T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/1615 Esas
KARAR NO: 2024/1258
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 01/04/2021
NUMARASI: 2017/701 E. - 2021/154 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 04/07/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ...'ın makine mühendisi olduğunu, yaklaşık 15 senelik sektörel çalışmasından edindiği teorikseI ve pratiksel bilgileri ile özellikle süt ve peynir ürünleri üreten firmalara yeni nesil makine ve ürün tasarımları ve bunlann imalatı ile birlikte gıda sektöründe özel projelerin arge çalışmaları, ülke genelinde 200‘ü aşkın firmaya makine periyodik bakım, kontrol, ölçüm, endüstriyel projelendirme ve eğitim hizmetleri veren bir firmanın sahibi olduğunu, davalı şirketin, davaya konu harcı alem niteliğindeki peynir üretim ve sunum şekillerinin tescilli tasarımları öne sürerek müvekkiline karşı haksız gerekçelerle dava açtıklarını, görselleri ile birlikte sunulan davalıya ait tasarımların yeni ve ayırt edici nitelikte olmadıklarını (bunlarla sınırlı kalmamak kaydı ile) daha önceden kamuya sunulmuş tasarımlar ile karşılaştırılması neticesinde: 08.05.1998 tarihli us ... sayılı Amerikan Patenti Belgelerinin resimlerinden de anlaşılacağı üzere buluş neticesinde ortaya çıkan ürünlerin davaya konu davalıya ait tasarımların aynı şekildeki burgulu formdaki ürünler olduğunu, ayrıca 08.05.1998 tarihli ... sayılı Amerikan patenti, 22.06.2010 tarihli ... sayılı Amerikan patenti, 31.08.2009 tarihli ... sayı ile OHİM'de kayıtlı burgulu peynir tasarımı, 22.04.1999 tarihli ... sayı ile Macaristan nezdinde kayıtlı burgulu peynir tasarımı, 20.05.2003 tarihli ... sayı ile OHİM'de kayıtlı burgulu peynir tasarımı patentlerin incelenmesi ve karşılaştırılması gerektiğini, maddi ve manevi tazminat ile fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla davalının TPMK nezdinde 04.03.2010 tarih ve ..., 29.07.2011 tarih ve ..., 28.01.2013 tarih ve ... sayıları ile adına tescilli çoklu tasarımlara ilişkin Endüstriyel Tasarım Belgelerinin tamamının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının arkadaşı ve ilk tasarım tecavüzünü yapan makineyi piyasaya süren makinecı ... isimli şahıs tarafından açılan hükümsüzlük davasının İstanbul 4. FSHHM 2015/121 E. sayılı davası ile görülüp karara bağlandığını, yapılan yargılama sonundan müvekkilinin tasarımlarının yeni ve ayırt edici olduğunun mahkeme tarafından hüküm altına alındığını, davacı yanın müvekkilinin tasarımına vaki tecavüzü sebebi ile taraflarınca açılan Sakarya 3. AHM 2017/492 E. sayılı davasının derdest olduğunu, davacının kendisine karşı açılan tecavüz davası devam ederken huzurdaki hükümsüzlük davasını açtığını, davaların konularının birbiri ile iltibatlı ve sonuçlarının birbirini etkileyecek mahiyette olması nedeniyle bu davanın Sakarya 3 AHM 'nin 2017/492 E sayılı davası ile birleştirilmesini, tasarımın sahibinin söz konusu tasarımı değişik ürünlere uygulamakta serbestliği kapsamında tescilli tasarımlarına karşı hükümsüzlük gereği sadece internetten bazı görüntüleri mahkemeye sunarak tasarımların yeni olmadığına dair iddiaları kabul etmediklerini ve davacı yanın sunduğu görsellerden hiç birinin müvekkilinin ... tasarımı ile benzer dahi olmadığını, bu davanın Patent konusu ile ilgili olmadığını, iddianın Patent ve Tasarım kavramlarının ayrı ayrı korunması /hukuk hayatında var olması gereğine aykırı olduğu bu nedenle haksız ve kötü niyetli davanın reddini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; "Davanın REDDİNE" karar verilmiştir. İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı/davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece "yenilik" ve "ayırt edicilik" unsurlarının hatalı olarak değerlendirilmesinin tescil düzenlemelerine aykırılık oluşturduğunu, dosya kapsamında bulunan Avrupa Fikri Mülkiyet İdaresi Kararları ile yerel mahkeme kararının ikilik oluşturduğunu, bilirkişi raporundaki çelişkinin giderilmeden hükme esas alınmasının mümkün olmadığını, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; mahkemece aldırılan 3 ayrı bilirkişi raporunun birbirini teyit ettiğini, ... peynirin ilk kez davalı firma tarafından piyasaya sunulduğunun tespit edildiğini, davacının rapora karşı itirazlarının bilirkişiler tarafından ek raporda teknik olarak giderildiğini, ilk kez müvekkili tarafından bulunan ... peynirin gelirinden