T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2024/1142
KARAR NO: 2024/1547
İNCELENEN ARA KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi
Tarihi: 26/04/2024 (Tarihli Ara Karar)
NUMARASI: 2024/114 E. -
DAVANIN KONUSU: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 26/09/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;Taraflar arasında 6361 saylı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu çerçevesinde 25.01.2016 tarih, ... sözleşme numaralı, Finansal Kurumlar Birliği'nde 25.01.2016 tarihinde ... tescil numarası ile tescil olunan Finansal Kiralama Sözleşmesi tanzim edildiğini, müvekkil şirketin mali durumu bozulması sebebiyle 10.10.2018 tarihinde Balıkesir 2.Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/357 E. Sayılı dosyasından konkordato sürecine girdiğini taraflar arasında arasında anlaşma sağlanarak akdolunan finansal kiralam sözleşmesinin 37. Maddesi gereğince sözleşme fesholunduğunu, kiralanan makinenin davalı ... A.Ş'ne , 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu m. 33 ve ilgili maddeleri gereği iade ve teslim edildiğini ve bu satış bedelinin finansal kiralamaya esas olan 2. el değerinin müvekkil şirketin borcundan düşürülmesi hususunda anlaştıklarını,davalı tarafından müvekkiller aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığını İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nde 2021/199 E. , 2021/1391 K. Nolu müvekkil şirket lehine takibin durdurulmasına ve hacizlerin fek edilmesine karar verildiğini ancak müvekkil ... yönünden konkordato kararı bulunmaması nedeniyle onun yönünden takibin devamına karar verildiğini, İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasının dayanağı senetler finansal kiralama sözleşmesinin teminatı aylık kira bedellerine teminaten müvekkil şirket ve kefil olarak ... tarafından verildiğini, Taraflar arasındaki sözleşmenin feshi ve malların iadesi sebebiyle borç ilişkisinin sona erdiğini müvekkil ... bakımından, iş bu senet teminat senedi niteliğinde olduğunu, borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini aksi halde dahi borç konusunun afaki olduğu gabin bulunduğu davaya konu takibe esas finansal kiralama sözleşmesinin taraflarca fesholunmasından sonra davalıya iade edilen iş makinalarının davalı tarafça ne kadara satıldığından bilgileri bulunmadığını dava konusu makinelerin davalının bildirdiği satış tarihine göre bedellerinin tespit edilerek;müvekkillerin o tarihte davalıya borcu var ise ne kadar olduğunun da hesaplanması gerektiğini belirterek icra dosyasından borçlu olmadıklarının tespiti ile ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmişlerdir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ihtiyati tedbir kararı verilen İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası muhteviyatı incelenmeden oluşturulan kararın eksik inceleme sonucu verildiğini, davacı borçlu ... tarafından takibe 14.07.2021 tarihinde itiraz edildiğini ancak itirazı kabul görmeyerek İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/1006 Esas 2022/697 Karar sayılı dosyadan 14.04.2022 tarihinde reddedildiğini, diğer davacı borçlu ... Tic. ve San. Ltd. Şti. ise 12.02.2021 tarihinde Memur Muamelesini şikayet yolu ile itiraz ettiğini, şikayeti kabul edilerek İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/199 Esas 2021/1391 Karar 08.11.2021 tarihli kararı ile takibin durdurulduğunu, durdurulan İcra takibi hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesinin hatalı olduğunu, diğer yandan İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/199 Esas 2021/1391 Karar 08.11.2021 tarihli kabul kararında; "bonoların tanzim tarihi itibariyle konkordato kararından önce doğmuş bu alacakların konkordato kararı veren mahkemeye bildirimde bulunularak yazdırıldığı ve borçlu tarafından itiraz edilmediği için alacağın çekişmeli hale gelmediği anlaşılmakla alacağı taksitlendirilen ve konkordato projesine dahil edilen davalı alacaklının alacağı için takipte bulunamayacağı anlaşıldığından şikayetin kabulüne..." hükmü kurulduğunu, karardan da anlaşılacağı üzere konkordato dosyasına bildirdikleri alacağın, borçlu davacı şirket tarafından itiraz edilmemesi nedeniyle çekişmeli hale gelmediğinin açık olduğunu, dolayısıyla, davacıların konkordato projesi kapsamında yer alan ve bilançolarında görünen, ilgili İcra Hukuk Mahkemelerindeki dilekçelerinde de kabul edilen İcra dosyasına konu borca bir itirazları olmamasına rağmen Mahkemece yetersiz inceleme sonucunda verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılması gerektiğini beyan ederek Mahkemenin 23/02/2024 Tarihli ara kararı ile verilen tedbir kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince 23/02/2024 tarihli ara kararı ile; "HMK.nın 390/3 Maddesinde aranan yaklaşık ipatın davacı tarafın icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönündeki