T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/1578 Esas
KARAR NO: 2024/1073
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 14/09/2021
NUMARASI: 2019/274 E. - 2021/150 K.
DAVANIN KONUSU: Fikir ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli.) Fikir ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/06/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafla ... nolu arabuluculuk dosyası kapsamında 18.06.2019 tarihinde yapılan arabuluculuk görüşmesinde anlaşmaya varılamadığını, müvekkilinin kişiye özel özgün fuar stand tasarım, ve uygulaması alanında anahtar teslim mimari projeler üreten bir firma olduğunu, Davalı tarafından 04-07.04.2019 tarihinde gerçekleşecek ... İstanbul Fuarı için proje teklifi talebi üzerine, 10.01.2019 tarihli toplantı ile başlayan projelendirme süreci neticesinde yaklaşık 3 hafta üzerinde çalışılarak,12.02.2019 tarihinde nihai projenin 74.500-TL+KDV fiyat teklifi ile gönderildiğini, fiyatta anlaşılamadığı için projenin yapılmadığını, ancak aynı fuarda davalı tarafından bu tasarımın yaptırılarak kullanıldığını ve bunun fotoğraflarıyla 05.04.2019 tarihinde noter kanalıyla tutanak altına alındığını, projenin birebir aynı denilebilecek şekilde uygulanmış olduğunu, Stand tasarımlarının FSEK kapsamında sanat eseri korumasında olduğunu, FSEK 68.md. belirtilen şekilde hakların devrinin gerçekleşmediğini, müvcekkilinin ticari itibarının zedelendiğini maddi ve manevi tazminatı hükümlerinin tanımlandığını, buna göre talep edilen tutarın üç katı tutarında tazmini ile olayın TTK. ilgili maddelerinde izinsiz kullanma eylemlerinin neden olduğu haksız rekabet koşulları kapsamında değerlendirilmesini, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilmesini, somut olayda anahtar teslimi verilen projede yalnız tasarım bedelinin ne kadar olacağı taraflar arasında kararlaştırılmadığından bu hususun uzman bilirkişi incelemesi ve rayiç değer araştırmasına göre tespit edilebileceğini, ... Ltd. Şti firmasından müzekkere ile Davalı ... markası ile katılımına ilişkin gönderilen tüm stand görüntülerinin ve varsa fotoğraflarının istenmesini, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1000-TL olmak üzere tasarım bedelinin üç katı tutarı, 5000-TL manevi tazminatın ticari temerrüt faiziyle ödenmesini, haksız rekabet hükümleri gereği şimdilik 1.000-TL maddi 5.000-TL manevi tazminatın ödenmesine, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının iddialarının doğru olmadığını, fuarda kullanılan standın davalı tarafından tasarlanan stand ile benzerliği olmadığını, davacı projesinin tarz, kalite ve fiyat bakımından fuar alanındaki standdan farklı olduğunu, davacı çalışma örneğinde kare plakalar üzerine silindir varil tarzında ekler ve en üstte yüzey kısmında modern bir modelde olduğunu, noterlik tarafından tespit edilen kullanılan standın ise dikdörtgen klasik tarzda masa denilebilecek şekilde olduğunu, tek benzerliğin üzerinde yazılı numaraların ise küçük bir detay olduğunu, taraflar arasında bir sözleşme olmadığını, anahtar teslimi projenin tüm unsurları üzerinde çalışılması gibi bir durum olmadığını, proje teklifi istendiğini fiyat bütçe nedeniyle anlaşmaya varılamadığını, stand görsellerinin gönderilmiş olmasının bir ücret karşılığında olamayacağını, fuar standının dava dışı firmaya 54.000+Kdv tutarında olup ödeme koşulları bakımından da davacı teklifinden daha uyguna geldiğini, ekte belgeleri ile gösterilen şekilde olup, davanın reddine karar verilmesini, beyan ve talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince;dava; davacıya ait olduğu iddia edilen Stand tasarımının davalı tarafından izinsiz kullanılması nedeni ile FSEK hükümlerince mali ve manevi hakların ihlal edilmesi nedeni ile tazminat istemine ilişkin olup, davacı şirketin fuar, stand, tasarım ve uygulaması alanında ticari faaliyette bulunduğu, bu kapsamda 04-07 Nisan 2019 tarihinde Tüyap fuar ve kongre merkezinde düzenlenecek olan Automechanica İstanbul Fuarında yer alacak stand, tasarım ve kurulum ve montajına ilişkin olarak davalı tarafından davacıdan proje teklifi istendiği, daha sonra tarafların anlaşamadığı, davacının iddiasına göre davalının davacı tarafından hazırlanan projeyi başka bir firmaya yaptırdığını. Davalı tarafından kullanılan projenin davacı şirket tarafından hazırlanan proje ile aynı olduğunu. İddia ettiği, davalı taraf ise, fuarda davalı tarafından