gerekçesine yer verilmiştir. O halde mahkemece, davanın husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olmadığından (bkz. Yargıtay HGK 2022/3-80 E., 2022/107 K.) ve yukarıda açıklanan resen gözetilen sebeplerle de, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, esas yönünden inceleme yapılmak, istihkak iddiasına ilişkin dava açılıp açılmadığı araştırılmak üzere, istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-a-4-6 maddesi gereğince istinaf nedenleri ve işin esası incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2- İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/01/2024 tarih, 2023/771 E. 2024/47 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-4-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine, 5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-4-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 06/06/2024