T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/1240 Esas
KARAR NO: 2024/990
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 27/05/2021
NUMARASI: 2019/5 E. - 2021/90 K.
DAVANIN KONUSU: Fikir ve Sanat Eseri (Tecavazün Meni İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 23/05/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin motorlu kara taşıtları için parça ve aksesuarların imalatı konusunda faaliyet gösteren, bu kapsamda kendi ürünlerini tasarlayıp piyasaya sunan, alanında öncü, Türkiye' nin önemli firmaları arasında olduğunu, müvekkili şirketin tasarlamış olduğu parça ve aksesuarların tamamen müşterilerinin talepleri doğrultusunda oluşturulan şirkete özgü tasarımlar olduğunu piyasada tek olduğunu, davalı şirketin ise müvekkili şirket ile husumeti olan davalı ...' in müvekkilinin eski çalışanları diğer davalılar ..., ... ve ...' i ayartmak suretiyle müvekkili firmayı iktisaden mahvedip zarar vermek maksadıyla kurulmuş ortaklık olduğunu, davalı şirketin resmi gazetede tescil tarihi 07/05/2017 olup, davalı şirket iş bu tarihte davalı ... tarafından kurulduğunu, diğer davalıların müvekkili şirketten ayrıldıktan hemen sonra davalı şirkete dahil olduklarını, davalı ...' in müvekkilinin işyerinden ayrılış tarihi olan 25/07/2017 davalılar ... ve ...' nin ise 30/09/2017 olduğunu ... ve ... müvekkilinin iş yerinden ayrıldıktan hemen sonra ... isimli şirkete %33' er hisse ile ortak olduklarını, davalıların müvekkiline ait iş yerine izinsiz girdikleri, verileri, müşteri bilgilerini çaldıkları, sır saklama ve sadakat yükümlülüğünü ihlal ederek müvekkili ürünlerin aynısını üretip aynı müşterilere sunmak suretiyle iltibas yarattıkları kanıtları ile birlikte müvekkili tarafından tespit edildiğini, davalıların tasarım hakkı müvekkiline ait olan ürünlerin bilgilerini, tüm kalıp datalarını ve ürün fiyatlarını müvekkilinin izni olmaksızın kendi üretim ve ticari faaliyetlerinde haksız ve izinsiz olarak kullanmasının haksız rekabet teşkil ettiğini, 19/12/2018 tarih ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile keşide edilmiş ise de işbu ihtarname gereği davalılarca yerine getirilmediğini, hal böyle olmakla, davalıların haksız rekabet teşkil eden eylemlerine son vermeleri adına iş bu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, iş bu haksız rekabet nedeni ile uğramış olduğu maddi ve manevi zararların tazminine, tecavüz nedeniyle, davalı şirket unvanının 556 Sayılı KHK uyarınca kullanılmasının men' i ile scil kayıtlarının buna göre terkinine, davalı şirketin haksız rekabetinin tespitiyle men' ine taklit ürünlere el konulmasına, müvekkili şirket binasının camına asılan "Satılık Fabrika" yazısını ivedi olarak kaldırılmasına, masrafı davalıdan alınarak hükmün en yüksek gazeteden biri ile ilanına, karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından açılan davada ürettikleri ürünlerin sadece kendilerine mühhasır başkaları tarafından üretilmeyen, üretim hakkı sadece kendilerine aitmiş gibi bir izlenim doğurulmaya çalışıldığını, ancak bu durumun gerçekleri yansıtmadığını, üretilen ürünlerin şirkete özgü olduğunu beyan ettiklerini, ancak bu durumda doğruyu yansıtmadığını, müvekkili ...' in hayattaki tek gayesinin ... zarar vermek olduğu yönünde beyanların mevcut olduğunu, müvekkilleri ..., ..., ... ... 15 yıl çalışmadıklarını, müvekkillerinin davacıya ait iş yerine girdikleri yönündeki beyanlarının kesinlikle doğruyu yansıtmadığını, müvekkiller tarafından kesinlikle iltibas yaratılmadığını, satılık fabrika binası yazısı ile müvekkiline ait odaya asılmış bir ilan olduğunu, dataların çalındığı yönündeki iddiaların doğruyu yansıtmadığını, davacı taraf koruma altındaki mamüllerden bahsettiğini, ancak ortada koruma altında bir mamül bulunmadığını, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince;TTK'nun 54/2. Maddesi uyarınca haksız rekabetin "rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ve dürüstlük kuralına diğer şekildeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar" şeklinde tanımlandığı, yine