tedbir talebi yönünden bulunduğu kanaatine varılmakla İİK 72/3. Maddesi uyarınca dava konusu edilen 555.764,72-TL alacağın takdiren %20 'si oranında nakdi ya da teminat mektubu karşılığında İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasında icra veznesine ödenecek paranın alacaklıya ödenmemesi bakımından ihtiyati tedbir konulmasına dair karar vermek" şeklindeki gerekçeleri ile; "İİK.nın 72/3 maddesi uyarınca dava konusu edilen 555.764,72 TL alacağın takdiren %20'si oranında nakdi yada teminat mektubu karşılığında İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasında icra veznesine ödenecek paranın alacaklıya ödenmemesi bakımından ihtiyati tedbir konulmasına," şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince 26/04/2024 tarihli ara kararı ile; "Mahkememizce verilen İhtiyati tedbir kararının dayandığı gerekçeler ve dosya içeriği delillere göre, talep tarihinde ihtiyati tedbirin ve yaklaşık ispat koşulunun yerine getirildiği, davalı vekilinin itiraz nedenlerinin HMK 394/2 maddesi gereğince yerinde olmadığı anlaşıldığından itiraz edenin itirazları yerinde bulunmadığı" şeklindeki gerekçeleri ile; "Davalı vekilinin ihtiyati tedbir kararına itirazının reddine," şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacılar harca esas değeri 555.764,72 TL olarak gösterdiklerini, Oysa ki icra takip dosyası kapak hesabı yapılması halinde borç miktarı 2.736.574,63 TL olduğunun ortaya çıkacağını ilk takip aşamasındaki borç miktarı üzerinden harç yatırılması ve bu miktarın dikkate alınarak tedbir kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu tedbir kararının kaldırılması gerektiğini , Mahkeme aksi kanaatte ise, harç tamamlattırılarak bu miktar üzerinden belirlenecek teminatın tamamlanması gerektiğini, Davacı ... San. Ltd. Şti. ile müvekkili olan şirket ... A.ş. arasında 6361 sayılı finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketleri kanunu çerçevesinde; Finansal Kurumlar Birliği’nde 25.01.2016 tarihinde ... tescil numarası ile tescil edilen 25.01.2016 sözleşme tarihli ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi, Finansal Kurumlar Birliği’nde 17.01.2018 tarihinde ... tescil numarası ile tescil edilen 17.01.2018 sözleşme tarihli ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi ve Balıkesir ... Noterliği'nde 08.01.2015 tarihinde ... yevmiye numarası ile ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi akdedilmiş olup, diğer davacı ... ise söz konusu sözleşmeleri müteselsil kefil sıfatı ile imzalandığını, davacı şirketin mali durumlarının bozulduğu ve Finansal Kurumlar Birliği’nde 25.01.2016 tarihinde ... tescil numarası ile tescil edilen 25.01.2016 sözleşme tarihli ... sözleşme numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesine konu malları iade etmek istediklerini bildirmeleri üzerine taraflar arasında aktedilen finansal kiralama sözleşmesine konu ekipmanlar dosyaya sunulan 12/03/2024 tarihli itiraz dilekçeleri ekinde yer alan rızaen teslim belgesine istinaden 05.10.2018 tarihinde teslim alındığını, taraflar arasında aktedilen 25.01.2016 tarih ... Sözleşme Numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin, yine sözleşmenin 37. Maddesine istinaden feshedildiğini ve ekipmanların rızaen iade alındığını, sözleşmenin feshi ve ekipmanların iadesi üzerine şirket prosedürlerine uygun olaarak ekipmanların satışa çıkarılarak satıldığını ve satış bedeli davacı kiracı şirketin borcundan 6361 sayılı yasa hükümlerine uygun olarak düşüldüğünü, finansal kiralama konusu ekipmanların satışı sonrası davacıların bakiye borcunun kalmış olduğunu, bu borcun miktarı konkordato dosyasına bildirildiğini ve konkordato kapsamında ödeme yapılmaması üzerine borçlu kiracı ve kefili hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından takibe geçildiğini, davacı borçlulardan ... Tic. ve San. Ltd. Şti. 12.02.2021 tarihinde Memur Muamelesini şikayet yolu ile itiraz ettiğini, şikayeti kabul edilerek İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/199 Esas 2021/1391 Karar 08.11.2021 tarihli kararı ile takibin durdurulduğunu, mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilen İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası muhteviyatı incelenmeden oluşturulan karar eksik inceleme sonucu verildiğini, aynı takibe ilişkin borçlular tarafından iki ayrı dosya ile takibe itiraz edildiğini, hukuktaki "usul ekonomisi" ilkesi uyarınca bu davaların birleştirilerek davaya konu takibin incelenmesi gerekirken duruma ilişkin itirazlarına rağmen mahkemece tek borçlu yönünden karar verdiğini diğer borçlu yönünden bakılan davanın ise sürmekte olduğunu, ekipman satışı sonrasında davacının iddia ettiği üzere borç kapanmadığını, ekipman KDV hariç satış bedeli 6361 sayılı mevzuat hükümlerine göre finansal kira alacaklarından düşüldükten sonra