T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/897 Esas
KARAR NO: 2024/937
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/04/2021
NUMARASI: 2018/306 E. - 2021/383 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 16/05/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ... Ldt. Şti. ile davalı ... tic.ltd.şti. arasında ... adlı restoranın işletmesi ile ilgili franchise sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme borcu karşılığı olarak 15/01/2015 tarihli 100.000,00-TL bedelli senedin keşide edildiğini ve müvekkilinin de bu senedi kefil sıfatıyla imzaladığını, 03/12/2016 tarihinde Bakırköy ... Noterliğinin 01/12/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile dava dışı ... Tic. Ldt. Şti. sözleşme edimlerini yerine getirmediğinden dava konusu senedin ödenmesi için müvekkiline bir gün süre verildiğini, ancak davalı şirket yetkilisinin talebi üzere 23/01/2015 tarihinde ... hesabına açıktan 22.222,61-TL işletme devir ücreti olarak da 150.000,00-TL'nin müvekkili tarafından havale yapıldığını, bu nedenle müvekkilinin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı ... şirketi arasında franchise sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında dava dışı firmanın borcu için 100.000,00-TL tutarlı bononun kendilerine verildiğini, davacının da şirket yetkilisi olarak kefil sıfatıyla bonoyu imzaladığını, sözleşme gereği Bakırköy Mahkemelerinin yetkili olduğunu, bu sebeple yetki itirazında bulunduğunu, bunun yanında davacı tarafın senet bedelini ödemediğini, ödemekten kaçınmak için huzurdaki davayı açtığını beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince toplanan delillere göre yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine; Davacının, davalıya 15.01.2015 keşide tarihli, 10.11.2016 tediye tarihli, 100.000TL bedelli, keşidecisinin ... LTD. ŞTİ, lehdarın ... Tic. LDT ŞTİ şirketi, kefilin ... olduğu bonodan dolayı 78.157,21 TL miktarda borçlu olmadığının tespitine, Fazlaya ilişkin talebin reddine Davalının İİK 72/4 uyarınca tazminat talebinin şartların oluşmaması nedeni ile reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece ''mahkememizce mali müşavir bilirkişi ... raporunda belirttiği, davaya konusu senedin ... AVM için imzalandığı görüşüne itibar edilmediği ...'' şeklinde gerekçe kurulduğunu, ancak , bilirkişi raporuna neden itibar edilmediği hakkında bir gerekçe ve izahatta bulunulmadığını, dolayısı ile Mahkemenin, hangi gerekçe ile dava konusu senedin ... AVM için düzenlenmediğini düşündüğünün bilinmediğini, bu durumun savunma hakkını kısıtladığını, Taraflar arasında bila tarihli iki adet franchise sözleşmesi ve 01/02/2015 ve 01/07/2015 tarihli iki adet kira sözleşmesi bulunduğunu, sözleşmelerin tarihini ispata yarar en önemli delilin şüphesiz, işletmenin faaliyet göstereceği AVM ile yapılan eş/yakın zamanlı kira sözleşmeleri olduğunu, bunlardan ... AVM'de faaliyet gösteren işletmenin 01/02/2015 tarihli kira sözleşmesinin dosyada bulunduğunu, davalı tarafın da ne bu sözleşmeye ne de frenchise sözleşmesinin tarihinin kira sözleşmesinden başka bir tarih olduğuna yönelik bir itirazı bulunmadığını, dava dışı şirketin , söz konusu bila tarihli frenchise sözleşmesi ve akabinde yapılan kira sözleşmesi uyarınca ... AVM 'de bulunan işletmeyi 01/07/2015 tarihine kadar işletmeye devam ettiğini, 01/07/2015 tarihinde bu işletmeyi davalı tarafa geri devir ederek, ... AVM 'deki işletmeyi açtığını, dava konusu senede gelinirse, senet metninde '' iş bu senet 23.01.2015 tarihide imzalanan franchise sözleşmesinden doğacak kira ve mal bedelleri vs.. Cari hesaplar için yükümlülüklere aykırı davranılması halinde tahsil edilecektir. Bu şartlar dışında teminat senedidir. Tahsil edilemez.'' yazılı olduğunun görüleceğini, Mahkemece, senedin 01/02/2015 tarihli kira sözleşmesi ile işletilen ... AVM 'deki işletmenin borçlarının değil, 01/07/2015 tarihli kira sözleşmesi ile işletilen ... AVM 'deki işletmenin borçlarının teminatı olduğuna kanaat getirilmiş ise, nasıl olmaktadır da doğup doğmayacağı belli olmayan bir işletme borcu için, 6 ay öncesinden teminat senedi düzenlendiğini, nasıl olmaktadır ki sözleşmesi dahi imzalanmadan bir işletme için borç senedi düzenlendiğini, senet tarihinin 15/01/2015 olması ve ... AVM deki işletmenin kira sözleşmesinin 01/07/2015 olması karşısında, iş bu senedin ... AVM deki işletmenin borçlarının teminatı için düzenlenmiş olduğu iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,15/01/2015 tarihli teminat senedinin açık ve net olarak 01/02/2015 