kullanılan stand ile davacı tarafından hazırlanan projedeki standın benzer olmadığı yönünde savunmada bulunulduğu, dava konusunun teknik ve uzmanlık gerektiren hususlardan olması nedeni ile dosyanın konusunda uzman Endüstri Ürünleri Tasarım Bilirkişisine tevdi edildiği, alınan 22/01/2021 tarihli bilirkişi raporunda ise, davacıya ait tasarım ile davalının kullanmış olduğu fuar standı tasarımlarının karşılaştırılması neticesi her ne kadar birebir benzerlik yok ise de raf tasarımının birebir uygulandığı, teras önermesi, duvar, masa ve tabela dekoru gibi uygulamaların ise davacı projesinden esinlendiğinin belirtildiği, buna göre de davacıya ait projeden esinlenmesi ve yararlanılması nedeni ile davacının FSEK hükümlerine göre mali ve manevi haklarının ihlal edildiği yönünde görüş bildirildiği. Emsal bedel olarak ise 5.000+KDV tutarında bedel belirlendiği, bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun dosya kapsamındaki tüm deliller değerlendirilerek hazırlanması nedeni ile hükme esas alındığı buna göre de davalı şirket tarafından ... İstanbul Fuarında kullanılan standın daha önce taraflar arasındaki görüşmelerde davacı tarafından hazırlanıp davalı şirkete sunulan proje kapsamında hazırlanan fuar standı ile kısmen benzer, kısmen ise esinlenilmek şeklinde davacıya ait projeye ilişkin eser hakkının ihlal edildiği bu kapsamda davacının maddi ve manevi tazminat talebinde kısmen haklı olduğu mahkemizce bilirkişi raporunda belirtilen bedel ve ıslah dilekçesine göre maddi tazminat yönünden belirlenen 5.900,00 TL bedelin davalıdan alınarak davacıya verilmesine manevi tazminat yönünden ise davacının emek ve fikrinin ürünü olan stand tasarımının davalı tarafından kısmen benzer ve kısmen esinlenmek sureti ile başka bir şirkete yaptırılmış olması neticesi davacı şirketin FSEK 70.madde uyarınca manevi haklarının ihlal edildiği sonucuna ulaşıldığı buna göre maddi tazminat bedeli, dosya kapsamı değerlendirilerek taktiren 4.000,00 TL manevi tazminata hükmedilerek davanın kısmen kabul kısmen reddi..." şeklindeki gerekçeleri ile; "1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, maddi tazminat yönünden 5.900,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Manevi tazminat yönünden 4.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine fazlaya ilişkin istemin reddine, 3-Maddi tazminat yönünden davanın tam kabulü nedeni ile 5.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 4-Manevi tazminat yönünden davanın kabul miktarına göre 4.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 5-Manevi tazminat yönünden red edilen miktar yönünden 1.000,00 TL nin vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine..." şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davacı şirketten ... İstanbul Fuarı katılımına ilişkin olarak, stand tasarımı, kurulumu, montaj ve fiyata ilişkin olarak bir proje teklifi istediğini, işin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, stand tasarımları oluşturulmadan veya halihazırda örnekler teklif edilmeden zaten bir fiyatlandırma vs anlamsız kalacağını, geçerli bir sözleşmenin varlığından söz edebilmek için tarafların ''anahtar teslim projenin'' tüm unsurları üzerinde anlaşmaları gerektiğini, davacı firmanın bir proje sunduğunu müvekkili tarafından beğenilmesine karşın görüşmeler sonucunda davacı tarafın talep ettiği fiyatın müvekkilinin bütçe planlamasının çok üstünde kalması sonucunda herhangi bir anlaşmaya varılamadığını, vurgulamak istenilen hususun, stand görsellerinin gönderilmiş olmasının bir ücret karşılığında olamayacağını, müvekkilinin Automechanica İstanbul Fuarı'nda kullanmış olduğu tasarımını dava dışı tasarım şirketine yaptırdığını, sözleşmeyi cevap dilekçeleri ekinde sunduklarını, davanın reddi gerekirken kurulan hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu sebeple İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP: Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davalının, her ne kadar raporda esinlenmelerin olduğunun belirtilmesi nedeniyle esinlenmeden kaynaklı bir tazminat olamayacağını ifade etmekte ise de söz konusu yaklaşıma katılmanın mümkün olmadığını, zira esinlenmelerin olduğu ifadesinin yanında pek çok kısımda birebir aynı olan uygulamaların da olduğunu bilirkişi raporunca ortaya koyulduğunu, garaj kapısı görünümündeki kepenk üzerine rafın fikri bir ürün olduğunu, bunun genel geçer her stantta