T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2025/1126 Esas
KARAR NO: 2025/1461
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 16/07/2025 ara karar
NUMARASI: 2024/99 E.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/11/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket yetkilisi ...'un, havai fişek ürünlerinin kutulanmasına ve kullanılmasına yönelik faydalar içeren endüstriyel bir tasarım gerçekleştirdiğini, Sıradan bir kutu olmayıp havai fişeklerin hem üretim sürecine hem kullanımına ilişkin ciddi ekonomik ve pratik faydalar sağlayan tasarım için müvekkili şirket tarafından Türk Patent Enstitü ve 27.06.2019 tarihinde yapılan başvuru neticesinde 27.06.2019 tarih ve 2019/03991 tescil numaralı endüstriyel tasarım tescil belgesi alındığını, dava konusu endüstriyel tasarımın, daha sonraki süreçte davacı şirket yetkilisi tarafından geliştirilmeye devam edilerek, 31.12.2021 tarih ve ... tescil numarası ile yeni bir endüstriyel tasarım tescil belgesi daha alındığını, davalı İdeal Karton'un, müvekkilinin tescilli tasarım hakkına tecavüz teşkil eder mahiyetteki ürünlerini ... İş Merkezi Selahattin Eyyubi Mah.Uğur Mumcu Cad. ... Esenyurt/İSTANBUL adresinde üreterek diğer davalı ... firmasına sattığını beyanla; davalılar uhdesinde bulunan söz konusu ürünlerin tespit edilmesi ve toplatılması, tasarım ürünün üretiminde kullanılan araçların tespit edilmesi ve toplatılması, ürünlerin davalılarca üretiminin ve satışının durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalının tasarımdan doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulmasına ve önlenmesine, tecavüz teşkil eden ürünlerin ve üretimde kullanılan araçların tasarımdan doğan haklara tecavüzün önlenmesi için imhasına, mahkemece verilecek hükmün masrafları tecavüz eden davalılar tarafından karşılanmak üzere ülkemizdeki en yüksek tirajlı iki gazetede kamuya ilan yolu ile duyurulmasına, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak üzere maddi zararın tam ve kesin olarak belirlendiği anda artırılmak üzere şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan müşterek ve müteselsilen tazmin edilerek davacı müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kutu/ambalajın davacı tarafından tasarlanan, daha öncesinde kimse tarafından bilinmeyen ve kullanılmayan bir ürün olmadığını, tam tersi bütün dünyada davacının patent başvurusundan çok daha önce kullanılmaya başlanmış bir ürün olduğunu, müvekkilinin dava konusu kutuları, davacı tarafın patent başvurusundan çok önce kullandığına dair fotoğrafları sunduğunu, fotoğrafların çekildiği tarihler ilgili fotoğraf üzerinde yer aldığını, fotoğraf tarihleri de yukarıda ki açıklamalarını destekler nitelikte olduğunu , müvekkilinin söz konusu kutu/ambalajı davacının patent başvurusundan çok daha önce kullandığı ve hata müvekkilinin üretim kapasitesi, satış hacmi, tanınır bir firma olması vb. etkenler düşünüldüğünde ülke genelinde söz konusu kutuyu tanıtan ve yaygınlaştıran müvekkilini bizzat kendisi olduğunu, davacı yan müvekkili sayesinde üretmeye başladığı bu ürünü benzer şekilde piroteknik malzeme üreten diğer firmalara da satarak gelir elde ettiğini, beyanla davanın bütün talepleri ile birlikte reddini talep etmiştir.Davalı İdeal Karton ve ... Ambj. San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın iddialarının asılsız olduğunu, davaya konu ürünlerin müvekkili şirket tarafından tescilli olduğunun bilinmesinin beklenemeyeceği gibi davaya konu tasarım harcıalem olduğundan tescilin hükümsüz olduğunu, yetki itirazının olduğunu müvekkili şirketin Merkezi ... İş Merkezi Selahattin Eyyubi Mah.Uğur Mumcu Cad. ... Esenyurt/İSTANBUL olup, Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri yetkili olduğunu, husumet itirazı olduğunu ürünün asıl sahibi diğer davalı şirket olup tasarım ürün üzerinde ''... Dizayn'' yazılmakta olduğunu, bu nedenle müvekkili şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, ihtiyati tedbir talebi hakkında da müvekkilinin ürettiği ürünlerin çeşitliliği sektördeki yeri ve ticari itibarı ve ticaret hayatının devam etmesi zorunluluğu bir arada değerlendirildiğinde hukuka ve ticari teamüllere uygun şekilde üretilmiş olan ürünlerin toplatılması, ürünlerin satışının ve üretiminin durdurulması kabul edilemez olduğunu, bu yaptırımlar ancak dava sonunda hüküm kesinleştikten sonra karar verilebilecek ağır yaptırımlar olduğunu, bilirkişi raporu dahi tek başına bu kararların alınması için yeterli olmadığını, tam kapsamlı bir araştırma sonucunda ancak hükümle birlikte bu yaptırımlara karar verilebileceğini beyanla, davanın bütün talepleri ile birlikte reddini, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasını talep etmiştir.