TTK' nun 54/1 maddesi uyarınca haksız rekabete ilişkin hükümlerin amacının bütün katılanların menfaatine dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması amacı güttüğü ve TTK nun 55. Maddesi kapsamında başlıca haksız rekabet hallerinin sayıldığı, buna göre davalının davacı ürünlerinin benzerini üretmek şeklindeki eyleminin bu hallerden 4. Maddede sayılan başkasının malları iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler alma ayrıca başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma, dürüstlük kuralına aykırı işlem ve faaliyetlerde bulunmak şeklinde nitelendirilebileceği yine davalı ... tarafından davacı şirketin bulunduğu binaya satılık fabrika şeklinde ilan asılarak davacı şirketin satılıkmış şeklinde izlenim yaratmak suretiyle ticari itibarına zarar verildiği, bu eylemin de haksız ve dürüstlük kuralına aykırı olmadığı bu şekilde davalı ... ve davalı şirket ortakları ..., ... ve ...' in şirket ortağı olmaları sebebi ile davalı ...' in ise her ne kadar şirkette ortaklığı yok ise de dosya içerisindeki belgelerden ve tanık beyanlarından davalı şirket faaliyeti içerisinde davalılar ile birlikte yer aldığı, bu nedenle mahkememizce sübut bulan haksız rekabet yönünden müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, davalı şirket ...' in ticaret unvanının terki talebi yönünden ise davacı şirketin ticaret unvanın... olduğu, davalı şirketin unvanının ise ... olduğu ticaret unvanları incelendiğinde davacı ticaret unvanının esas unsurunun ... davalı şirketin ticaret unvanının ... olduğu, bu esas unsurlar yanında yer alan ibarelerin ise şirketin faaliyet alanını göstermeye yönelik tanımlayıcı ibareler olduğu ve herkes tarafından kullanılabileceği, tarafların ... ve ... esas unsurları yönünden yapılan incelemede herhangi bir benzerlik olmadığı karışıklığa sebebiyet vermeyeceği, haksız rekabete de yol açmadığı anlaşıldığından bu yöndeki talebin reddine karar verilerek haksız rekabet yönünden davanın kabulüne, ticari unvan talebinin terki yönünden ise davanın reddi," şeklinde gerekçeleri ile; "1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE, davalıların davacı şirkete yönelik haksız rekabette bulunduğunun tespiti ve önlenmesine, bu kapsamda 19/06/2020 tarihli bilirkişi raporu ile benzer olarak algılanan davalı internet sitesinde ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... no.lu kodlu ürünlere el konulmasına, bu ürünlerin davalı internet sitesinden kaldırılmasına, bilirkişi raporunun iş bu kararın eki sayılmasına, davaya konu iş yerinde asılı Satılık Fabrika yazısının kaldırılmasına, 2-Ticaret unvanının terki yönündeki talebin REDDİNE" şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF: Davalılar vekilinin istinaf dilekçesinden özetle; Bahse konu ürünlerle ilgili tasarım ve tescil belgesi incelemesi yapılması gerekirken buna ilişkin bir inceleme yapılmadığını, bu yönüyle bilirkişi raporunun eksik kaldığını, benzer olduğu söylenen ürünleri farklı tasarımlarla üretilip üretilemeyeceğine ilişkin bir inceleme de yapılmadığını, ilgili ürünlerin tasarımlarının hangi firmaya ait olduğununda incelenmediğini, benzer olduğu iddia olunan ürünlerin kullanıldığı otomobil firmalarından buna ilişkin araştırma yapılmasının gerekli olduğunu, ürünlerin benzer olmasının bir haksız rekabet değil zorunluluğunun bulunduğunu, tüm diğer firmaların üretiminin şekil ve tasarımı müvekkili ve davacının üretimiyle aynı olduğunu, nasıl ki piller tüm dünya da aynı ebatta ve şekilde binlerce ayrı firma tarafından üretiliyorsa, bu plastik parçalarında yuvalarına monte edilebilmeleri için aynı şekilde üretilmesinin gereklilik arz ettiğini, 1 cm lik bir farklılığın bile parçanın yuvasına girmemesine yol açacağını, fabrika binasına yazılmış bulunan yazıya ilişkin kararda kendilerince haksız rekabet oluşturmadığını, öncelik olarak satılık fabrika şeklindeki ilanın fabrika binasını kastettiği ortalama bir insanın bile anlayabileceği bir şey olduğunu, ilanın müvekkilleri tarafından kullanılmakta olan binanın 2. Katına asıldığını, bu katta müvekkiline ait firmanın da kendi tabelasının bulunduğunu, tüm bu izahlar karşısında ilk derece mahkemesince kurulan hükmün istinafen incelenerek kaldırılmasını talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP: Davacı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi sunulmamıştır.