dahi hala alacaklarının devam ettiğini, alacaklı oldukları yapılacak bilirkişi incelemesinde de ortaya çıkacağından, bir diğer deyiş ile alacağın varlığı veya miktarı yargılamayı gerektirdiğinden bu aşamada ihtiyati tedbir kararının verilemeyeceğini, yerel mahkemenin 23/02/2024 tarihli ara kararı ile verilen tedbir kararının kaldırılması gerekirken yerel mahkemece itirazlarının reddine karar verilmesinin hukuka aykırı bir karar olduğunu, ilk Mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını gerektiğini, ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesinin 37. Maddesi uyarınca ilgili finansal kiralama sözleşmesi feshedilerek finansal kiralama konusu ekipmanlar rızaen teslim alınması sonrasında ilgili makineler ile ilgili SPK Lisanslı bir değerleme şirketi olan ... A.Ş.'den 12.10.2018 tarihli ekspertiz raporu aldırıldığını, ekspertiz raporunda değerleme uzmanının tespitine göre; makinelerin KDV dahil piyasa satış değeri 950.000,00 TL, acil satış değeri ise 660.000,00 TL olarak tespit edildiğini, malın satış bedelinin müvekkilinin alacağını karşılamaması halinde kiracının, kiralayan müvekkilinin satış bedelini aşan zararını ödemesi gerektiğini, müvekkiline halen borcu bulunan davacıların ihtiyati tedbir taleplerinin ve yaklaşık ispat koşulunun yerine getirilmediğini İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/114 Esas sayılı dosyadan verilen, ihtiyati tedbir kararına itirazın reddine ilişkin 26/04/2024 tarihli kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasındaki paranın müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP: Davacı vekili istinafa cevap dilekçesi sunmamıştır.
GEREKÇE İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davacılar dava dilekçesi ile dava konusu bono nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti ve bu bonoya ilişkin İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibinin dava sonuçlanıncaya kadar durdurulmasına, müvekkillerinin davalı tarafa borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 2004 Sayılı İİK'nın menfi tespit ve istirdat davaları başlıklı 72.maddesinde; "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." hükmüne yer verilmiştir.2004 Sayılı İİK'nın 72. madde menfi tespit davalarında ihtiyati tedbir ile ilgili özel düzenleme olup davanın takipten önce veya sonra açılması, verilecek tedbirin şekli yönünden değişikliğe yol açmaktadır. 2004 Sayılı İİK'nın 72. maddenin 3. fıkrasında "...İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." düzenlemesi yer almaktadır.İhtiyati tedbirin şartları HMK 389 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Menfi tespit davasının icra takibine etkisi ise İİK 72. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir. Normlar hiyerarşisi kuralına göre özel nitelikli hükmün öncelikle uygulanması gerekir. İhtiyati tedbire ilişkin HMK 389. maddesi ''Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.'' hükmünü haizdir. 6100 Sayılı HMK'nın 389. maddesi şartları varsa uygulanacak geçici bir hukuki koruma niteliğindedir. İhtiyati tedbir kararı verilebilmesi için yaklaşık ispat şartı gerekmektedir. Mahkemece, İİK.nın 72/3 maddesi uyarınca dava konusu edilen 555.764,72 TL alacağın takdiren %20'si oranında nakdi yada teminat mektubu karşılığında İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasında icra veznesine ödenecek paranın alacaklıya ödenmemesi bakımından ihtiyati tedbir konulmasına karar verildiği itiraz üzerine ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verildiği ve davalı tarafından bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır. Davalı istinafında, İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/199 Esas 2021/1391 Karar 08.11.2021 tarihli kabul kararında; "bonoların tanzim tarihi itibariyle konkordato kararından önce doğmuş bu alacakların konkordato kararı veren mahkemeye bildirimde bulunularak yazdırıldığı ve borçlu tarafından itiraz edilmediği için alacağın çekişmeli hale gelmediği anlaşılmakla alacağı taksitlendirilen ve konkordato projesine dahil edilen davalı alacaklının alacağı için takipte bulunamayacağı anlaşıldığından şikayetin kabulüne..." karar verildiğini davacıların borca itiraz etmediklerini ileri sürmüş ise de icra mahkemesi kararı takip hukukuna ilişkin olduğu borca itiraz edilmemesi menfi tespit davası açılmasına engel olmadığı için bu istinaf sebebine itibar edilmemiştir.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve görüşüne varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/04/2024 tarih ve 2024/114 E sayılı ara kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcı davalıdan tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, 6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/(1)-f. ve 394/(5). maddeleri gereğince, kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 26/09/2024