T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/2328
KARAR NO: 2024/94
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 09/07/2020
NUMARASI: 2018/282 E. - 2020/130 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
KARŞI DAVA: Tasarımın Hükümsüzlüğü
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/01/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil firmanın kase tasarımlarını Türk Patent Enstitüsü nezdinde 16.11.2009 tarihli ... (1) sayılı çoklu tasarım belgesi tescil ettirdiğini, davalı tarafından Türk Patent nezdinde tescil edilmiş olan ... (1) sayılı tasarımın müvekkile ait ... (1) sayılı tasarım karşısında yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine haiz olmadığını, müvekkiline ait tasarım ile ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu, bu durumun 2018/9 D.İş sayılı dosyasına sunulan 30/01/2018 tarihli bilirkişi raporunda da tespit edilmiş olduğunu, davalı tarafından davaya konu ürünlerin piyasaya sürülmekte olup haksız kazanç sağlandığını, davalı tarafın işbu eylemlerinin 6769 Sayılı Kanun hükümleri uyarınca tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunu, haksız rekabet teşkil ettiğini iddia ederek, ... (1) numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini, davalı tarafın eylemlerinin tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitini, tescilli tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin durdurulmasını, önlenmesini ve giderilmesini, tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara el konulmasına, imhasını, davalı tarafın müvekkil firmaya ait ... (1) numaralı tasarımdan doğan haklarını ihlal eder nitelikte ürün imalinin, satışının ve dağıtımının, ithalinin ve ihracının, yurt içinde ve yurt dışında satışa sunulmasının, tabelada, levhalar, dış camlar ve işyeri içerisinde kullanılmasının dava neticesine kadar önlenmesini, 6769 Sayılı Kanunu’nun 151/2-a maddesinde belirtilen “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelire göre hesaplama yapılarak fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davacı adına tescilli ... (1) sayılı endüstriyel tasarımına tecavüz teşkil eden herhangi bir fiilinin mevcut olmadığı gibi, haksız rekabet teşkil edebilecek herhangi bir eylemi de bulunmadığını, tasarımın davacı şirkete ait ... (1) sayılı tasarıma tecavüz ettiği, haksız rekabet oluşturduğu iddia edilerek hükümsüzlüğünün talep edilmesinin gerçekçi olmadığı kadar, hakkın kötüye kullanımı olduğunu, teknik şartnameleri incelendiğinde, her iki tasarımın bir birinden farklı teknik özelliklere sahip olduğunun açıkça görülebileceğini, genel itibariyle çerezlik olarak kullanılan bu ürünlerin kullanım süresi, yaygınlığı ve çeşitliliği göz önüne alındığında her ikisinin de piyasada olmasında, kullanılmasında haksız rekabet teşkil edecek bir durumun söz konusu olmadığını, gerek davacı şirketin gerekse müvekkil şirketin tescilli tasarımlarına benzer piyasada birçok ürünün bulunduğuna ilişkin dilekçe ekinde delilleri sunduklarını, maddi ve manevi tazminat taleplerinin de gerçekçi olmadığını, zira davacı tarafın, maddi zarara uğradığına ilişkin hiçbir somut delilin dosyaya sunulmadığını savunarak, asıl davanın reddini ve davacı/karşı davalı adına tescilli ... (1) sayılı endüstriyel tasarımın, davacı tarafından TPMK nezdinde tescil talebinde bulunulmadan önce hem Türkiye’de hem de dünya genelinde piyasaya sunulmuş harcıalem bir ürün niteliğinde olması nedeniyle yenilik ve ayırt edicilik nitelikleri taşımadığından, hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; "A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN :Asıl dava yönünden davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davalı adına olan ... (1) nolu tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, davacının tasarımdan doğan haklara tecavüz ve haksız rekabete ilişkin taleplerinin reddine,
