T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/679
KARAR NO : 2025/1330
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 13/12/2022
NUMARASI : 2020/540 E. - 2022/871 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 16/10/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafın takibe dayanak olarak sunduğu çeke ilişkin olarak 08.06.2020 tarihinde taraflar arasında imzalanmış protokol mevcut olduğunu, ilgili protokole bakıldığında müvekkilinin borca karşılık olarak ... Sulama Kooperatifleri Birliği firmasındaki yapmış oldukları ve henüz ödeme alamadığı alacaklarını temlik ettiklerinin görüleceğini, davalı ... Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. takibe dayanak olarak sunduğu çeki müvekkile iade edeceğini taahhüt ettiğini ve fakat halen iade etmediğini, davalı şirketin herhangi bir geçerli alacağı olmamasına ve bunu bilmesine rağmen, müvekkilleri aleyhine icra takibi başlatmış olduğunu, davalı şirketin kötüniyetli olduğunu, iyiniyet karinesinden yararlanamayacağını, ciro silsilesi incelendiğinde davalı şirketin takip yapmaya ehil/yetkili olmadığının görüleceğini, davacıların İstanbul 3. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespiti için huzurdaki davanın ikame edildiğini belirterek davanın kabulüne, davacıların gerek İstanbul 3. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası gerekse mezkur çek nedeniyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, kötüniyetli olarak icra takibi yaptığı sabit olan davalı aleyhine %20’tan az olmamak üzere haksız icra tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün 2020/ 19358 E. Sayılı dosya numarası ile çek borçlularından olan davacı borçlu ve diğer borçlular aleyhine kambiyo yoluna mahsus icra takibi yapılmış olduğunu, davacı tarafından menfi tespit sebebine dayanarak huzurdaki davanın açıldığını, müvekkil şirket ile gerçekleşen ticari ilişki kapsamında davacı şirketin keşidecisi olduğu 3 adet çek devir cirosu ile müvekkiline verildiğini, ticari ilişkinin devamında ise müvekkili şirketin toplam alacağının 532.589,75 TL olduğunu, 28.04.2020 ve 28.05.2020 keşide tarihli çeklerin bankaya ibrazında çeklerin karşılıksız kalması üzerine işbu çeklerin cirantalarından olan ... Yapı Malz İzalasyon ve ... Tic.Ltd Şti ve ... –...Tarım Arazileri Sulama Ortak Girişimi çek borcunun ödenmesi için bir protokol düzenlendiğini, ... –...Tarım Arazileri Sulama Ortak Girişimi yetkilileri tarafından işbu protokolün ... Bölgesi Sulama Kooperatifleri Birliği tarafından evrak kayda alınmasını ve de protokolün kabulüne dair ... Makine San Tic Ltd Şti ‘ne kabul yazısı verilmesini sağlayacağının protokolde yer aldığını, protokolde bahsi geçen ... Bölgesi Sulama Kooperatifleri Birliği ile yapılan harici görüşmede Kooperatifin ... –...Tarım Arazileri Sulama Ortak Girişiminden alacaklı olduklarını, yetkililerine ulaşamadıklarını belirttiklerini, TBK 191 ve devamı maddeler kapsamında dahi devreden devir sırasında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücüne sahip olduğunu garanti etmiş sayılmaktadır denmekte olduğunu belirterek davanın reddi ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesin kararıyla; Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; Çekin, bir ödeme aracı olduğu, davacı çek keşidecisinin iddiasını yazılı delillerle ispat etmesi gerektiği ancak dosya kapsamına göre davacının davasını ispata yarar herhangi bir delil sunmadığı, tüm bu nedenlerle davanın ispat edilemediği anlaşılmakla," Açılan davanın REDDİNE reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Takibe dayanak çeke ilişkin karşı tarafla protokol imzalanmasına rağmen müvekkili aleyhine haksız icra takibi başlatıldığını, mahkeme tarafından ilgili protokol incelenmediğini, Davacı müvekkili ... Sulama Kooperatifleri Birliği firmasından alacağını davalı şirkete temlik ettiğini, bu durumda borç (temlik çerçevesinde) ödenmiş sayıldığını, davalı takibe dayanak çeki müvekkili şirkete iade edeceğini taahhüt etmiş olmasına rağmen iade etmediğini, mahkemece eksik inceleme sonucu hüküm kurulduğunu, davanın esasına girilmemesi ve eksik inceleme adil yargılanma hakkının ihlalini oluşturduğunu, dosyanın ilk celsesinde neredeyse hiçbir işlem yapılmadığını ve ikinci celsesinde de inceleme yapılmadan dava reddedildiğini, eksik inceleme sonucu verilen karar