tarihli kira sözleşmesi ile işletilen ... AVM 'deki işletmenin borçlarının teminatı için düzenlendiğini, senet metninden de bu hususun açıkça anlaşıldığını, 23.01.2015 tarihinde imzalanan franchise sözleşmesinden kasıtın ... AVM deki işletme için imzalanan Frenchise sözleşmesi olduğunu, Bilirkişinin ticari defterler üzerinde yapmış olduğu incelemede, dava dışı şirketin, ... AVM 'dki işletme ile ilgili olarak davalı tarafa herhangi bir borcu olmadığının tespit edildiğini, dolayısı ile dava dışı şirketin davalı şirkete 01/07/2015 tarihi itibari ile borçlu olmadığının yapılan inceleme sonucu ispat edildiğini,Teminat konusu senedin düzenlenme sebebinin, tarafların tüm ticari hayatları boyunca cari hesaplarından kaynaklı borçların teminatı değil, özel olarak senet metnine yazıldığı haliyle 23.01.2015 tarihli franchise sözleşmesinden kaynaklı borçları için olduğunu, Mahkeme kararında Bursa 8. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2017/29 E 2017/ 242 K sayılı ilamından bahsedildiğini, ilamda; sözleşmede bonoya açık atıf olmadığından bahisle teminat senedi olarak kabulünün mümkün olmadığının belirildiğini, ancak iş bu kararın BAM tarafından kaldırıldığını ve dava konusu bonoya ilişkin başlatılan takibin iptal edildiğini, Aynı doğrultuda, söz konusu senetle ilgili müvekkili aleyhine başlatılan takibe ilişkin İstanbul Anadolu 5 İcra Hukuk Mahkemesinde açılan takibin iptali davasının kabul edildiğini, davalı tarafın itirazları reddedilerek BAM 23 .HD nin 2017/1683 E 2017/2068 K sayılı ilamı ile kararın kesinleştiğini, Senet metninde açıkça 23.01.2015 tarihli franchise sözleşmesinin teminatı ibaresi karşısında böyle bir sözleşmenin dosyaya sunulamamış olmasının dahi, tek başına davayı ispata yeterli olduğunu beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacı tarafın müvekkiline 78.157,21-TL borçlu olmadığına yönelik kararının hukuka ve usule aykırı olduğunu, Davacı ... Şirketinin kurucu ortağı ve yetkilisiyken, müvekkiliyle franchising sözleşmesi imzaladığını, iş bu sözleşme ile müvekkili lehine şirket borcu için 100.000,00-TL tutarlı bonoyu kefil sıfatıyla imzaladığını, şirket yetkilisi ve bonoyu kefil olarak imzalayan davacının şirketi başka birine devretmiş olup, müvekkiline karşı huzurda açılan davanın tek nedeninin müvekkiline olan borçtan kurtulma gayreti olduğunu, davacının bu senedi kefil sıfatıyla imzaladığını, senetten dolayı asıl borçlu olan şirketin borcu devam ettikçe davacının da sorumluluğunun devam edeceğini, Kambiyo senetlerine karşı ileri sürülen her türlü iddianın yazılı delille ispatlanması gerektiğini, fakat dava nezdinde davacı tarafın senet borcuna ilişkin ödeme yapıldığını ispat edemediğini, müvekkilinin ... isimli restoranın franchise alana karşı olan tüm sorumluluklarını yerine getirdiğini, ... şirketinin müvekkiline cari hesap, kıymetli evrak, kira vd. alacakları nedeniyle müvekkilinin alacaklı olduğunu, davacı tarafın ise dava konusu senedin ödendiğine ilişkin herhangi bir yazılı belge sunamadığını, bilirkişinin tespitlerinde dahi bir netlik ve kesinlik olmadığını, sunulan dekontlarda da herhangi bir açıklama yer almadığını, bilirkişi tarafından, yapılan defter incelemelerinde, kendilerinin 2015-2017 yıllarındaki cari hesap kayıtlarına göre cari hesaptan dolayı dava dışı ... Firmasından 409.156,47 TL şirketten alacaklı olduğunun tespit edildiğini,Davacının 100.000 TL bedelli senet için ödeme yaptığına dair yazılı delil sunamadığını, dekont sunduğunu iddia etmesine rağmen bu ödemenin açıklamasında dahi bonoya dair açıklamaya yer verilmediğini, gene takibe konu bono için ödendiği yönünde delil ibraz edemediği göz önüne alındığında açılan haksız menfi tespit davasının tümden reddi gerekirken kısmen reddinin hukuka aykırı olduğunu, bononun halen müvekkili elinde bulundurulması ve takibe konu edilmesinin de söz konusu bonoların ödenmediğine karine oluşturduğunu, ödendiği yönündeki haksız iddiaların ispata muhtaç olduğunu beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava; kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davası olup, Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, yukarıda belirtilen nedenlerle, taraflarca istinaf edilmiştir.Tarafların iddia ve savunmalarına göre, dava dışı ... Tic. Ldt. Şti. ile davalı ... Tic. Ltd. Şti. arasında ''...'' adlı restoranın işletmesi ile ilgili franchise sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme kapsamında 15/01/2015 tarihli 100.000,00-TL bedelli senedin keşide edildiği, davacının aval veren sıfatıyla senedi imzaladığı