T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/1380
KARAR NO: 2024/1001
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 23/03/2021
NUMARASI: 2014/668 E. - 2021/371 K.
DAVANIN KONUSU: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 23/05/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan ...'nun sahte çeki ... Aş.'nin Küçükbakkalköy şubesine takas yolu ile ibraz ettiğini, davacının ... Bankası hesabından 10/12/2013 tarihinde 16.000,00 TL tahsil edildiğini, davalı ...'nun ibraz ettiği çekin sahte olduğunu, çekteki imzanın davacıya ait olmadığını, davalı ...'nın çeki incelemeden ödeme yaptığını, mağduriyetin giderilmesi için İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibin itiraz üzerine durduğunu belirtmiş, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalılar aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının satın almak istediği ev için bir miktar parayı teminat olarak ... verdiğini, 0021689 numaralı çek ve bir miktar paranın elden iadesi ile sözleşmenin feshedildiğini, 10.12.2013 keşide tarihli çekin bankaya ibraz edilerek takas yolu ile tahsil edildiğini, davalının ... verdiği çekin sahte olduğunu bilmediğini, davalının sahte çek nedeniyle mağdur olduğunu belirtmiş, davanın reddine, davacının %20 oranında tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı bankanın dava konusu olayda taraf olmadığını, dava konusu tahsilin yapıldığı hesap ve çekin diğer davalı ...'na ait olduğunu, çek üzerindeki imzanın incelemesinin hesabın bulunduğu bankaca yapılabileceğini, davalı banka yönünden husumet bulunmadığını, 10/12/2013 tarihli çekin tahsil amacıyla davalı bankaya ibraz edildiğini, çekin şüphe uyandıracak bir unsur taşımadığını, çeke onay verilmese idi ödeme işlemi yapılmayacağını, davalı ...'nun hesabından onayı olmadan iade edilemeyeceğini, davalı bankanın herhangi bir kusuru bulunmadığını belirtmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; çekin sahte olduğuna dair bildirimlerin takas merkezine yapıldığını, çeki tahsil eden kişinin şikayete konu edilmek üzere bilgilerinin istenildiğini, bildirimin yapılmasına rağmen müşterinin hesabına iade yapılmadığını, diğer davalı bankanın ödeme yapan banka olarak gerekli incelemeleri yapması gerektiğini, davalı bankanın çekin ödenmesi nedeniyle herhangi bir kusurunun bulunmadığını belirtmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk Derece Mahkemesince; Somut olayda, davalı hamilin ciro ile devraldığı çeki bankaya ibraz ettiği, çek bedelinin bankaca ödendiği, sonradan keşidecinin çekteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerek, çek bedelini davalı hamilden, muhatap bankadan ve takas bankasından talep ettiği anlaşılmaktadır. Dava konusu çekin sahte olarak oluşturulduğu alınan denetime elverişli bilirkişi raporu ile belirlenmiş olup, taraflar arasında çekin sahte olduğu hususunda ihtilaf da bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki ihtilaf, sahte çekin ibraz edilmesi nedeniyle doğan zarardan davalıların sorumlu olup olmayacağı noktasındadır.Çek keşidecisi, imzanın kendisine ait olmadığını belirterek, ödenen çek bedelini çekteki imzayı incelemekle yükümlü muhatap bankadan talep edebilir. Muhatap banka ise hamilin çekin sahte veya tahrif edilmiş olduğunu bilmesi halinde, ödediği paranın istirdatı için hamile rücu edebilir. Bu itibarla, davalı hamil ...'nun davada pasif husumeti bulunmadığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir (Benzer yönde; Gaziantep BAM. 11. HD. 2018/929 Esas, 2019/615 Karar). Dava konusu çekin ibraz edildiği takas bankası yönünden yapılan tahkikat sonucu, çeke ilişki görüntünün davalı muhatap bankaya gönderildiği, takas bankasının çekteki imzayı inceleme imkanı bulunmadığı, muhatap banka tarafından verilen onay üzerine ödemenin yapıldığı, davalı bankanın işbu davada pasif husumetinin bulunduğu anlaşıldığından, aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir (Benzer yönde; Yargıtay 11. HD. 2016/1403 Esas, 2017/2594 Karar).