T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2025/276
KARAR NO: 2025/423
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 06/11/2024
NUMARASI: 2022/194 E. - 2024/720 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/03/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı şirket arasında düzenlenen 01.06.2017 tarih ... tescil, ... sözleşme numaralı, finansal kiralama sözleşmesi akdedildiğini, mülkiyeti müvekkili şirkete ait malın sözleşme gereği kiracıya teslim edildiğini, kiracı sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmediğini ve temerrüde düşürüldüğünü, Beyoğlu .. Noterliğinin 10.03.2020 tarih ... yevmiye madde numarasıyla ihtarnameyi keşide ettiğini, ihtarnamenin 11.03.2020 tarihinde yanında çalışan ... tebliğ edildiğini, 60 gün içerisinde ödenmesi gereken kira bedelini kiralanan malların iadesini ve temerrüde düşülen meblağ ile vadesi gelmemiş kira bedellerinin ödenmemesi sebebiyle tahsil için yasal yollara başvurulacağını, ödeme olmadığı takdirde üç gün içerisinde sözleşme konusu malların teslim edilmesini ve imzalanan sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiğini, haklarının zayi olmaması nedeniyle İstanbul 20 Asliye Ticaret Mahkemesi'nn 2020/119031 değişik iş sayılı dosyasıyla ihtiyati tedbir kararı verildiğini, finansal kiralama sözleşmesinin 23.maddesine göre kiralanan malların mülkiyetinin davacı şirkete ait olduğunu, aynı yasanın 31-33.maddesine göre kiracı sözleşmenin kiralayan tarafından feshi halinde finansal kiralama konusu malları iade etmekte yükümlü olduğunu beyan ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla sözleşmenin feshinin tespitine, kiralama konusu malların iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete 10.03.2020 tarihinde çekilen ihtarnamede davalının ödeyemediği taksitlerin ödenmesi için 60 gün süre verildiğini, ancak ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihlerde Covit 19 salgını nedeni ile borcunu ödeyemediğini, hastalık döneminde temerrüde düşen tüm borcun büyük kısmını ödediğini, davacı şirketin ticari kayıtlarında yapılan ödemelerin tamamının görülmekte olduğunu, açılan davanın haksız olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur. İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/09/2021 tarih, 2020/682 E. 2021/593 K. Sayılı Kararıyla; "Davacı vekilinin 20/09/2021 tarihli dilekçesi kapsamındaki beyanı doğrultusunda, davanın açılmasından sonra davanın konusuz kaldığı, davacı tarafın yargılama gideri ve vekalet ücreti talebinin mevcut olmadığı gerekçesiyle HMK'nın 331. maddesi uyarınca davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına," karar verilmiştir. Davalı vekilince karara karşı istinaf başvurusunda bulunulduğu; mahkemece duruşma gününden önce dosya üzerinden karar verilmesinin savunma hakkını kısıtladığını, bu nedenle kararın usûlden kaldırılması gerektiğini, diğer yandan sözleşmeden kaynaklanan borcun, cebri icra ve sözleşme konusu malın muhafazası tehdidi altında dava sonuçlanmadan ödenmek zorunda kaldığını, davacı yanca keşide edilen ihtarnamede belirtilen borç miktarının gerçeği yansıtmadığını, yapılan ödemelerin davacı yanca ihtirazi kayıt konulmaksızın kabul edildiğini, muacceli yet şartının gerçekleşmediğini, sözleşmeye konu malın iadesi istenemeyeceği gibi faiz talebinde de bulunulamayacağını beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Dairemizin 15/03/2022 tarih ve 2022/18 Esas 2022/383 Karar sayılı ilamıyla; "Somut olayda, Mahkemece duruşmanın 24.11.2021 tarihine ertelenmesine karar verildiği, davacı vekilinin 21.09.2021 tarihli dilekçesi üzerine henüz duruşma gelmeden aynı tarihte dosya üzerinden yapılan incelemeyle, ''konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına'' karar verilmek suretiyle yukarıda belirtilen yasal düzenlemelere aykırı davranılarak, hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır (Yargıtay 6. HD'sinin 2014/12382 esas, 2014/13235 karar sayılı kararı). Bu durumda Mahkemece, duruşma için belirlenen gün ve saatte davalı tarafa savunma imkânı sağlanarak sonuca gidilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetli olmadığından, davalının istinaf başvurusunun sair sebepler bu aşamada değerlendirilmeksizin kabulü ile 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/09/2021 tarih, 2020/682 E. 2021/593 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına" karar verilmiştir. Mahkemece Dairemizin kaldırma kararından sonra dosyada bilirkişi incelemesi yapıldığı anlaşılmıştır.
