T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/1341 Esas
KARAR NO: 2024/1016
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/04/2021
NUMARASI: 2017/1043 E. - 2021/514 K.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/05/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, keşidecisi ... olan ... Bankası Kelkit Gümüşhane Şubesi'ne ait 30/05/2017 tarih ve ... nolu çeki İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından takibe koyarak son ciranta olan ... İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti'den tahsil ettiğini, dava konusu çekin aralarındaki ticari ilişki nedeniyle ... şirketi tarafından ciro ile müvekkili şirkete geçtiğini ve şirket ortağı ...'nun evinde yaşanan kasa hırsızlığı olayı neticesinde 03/412/216 tarihinde rıza hilafına elden çıktığını, İstanbul Anadolu 3.ATM'nin 2017/1352 Esas sayılı dosyasından çek iptali davası açıldığını ve ödeme yasağı kararı verildiğini, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2016/169741 Hz. Sayılı dosyasından açılan soruşturmanın devam ettiği sırada 14/12/2016 tarihinde çalıntı çeklerden 7 adedi ile ... Faktoring Gebze Şubesi'nde kredi kullanmak üzere başvuru yapan ... isimli şahsın tutuklandığını, çekte son cirantanın ... olduğunu , son yetkili hamilin müvekkili şirket olduğunu, dolayısıyla davalı şirketin haksız ve yetkisiz olarak icraya koymuş olduğu çek bedelinin müvekkiline ödenmesini talep ettiklerini , davalı faktoring şirketinin elindeki çek hakkında ödeme yasağı olmasına rağmen basiretli davranmadığını, finans kuruluşu sorumluluğunu yerine getirmeden, çekin çalıntı olduğunu ve ödeme yasağını bilerek icra yoluyla söz konusu çek bedelini tahsil ettiğini, Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilanlar yapılmış olması nedeniyle, Finans Kuruluşu olarak davalının çeklerin çalıntı olduğu ve tedbir kararlarını bilmediğini iddia edemeyeceğini , tüm bu nedenlerle davalı tarafından yetkili hamil sıfatı olmaksızın İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından icra takibine konu edilerek tahsil edilen ... Bankası Kelkit Şubesi'ne ait 30/05/2017 keşide tarihli ve ... nolu çek bedeli olan 7.850,00 TL'nin fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla davalıya ödendiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; çek bedelinin keşideci ... tarafından ödendiğini, icra takibinin dahi tarafı olmayan davacının hukuken çek bedelinin kendisine iadesini talep etme hak ve yetkisi bulunmadığını, müşteri (... Yapı İnş. San Tic.) İsmail Kanıpek ile müvekkili şirket arasında 23/08/2016 tarihli Faktoring Sözleşmesi imzalandığını, 12/12/2016 düzenleme tarihli müşteri İsmail Kanıpek ve kendisinden önceki ciranta ... San. Tic. Ltd. Şti arasında düzenlenmiş fatura ile de çekin tevsik edildiğini, çekin 13/12/2016 tarihinde temlik alındığı, müvekkili şirketin davaya konu çek bedelini geri verebilmesi için davacı tarafça müvekkili şirketin kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunun kesin ve yazılı deliller ile kanıtlanması gerektiğini, müvekkili şirketin TTK 790.Maddesinde sayılı ciro silsilesinin düzgün olup olmadığını kontrol etmek dışında kontrol yükümlülüğü bulunmadığını, müvekkilinin çekin çalıntı olduğunu ve ödeme yasağını bilerek çek bedelini tahsil ettiğine ilişkin iddiaların gerçek dışı olduğunu, müvekkili tarafından çek ödemeden men kararı alınmadan önce temlik edildiğini, davacı tarafından dava konu çeke ilişkin çek iptal davası açıldığını ve bahse konu davada huzurdaki davanın istirdat davası olarak ikame edildiğine ilişkin gerçeğe aykırı beyanlarda bulunularak, lehe delil yaratılmaya çalışıldığını, davacı tarafından İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/1352 Esas sayılı dosyası üzerinden dava konusu çeke ilişkin çek iptali davası açıldığını, bahse