T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO:2022/11 Esas
KARAR NO:2024/1550
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: STANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:18/11/2020
NUMARASI:2019/222 E. - 2020/600 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:26/09/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ... A.Ş. tarafından keşide edilen 27/06/2018 tarihli ve 66.493,00-TL bedelli çekin son meşru hamilinin müvekkili olduğunu, söz konusu çekin mal tedariki karşılığı dava dışı ... şirketine tam ciro edildiğini, ... şirketine gönderilmesi için söz konusu çekin ...Kargo .... şubesine teslim edildiğini, ancak dava konusu çekin de içinde bulunduğu 39 adet evrakın kargo işlemi esnasında kargo şirketi görevlisinin tedbirsizliği sonucunda çalındığını, İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/515 Esas sayılı dosyasında çek zayi davası açıldığını, mahkemece 21/06/2018 tarihinde ödemeden men kararı verildiğini, davalı ... A.Ş tarafından müvekkili ve diğer cirantalar aleyhine .... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin söz konusu çeki devralmasında ağır kusurlu olduğunu, çekin müvekkili tarafından tam ciro yöntemi ile cirolandığını ancak davalı tarafından bu hususun göz ardı edildiğini beyanla davaya konu 27/06/2018 tarihli ve 66,493,00.-TL bedelli çek tutarının şimdilik 5.000,00.-TL’sının HMK’nın 109. maddesi kapsamında çek tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ve diğer ferileriyle birlikte istirdatını, davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davanın nispi harca tabi olduğunu, dava değerinin gösterilmediğini, dava konusu çekin müvekkili tarafından müşterisi ... ile akdedilen .... sözleşmesine istinaden devralındığını, sözleşmenin ve işlemlerin 6361 sayılı kanunda belirtilen esaslara ve BDDK’ nın belirlediği kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirildiğini, bu nedenle müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, davacının iddiasının aksine ciro silsilesinde herhangi bir kopukluk olmadığını, çekin davacı tarafından cirolanması kısmında davacının emrine düzenlediği şirketin tüzel kişilik unvanının tam olarak yazılmadığını ve davacının kusurlu olduğunu, bu sebeple söz konusu dava dışı cirantanın gerçek kişi tacir olduğu kanaatine varıldığını ve müvekkilinin iyiniyetli olduğunu beyanla öncelikle HMK madde 119/2 gereğince dava dilekçesinde tamamlanması mümkün olmayan eksikliklerin bulunması nedeni ile davanın açılmamış sayılmasını, aksi halde eksik harç varsa tamamlattırılmasını, davanın reddini, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; "Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı yanca ... Şubesine ait 66.493 TL tutarlı ve 27/06/2018 tarihli çekin ve bedelinin istirdatı talebinde bulunulmuştur. Davacı yanın iddiaları davaya konu çekin davacı şirket tarafından dava dışı .... A.Ş emrine olacak şekilde tam ciro edildiği, çekin kargo aşamasında çalındığı, takip eden cironun emrine ciro edilen şirket olmaması karşısında çekteki ciro silsilesinin kopuk olduğu, davalı şirket faktoring şirketi olmakla hafif kusurundan dahi sorumlu bulunduğu noktasında toplanmıştır. 6102 sayılı TTK'nun 790. maddesine göre; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." Aynı yasanın 792. maddesine göre; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." 6361 sayılı Kanun'un 9/3. maddesine göre ise; ".... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." Anılan yasal düzenlemeler karşısında somut olay değerlendirildiğinde, çekteki davacı şirketin kaşesinin hemen altında isim ve imzası bulunan ...'nın davacı şirketin eski yetkilisi olduğu dosyaya celbolunan sicil kayıtlarından anlaşılmaktaysa da isim ve imzanın kaşe üzerinde bulunmaması, davacı şirket yetkilisi olarak imzalandığına dair bir beyan içermemesi, önceki cironun da dava dışı .... A.Ş tarafından beyaz ciro olarak yapılması ve ancak yapılan yargılama sonucunda tespit edilebilen bu yöndeki hususların çekin teslimi sırasında davalı şirket tarafından bilinmesi veyahut da araştırılması gerektiğinin çekteki ciro silsilesine nazaran davalı şirketten beklenemeyecek olması nedeniyle çekin davacı şirket tarafından tam ciro ile cirolandığı ve çekteki ciro silsilesinin bu nedenle kopuk olduğu iddiasının davalı şirkete karşı öne sürülemeyeceği, davalı şirketin çeki dava dışı... ile akdolunan faktoring sözleşmesine ve faturayla tevsik edilen alacağa istinaden devralmış olması ve çekin iktisabında kötüniyetli veyahut da ağır kusurlu olduğunun ispat olunamaması karşısında davalı şirketin çekin yetkili hamili olduğu, öte yandan davaya konu çeke dayalı olarak başlatılan ... sayılı takip dosyasından ödemelerin çek keşidecisi olan dava dışı ... A.