çok tanıtım yatırımını müvekkilinin yaptığını, ... peynirini harcıalem yapmak üzere asılsız ithamlar ile kötü niyetli dava ikame edildiğini, davacının ... makinesini Bulgar bir firmaya satması sebebiyle, taklitçilerin Türk peynirini Bulgar firma üzerinden taklit ederek Türkiye ihracatını engellemeye çalıştıkalrını, davacının AB idari kurumlarından aldığını beyan ettiği ilgisiz kararın huzurdaki dava ile ilgisi olmadığını, farklı bir tescil üzerinden farklı bir idari kurum kararının dosyaya giremeyeceğini, müvekkilinin tasarımlarının Türkiye'de tescilli olduğunu, AB tescilli tasarımlar ile Türkiye tasarımlarının ayrı tesciller olduğunu, davaya sonradan sunulan ilgisiz evraklara muvafakatleri olmadığını, mahkeme kararının tümü ile dosya içindeki delillere, yasa ve usule uygun olduğunu, tüm bu nedenlerle davacının haksız istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava, davalı adına tescilli ..., ... ve ... sayılı Endüstriyel Tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.SMK 56/1 maddesine göre, tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur Bu şartları taşımayan bir tasarımın hükümsüzlüğü talep edilebilir. Hükümsüzlük halleri yasanın 77.maddesi ile düzenlenmiştir. Bir tasarımın yenilik incelemesi yapılırken; tasarımın birebir aynısının daha önce yurtta ve dünyada kamuya sunulmamış olması şartı gerekirken, ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.Ayırt edici nitelik araştırması yapılırken farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın , kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmesi gerekir. Davalı ... San.ve Tic.A.Ş. adına tescil bulunan 04.03.2010 tarihli ... numaralı, 29.07.2011 tarihli ... numaralı ve 28.01.2013 tarihli ... numaralı tasarımların ... şeklinde "Peynir" tasarımına ilişkin olduğu görülmektedir. 12/10/2018 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Hükümsüzlük delili olarak sunulmuş olan patent belgelerinin çevirilerinin olmaması nedeniyle patent tarifnamelerine ait çizimlerin hangi buluş kapsamına ait olduğunun tespit edilemediği, davalının 04.03.2010 tarih ve 2010/01127 numaralı tescilde yer alan 1 numaralı resim, 29.07.2011 tarih ve ..., 28.01.2013 tarih ve ... mumaralı tescillerinin peynir için yeni ve ayırt edici olduğu ayrıca sınıfsal benzerlik oluşmamasından dolayı hükümsüz kılınması için gerekli şartların oluşmadığı, 04.03.2010 tarih ve ... numaralı tescilde yer alan 2 numaralı resim için bu şartların sağlanmamasından dolayı kismen hükümsüz kılınabileceği bildirilmiş, 08/08/2019 tarihli ek raporunda; kök bilirkişi raporunda ulaşılan sonucun değişmesine gerek olacak herhangi bir verinin bulunmadığı bildirilmiştir. 23/01/2020 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davalıya ait dava konusu "Peynir" tasarımlarının ... şeklinde olduğu, önceki bilirkişi raporunda maddi hata yapılarak ... numaralı çoklu tasarımın 2 nolu tasarımının benzerlik arz ettiği hususundaki görüşün hatalı olduğu, zira ... numaralı tasarımın çoklu tasarım olmadığı, tek bir tasarıma ait ek görsel yayının bulunduğu, bu tasarımın da davacı tarafından sunulan tasarımlarından farklı olarak algılandıkları, 20.05.2003 tarih ... sayı ile OHIM nezdinde kayıtlı burgulu peynir tasarımına ilişkin tasarım tescili ile davalı tasarımı ile benzemediği, 22.04.1999 tarih ... sayı ile Macaristan nezdinde kayıtlı burgulu peynir tasarımına ilişkin tasarım tescili ile davalı ... tasarımı ile bir benzerliği bulunmadığı, 31.08.2009 tarih ... sayı ile OHIM nezdinde kayıtlı burgulu peynir tasarımına ilişkin tasarım tescili ile davalı tasarımına benzemediği, hem renkler hem de burguların seyrek olduğu, ... değil düz birformata sahip olup davalı tasarımı ile benzerliği bulunmadığı, 08.05.1998 tarihli ... sayılı Amerikan patenti, USPTO(United States Patent and Trademark Office) veri tabanında yapılan araştırmada ilgili patentin süresinin dolması sebebi ile detaylı veriye ulaşılamadığı, formata bakıldığında ... olmakla birlikte kesit sarmal olduğu ve dava konusu ürünlerle benzerliği bulunmadığı, 22.06.2000 tarihli ... sayılı Amerikan patentinin başvurusu ile ilgili USPTO veri tabanından yapılan incelemeler sonucunda buluş başlığının 'hamur ekstrüzyonu için döner nozul kalıp makinesi” olduğu, üretim prosesinin içeriğine ilişkin koruma sağlanmış olduğu, istemler(Claims) de bu yönde koruma sağlandığı, dolayısıyla dava