konu davanın 05/07/2017 tarihli celsesinde davacıya istirdat davası açması için 1 aylık süre verildiğini, ancak davacı tarafından süresi içerisinde herhangi bir istirdat davası açılmadığını, akabinde ise 26/09/2017 tarihinde huzurdaki alacak davasının ikame edildiğini, tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; "Davanın REDDİNE, " karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; davalı Faktoring Şirketi'nin kanun ve yönetmeliklerin kendisine yüklediği yükümlülüklere uymadığını, dava konusu çeki alelacele tahsil ettiğini, İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/1352 Esas sayılı dosyasından 'çek iptali' davası açıldığını 'ödeme yasağı' kararı verildiğini, bu kararın İstanbul Ticaret Sicil Gazetesi'nin 23/12/2016 tarihli, 30/12/2016 tarihli ve 06/01/2016 tarihli sayılarında yayınlandığını, çeki davalı şirkete veren ... isimli şahsın aynı hırsızlık olayıyla çalınan başkaca çekleri ... Faktoring A.Ş.'ye vererek kredi kullanmak istediği esnada ... Faktoring A.Ş.nin çeki sorması üzerine şahsın suçüstü yakalandığını, ... Faktoring A.Ş. Ve diğer şirketler istihbarat yapmışken hiçbir araştırma yapmadan çeki alan davalı ... Faktoring A.Ş.'nin çeki iktisabındaki kötü niyeti ve ağır kusuruna ilişkin ileri sürdükleri iddia ve delille değerlendirilmeden davalının kusuru olmadığına ilişkin oluşturulan gerekçenin yerinde olmadığını, ödeme yasağını öğrenmiş olmasına rağmen basit bir araştırma ile müşterisi İsmail Kanipek'in tutuklanmış olduğunun öğrenilebileceğini, çekin çalıntı olduğu bilinerek kötü niyetle tahsilat yapıldığını ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davalı vekilinin istinafa cevap vermediği anlaşılmıştır.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava, zayi nedeniyle elden çıkan çek nedeniyle icra takibi üzerinden davalının tahsil ettiği çek bedelinin istirdadı istemine ilişkindir. İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında alacaklı ... Faktoring A.Ş. tarafından borçlular aleyhine ... Bankası Kelkit Gümüşhane Şubesi'ne ait 30/05/2017 tarih ve ... nolu , 7.850,00 TL bedelli çeke istinaden kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatıldığı, takip neticesinde keşideci tarafından çek bedelinin 07.06.2017 tarihinde ödendiği görülmüştür. ... Bankası Kelkit Gümüşhane Şubesi'ne ait 30/05/2017 tarih ve ... nolu , 7.850,00 TL bedelli çekin keşidecisinin ... olduğu, lehtar ... adına düzenlendiği, çekin sırasıyla, ..., ... Orman Ürünleri, ..., B..., ... Mobilya, ... ve davalı ... Factoring A.Ş'ye ciro edildiği anlaşılmıştır. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez."Kanunun 9/3 maddesinde ise "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmüne yer verilmiştir.Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5. madesinde de , istihbarat çalışması yapılması yükümlülüğü getirilmiştir. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, raporda; "davacı kayıtlarında çek bedelinin ... Ürün Şti'ne ait borç bakiyesinden mahsup edildiği, ... Ürünleri şirket cirosundan sonraki cirolar sahipleri ile davacı şirket arasında ticari ilişki bulunmadığı, çekin, son ciranta sahibi ... Mobilya ... firması tarafından davalı şirkete teslim edildiği, dayanak belge olarak ... Giyim ... firması tarafından ... firması namına düzenlenmiş 12/12/2016 tarih ve ... numaralı ve 263.140,00 TL bedelli faturanın sunulduğu, ... hesabına 13/12/2016 tarihinde ödeme yapıldığı, ...'in tarh dosyasının ve ... kayıtlarının tetkikinde şahsın 01/06/2015 tarihinde tekstil ürünleri ticareti faaliyetine başladığı, mükellef kaydının 31/07/2016 tarihi itibariyle resen terk edildiği, şube iş yerinin bulunmadığı, adi ortaklık ve şirket ortaklık bilgisine rastlanmadığının bildirilmiştir. Davalıya aynı faktoring ilişkisi çerçevesinde teslim edilen 