B-KARŞI DAVA YÖNÜNDEN: Karşı dava yönünden davacı-karşı davalı adına olan ... (1) tescil nolu tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine," karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacı karşı davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme, gerekçeli kararında müvekkil adına tescilli ...(1) no'lu tasarımın tescil başvuru tarihi itibariyle yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığı ve bu sebeple hükümsüz kılınması gerektiğini yönünde karara itiraz ettiklerini, müvekkiline ait tasarımın hangi tasarımlar ile benzer olduğunu kararda belirtilmediğini, yerel mahkemenin müvekkil ait tasarımın yeni olmadığına yönelik kararının dosyada mübrez bilirkişi raporları doğrultusunda karar verildiğini ancak bu tasarımlar ile müvekkile ait taarımlar benzer olmayıp müvekkile ait tasarımın yenilik özelliğini koruduğunu, müvekkile ait ... no'lu tasarım ile https://...com/...html sitesinde yer alan tasarım benzer olmadığını, sitede yer alan görsellere bakıldığında tasarımların cupcakeler için kalıp olduğunu, müvekkiline ait tasarımın ise kase olduğunu, mezkur sitede yer alan ürün yumuşak kalıpta olup, müvekkile ait tasarım ise sert yapıda olduğunu, kullanımlarının oldukça farklı olduklarını yuvarlak yapıda olması tasarımları benzer kıldığını, müvekkile ait tasarımın "tırtıklı yapısının en önemli ayırt edici unsur olduğunu, benzer görülen tasarıma bakıldığında tırtık şeklinde olmadğını, dalga şeklinde düz şeritlerin müvekkile ait tasarımı mezkur üründen ayıran diğer özellik, üst formdaki keskin şekilde yer alan üçgen formlar ve üst kısmın çok geniş alt kısmın çok dar şekilde oluşturulduğunu, müvekkile ait tasarımda dışarıya doğru keskin ve yüksek çıkıntılar bulunduğunu, mesnet gösterilen tasarımda ise keskin çıkıntılar bulunmamakta sadece belirli aralıklarla çizgiler bulunduğunu, müvekkile ait tasarımda keskin çıkıntılardan sonra dairesel içe geçiklik bulunduğunu, bilirkişiler tasarımları benzerlik açısından karşılaştırırken her İki tasarımda da çıkıntı yapacak şekilde sütunların bulunduğunu ancak farklı olduğunu, tasarıma ayırt edicilik sağladığını, bilirkişiler, tasarımların konik kesit formunda olduğunu belirttiklerini, genel formlara dikkatli bakıldığında da farklılık olduğunu, müvekkiline ait tasarım ile benzer görülen ürünlerin farklı olduğunu, bilinçli tüketici tarafından kolaylıkla ayırt edilebileceğini, müvekkile ait tasarımın yenilik özelliğini haiz olduğunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini, müvekkile ait tasarım yenilik özelliğini haiz olduğundan davalı yanın müvekkile ait benzer tasarımı kullanması müvekkilin tasarımdan doğan haklarına tecavüz oluşturduğunu, bu sebeplerle Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi tarafından itiraz edilen 09.07.2020 tarih, 2018/282 Esas ve 2020/130 Karar sayılı kararının asıl dava yönünden müvekkilin tasarımından doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabete ilişkin talebin reddine ve karşı dava yönünden müvekkil adına tescilli- ... (1) nolu tasarımın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini kararının usul ve yasaya aykırı olması sebebiyle kararın işbu açılardan kaldırılmasına ve haklı asıl davanın bütünüyle kabulüne karşı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı karşı davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; asıl davanın kısmen kabulü edilen ... Ltd. Şti. adına tescilli ... (1) numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkini hükmünü içeren kısmını istinaf ettiklerini, davacı- karşı davalı şirket adına tescilli ... (1) sayılı tasarım ile müvekkil şirket adına tescilli ... (1) numaralı tasarımın teknik şartnameleri incelendiğinde her iki tasarımın bir birinden farklı teknik özelliklere sahip olduğunun açıkça görülebileceğini, bu nedenle yerel mahkemenin gerekçeli kararında yer alan ve her iki taraf tasarımının tescil başvuru tarihlerinden önce kamuya sunuldukları ve yenilik ile ayırt edicilik özelliklerine sahip bulunmadıklarına ilişkin tespitin davacı karşı davalı tasarımı ... (1) sayılı tasarımı için geçerli olduğunu, müvekkili şirket adına tescilli ... (1) numaralı tasarım, davacı karşı davalı şirket tasarımından faklı teknik özelliklere sahip olması nedeniyle müvekkil adına tescilli ... (1) numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine dair kararın bozmayı gerektirdiğini, asıl davanın kısmen kabulü yani müvekkil şirket adına tescilli ... (1) numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine hükmünü içerir kısmının bozulmasını, kararın diğer kısımlarının ise onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davacı karşı davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davalı yan, istinaf dilekçesinde ... sayılı tasarım ile müvekkile ait ... sayılı tasarımın birbirinden farklı teknik özelliklere sahip olduğunu iddia ettiğini, müvekkile ait tasarım ile davalı yana ait tasarımın dış görünüşleri incelendiğinde bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu açıkça görüldüğünü, farklılıkların tasarımların genel görünüm itibariyle olan benzerliğini ortadan kaldırmadığını, davalı