T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/2070
KARAR NO: 2023/1691
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 17/06/2020
NUMARASI: 2018/149 E. - 2020/177 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Sebepsiz Zenginleşmeden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 21/12/2023
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirketin 35.000,00 TL’lik alacağına dayalı olarak İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine icra takibi başlattığını, müvekkilin eski adresine haciz için gidildiğini ve ...Ltd.Şti. istihkak olarak haciz işlemi uygulandığını, müvekkilin 3. şahsın kendileri yüzünden zarar görmemesi için alacaklı vekili ... ’ın ... Bankası nezdindeki hesabına 23.01.2018 tarihinde 4.000,00 TL havale gönderdiğini, akabinde 08.02.2018 tarihinde 2. kez hacze gidilip muhafaza yapılacağının söylendiğini, davalı vekili avukatın hesabına 32.000,00 TL gönderildiğini ve haciz mahallinde de Av. ...’e makbuz mukabilinde 18.800,00 TL daha ödendiğini ve böylece toplam 54.800,00 TL tutarında ödeme yapılmış olduğunu, akabinde 12.12.2018 tarihinde yapılan kapak hesabına göre toplam borç 49.531,31 TL olarak belirlendiğini, alacaklı haciz tehdidi baskısı altında 5.268,69 TL fazla para tahsil ettiğini, davalı, borcun haricen tahsil edildiğini icra müdürlüğüne bildirmediği için tahsil harcı da ödenmediğini, dosyadaki kapak hesabı %9,10 tahsil harcına göre hesaplandığını, oysaki alacak haricen tahsil edildiği için %4,55 oranında tahsil harcı alınması gerektiği için, tahsil edilen harcın yarısının iade edilmesi (1.767,07 TL) gerektiğini, böylece 7.035,76 TL (5.268,69+1.767,07=) iade edilmesi gerektiğini belirtilerek, şimdilik 7.000,00 TL tahsil edildiği tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte müvekkile istirdadına karar verilmesi talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen Faktoring Sözleşmesi uyarınca ... A.Ş. Gaziosmanpaşa Şb. Ait 40.000,00 TL’lık çekin müvekkile temlik cirosuyla devir edildiğini, davacı şirket yetkilisi ... aleyhinde İstanbul ... İcra Md. ... E. sayılı dosyası ile icra takibi açıldığını, 3. şahıs tarafından yapılan ödemelere ilişkin geri istenmeyeceğine ilişkin protokol yapıldığını, işte bu protokol uyarınca talep edilen 7.000,00 TL'nin iadesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, icra dosyasına yapılan masrafların eksik hesaplandığını belirtilerek, protokol uyarınca davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir. İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılamada; "....Somut olayda, davacı borçlu, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına konu borç nedeniyle 23/01/2018 tarihinde 4.000,00 TL ödemede bulunduğunu, bakiye borcun dava ve takip dışı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından 08/02/2018 tarihinde ödendiğini, icra takibine konu borçtan daha fazla ödeme yapıldığını, haricen yapılan ödemenin, alacaklı tarafından icra dosyasına bildirimi yapılmadığından fazladan harç tahsil edildiğini, bu sebeple fazladan tahsil edilen harç ile fazla yapılan ödemelerin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Dosya kapsamı, bilirkişi kök ve ek raporları ile davacı beyan ve iddialarından anlaşıldığı üzere davacının 4.000,00 TL ödeme yaptığı, 23/01/2018 tarihi itibariyle dosya borcunun henüz sona ermediği, davacı tarafından yapılmış fazla ödemenin bulunmadığı, dava dışı .... Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan fazla ödemenin iş bu istirdat davasına konu edilemeyeceği (Emsal Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2007/1356 E. 2007/1785 K. sayılı ilamı) anlaşılmakla davacının davasının reddine" dair şekilde karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Borçtan çok daha fazla bir miktarın (yani borç olmayan bir paranın) üçüncü şahıs tarafından cebri icra tehdidi altında ödenmesi halinde, borçlunun fazla ödenen parayı geriye isteyemeyeceğinden bahisle, bu bağlamda takip borçlusunun aktif husumet ehliyeti bulunmadığından, davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığını, davalarının istirdat davası olduğunu, takibin kesinleştiğini, fazla yapılan ödemenin takip kesinleştikten sonra cebri icra tehdidi altında üçüncü şahıs tarafından yapıldığını, fazla ödemeyi yapan üçüncü şahsın takip dosyasında kefil ya da borçlu olmadığından taraf olmadığını, ödemelerin tamamının takip dosya numarası belirtilerek yatırıldığını, fazla yapılan ödemenin dosyadaki bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, Ödeme takip kesinleştikten sonra ve haciz tehdidi altında yapıldığı için sebepsiz zenginleşme davasına konu edilemeyeceğini, kendisine karşı icra takibi yapılmamış olan bir kişinin, borçlu olmadığı bir parayı ödemiş olduğu iddiası ile istirdat davası açmasının da mümkün olmadığını,Doktrinde; "İİK. mad. 72/VII‟ye göre geri alma davasının mutlaka kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu tarafından açılabileceği”nin belirtildiğini, eldeki davada ise davanın ödemeyi yapan üçüncü şahıs tarafından açılmadığı gerekçesiyle reddedildiğini, Doktrine ve Yargıtay uygulamalarına göre haciz ve muhafaza tehdidi altında parayı ödemiş olsa da üçüncü şahsın taraf sıfatı olmadığını, takip borçlusu olarak müvekkili şirketin davacı taraf olması ve aktif husumet ehliyetini kullanmış olmasının doğru olduğunu, İİK.m.12 ve İİK.m.72/7-8 hükümleri uyarınca istirdat talebi için, borç olmayan paranın ya da fazla yatırılan kısmın takip dosyasına mahsuben ödenmesinin yeterli olduğunu, borç olmayan kısmın iadesine dönük talep hakkının ise, parayı yatırana değil, sadece dosya borçlusuna ait olduğunu, ayrıca istirdadı istenen paranın tamamının üçüncü şahıs tarafından ödenmiş olmadığını, takip boçlusu müvekkili şirket tarafından ödeme yapıldığını, karma bir ödeme oluşmakla alacaklı vekilinin bu durumu fırsata çevirdiğini, fazladan para tahsili cihetine gittiğini, bu bağlamda fazladan ödenen paranın hem maddi hem de şekli hukuk kapsamında iadesinin gerektiğini, Tahsilatların farklı zamanlarda ve farklı yerlerde tahsil edilirken, bu fazladan tahsil edilen paranın iadesinin istenememesine dönük alınan yazı ve taahhütlerin ise, hiçbir geçerliliği ya da hükmü olmadığını, Üçüncü şahıs ... Tic. Ltd. Şti.'nin Eyüp ... Noterliği, 15/02/2018 Tarih, ... Yevmiye Numaralı İhtarnameyi keşide ederek, müvekkili şirketten haciz tehdidi altında ödemiş olduğu 50,800.00- TL’yi de talep ettiğini, anılan takip dosyası için, müvekkili şirketin 4,000.00-TL, üçüncü şahıs; 50,800.00-TL ödediğini, toplam 54,800.00-TL tahsil edildiği halde, kapak hesabının 47,764.24-TL olduğunu, ödenen paraların miktarı belgeleriyle halen dosyada olup, davalı vekilinin de cevap dilekçesi ekinde verdiği belgelerle 54,800.00-TL'yi tahsil ettiğini kabul ettiğini, fazla ödeme yapıldığının sabit olduğunu,HMK’nun “Tarafta iradî değişiklik” başlıklı 124/4.fıkrası uyarınca, Mahkemenin dava dışı üçüncü şahıstan muvafakatname alınmasını istemek yerine taraf değişikliği yönünde işlem yapması gerektiğini, haricen tahsil edilen paranın takip dosyası kapak hesabına göre; 7,035.76-TL’sinin müvekkil şirkete iade edilmesine, 1,767.07-TL’sinin de haricen tahsil bildirimiyle icra dosyasına ödenmesine şeklinde karar tesis edilmesi gerekirken, aktif husumet ehliyetimizin olmadığından bahisle davanın reddine denmesinde hukuka, usul ve yasaya uyarlık bulunduğunu bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; İstanbul .... İcra Müdürlüğü’ nün ... E. sayılı dosya borcuna istinaden yapılan ödemelerin dava dışı 3. kişiler tarafından yapılmış olup bu durum dava dışı 3. kişiler ile yapılan protokolde ve davacı tarafından dosyaya sunulan ödeme dekontlarından da anlaşıldığını, iadesi istenen ödemenin davacı tarafından yapılmamış olduğundan davacının işbu davada taraf sıfatı olmadığını, dava dışı 3. kişiler ... Tic. Şti. ve ... tarafından İstanbul .... İcra Müdürlüğü’ nün ... E. sayılı dosya borcu ödenmiş olup dava dışı 3. kişiler ile" İstanbul ... İcra Müdürlüğü’ nün .... E. sayılı dosya borcunun işbu 3. kişiler tarafından ödenmiş olduğu dosya borcu ile ilgili olarak hiç bir hak ve alacağın kalmadığı, iş bu dosya borcunu ödeyen ... Tic. Şti. ve ... tarafından ödenen dosya borcu olan meblağın geri istenemeyeceğine ilişkin" protokol yapıldığını, kapak hesabı incelendiğinde icra dosyası peşin harç,başvuru harcı,ihtiyati haciz masrafları ve ihtiyati haciz vekalet ücretinin yazılı olmadığını, dosyada yapılan masraf miktarının ise eksik hesaplanıp yazıldığı görüldüğünü, davacının fazla para ödendiği iddiasının da gerçeği yansıtmadığını, davacının istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dava, davacı borçlunun, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına konu borç nedeniyle 23/01/2018 tarihinde 4.000,00 TL ödemede bulunduğu, bakiye borcun dava ve takip dışı .... Tic. Ltd. Şti. tarafından 08/02/2018 tarihinde 32.000 TL ve 18.800 TL olarak ödendiğini, icra takibine konu borçtan daha fazla ödeme yapıldığını, haricen yapılan ödemenin, alacaklı tarafından icra dosyasına bildirimi yapılmadığından fazladan harç tahsil edildiğini, bu sebeple fazladan tahsil edilen harç ile fazla yapılan ödemelerin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... A.ş İle ... Limited Şirketi arasında Faktoring Sözleşmesi akdedildiği, Faktoring Sözleşmesine istinaden şirket yetkisili ... A.Ş. Gaziosmanpaşa Şubesine ait ... seri no'lu 40.000,00 TL'lık 18.11.2017 keşide tarihli çekin davalı şirkete verildiği, çeke dayanan alacak için İstanbul ... İcra Müdürlüğü’ nün ... E. sayılı icra dosyasına konu edilerek icra takibi başlatıldığı, dava dışı 3. kişiler ... ,...Tic. Şti. ve ... tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğü’ nün ... E. sayılı dosya borcunun ödendiği, dava dışı 3. kişiler ile" İstanbul ... İcra Müdürlüğü’ nün ... E. sayılı dosya borcunun işbu 3. kişiler tarafından ödenmiş olduğu dosya borcu ile ilgili olarak hiç bir hak ve alacağın kalmadığı, iş bu dosya borcunu ödeyen ... Tic. Şti. ve ... tarafından ödenen dosya borcu olan meblağın geri istenemeyeceğine ilişkin" protokol yapıldığı görülmüştür.Dosya içerisinde bulunan bilirkişi raporunda, tahsil harçları ve vekalet ücretleri de eklenerek kapak hesabı yapıldığı ve buna göre toplam 6.539,25 TL fazla tahsilat yapıldığının belirlendiği ancak protokol gereği dava dışı 3. kişiler ... Tic. Şti. ve ... tarafından ödenen bedelin geri istenemeyeceği kararlaştırılmış olup, davacının kendi borcu için ödeme yaptığı, 3. kişi tarafından yatırılan fazla ödemenin ise dava dışı kişilerce istenemeyeceğinin protokolde düzenleme altına alındığı, bu ödemenin davacı tarafından yatırılmamış olması nedeniyle davacı tarafça da istenemeyeceği, bu yöndeki istinaf istemlerinin reddi gerekmiştir.Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince davacının istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/06/2020 tarih ve 2018/149 E., 2020/177 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 119,54 TL harcın mahsubu ile bakiye 150,31 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 21/12/2023