Çekle ödeme yapmayı kabul eden ve müşterileri ile çek anlaşmaları yapan bir bankanın, basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli dikkat ve özeni göstermesi ve duraksama halinde çeki uzman kişilere inceletmesi, gerektiğinde konuyu keşideciye iletip alacağı cevaba göre hareket etmesi beklenir. Bankanın anılan yasal düzenlemeden doğan sorumluluğu kusursuz sorumluluk nevindendir. Banka, bu şekilde doğan sorumluluğunu yerine getirdiği taktirde sahteciliği yapan çek hamiline rücu edebilecektir (Benzer yönde; Yargıtay 11. HD. 2009/11413 Esas, 2011/3771 Karar). Birer güven kurumları olan bankalar, aldıkları mevduatları sahtecilere karşı özenle korumak zorundadırlar. Bu nedenle de hafif kusurlarından dahi sorumludurlar. Sahteciliğin inandırıcı olup olmadığı, iğfal kabiliyetinin bulunup bulunmadığı yasal unsurlar arasında sayılmamıştır (Benzer yönde; Yargıtay 11. HD. 2009/8136 Esas, 2011/894 Karar).Davalı banka sahte imzalı çeki ödemekle davacıya karşı kusursuz sorumlu olup, davaya konu çekin takas yolu ödenmiş olması, dolayısı ile davalının imza incelemesi yapamamış olması davalının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (Benzer yönde; Yargıtay 11. HD. 2013/15613 Esas, 2014/16098 Karar). Dava konusu sahte çek nedeniyle davacının hesabından ödenen 16.000,00 TL kadar davacı zarara uğramış olup, meydana gelen zarardan açıklanan nedenlerle davalı muhatap banka sorumludur. Öte yandan, dava konusu çekin sahte olup olmadığı, davacının meydana gelen zararda müterafik kusuru bulunup bulunmadığı, zarar miktarının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden koşulları bulunmayan icra inkar tazminatı talebinin reddi..." şeklindeki gerekçeleri ile;"1-Davalı .... aleyhine açılan davanın kabulüne; İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasında davalı borçlu tarafından yapılan itirazın 16.000,00 TL asıl alacak yönünden iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda ticari avans faizi uygulanmasına, Koşulları bulunmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine, 2-Davalı ... Aş. aleyhine açılan davanın reddine, Koşulları bulunmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine, 3-Davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, Koşulları bulunmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine," şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF: Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Şubeleri müşterisi ... Tic.Ltd.Şti.'ne ait 10.12.2013 vadeli ... numaralı gerçek çekin ise 10.12.2013 tarihinde işleme alınarak Şişli şubelerinden ödendiğini, çekin sahte olduğuna ilişkin bildirimin ... Genel Müdürlüğü'ne bildirildiği halde yapıları ödeme müşteri hesabına iade edildiğini, çekin ödemesi yapılırken ilgili banka tarafından söz konusu çekin incelemesinin yapıldığını, çekin üzerindeki telefonların imzaların ve yazıların gerçek olmadığını, ödeme yapan banka tarafından bu hususların doğruluğunun tespit edilmediğini, sahte çekle ödeme yapan bankadan müşteri hesabına ödenen tutarın iadesi talep edildiğinde ise bu ödeme yapılmadığını, ... tarafından çekin müvekkili olan bankaya ait olması sebebi ile imza incelemesinin yapılamadığını, keşideciye ait imza sirkülerinin vakıfbank da bulunması sebebi ile kontrolün müvekkilince yapılacağının iddia olunduğunu, ödeme yapan banka olması sebebi ile ... tarafından gerekli kontrollerin yapılmasının gerekli olduğunu, çekin sahte olduğuna ilişkin bildirim yapıldığında ise ödenen tutarın müşteri hesabına iadesinin gerektiğini, bu hususlar karşısında müvekkili olan bankanın gerçek çekin ibrazı ile firmaya gerekli ödemeyi yaptığını, işbu davada müvekkilinin herhangi bir kusuru bulunmadığını, yapılan işlemle ilgili ilgisi de söz konusu olmadığını, iş bu nedenle müvekkili yönünden davanın kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı, haksız olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesince verilen hükmün istinafen incelenerek kaldırılmasını yeniden lehe hüküm kurulmasını talep etmiştir. Davacı ... Ltde Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı ... vekilinin verdiği yazılı beyanda “müvekkilim çekin sahte olduğunu bilmemekle birlikte, kendisini iş bu dava tebligatı gelene kadar da bu durumdan haberdar olmamıştır” beyanının hilafı hakikat olduğunu, aynı gün Davalı ... ... Küçükbakkalköy şubesi yetkilileri bankaya davet ettiklerini ve davalı ...'in ... Küçükbakkalköy şubesine gittiğini, banka yetkililerinin çek sahte, parayı iade et demelerine rağmen parayı iade etmediğini, ...'nun kötü niyetli olduğunun bariz bir şekilde ortada olduğunu, davalının sahte çek ile müvekkilini zarara uğrattığını, davalı ... Küçükbakkalköy şubesinin bu çeki hiç incelemeden alıp kabul ettiğini, çek üzerindeki imza müvekkiline ait olmadığı gibi hiçbir yazı ve rakamında müvekkiline ait olmadığını, çek üzerindeki telefonların ve bilgilerin ... Üsküdar şubesinede ait olmadığını, tüm bu hususlar karşısında İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün (Dosya no:... Esas sayılı) dosyadaki davalıların yaptığı itirazların iptali ile takibin aynen devamına, %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine, Müvekkilinin, ... Bankası A.Ş. Üsküdar Şubesindeki hesabından 10/12/2013 tarihinde alınan 16.000,00 TL'nin aynen tahsiline, 10/12/2013 Tarihinden itibaren en yüksek ticari faiz, avans faizinin uygulanmasına, her türlü dava masraf ve vekalet ücretinin davalılardan tahmiline, müvekkilinin aleyhine davalı ... ve davalı ... lehine karar verilen vekalet ücretinin bozularak müvekkili lehine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP: Davalı ... vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; TTK 792. uyarınca, çekin herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğunu, TTK 812 düzenlemesi ile beraber değerlendirildiğinde, müvekkilinin dava konusu çek ile ilgili hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını ve bu neticede davada pasif husumetinin olamayacağının açıkça ortada olduğunu, davacının kötüniyetle istinaf başvurusunda bulunduğunu, bu nedenle HMK 351 hükümlerinin uygulanmasını, aşamalarda dava şartı pasif husumet olmadığının defalarca belirtildiğini ve yerel mahkeme kararında da aynı sebeple davanın reddine karar verildiğini, buna rağmen davacı tarafın, hiçbir hukuki dayanağı olmayan nedenler ile istinaf başvurusunda bulunduğunu, usul kurallarına son derece aykırılık mevcut iken, işbu istinaf başvurusunun kötü niyetli olduğuna şüphenin bulunmadığını, bu nedenle yasal tarife tutarında vekalet ücretine ve disiplin para cezasına hükmedilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili olan banka tarafından çekin şekil şartlarına haizliği kontrol edildikten sonra takas merkezine sunulduğunu, Bankalar Arası Takas Odaları Merkezi sisteminden alınan tahsil onayına istinaden işlemlerin gerçekleştirildiğini, çek hesabı ... A.Ş'de olup ... A.Ş tarafından verilen onay akabinde onay bilgisi takas merkezi aracılığıyla şubeye iletildiğini ve çeki tahsile veren müşteriye ödemenin yapıldığını, söz konusu çek üzerinde mevcut imza kontrolünün takasa verilen çeklerde vekaleten işgören müvekkili tarafından yapılmasının maddi imkansızlık taşıdığını, zira çekin ait olduğu hesapta yer alan imza sirküleri, keşideciye ait bilgiler, çek hesabını oluşturan, koçanları, düzenleyen muhatap bankada yer aldığını, çek hesabına ait hiçbir bilgi (imza sirküler vs.) müvekkili olan bankanın sisteminde yer almadığını, zira müvekkili olan bankanın çeke dair işlemi muhatap banka olan ... A.Ş'ye vekaleten gerçekleştirdiğini, bu doğrultuda müvekkili olan bankanın kendisine vekaleten tahsile verilen bir çekin şekil şartlarını kontrol etmekten başka bir imkanının bulunmadığını, bir zarar doğmuş ise, zarara, süresinde çekin sahte olduğu bilgisini vermeyen, imza incelemesi yapmayan diğer davalı ... A.