konusu ürünlerle ilgisi bulunmadığı, tüm bu sebeplere hükümsüzlük konusundaki hukuki takdirin Mahkemeye ait olmasıyla birlikte hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı bildirilmiştir.Mahkemece 23/01/2020 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınarak, davanın ispatlanamadığından bahisle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi rapor içeriği dikkate alındığında, raporda piyasada ezelden beri kullanıldığı iddia edilen ürün formlarının (Halatlar gibi ürünlerin tasarımının) farklı sınıflarda olduğu, peynirlerin ise 01-01 sınıfta olduğu, aynı sınıfta olmayan tasarımların birbirlerine benzer olarak gösterilemeyecekleri, bu anlamda davalı tasarımının farklı Locarno sınıfından olduğundan piyasada ezelden beri kullanıldığı ileri sürülen ürünlerden dolayı tasarımın iptalinin istenemeyeceği görüşü beyan edilmiştir.Dosya kapsamında alınan 12/10/2018 tarihli rapor ve aynı heyetten alınan 08/08/2019 tarihli ek raporda benzer görüşün ileri sürüldüğü, davaya konu ... nolu peynir tasarımının ... formlu PEYNİR olup, Locarno sınıfının 01-03 olduğunu, davacı tarafından sunulmuş hükümsüzlük delillerinin hiç birisinin PEYNİR ürün grubunda yer almaması nedeniyle yenilik ve ayırt edicilik özelliğini ortadan kaldıran bir delil olarak ele alınamayacağı görüşü beyan edilmiştir.Mahkemece alınan 12/10/2018 tarihli ek raporun "inceleme-karşılaştırma ve değerlendirme" başlıklı 6. Sayfasında; 2. Sırada karşılaştırması yapılan US patenti ile "Yan yüzeyi "... görünümünde olan tasarım için farklı kesit alanlarının tasarlandığının görüldüğü, ancak patentde bahsedilen cihazla üretilmiş peynir ürününün olup olmadığı ve kamuya sunulmuş bir ürün olup olmadığının dosya kapsamındaki delillerle tespit edilemediği, yine raporun 9. Sayfasında farklı ürün gruplarına (hamur ürünleri, şeker ve halat ürünü) yer verildiği ancak, farklı Locarno sınıfında tescil edilmesi nedeniyle karşılaştırılmasının doğru olmadığı görüşünin açıklandığı anlaşılmıştır. Davacı vekilinin davada ve istinaf dilekçesinde davalı tarafın davaya konu harcı alem niteliğindeki peynir üretim ve sunum şekillerini tasarım olarak kendi adına kötüniyetli haksız ve hukuka aykırı olarak tescil ettirdiğini, mahkemece yenilik ve ayırt edicilik kriterinin hatalı olarak değerlendirildiğini, tasarımın yeni olmasından kastın, daha önceden dünyanın herhangi bir yerinde hiçbir şekilde kamuya sunulmamış olması olduğunu, davalı tasarımının harcıalem olduğunu, davalının dava konusu tasarımlarının Avrupa Birliği nezdinde geçersiz kılındığını ve artık hiçbir hukuki korumasının bulunmadığını, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu ile karar verildiğini ileri sürdüğü anlaşılmıştır.6769 Sayılı SMK 56/1 maddesinde tasarımın yeni ve ayırt edici olması şartıyla bu Kanunla sağlanan korumadan yararlanacağının düzenlendiği, 56/4 maddesinde yenilik, 56/5 maddesinde ise ayırt edicilik kriterinin tanımlandığı, "dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olma" koşulunun tanımlandığı, ancak madde düzenlemesinde aynı ürün gruplarına konu tasarımlardan bahsedilmediği, esasen SMK 55. Madde de; "Tasarımın ürünün tümü veya bir parçasının yada üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü olduğunun" açıklandığı ve 58. Madde de ürünün işlevsel özelliklerinin koruma kapsamı dışında kaldığının düzenlendiği anlaşılmıştır. Davacı tarafça tasarımın harcıalem olduğu ve kamuya sunulduğu ileri sürülmekle, davacı vekilinin yenilik giderici olarak sunduğu yabancı patent belgeleri ile tüm deliller incelenerek, gerekirse tasarım uzmanı bilirkişilerden oluşacak, yeni bir heyetten rapor alınarak davalı tasarımının, tescil başvuru tarihi itibarıyla, yeni ve ayırt edici olup olmadığı, jenerik/harcıalem bir form olup olmadığı, ... tasarımının dava konusu üründe teknik anlamda ayırt ediciliği bulunup bulunmadığı konusunda ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alındıktan sonra karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu hükme esas alınarak karar verilmesi yerinde görülmediğinden davacı vekilinin, istinaf başvurusunun HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak mahkemesine iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2- İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 01/04/2021 tarih, 2017/701 E. 2021/154 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 04/07/2024