Ş tarafından yapıldığının anlaşılması karşısında davacının çekin ve çek bedelinin istirdatı isteminin yerinde olmadığı sonuç ve vicdani kanaatine varılmış, davanın reddi" şeklindeki gerekçeleri ile;"Davanın REDDİNE," şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin gerekçeli kararında belirtildiğinin aksine, bir şirket lehine yapılan tam ciroyu takiben gerçek kişi tarafından yapılan beyaz ciro sebebiyle ciro silsilesindeki kopukluğun çek metninden kolayca anlaşılmakta olduğunu, bu sebeple ciro silsilesindeki bu açık kopukluğa rağmen çeki ağır kusuruyla devralan davalı ... şirketin TTK m. 792 hükmü uyarınca çekin yasal (yetkili) hamili olmayacağını, dolayısıyla yerel mahkeme kararının bu bakımdan ortadan kaldırılmasının gerektiğini, davaya konu çekin kaşe ve imza taşıyan bir beyaz ciro ile meşru hamili haline gelen müvekkiline ait çekin tam ciro ile....A.Ş. şirketine cirolandığını, ilgili ciro beyanı müvekkili olan şirket yetkilisi.... tarafından müvekkil şirket unvanı (kaşesi) altında imzalandığını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun yerel mahkeme kararının aksine, çekteki ciro silsilesindeki bozukluğu bilerek çeki devralan tacir niteliğindeki takip alacaklısı davalı faktoring şirketinin, TTK’nun 792. madde hükmü uyarınca söz konusu çeki müvekkiline iade ile yükümlü olduğunu, bu durum karşısında söz konusu çekin yasa hükümleri uyarınca bir şirket lehine (tacir lehine) cirolandığı çekteki ciro silsilesinden kolaylıkla görülmekte olduğunu, ancak müvekkili olan şirketin kaşesi altında yaptığı tam ciro sonrasında yapılan ciro incelendiğinde, söz konusu cironun bir beyaz ciro olduğu ve üzerinde hiçbir ticaret unvanı veya kaşe bulunmadığının görülmekte olduğunu, bu hal ile davalı şirket’in kötü niyetli olarak hareket ettiğini, çeki devralmakta ağır kusurunun bulunduğunu, çekin çalıntı olduğunu bildiğini, çekin bedelinin tahsilini kötü niyetli olarak sağlamaya çalıştığını ve haksız kazanç elde etme gayesinde olduğunun açık olduğunu, bu sebepler doğrultusunda yerel mahkemenin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP:Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanca yapılmış olan bir ödeme olmamasına rağmen hem çekin bedelinin, hem çekin istirdadının istendiğini, yerel mahkeme kararında da kabul edildiği üzere dava dışı borçlu hiçbir ihtirazi kayıtta bulunmaksızın icra dosya borcun ödendiğini, dosya borcu çekin keşidecisi tarafından ödendiğinden çek keşide edenin uhdesine geçtiğini, davacıya iş bu dava sonucunda iade edilebilecek bir çekin mevcut olmadığını, ayrıca davacının çekin bedelinin de istirdadını talep ettiğini, ancak davacı yanca çeke ilişkin olarak yapılmış olan bir ödemenin bulunmadığını, davacı yanca ödenmiş olan bir çek bedeli olmamasına rağmen çek bedelinin istirdatının istenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının hem çekin istirdadının hem de bedelinin istirdadına yönelik talebinde ısrarcı olmasında hiçbir hukuki yararın bulunmadığını, yerel mahkemece de müvekkilinin çeki almasında herhangi bir kötü niyeti ve kusuru bulunmadığını, dosya kapsamında sabit olduğu gibi müvekkilinin müşterisinin fatura ile tevsik edilmiş çekini aldığını, ciro silsilesi görünürde düzgün olmakla müvekkilinin tek tek her cirantayı aramasının mümkün olmadığını, müvekkiline böyle bir yükümlülük yüklenmesinin de hayatın olağan akışına aykırı olacağını ve müvekkilinin ticari faaliyetlerini engelleyeceğini, ancak müvekkilinin faktoring mevzuatı gereği yapılması gereken tüm istihabarati çalışmayı gerçekleştirdiğini ve çeki temlik aldığını, nitekim borçlu olduğunu inkar etmeyen keşideci de dosya borcunu ödemek suretiyle borçtan kurtulduğunu ve çekin hamili haline geldiğini şu haliyle, görüldüğü üzere davacının iddialarının dinlenebilmesinin mümkün olmadığını, davacının görülmekte olan bu davayı takip etmekte herhangi bir hukuki yararının bulunmadığının açıkça ortada olduğunu, tüm bu hususlarla re'sen dikkate alınacak nedenlerle, davacının usul ve yasaya aykırı istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davanın konusu, çek bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.Davacı vekili dava dilekçesi ile ; Dava dışı ... A.Ş. tarafından keşide edilen 27/06/2018 tarihli ve 66.493,00-TL bedelli çekin son meşru hamilinin müvekkili olduğunu, söz konusu çekin mal tedariki karşılığı olarak dava dışı ... şirketine tam ciro edildiğini, ... şirketine gönderilmesi için kargoya teslim teslim edildiğini, dava konusu çekin de içinde bulunduğu 39 adet evrakın kargo işlemi esnasında çalındığını İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/515 Esas sayılı dosyası ile çek zayi nedeni ile iptali davası açıldığını,21/06/2018 tarihinde ödemeden men kararı verildiğini,davalı .. A.