MAHKEME KARARI; İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 03/10/2024 tarihli 2024/99 E sayılı kararıyla; ".. somut uyuşmazlığa bakıldığında; taraf beyan ve dilekçeleri, bilirkişi raporları içerikleri ile dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde, davacının ... ve 2019/03991 numaralı endüstriyel tasarım tescil belgelerinde yer alan ambalaj ürünü tasarımlarının tespit adresindeki ürünlerle genel görünüm itibari ile benzer olmalarına karşılık, yenilik ve ayırt edicilik olarak ürünlerin değerlendirilmesi sonucu iltibas oluşturacak bir durumun tespit edilemediği yönünde kanaat belirtildiği, mahkemenin yargı çevresi içerisindeki inceleme neticesinde yalnızca 1 adet ürün yönünden ve bir adet tasarım yönünden tespitlerin bulunduğu, davalılar arasındaki hukuki ilişki ile davacı ile davalı ... şirketi arasındaki hukuki ilişkinin mahiyeti itibari ile tecavüz iddiaları yönünden taraf delilleri ile tarafların itirazlarının da mahiyeti itibari ile yeniden teknik incelemeyi gerekli kıldığı, bu aşamada davacının ülke içinde kendi sınai mülkiyet haklarına tecavüz teşkil edecek şekilde gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığının yaklaşık olarak ispatına elverişli tespitlere varılamadığı, ihtiyati tedbir hususunda her zaman değerlendirme yapılabileceği ancak bu aşamada talep edenin ihtiyati tedbir istemleri yönünden yaklaşık ispat şartının halihazırdaki aşamada belirlenememesi nedeni ile ölçülülük ilkesi kapsamında hak ve menfaat dengelerini göz etmek sureti ile işbu aşamada ihtiyati tedbirin yasal koşullarının oluşmadığı" gerekçesiyle; ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Dairemizin 2025/542 E. 2025/787 K. Ve 15/05/2025 tarihli kararı ile; "Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacının ... ve 2019/03991 numaralı endüstriyel tasarım tescil belgelerinde yer alan ambalaj ürünü tasarımlarının tespit adresindeki ürünlerle genel görünüm itibari ile benzer oldukları, mahkemece yargı çevresi içerisindeki inceleme neticesinde yalnızca 1 adet ürün yönünden ve bir adet tasarım yönünden tespitlerin bulunduğu, yaklaşık ispatın gerçekleştiği, ters teminat ile ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiği" gerekçesiyle: Davacı vekilinin istinaf isteminin kabulüne, mahkeme kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine GÖNDERİLMESİNE karar verilmiştir. MAHKEME KARARI; İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 10/06/2025 tarihli 2024/99 E sayılı kararıyla; 6100 sayılı HMK'nun 389-390. maddeleri ile 6769 sayılı SMK'nun 159. maddesi gereğince İHTİYATİ TEDBİR TALEBİNİN takdiren 500.000 TL (beşyüzbin) nakdi teminat veya aynı miktarda kesin ve süresiz banka teminat mektubu ibrazı şartıyla KABULÜNE, Tedbir talep eden yana ait 2019/03991 ve ... numaralı tasarımlara benzer olduğu tespit edilen 1 adet ürün ve bir adet tasarım yönünden davalı yanın ürünlerin üretim ve satışının tedbiren durdurulmasına, ürünlerin İHTİYATİ TEDBİREN TOPLATILMASINA, tedbir talep eden tarafından masrafları karşılanmak suretiyle YEDİEMİNE TESLİMİNE,-Ancak aleyhine tedbir talep edilen tarafından takdiren 500.000 TL (beşyüz bin) nakdi teminat veya aynı miktarda kesin ve süresiz banka teminat mektubunun ihtiyati tedbir kararının tebliğinden itibaren 1 haftalık kesin süre içerisinde yatırılması halinde TEDBİRİN UYGULANMAMASINA, 6769 sayılı SMK 159/2-c maddesi gereğince teminat yatırılmadığı takdirde tedbirin derhal uygulanacağı hususunun ihtarına (kararın tebliği ile ihtarat yapılmış sayılacaktır) -HMK'nın 393/2 maddesi gereğince bu tedbirin İstanbul ve Niğde Nöbetçi İcra Müdürlüğü aracılığıyla infazına" karar verilmiştir.Davalı ... Patlayıcı Maddeler vekilinin ihtiyati tedbir kararına itiraz ettiği, dilekçesinde;
İSTİNAF BAŞVURUSU; Davalı vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; " ihtiyati tedbir kararının hukuka aykırı olduğunu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarının birbiri ile çeliştiğini, dava konusu ürünler, havai fişek üretimi ve paketlenmesi sektöründe kullanılması zorunlu ve herkesçe kullanılabilen ürünler olduğunu, bu sebeple kesinlikle kabul anlamına gelmemekle birlikte dava konusu ürünler arasında benzerlik olsa dahi yenilik ve ayırtedicilik olarak ürünler değerlendirildiğinde, iltibas oluşturacak bir durumun mevcut olmadığını, bu sebeple SMK nezdinde haksız rekabet oluşturacak bir iltibas durumunun da olmadığını, dava konusu kutular bütün dünyaca bilinen ve kullanılan bir model olduğunu, davacının bütün dünyaca bilinen ve kullanılan bir model için patent alması mümkün olmadığını, söz konusu ürünlerin toplatılmasının ekonomik açıdan yüksek miktarlarda maddi kayıplara neden olacağını, davacı yanın ciddi bir zarara uğrayacağına ilişkin somut bir delil sunulmadığını, müvekkili şirketin ürünlerinin piyasadan toplatılması gibi ağır sonuçlar doğuracak bir tedbirin bu aşamada uygulanmasının ticari itibar açısından ciddi zarar doğuracağını ileri sürerek, tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