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu davacıya ait tasarım görsellerinin kopyalanmak veya benzer şekilde taklit edilmek suretiyle haksız rekabetin tespiti, meni, önlenmesi davacı şirket binasının camına asılan "Satılık Fabrika" yazısının kaldırılması, davalı şirket unvanın kullanılmasının meni ile ticari sicilinden terkini davasıdır.6102 sayılı TTK' nun 54/2. Maddesi uyarınca haksız rekabet "rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ve dürüstlük kuralına diğer şekildeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar" şeklinde tanımlanmıştır. TTK' nun 54/1 maddesi uyarınca haksız rekabete ilişkin hükümlerin amacının bütün katılanların menfaatine dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması amacı güttüğü ve TTK nun 55. Maddesi kapsamında başlıca haksız rekabet hallerinin sayıldığı, buna göre davalının davacı ürünlerinin benzerini üretmek şeklindeki eyleminin bu hallerden 4. Maddede sayılan başkasının malları iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler alma ayrıca başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma, dürüstlük kuralına aykırı işlem ve faaliyetlerde bulunmak şeklinde belirtilmiştir.Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, endüstri ürünleri tasarım bilirkişileri ve bilişim uzmanı tarafından düzenlenen 19/06/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı tarafa ait internet sitesinde yer alan ürünler ile davalı tarafa ait internet sitesinde yer alan ürünlerin incelenmesinde; ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... no.lu kodlu ürünlerin benzer olarak algılandıkları belirtilmiştir. Davalı tanığı ...'in 03/10/2019 tarihli beyanında; "Benim uzmanlık alanım kalıp tasarımı ve imalatıdır. Davacı firma ile 6 yıldır çalışıyorum. 2 yıl öncesine kadar çalışmayı bıraktım. Yaklaşık 2 yıldan beri dir davalılarla çalışıyorum. Ben taraflarla sigortalı olarak çalışmadım, fason olarak iki firmanın kalıplarını da yaptım. Firmadan ürün gelir ya da ürünün üç boyutlu datası gelir. Ve benden bu ürünün kalıbının üretilmesi istenir. Tarafların müşterileri olan firmalar talep ettiği ürünlere ilişkin Dataları davacı ve davalı firmalara verir onlarda benden bu ürünlerin kalıplarını ister. Burada esas tasarım ların sahibi 3. Şahıs şirketlerdir. Mesela ..., ... araçlarında kullanacakları havalandırma söstemleri, cam su depoları gibi ürünlerin Datalarını mail yolu ile yada başka yollarla davacı ve davalı şirket gibi taşaron firmalara gönderirler onlarda talep eden ... ve ... gibi firmalara mal üretirler. Üretilen bu mallar plastikten mamüldür. Ben de davacı ve davalı şirkete 3. Şahıs firmalar tarafından Dataların gönderilmesinden sonra talep üzerine bu ürünlerin üretilmesi için kalıp yaparım. Davacı da davalı da üretilen ürünlerin hak sahibi değillerdir. Talep üzerine üretim yaparlar. Otomotiv yan sanayinde tarafların ürettikleri ürünleri üreten başka firmalarda vardır benim bildiğim iki firma vardır dedi.Davacı vekili talebi üzerine tanıktan, ... otomotivin bizzat kendisinin tasarladığı bir ürün olup olmadığı ayrıca bu ürünü tanığın davalı şirketet gönderip göndermediği, yine ... şirketi tarafından müvekkilimizden talep edilen ürün bilgilerinin davalı tanığı gönderdikten sonra tanığın bu bilgileri davalı şirketle paylaşıp paylaşmadığı soruldu. Tanık beyanında : ... ile çalıştığım dönemde kendilerine ait özel bir tasarımı gelmedibana gelen tasarımlar ... 