yanın tasarımının müvekkiline ait tasarımdan esinlenerek oluşturulduğunu, bu sebeple, davalı tasarımı yenilik özelliğini haiz olmadığını, bu sebeplerle davalıya ait ... sayılı tasarım genel özellikleri itibariyle müvekkile ait ... sayılı tasarıma benzer olup, sadece ayrıntı sayılabilecek küçük bir farklılık içerdiğinden , davalı/karşı davacının istinaf taleplerinin reddine, yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Asıl dava davalı adına tescilli ... (1) numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü ile davacının ... (1) numaralı tasarım haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i,refi maddi-manevi tazminat istemine ilişkindir. Karşı dava ise, davacı/karşı davalı adına tescilli ... (1) sayılı endüstriyel tasarımın, yenilik ve ayırt edicilik nitelikleri taşımadığından, hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.SMK 56/1 maddesine göre, tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur Bu şartları taşımayan bir tasarımın hükümsüzlüğü talep edilebilir. Hükümsüzlük halleri yasanın 77.maddesi ile düzenlenmiştir. Bir tasarımın yenilik incelemesi yapılırken; tasarımın birebir aynısının daha önce yurtta ve dünyada kamuya sunulmamış olması şartı gerekirken, ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.SMK 59. Maddesi hükmüne göre "Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz." şeklinde düzenlenmiş aynı kanunun 81.maddesinde, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller arasında gösterilmiştir. SMK 79.maddesi gereğince hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma sağlanan koruma hiç doğmamış sayıldığından uyuşmazlığın çözümü için öncelikle karşı dava konusu asıl davacıya ait tasarımın hükümsüzlüğü talebinin incelenmesi gerekmektedir. Ayırt edici nitelik araştırması yapılırken farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın, kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmesi gerektiği, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarına göre, taraflara ait tasarımların kase tasarımı olduğu, 07-01 locarno sınıfında tescilli oldukları, aralarında küçük ayrıntılar dışında farklılık bulunmadığı, seçenek özgürlüğü katılarak tasarımlarda farklılık yaratılmadığı, bilinçli tüketici nezdinde bıraktıkları genel izlenim itibariyle benzer olarak algılandıkları, taraflara ait tasarımların tescilinden çok önce kamuya sunulmuş oldukları bu nedenle yenilik ve ayırtedicilik vasfı taşımadıkları , kamuya sunulmuş tasarımlar ile dava konusu tasarımlar arasındaki küçük farklılıkların bu koşulun varlığını kabule yeterli olmadığı, tasarım koruması ürünün görünümü olduğundan ürünün kullanım amacını ve teknik özelliklerini kapsamadığından yenilik kırıcı olarak tespit edilen tasarımların pişirme kabı , kek kabı olmasının sonuca etkili olmadığı, kıyaslanan ürünlerin görünümünün ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu bu nedenle dava ve karşı dava konusu davacı adına tescilli olan ...(1) nolu tasarım ile davalı adına tescilli ...(1) nolu tasarım tescilinin yenilik ve ayırt edicilik vasfı taşımadıklarından SMK 77.maddesi gereğince hükümsüzlüklerine karar verilmesi gerektiği, tasarımın hükümsüzlük koşulları mevcut olduğundan, SMK 79.maddesi gereğince tasarıma sağlanan koruma hiç doğmamış sayıldığından davalının kullanımlarının tasarım hakkına tecavüz teşkil etmeyeceği, maddi ve manevi tazminat şartlarının oluşmadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere göre dava ve karşı dava konusu talepler hakkında kurulan hükümlerde bir isabetsizlik bulunmadığı, davacı ve karşı davacı vekilinin, istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 09/07/2020 tarih ve 2018/282 E., 2020/130 K. sayılı kararına karşı davacı-karşı davalı ve davalı-karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince asıl dava yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 373,20 TL harcın davacı-karşı davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince karşı dava yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 373,20 TL harcın davacı-karşı davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince asıl dava yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 108,80 TL harcın mahsubu ile bakiye 318,80 TL harcın davalı-karşı davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 5-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,6-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,7-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 18/01/2024