MAHKEME KARARI; İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 16/07/2025 tarihli 2024/99 E sayılı kararıyla; "İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44.HD'nin 2025/542 E. 2025/787 K. ve 15/05/2025 tarihli kesin olmak üzere verilen kararı doğrultusunda; davacının ... ve 2019/03991 numaralı endüstriyel tasarım tescil belgelerinde yer alan ambalaj ürünü tasarımlarının tespit adresindeki ürünlerle genel görünüm itibari ile benzer olduklarına yönelik inceleme neticesinde yalnızca 1 adet ürün yönünden ve bir adet tasarım yönünden ters teminat ile ihtiyati tedbir kararı verilmesinin gerektiği, teminatın ve tedbirin ölçülü olduğu" gerekçesiyle; Davalı vekilinin ihtiyati tedbir kararına yönelik itirazının REDDİNE, karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU;
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece alınan bilirkişi raporlarının birbiri ile çeliştiğini, 27/08/2024 tarihli bilirkişi raporu modeller arasında benzerlik olduğunu beyan ederken, 25/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda modeller arasında benzerlik olsa dahi bu durumun iltibas yaratmayacağının tespit edildiğini, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için yeniden rapor alınması gerektiğini, dava konusu kutuların bütün dünya tarafından bilinen ve kullanılan ürünler olduğunu, dava konusu ürünlerin toplatılmasının ekonomik açıdan yüksek tutarda maddi kayıplara neden olacağını beyanla mahkeme kararının kaldırılarak itirazın kabulü ile tedbirin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE;
Davanın tescilli tasarıma tecavüzün tespiti, meni refi ve tazminat talepli olarak açıldığı, davacı tarafça ihtiyati tedbir talep edildiği, mahkemece ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, davacı tarafın istinaf başvurusu üzerine Dairemizin 2025/542 E. 2025/787 K. Ve 15/05/2025 tarihli kararı ile, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarından, "yalnızca 1 adet ürün yönünden ve bir adet tasarım yönünden tespitlerin bulunduğu, yaklaşık ispatın gerçekleştiği, ters teminat ile ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiği" gerekçesiyle, davacı istinaf başvurusunun kabulü ile, Dairemizin kararında işaret edilen hususlarda yargılamaya devam edilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Mahkemece yapılan inceleme neticesinde, 10/06/2025 tarihli ara karar ile ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmiş ve davalılardan ... Patlayıcı Maddeler şirketinin itirazının reddine karar verilmişse de, verilen tedbir kararının infazda tereddüt oluşturacak şekilde oluşturulduğu, önce davacı tarafın 500.000 TL teminat yatırması halinde davaya konu 2019/03991 ve ... numaralı her iki tasarım yönünden üretim ve satışın tedbiren durdurulmasına, ürünlerin toplatılarak yediemine teslimine, daha sonra da davalı tarafça aynı miktarda teminatın bir haftalık kesin sürede yatırılması halinde tedbir kararının uygulanmamasına karar verildiği anlaşılmıştır.TPMK'dan celp edilen tasarım tescil belgelerinden, 2019/03991 başvuru numaralı "kutu tasarımı" ile 31/12/014438 başvuru numaralı "havai fişek kutusu" tasarımının davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.Mahkemece Bor Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak bilirkişi raporu alındığı, bilirkişi Süha Süzen'in davalı ... Patlayıcı Maddeler şirketinin adresinde inceleme yapılarak düzenlediği raporda; davalı adresinde tespite konu ürünlerin tespit edildiği, ürünlerin genel görünüm olarak benzer oldukları ancak yenilik ve ayırt edicilik yönünden yapılan değerlendirmede iltibas oluşturacak durumun tespit edilmediği beyan edilmiştir.Mahkemece İdeal Karton şirketinin adresinde inceleme yapılarak rapor düzenlenmesi için bilirkişi tayin edildiği, bilirkişi endüstri ürünleri tasarımcısı