anlaşılmaktadır.Davacı; senedin, ... AVM deki işletme için imzalanan Frenchise sözleşmesi kapsamında teminat senedi olduğunu, bilirkişinin ticari defterler üzerinde yapmış olduğu incelemede, dava dışı şirketin, ... AVM 'dki işletme ile ilgili olarak davalı tarafa herhangi bir borcu olmadığının tespit edildiğini ileri sürerek, senet nedeniyle borçlu olmadığını iddia etmiş, davalı; davacının bu senedi aval sıfatıyla imzaladığını, senetten dolayı asıl borçlu olan şirketin borcu devam ettikçe davacının da sorumluluğunun devam edeceğini, Mengüllüoğlu şirketinin müvekkiline cari hesap, kıymetli evrak, kira vd. alacakları nedeniyle borçlu olduğunu, davacı tarafın ise dava konusu senedin ödendiğine ilişkin herhangi bir yazılı belge sunamadığını savunmuştur. Dava konusu senet incelendiğinde; senet bedelinin 100.000,00 TL olduğu, keşide tarihinin 15/01/2015, vade tarihinin ise 10/11/2016 olduğu, dava dışı üçüncü kişi ... Hiz. ve Tekstil Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edildiği, davalı ... Tic. Ltd. Şti.'nin senet lehdarı olduğu, davacı ...'nun aval veren olduğu, Senet metninde ''bedeli teminat için ahzolunmuştur'' kaydı bulunduğu senedin arka sayfasına el yazısı ile “ İş bu senet 23 ocak 2015 tarihinde imzalanan franchise sözleşmesinden doğacak kira ve mal bedelleri v.s. cari hesaplar “için yükümlülükleri aykırı davranılması halinde tahsil edilecektir. Bu şartlar dışında teminat senedidir. Tahsil edilemez” kaydı bulunduğu görülmüştür. Taraflar arasında İstanbul Anadolu 5. İcra hukuk Mahkemesi'nin 2017/224 esas, 2017/178 karar sayılı dosyasında verilen takibin iptali kararınin istinaf edilmesi üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin 24/11/2017 tarihli 2017/1683 E-2017/2068 Karar sayılı ilamı ile, senedin kayıtsız bir borç ikrarını içermediği, senedin ayrıca teminat senedi olduğunu ispatlar nitelikte sözleşmeye gerek olmadığı, takibin iptaline ilişkin mahkeme kararının yerinde olduğuna karar verildiği ve kararın 21/01/2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, davaya konu senedin kayıtsız şartsız borç ikrarı içermediğinden kambiyo senedi vasfında olmadığı, davacının senette aval veren olup, kambiyo senedi vasfı bulunmayan senetten dolayı aval verenin sorumluluğunun bulunmadığı, anlaşıldığından, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde kısmen kabulüne karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir.Açıklanan sebeplerle, davalı yanın istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesine göre esastan reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesine göre İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden davanın kabulüne dair yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,3-Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 14/04/2021 tarih, 2018/306 E., 2021/383 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, Bu kapsamda; 4-Davanın kabulüne,- Keşide tarihi 15/01/2015, vade tarihi 10/11/2016 olan 100.000 TL bedelli, keşidecisi dava dışı ...Tic. Ltd. Şti., lehdarı davalı olup, davacının aval veren olarak imzaladığı senet nedeniyle, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, 5-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 6.831,00 TL karar harcından peşin alınan 1.707,75-TL'nin mahsubu ile 5.123,25 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 5/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 29,20 TL başvurma harcı, 1.707,75 peşin harç, 4,30 TL vekalet harcı, 649,05 TL bilirkişi ücreti, 249,20 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 2.639,60 TL'nin, davanın kabul edilmiş olması sebebiyle, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,5/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,5/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 6-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;6/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.707,75-TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 1.334,72-TL harcın mahsubu ile bakiye 373,03-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 6/b-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,6/c-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 162,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 27,50-TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 189,60-TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,6/ç-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 6/d-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,7-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 16/05/2024