'ındı davacılar bana ..., ...' dan Data gelicek onlarla ilgili kalıp yapacaksın derlerdi. Ben ... firmasını hiç duymadım. Bana ... firması ile ilgili herhangi bir talepte bulunulmadı, bana gönderilen maillerde hangi firmaya ürün yapılacaksa onun ismi yazar dedi" şeklinde ifade etmiştir.Mahkemece haksız rekabetin kısmen kabulüne, davaya konu işyerinde asılı "Satılık Fabrika" yazısının kaldırılmasına ve ticaret unvanının terkini yönünden davanın reddine karar verilmiş olup işbu karara karşı davalılar tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.Davalılar istinaf dilekçesinde; ürün tasarımlarının plastik üreticileri tarafından yapılmayıp bizzat otomobil üreticisi tarafından yapıldığını, otomobil firmasının tasarımı dışında üretilecek ürünlerin o araca takılamayacağını, bahse konu ürünlerin tarafların dışında birçok başka firma tarafından da üretildiğini, ürünlerin benzer olmasının haksız rekabet değil olmadığını ileri sürmüştür.Davacı ürün görsellerinin davacının arşiv kayıtlarında 2014-2017 yıllarında yer aldığı, tescilsiz tasarım korumasından faydalanamayacağı gibi, ürünün görsellerinin farklı marka altında farklı stok kodu ile satışa sunulmasının da davacı ürünleri ile karıştırılma ihtimali yaratmadığı, ürünlerin araba yedek parçası olması nedeniyle davalı tanığın beyanından anlaşıldığı üzere zorunlu olarak belli biçim ve formda üretildiği, farklı marka altında, farklı stok kodları ile satıldığı, davacı tarafça ürün fotoğraflarının kendisi tarafından çekildiği ve internet sitesine konulduğunun ileri sürülmediği, davalı tarafın ürünlerin üretim ve satışına ilişkin görsellerinin dava konusu edildiği, daha önce kamuya sunulan ürünlerin üretim ve satışının haksız rekabet teşkil etmediği anlaşılmakla, haksız rekabete yönelik davanın reddi gerekir iken, kabulüne karar verilmesi hukuken hatalıdır.Davalı tarafından fabrika binasının asılan "Satılık Fabrika" şeklindeki ilanın davacı şirketin satılıkmış şeklinde izlenim yarattığı, davacı şirketin ticari itibarına zarar verdiği, yapılan bu eylemin haksız ve dürüstlük kurallarına aykırı olduğu anlaşıldığından, bu eylem yönünden, "Satılık Fabrika" yazısının kaldırılmasına karar verilmesi dosya kapsamına uygundur.Tüm bu nedenlerle, Davalılar vekilinin istinaf başvurusunun Kısmen 6100 sayılı HMK 353/1-b-2. Maddesince kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalılar vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,2-İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 27/05/2021 tarih, 2019/5 E., 2021/90 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,3-Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,-Davacı tarafın tescilsiz tasarımdan kaynaklanan talebinin REDDİNE, -Ticaret unvanının terkini davasının REDDİNE,-İşyerinde asılı Satılık Fabrika yazısının KALDIRILMASINA,4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince haksız rekabet davası yönünden alınması gereken 427,60 TL ile ticaret unvanının terkini davası yönünden alınması gereken 427,60 TL olmak üzere toplam 855,20 TL karar harcından peşin alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile 810,80 TL eksik alınan harcın, 427,60 TL'lık kısmının davalıdan, 383,20 TL'lık kısmının davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 44,40 TL başvurma harcı, 44,40 peşin harç, 6,40 TL vekalet harcının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,-Davacı tarafça yapılan, 3.600,00 TL bilirkişi ücreti, 410,20 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 4.010,20 TL'nin, davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 1.002,55 TL'nin davalılardan tahsiliyle davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,4/c-Davalılar tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 4/ç-Reddine karar verilen Haksız rekabet davası yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalı tarafa verilmesine, 4/d-Ticaret Ünvanının terkini davası yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalı şirkete verilmesine, 4/e-İşyerinde asılı Satılık Fabrika yazısının kaldırılması davası yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 162,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 112,50 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 274,60 TL'nin davacıdan tahsiliyle davalılara verilmesine,5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 23/05/2024