Ş tarafından müvekkili ve diğer cirantalar aleyhine .... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin söz konusu çeki devralmasında ağır kusurlu olduğunu, çekin müvekkili tarafından tam ciro yöntemi ile cirolandığını belirterek çek bedelinin istirdatını talep ve dava etmiştir. Dava konusu çekte, keşidecinin ...A.Ş, lehtarın .... Şti olduğu, bedelinin 66.493 TL., keşide tarihinin 27/06/2018 olduğu, çekteki ilk cironun lehtar şirket tarafından .... A.Ş emrine ödeyiniz şeklinde yapıldığı, takip eden cironun ... A.Ş tarafından yapıldığı, devam eden ciroya ilişkin .... A.Ş emrine ödeyiniz şeklindeki ibareyle davacı şirket olan... A.Ş kaşesinin bulunduğu, kaşe üzerinde imza bulunmadığı, kaşenin hemen altında ... (şirketin eski yetkilisi) adına atılı imzanın bulunduğu, ... cirosunun bulunmadığı ve devam eden ciroların da sırasıyla ...A.Ş'ne ait olduğu, çekin 27/06/2018 tarihinde ibraz edildiği, İstanbul 3.ATM'nin 25/06/2018 tarih ve 2018/515 sayılı ödeme yasağı kararına istinaden işlem yapılmadığı görülmüştür. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı ve muhasebe bilirkişisi tarafından tanzim edilen raporda özetle; dava konusu çekin davacı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, çekin dava dışı ...A.Ş'yi alacaklandıracak şekilde 11/05/2018 tarihinde kayda alındığı, çekteki ciro silsilesinde davacının akabinde yer alan ciranta ... ile davacı arasında mevcut herhangi bir ticari ilişkiye davacı defterlerinde rastlanılmadığı, dava konusu çekin davalı tarafından ... - ...’den 04/06/2018 tarihli Faktoring Sözleşmesi kapsamında alınmış olduğu, söz konusu faktoring işlemi kapsamında davalı tarafından dava dışı ...’e 04/06/2018 tarihinde 62.542,34.-TL tutarında bir havale yapıldığı, yapılan bu ... işlemine binaen yine davalı tarafından dava dışı ...’e 04/06/2018 tarihli ve toplamda 3.950,66.-TL bedelli bir faiz ve faktoring masrafı faturası düzenlendiği, dosya kapsamı ve ticari defterlere göre yapılan faktoring işleminin işlemsel olarak yönetmeliğe uygun olduğu, dava konusu çekin davacı ... Malzemeleri tarafından, ciro edilirken ... Elektrik emrine ciro edildiği fakat ciro silsilesine bakıldığında davacıdan sonraki ilk cirantanın ise ... olduğu, bu noktada çekin ciro silsilesi ve sıhhat şartı ile ilgili değerlendirmenin, davalı faktoring şirketinin bir kusurunun bulunup bulunmadığı hususunun hukuki değerlendirme gerektirdiği belirtilmiştir. 6361 sayılı Kanun'un 9/3. maddesine göre ise; "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun."düzenlemesi yer almaktadır. Somut olayda, davacı dava konusu çeki rızası hilafına elinden çıktığını davaya konu çekin kaşe ve imza taşıyan bir beyaz ciro ile meşru hamili haline gelen müvekkili şirketin yetkilisi ...'nın şirket unvanı (kaşesi) altında imzalandığını, çeki tam ciro ile... A.Ş.'ne ciroladığını, ancak müvekkilinin cirosundan sonra ...şirketinin cirosu bulunması gerekirken cironun bulunmadığını, ciro silsilesinin koptuğunu ileri sürmüş, çekin ciro silsilesi incelendiğinde,... A.Ş. Cirosunun bulunmadığı, davacı cirosundan sonraki cironun ... Otomotive ait olduğu ciro silsilesinin kopuk olduğu bu husususun ciro metninden açıkca anlaşıldığı, davalı ... Şirketinin çeki iktisap ederken ciro silsilesinin kopuk olduğunu bilmesi gerektiği, ağır kusurlu olduğu, kısmi dava olarak açılan davanın kabulü gerektiği anlaşılmıştır.Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, 5.000 TL nin 31/07/2018 ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 2-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, 3-İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 18/11/2020 tarih, 2019/222 E. 2020/600 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,3-Davanın Kabulüne- 5.000 TL nin 31/07/2018 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL karar harcından peşin alınan 85,39 TL'nin mahsubu ile 342,21TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 44,40 TL başvurma harcı,85,39 peşin harç, 6,40 TL vekalet harcı, 800,00 TL bilirkişi ücreti, 130,10 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.066,29 TL'nin, kabul edilmiş olması sebebiyle, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan, yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 4/d-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 5.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,/a-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 162,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 92,0TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 254,10 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,/a-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 26/09/2024