kullanıldığını söylemenin güç olduğunu, su durumda dahi tasarımın kopyalandığının görüldüğünü, davalı tarafın her ne kadar müvekkili ile aralarında bir sözleşme kurulmadığını belirtmekte ise de işbu dava kapsamındaki talep sözleşmesel bir ilişki kapsamında olmadığını ve tazminat talebinin illa ki sözleşmesel ilişkiye dayanması zorunluluğunun bulunmadığını, aksi durumun borçlar kanunu anlamında haksız fiil sorumluluğu ya da "..." sorumluluğunu yok saymak anlamını taşıyacağını, dolayısıyla Davalı'nın bu yöndeki beyanlarına itibar edilemeyeceğinden bahisle davalı tarafından sunulan istinaf başvurusunun reddini, ilk derece mahkemesince kurulan kararın onanmasını talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu endüstriyel tasarıma ilişkin tasarıma tecavüzden dolayı manevi tazminat ve haksız rekabet nedeni ile maddi ve manevi tazminat davasıdır.Davacı vekili ıslah dilekçesi ile maddi tazminat miktarını 5.900,00 TL manevi tazminatın ise 5.000,00 TL olarak tahsilini talep etmiştir. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı,Endüstri ürünleri tasarımcısı bilirkişiye ait 22/01/2021 tarihli raporda özetle;Tasarımda benzerliğin olup olmadığı yönünden yapılan incelemede; Davalı tasarımlarının Davacı tarafından tasarlanan tasarımlarla genel izlenimde farklı olarak algılandığı, bütünsel görünüşte birebir bir benzerliğin var olmadığı ancak detaylarda Davacı raf tasarımının detaylarıyla birebir uygulandığı, teras önermesi, duvar, masa ve tabela dekoru gibi uygulamalara dair benzetme ve esinlenmelerin Davalı fuar standı uygulamasında var olduğu, Tasarımcının seçenek ögürlüğü bakımından “fuar standı tasarımında” benzetme ve esinlenmenin tespit edildiği hususlarda teknik bir zorunluluğun bulunmadığı, tasarımcının tasarımı gerçekleştirmesinde sonsuz sayıda tasarım seçeneklerinin var olduğu, bu nedenle tespit edilen benzerlik ve esinlenmelerin, Davacı tasarımının beğenilmesi nedeniyle o tasarıma yönelik farklı bir çözüm talebinin oluştuğu, kanaatini oluşturduğu, Tasarımcının tasarımdan doğan hakları yönünden yapılan incelemede; Davacı tasarımının tamamı birebir uygulanmasa dahi, benzetme ve esinlenmelerin asıl tasarıma işaret ettiği, bu nedenle esinlenilen tasarım için uygulanan bir emek ve fikir mesaisi olduğu bilindiğinden, yukarıda detayları ile anlatılan koşullarda göz önüne alındığında, tasarım hizmeti için bir bedel ödenmesinin söz konusu olabileceği, koşulların var olduğu, tespit edilmiş, davacının maddi ve manevi tazminat talepleri husunda değerlendirme takdir ve yetkisi yanlız sayın mahkemenin olmak üzere, şayet sayın mahkeme tarafından fuar standı sektöründe yapılan bu nitelikte bir tasarımın ücretine ilişkin rayiç bedelinin ne kadar olduğu hususu bilirkişilik makamından sorulacak olsaydı; bu ölçekte ve detaylarda bir projenin çizimine ve tasarımına tasarımcısının sarfettiği emek ve mesaisi için, mevcut piyasa koşullarında ödenmesi gereken rayiç bedelin 5.000,00 TL + KDV tutarında olduğu belirtilmiştir. Davacı vekili dava dilekçesine, FSEK 68. Madde kapsamında tasarım bedelinin 3 katı tutarının (şimdilik talebimiz 1.000TL'dir) ve 5.000TL manevi tazminatın ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsiline, Söz konusu talebimizin kabul edilmemesi halinde haksız rekabet hükümleri gereği şimdilik 1.000TLmaddi, 5.000TL manevi tazminatın tarafımıza ödenmesini, talep etmiştir. Somut olayda, taraflar arasında fuarın standının yapılması konusunda görüşmeler yapıldığı fiyat konusunda anlaşamadıkları için davacı tarafından standın dava dışı 3. Kişiye yaptırıldığı davacı tarafından yapılan bu standın tasarımının kendisine ait olduğu iddia edilerek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulduğu, mahkemece Endüstri ürünleri tasarımcısı bilirkişiden rapor aldırılarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu fuar standının eser olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılmadığı, öncelikle mahkemece uzman yeni bir bilirkişiden dava konusunun eser olup olmadığı konusunda rapor aldırılması ve davacının talebinin terditli olduğu da gözetilerek buna göre inceleme yapılması gerekir iken eksik inceleme neticesinde hüküm kurulması yerinde görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2-İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 14/09/2021 tarih, 2019/274 E. 2021/150 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 06/06/2024