Ş. ile, davacı aleyhine sebepsiz zenginleşen ve çekin sahte olduğu bilgisi kendisine verilmesine karşın, hesabına otomatik olarak takas merkezinden gelen meblağı iade etmeyen ...'nun sebebiyet verdiğini, tüm bu nedenlerle yerel mahkemenin 23.03.2021 tarihli gerekçeli kararı ile vermiş olduğu, usule ve yasaya uygun kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünü ... Esas sayılı dosyasına ilişkin İİK 67. Maddesine göre açılan itirazın iptali davasıdır. İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğünü ... Esas sayılı dosyasında ... Ltd. Şti. tarafından borçlular aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığı, takibin dayanağının borçlu ...'nun borçlu ... A.Ş'ye ibraz ettiği sahte çekle alacaklıya ait hesabından tahsil ettiği 16.000,00 TL nin iadesi talebidir. Somut olayda icra takibinin dayanağını oluşturan sahte çekin ... Şubesi aracılığı ile ... takasa ibraz edildiği, ilgili muhatap bankanın onayı ile ...tarafından ödeme yapıldığı, ödeme yapıldıktan sonra sahte bildiriminin ... A.Ş'ye yapıldığı anlaşılmıştır. ... Üsküdar şubesine ait 10/12/2013 keşide tarihli 16.000,00 TL bedelli çekin keşidecisini ... Ltd. Şti. olduğu, lehtarın ... Ltd. Şti. olduğu, en son hamilin ... olduğu, çekin 10/12/2013 tarihinde Merkez Bankası aracılığıyla ibraz edildiği, aynı gün çekin tahsilatının gerçekleştirildiği, 11/12/2013 tarihli yazı ile çekin sahte olduğunun bildirildiği, bu talep üzerine çek arka yüzüne sehven sahte çek olması nedeniyle işleme alınamadığına dair şerh düşüldüğü, çekin ibraz tarihi itibariyle işleme alınarak ödemesinin tamamlandığı, ... A.Ş tarafından çekin arkasına şerh edilmiştir. ... ait 07/01/2014 tarihli yazısında konu ile ilgilin ... Genel Müdürlüğünün 11/12/2013 tarihinde çekin sahte olduğunun bildiriminin yapıldığı, sahte çekin takas merkezi aracılığı ile ödendiği belirtilmiştir.Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bilirkişiye ait 16/12/2020 tarihli raporda; inceleme konusu çekteki keşideci imzasının şirket yetkilisinin eli mahsulü olmadığı, şirket yetkilisinin örnek imzasında takliden oluşturulmuş sahte imza olduğu, çekin sahtecilik suretiyle oluşturulduğu, çek üzerinde fiziksel silme ve renkli printer ile bu kısımlara yeniden baskı yapma işlemlerini büyük ölçüde ustalık gerektirecek surette düzenlenmiş olduğu ve mutat inceleme ile çıplak gözle ilk nazarda ve kolayca çekin üzerinde yapılan bu sahteciliğin farkına varılmasının mümkün görülmediği belirtilmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 812. Maddesine göre;" sahte veya tahrif edilmiş bir çekin ödemiş olmasından doğan zarar muhatapa ait olup, meğerki senette düzenleyen olarak gösterilen kişiye kendisine verilen çek defterini iyi saklamamış olması gibi bir kusurun yüklenmesi mümkün olsun." Düzenlemesi yer almaktadır. Somut olayda ...'a ait çekte keşideci imzasının sahte oluşturulduğu, takas yolu ile ... Şubesine ibraz edildiği, 10/12/2013 tarihinde ibraz eden ...'ya ödeme yapıldığı, ... bu çekin sahte olduğuna dair bildirimin ödemeden bir gün sonra 11/12/2013 tarihinde yapıldığı, ... bu nedenle sorumlu tutulamayacağı 6102 sayılı TTK'nın 812. maddesine göre muhatap banka olan davalı ... sorumludur. Mahkemece davalı hamil ...'nun davada pasif husumetli bulunmadığından bu davalı yönünden davanın husumetten yokluğuna karar verilmiştir. Davacı vekili tarafından bu davalı yönünden davanın kabulü gerektiğine yönelik istinaf başvurusunda bulunulmuş ise de, davalı hamilin sahte çeki iktisabında sorumluluğunun bulunduğu ispatlanamadığından, bu davalı yönünden red kararı verilmesi hukuken yerindedir. Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin ve davalılardan .... A.Ş'nin istinaf başvurularının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/03/2021 tarih ve 2014/668 E., 2021/371 K. sayılı kararına karşı davacı vekili ve Davalı ... vekili tarafından yapılan istinaf taleplerinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.092,96 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 273,25 TL harcın mahsubu ile bakiye 819,71 TL harcın Davalı ...'den tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerilerinde bırakılmasına,5-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 23/05/2024