MAHKEME KARARI; İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/11/2024 tarihli 2022/194 Esas-2024/720 Karar sayılı kararıyla; davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU; Davalı vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; mahkemece gerekçeli kararda, davanın esasına ilişkin itirazlarının sadece pandemi şartlarındaki koşullara dayandırıldığı gibi değerlendirme yapılmışsa da, bilirkişi raporlarına yaptıkları itirazlardan da görüleceği üzere, temel itirazlarının pandemi olmadığı, finansal kiralama kanununa göre yapılan feshin yasada belirlenen şartlara uygun olmadığı, bu sebeple de davacının finansal kiralama sözleşmesini feshetmesinde hakkının bulunmadığını ileri sürdüklerini, bilirkişi raporundan da sözleşmeyi usulüne uygun feshetmediğinin ortaya çıktığını. -6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunun 31/1. Maddesinin 2. Cümlesinde "Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından feshedilebilir." denildiğini, Yasanın bu maddesine göre davacı şirketin ihtarname çekebilmesi için ihtarname tarihinden geriye doğru son 1 yıl içinde kira bedellerinin 3'ünün yatırılmamış olması veya üst üste 2 taksitin yatırılmamış olmasının esaslı bir koşul olduğunu, hesap ekstresi incelendiğinde müvekkilinin sadece 2019 yılı Haziran ayında herhangi bir ödeme yapmadığı, onun dışında bütün aylarda ödemelerinin bulunduğu, bir ay eksik ödeme yapmış ise sonraki ay muhakkak fazla ödeme yaparak aradaki farkı telafi ettiği görüleceğini, son bir yıllık dönemde asıl alacak olarak müvekkilime davacı tarafından 176.717,64-TL kira tahakkuk ettirildiği, müvekkili tarafından ise bu dönemde 166.600,00-TL ödeme yapıldığı ve dönem cari borcunun sadece 10.117,64-TL kaldığı, yani 1 aylık kira borcunun dahi bulunmadığı görüleceğini, yasanın 31/1. Maddesinin 2. Cümlesinde düzenlenen fesih koşullarının oluşmadığını, mahkemece bu hususun yeterli olarak değerlendirilmediğini. -Mahkemece yargılama giderleri ve vekalet ücreti müvekkiline yüklenmişse de, yukarıda yapılan açıklamalardan da görüleceği üzere yapılan feshin yasaya uygun olarak yapılıp yapılmadığı yeterince araştırılmadığını beyanla mahkeme kararının kaldırılarak istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yeniden karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesine cevabında; fesih koşullarının oluştuğunu, sözleşmenin feshinin haklı olduğunu, davalı şirket ile yapılan görüşmeler üzerine kısmi ödeme yapılması nedeni ekipman alımı için 18.11.2020 tarihine kadar tedbir için başvuruda bulunulmadığını, tedbir kararı alındıktan sonra dahi yine görüşmelere devam edildiğini, finansal kira bedellerini ödemesi için davalıya süre verilerek, ödemelerin uzunca bir süre yapılmaması üzerine 16.09.2021 tarihinde ihtiyati tedbir kararının uygulandığını verilen ek sürelerde de davalının ödeme yapmadığını, pandeminin genel bir mücbir sebep olmadığını, davalının Ekim 2017’den dosya borcunun kapatıldığı güne kadar mütemadiyen gecikmeye düştüğünü ve temerrüt faizi oluştuğunu, davalı vekilinin temerrüde düşülmediğine ilişkin yapmış olduğu itirazların kabulünün mümkün olmadığını, davanın bir alacak davası olmadığından sözleşmenin feshi koşulları oluştuktan sonra 16.09.2021 tarihinde yapılan ödemelerin tartışılmaması gerektiğini, bu hususun İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/760 Esaslı Sayılı dosyada görülmekte olan menfi tesbit davasında incelendiğini beyanla davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE; Dava