müvekkilinin adil yargılanma hakkını açıkça ihlal ettiğini, mahkemece somut olaya ilişkin gerekli araştırma ve inceleme re'sen yapılmadan, tespit edilen eksik bilgi ve belgelerin diğer kurumlardan temin edilmeden, davacı şirket tarafından bildirilen hususlar dahi araştırılmadan karar verildiğini, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 31, "hakimin davayı aydınlatma ödevi''ni düzenlendiğini ve mahkeme bunu yerine getirmeden hüküm kurduğunu belirterek istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak dosyanın yeniden inceleme yapılmak üzere mahkemesine iadesini davanın kabulünü talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 72 maddeye göre açılan menfi tespit davasıdır.Davacı tarafından dava dilekçesi ile, 08.06.2020 tarihinde taraflar arasında tanzim edilen protokole göre, müvekkilinin borca karşılık ... Sulama Kooperatifleri Birliği firmasındaki ödeme alamadığı alacaklarını temlik ederek borcun ödendiğini ileri sürmektedir.Davalı cevap dilekçesi ile, protokol düzenlendiğini, ... –...Tarım Arazileri Sulama Ortak Girişimi yetkilileri tarafından işbu protokolün ... Bölgesi Sulama Kooperatifleri Birliği tarafından evrak kayda alınmasını ve de protokolün kabulüne dair ... Makine San Tic Ltd Şti ‘ne kabul yazısı verilmesini sağlayacağının protokolde yer aldığını, protokolde bahsi geçen ... Bölgesi Sulama Kooperatifleri Birliği ile yapılan harici görüşmede Kooperatifin ... –...Tarım Arazileri Sulama Ortak Girişiminden alacaklı olduklarını, yetkililerine ulaşamadıklarını belirttiklerini, TBK 191 ve devamı maddeler kapsamında dahi devreden devir sırasında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücüne sahip olduğunu garanti etmiş sayılmaktadır denmekte olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İstanbul Anadolu 3. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası UYAP üzerinde dosya arasına alınmış olup incelenmesinde, davalı şirketin davalı ve dava dışı şirketler aleyhine 247.775,00 TL çek bedeli, 8.120,57 TL işlemiş faiz, 495,55 TL çek komisyonu ve 25.000,00 TL çek tazminatı olmak üzere 281.391,12 TL toplam alacak üzerinden 21/09/2020 tarihinde takip başlatılmıştır.Dava konusu çekin ...i Bankası Tavukçuyolu Şubesine ait, keşidecisinin davacı ... İnşaat Petrol Taşımacılık Otomotiv Hayvancılık Enerji San ve Ltd. Şti. olan, lehtarı ... ... Mimarlık İnşaat San ve Tic. A.Ş olan 250.000 TL miktarlı çek olduğu, süresinde bankaya ibraz edildiği anlaşılmıştır.Mahkemece, protokolün 4. Maddesinde ...Bölgesi Sulama Kooperatifinden evrakın kayda alınmasına, protokolün kabulüne dair davalı şirkete kabul yazısı verilmesine sağlayacağının kararlaştırılması sebebiyle davacı vekiline iş bu madde gereğince ilgili kooperatiften protokol evrak kaydının alınmasını ve protokolün kabulüne dair yazı verilmesinin sağlayıp sağlamadığı hakkında mahkemeye bilgi ve belge ibraz etmesi için süre verilmesine rağmen davacı tarafından herhangi bir belge sunulmamıştır. Mahkemece Kooperatife yazılan müzekkerelerin de bila tebliğ iade edildiği, ispat yükü kendisinde olan davacı tarafın, yeni adres bildirmediği anlaşılmıştır. Menfî tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır: Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki İlişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü, hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (HMK m. 190; MK m.6). Fakat, senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. - Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, s:143).Somut olayda toplanan tüm deliler birlikte değerlendirildiğinde davacı tarafından alacağın temliği sureti ile borcun ödendiğini ileri sürmüş ise de, taraflar arasında düzenlenen protokolün 4. Maddesinde ...Bölgesi Sulama Kooperatifinden evrakın kayda alınmasına, protokolün kabulüne dair davalı şirkete kabul yazısı verilmesine sağlayacağının kararlaştırıldığı halde davacı tarafından bu yükümlülüğün yerine getirilmediği, davacı tarafından iddialarının ispat edilemediği anlaşılmakla sübut bulmayan davanın reddine dair verilen karar dosya kapsamına göre yerindedir.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/12/2022 tarih ve 2020/540 E., 2022/871 K. sayılı kararına karşı davacının vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6- Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 16/10/2025