bilirkişi tarafından düzenlenen 27/08/2024 tarihli raporda; davalının adresinde tespit edilen ürün ile davacının 2019/03991 sayılı tasarım tescilinin bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, benzer olarak algılandıkları beyan edilmiştir. Rapor içeriğindeki ürün görsellerinden, "..." yazılı ürün kutularının altında davalı ... şirketinin ticaret unvan ve adresinin yazılı olduğu anlaşılmıştır.Dosya kapsamında alınan raporlardan bilirkişi Süha Süzen'in düzenlediği raporda da ürünlerin genel görünüm olarak benzer olduğunu tespit ettiği, ancak yenilik ve ayırtedicilik yönünden de inceleme yaparak tasarımlardaki üst kısımdaki deliklerin havai fişek çıkacak şekilde konumlandırıldığını, deliklerin yenilik ve ayırt edicilik açısından değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini, alt kenardaki perforajdaki farklılığın fonksiyonel kullanım için olduğu fitili yakmak için yapılmış bu kısmın form olarak yenilik içermediği, fonksiyonel ve teknik açıdan zorunluluktan kaynaklandığını, bu zorunluluğun tasarımcının özgürlüğünü kısıtladığını, iltibas ve haksız rekabet oluşturacak durum bulunmadığını açıkladığı anlaşılmıştır.Davacı tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin bulunup bulunmamasının, davacı tarafça açılan tasarıma tecavüzün meni ve refi davasında dikkate alınıp alınmayacağı mahkemece yargılama sırasında değerlendirilebilecek hususlardandır. Dairemizce tedbir talebinin tümüyle reddi kararına karşı yapılan incelemede, dosya kapsamı ve yargılamanın aşamasına göre, yaklaşık ispat koşullarının da oluştuğu gözetilerek, davacı tarafın tescilli tasarımından kaynaklanan hakları ve tedbir kararı verilmemesi halinde uğrayabileceği zararlar, bunun yanında davalı tarafın tedbir isteminin tümüyle kabulü halinde uğrayabileceği zararlar değerler değerlendirilerek, taraf menfaatleri arasında denge kurulması gerektiği kanaatiyle, davacı vekilinin tedbir isteminin kısmen kabulü ile, 6769 Sayılı SMK 159/2-c maddesi gereğince ters teminat tedbirine hükmedilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı, mahkemenin tedbir talebinin tümüyle red kararının kaldırılmasına, Dairemiz kararında işaret edilen hususlar dikkate alınarak değerlendirme yapılmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece sonuç olarak davalı tarafça teminat yatırılmasına karar verildiği anlaşılıyorsa da, hükmün infazda tereddüt oluşturacak şekilde iki aşamalı olarak oluşturulması usul ve yasaya uygun görülmemiş, HMK 355 ve HMK 353/1-b-2 Maddeleri gereğince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davalı vekilinin itirazının kısmen kabulüne, mahkemenin İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 10/06/2025 tarihli 2024/99 E sayılı tedbir kararının kaldırılmasına, davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,2-İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 16/07/2025 tarihli 2024/99 E sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK 355. Madde ve 353/1-b-2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Davalı ... vekilinin tedbire itirazının kısmen kabulüne,4- İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 10/06/2025 tarihli 2024/99 E sayılı tedbir kararının KALDIRILMASINA,5- Davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin KISMEN KABULÜNE,-Davalı ... tarafından SMK 159/2-c maddesi gereğince 500.000,00 TL nakdi yada gayrı nakdi teminatın mahkemeye depo edilmesine, fazlaya ilişkin tedbir talebinin reddine, -HMK 393/1. maddesi gereğince karar tarihinden itibaren 1 hafta içinde bu kararın uygulanmasının talep edilmesi zorunlu ise de, davalı tarafça teminat depo edildiğinden tedbir kararının infazı sağlandığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,6-İhtiyati tedbire ilişkin karar uygulamasının ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,7-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 8-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan giderlerin ileride haksız çıkan taraftan tahsil edilmesine,9-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,10-6100 Sayılı HMK'nın 302/5. maddesi uyarınca kararın tebliği ve harç tahsil işlemleri ile infazının yerel mahkeme tarafından yaptırılmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesi hükmü gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-f. ve 394/(5). maddeleri gereğince, kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 06/11/2025