taraflar arasındaki finansal kiralama sözleşmesinin temerrüt nedeniyle feshi nedeniyle, sözleşme konusu malın iadesine ilişkindir. Mahkemece konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verildiği, davalı vekilinin davanın konusuz kaldığına yönelik karara karşı istinaf sebebi ileri sürmediği, ancak dava tarihinde sözleşmenin feshi koşullarının oluşmadığını, davanın açılmasında müvekkilinin kusurunun bulunmadığını ileri sürdüğü anlaşılmıştır. Taraflar arasında 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu çerçevesinde Finansal Kurumlar Birliğin'de 01/06/2017 tarih, ... yevmiye numarası ile tescil edilen, 30/05/2017 sözleşme tarihli 17001769 sayılı "Düzenleme Şeklinde Finansal Kiralama Sözleşmesi" ile mülkiyeti davacı şirkete ait olan 1 adet 2016 model ... marka ... paletli ekskavatör (tüm standart ekipmanları ile komple) Motor No: ..., Şasi no: ... makinenin davalı yana sözleşme ile teslim edildiği, davacı tarafça davalıya Beyoğlu ...Noterliği'nden 10.03.2020 tarihinde ... yevmiye no.lu ihtarname ile, toplam muaccel olan 58.623,81 TL kira borcu ile, gecikme faizi ve masraf ile birlikte toplam 75.581,69 TL borçlarının 60 gün içerisinde ödenmesi, aksi halde sözleşmenin fesholunacağı bildirilmiş, ihtarnamenin 11.03.2020 tarihinde finansal kiracının yetkili çalışanına tebliğ edildiği anlaşılmıştır. İhtarnamede yer alan 60+3 günlük sürenin 14/05/2020 tarihinde dolduğu, sözleşmeye konu makinenin iade edilmediği, mahkemece alınan bilirkişi raporundaki tespitlerden, verilen süre içerisinde davalı tarafça 11/03/2020 tarihinde 5.000 TL, 16/03/2020 tarihinde 10.000 TL, 08/05/2020 tarihinde 5.000 TL olmak üzere sadece 20.000 TL ödeme yapıldığı, temerrüt koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır. Dava konusuz kalmışsa da, ihtarnamenin tebliğ tarihinden sonra ve yargılama devam ederken yapılan ödemeler nedeniyle konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Davalı vekilinin istinaf dilekçesinde; 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunun 31/1. Maddesinin 2. Cümlesinde düzenlenen fesih koşullarının oluşmadığı ileri sürülmüştür.6361 finansal kiralama kanununun 31.maddesinde; " Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüte düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de bu bedelin ödenmemesi hâlinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz. Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından feshedilebilir." hükmü düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin 39. Maddesinde, kiracının kiralananı satın alma/ mülkiyetin devrini isteme hakkının düzenlendiği, bu durumda kiralayan tarafından kira bedellerinin süresinde ödenmemesi nedeniyle 60 gün süre verilerek süresinde ödenmediğinden fesih hakkının kullanılarak, sözleşmeye konu malın iadesini isteme hakkının doğduğu anlaşılmakla, mahkemece pandemi koşullarının mücbir sebep olarak kabul edilmemesi ve dava açılmasında davalının haksız olduğundan bahisle yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasının usul ve yasaya uygun olduğu kanaatiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun, 6100 Sayılı HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/11/2024 tarih ve 2022/194 E., 2024/720 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcı davacı tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,3- Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, 6- Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 13/03/2025