31/07/2017 tarihli ... numaralı 11.167,00 TL bedelli, farklı bir çek nedeniyle aynı taraflar arasında görülen , İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1044 E. - 2019/1236 K. Sayılı , 19/12/2019 tarihli kararı ile davanın reddine dair verilen kararın istinaf incelemesi sonucunda dairemizin 2020/1927 Esas 2023/1423 Karar sayılı 23/11/2023 tarihi kararı ile , davalı faktoring şirketinin çeki iktisabında yasal araştırma ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle, davacının istinaf talebi haklı bulunarak ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve " davacının istirdat talebinin kabulü ile 11.167,00 TL'nin ödeme tarihi olan 10.02.2017'den itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline," şeklinde kesin olmak üzere karar verilmiş olup, kesin olarak verilen dairemizin anılan kararı eldeki dosya yönünden güçlü delil niteliğindedir. Tüm dosya kapsamına göre, somut olayda davacının takibe konu çekte cirosunun bulunmadığı anlaşılıyorsa da, çekin hamili olduğunu, rızası dışında ciro edemeden elinden çıktığı, davalı Faktoring Şirketinin üzerine düşen araştırma ve istihbarat yükümlülüğünü yerine getirmeyerek, 6361 Sayılı Yasa'nın 9/3 maddesi uyarınca bile bile borçlu zararına hareket ettiğinin ispatlanması halinde çekin/çek bedelinin istirdadını talep edebileceği anlaşılmaktadır. Davacı tarafın ticari defter kayıtlarından, çekte cirosu bulunan ... Ürün Şti'nin cari hesap borcuna mahsuben alınarak, borçtan düşüldüğü, 03/12/2016 tarihinde çekin hırsızlık sonucu çalınarak davacının rızası hilafına elinden çıktığı, davalı Faktöring Şirketinin finans kurumu olması nedeniyle araştırma ve özen yükümlülüğünün bulunduğu, dosya kapsamındaki delillerden, 20/12/2016 tarihinde ödeme yasağı kararı verilerek Ticaret Sicil Gazetesinde çekin keşide tarihi olan 30/05/2017 tarihinden önce 23.12.2016- 06.01.2017 tarihleri arasında üç kez ilan edildiği, faktoring müşterisi olup çeki davalıya veren ... hakkında ceza soruşturması bulunduğu, faturanın (... Giyim ... firması tarafından ... firması namına düzenlenmiş 12/12/2016 tarih ve ... numaralı ve 263.140,00 TL bedelli) , doğrudan faktoring ilişkisinin tarafı olan ... mobilya şahıs firmasına ait olmadığı gibi fatura tutarı ile kambiyo senedi tutarının da uyumlu olmadığı , şahsın fatura tarihinde tekstil firmasınında terkin edilmiş olduğu dikkate alındığında davalının araştırma ve özen konusunda yasal yükümlülüğünü usulünce yerine getirmediği, ağır kusurlu olduğu, bu nedenle tahsil ettiği çek bedelini hamil olduğunu ispatlayan davacı tarafa iade ile yükümlü olduğu kabul edilmiştir. Tüm bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince kabulüne mahkeme kararının kaldırılmasına, İstirdat talebinin kabulü ile 7.850,00 TL çek bedelinin ödeme tarihi olan 07.06.2017'den itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, 2- İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/04/2021 tarih, 2017/1043 E., 2021/514 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, 3- Davacının istirdat talebinin kabulü ile 7.850,00 TL çek bedelinin ödeme tarihi olan 07.06.2017'den itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL karar harcından peşin alınan 134,06 TL'nin mahsubu ile 292,54 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 31,40 TL başvurma harcı, 134,06 TL peşin harç, 4,60 TL vekalet harcı, 1.200,00 TL bilirkişi ücreti, 217,25 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.587,31 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine 13/(1). maddesine göre 7.850,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 162,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 72,60 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 234,70 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 30/05/2024