T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/389 Esas
KARAR NO : 2025/1119
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 17/11/2022
NUMARASI : 2020/246 E. - 2022/190 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/09/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Tespite konu olan ürünün plakaya monte edilen ...lambası ile ilgili olduğunu, müvekkilinin tasarımının lamba, plakaya monte edildiğini gösterir şekilde tescil edildiğini, davalının söz konusu tasarımı müvekkilinin iş yerinde çalışırken öğrendiğini ve akabinde kendi iş yerini açarak müvekkil tasarımını birebir taklit ettiğini, İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/40 D.iş sayılı dosyasından delil tespiti yapılarak ekte sunulan bilirkişi raporu alındığını, bilirkişi raporunda, “aleyhine tespit istenen tarafın .../... Otomotiv” işyeri adresinde, tespit isteyen ...'a ait ... nolu endüstriyel tasarım tescil belgesindeki tasarımın koruma kapsamında bulunan ürün tasarımlarının üretildiği ve satıldığı, dosya kapsamına göre üretimin haklı nedene dayanmadığı kanaatine varıldığını”, davalıların, davacının tasarımını, taklit etmek kastıyla satması TTK'nın 55/4. Maddesinde sayılan". başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak....” hükmü anlamında haksız rekabet oluşturduğunu belirterek; Müvekkiline ait ... tescil numaralı endüstriyel tasarım tescil belgesine konu ürünün davalı tarafından taklit edilmesi sonucunda davalı oluşan tecavüz eylemlerinin tespitine, durdurulmasına ve önlenmesine, Tasarım tescilinden doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen, satın alınan ve satılan ürünlere bulundukları her yerde, gümrüklerde el konulmasına, Tasarım tescilinden doğan haklara tecavüzün önlenmesi için, kaçınılmaz ise, ürünlerin ve ürünün özelliği gereği kalıpların imhasına, müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğramaması açısında, ivedilikle HMK'un 389 vd. maddeleri gereğince, müvekkilinin ... tasarım hakkına tecavüz eden ürünlerin üretiminin, satışının durdurulması, reklamlarında ve tüm tanıtım vasıtalarında kullanılmasının durdurulması, Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edilerek üretilen veya ithal edilen tecavüze konu ürünlere, bunların üretiminde münhasıran kullanılan vasıtalara tasarım konusu ürünlerin üretildiği kalıplara üretimini engellemeyecek şekilde el konulmasına, ürünlerin ihracatını engellenmesi adına gümrüklere müzekkere yazılmasına, bulundukları her yerde elkonulması ve bunların saklanması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davalıların tecavüz oluşturan eylemleri sonucunda oluşan haksız rekabetin varlığının hükmen tespiti ile önlenmesi ve haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına tasarım tescilinden doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanması ve 3 büyük Gazeteden birinin tüm Türkiye ve yurt dışı baskılarında dava sonucunun ilan edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ
Davalı-karşı davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanın talepleri ile ilgili olarak hem 6102 Sayılı TTK 54.maddesi uyarınca HAKSIZ REKABET hükümlerine dayanan hem de 6769 Sayılı SMK'nın ilgili maddelerine dayandığını, davacının bu konuda bir tercih yapması TIK 54.maddesi uyarınca haksız rekabete ilişkin uyuşmazlıklarda Asliye Ticaret Mahkemeleri görevli olduğunu, 6769 Sayılı SMK ya göre yapılan taleplerde ise Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi görevli olduğunu, davacı tarafın uyuşmazlık konusu ... nolu tescil başvurusunu 29.09.2016 Tarihinde yaptığından başvuru tarihi itibarıyla Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında 554 sayılı KHK hükümleri ile Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulama şeklini gösterir yönetmelik hükümleri uygulanacağını, davacının "......Lambası tasarımı" olarak iddia ettiği "... - nolu tescilli görsel " yeni olmadığından hukuki korumadan yararlanamayacağını, gerek yeni SMK da gerekse 554 Sayılı KHK tasarımlar bakımından mutlak yenilik ilkesini aradığını, yani bir tasarımın yayın ve satış gibi yollarla dünya genelinde kamuya sunulmuşsa bu tasarım yeni sayılmaz ve herhangi bir şekilde tescil edilmişse de bu tescil hükümsüz olduğunu, ek-1/ şekil 6 da yer alan görseldeki ürünün Türkiye'de üretildiğini, davacının iddia ettiği dava konusu lambaya benzer olduğu, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde davacının iddia ettiği lamba tasarımında ayırt edici bir fark olmadığını ilgili web sitesinde en eski yorum tarihinin 06.06.2016 olduğunu, ürünün çok daha önceden davacının iddia ettiği tasarımdan önce üretildiğini gösterdiğini, EK-2/ şekil 7'de yer alan google web arama motorunda ilgili görselin arama kaydında ilgili sitesinde 2011 yılında kayıtlı olduğu görüldüğünü, yine davalının müvekkili 14.11.2019 tarihli 2019/07289 numaralı başvurusuyla Türk Patent ve Marka Kurumuna "faydalı model" şeklinde tasarımının tescilini talep ettiğini, Türk Patent ve Marka Kurumu 'nun — ekte sunulu 21.01.2020 Tarihli ... nolu “tasarım tescil başvurusu hakkında" konulu yazısında, yapılan incelemede 6769 Sayılı Kanunun 56.maddesinin 4. Fıkrası gereği ekte belirtilen tasarımların daha önceden kamuya sunulduğu ve söz konusu tasarımların yeni olmadığı gerekçesiyle müvekkilinin başvurusunu reddettiğini, davacının iddia ettiği tasarımın daha önceden kamuya sunulduğunu, amazon-e bay gibi dünyaca ünlü sitelerde satışının yapıldığı, yine TPMK' nın müvekkilinin tasarım başvurusunu yeni olmadığı gerekçesiyle reddetmesi dikkate alındığında davacı ürünün yeni olmadığını, tescilin lamba kabul edilmesi halinde yasaya aykırı olduğundan tescilin hükümsüz olduğu izahtanvares olduğunu, davacı yanın kendisine ait olduğunu iddia ettiği ve "... ...lambası" terimini kullandığı lambayı, ...çerçevesi olarak değil de "LAMBA sınıfında tasarımı " olduğunu tescil ettirebileceğini, zira Türk Patent ve Marka Kurumu' nun web sitesinde yapılan - sorgulamalarda davacının lacorna sınıfı 26-02,yani lamba ya ilişkin birçok tasarımı olup - tescil edildiğini, davacının tasarımının, "lamba tasarımı" olarak - tescil edilmiş olsaydı TPMK tarafından "lamba tasarımının daha önceden tescil edildiği " nedeniyle müvekkili başvurusunun reddedilmesi gerektiğini, anılan sebeplerle davacının ... nolu tescili ...lambası olmadığından herhangi bir hak talebinde bulunulmayacağını ve yasal mevzuat uyarınca bir hukuki korumadan yararlanamayacağını, ... numara ile tescilli olan tasarım bir ...çerçevesi olduğunu, taşıt aydınlatması kapsamında herhangi bir koruması olmadığını, bilirkişi raporunda;" davaya konu ürün grubunun gerek renk unsurları gerek ürünün çalışır halde yaptığı ışınım ve çalışmaz halde yaptığı yansıma ile ilgili olarak bir takım ulusal ve uluslararası düzenlemeler olduğu, bunun yanı sıra ürünün uygulandığı ...ögesinin yüksekliği ile ilgili bir takım düzenlemeler olduğu, bu üretiminde teknik bir zorunluluk olarak görüldüğü ancak geriye kalan şekil 5 te belirtilen ayırt edici form özellikleri ile ilgili olarak herhangi bir kısıtlama bulunmadığı, internet veri tabanında yapılan incelemede de teknik zorunlulukların sağlandığı - farklı form özelliklerine sahip ürün örneklerinin sunulduğu" şeklinde kanaat sunulduğunu, bilirkişinin tespitlerine katılmadıklarını, bilirkişinin internetten aldığı görsel ürünleri koyarak davacının iddia ettiği görsel araç arka lambasına ilişkin benzer ürün yokmuş gibi davrandığını, davacının iddia ettiği tasarıma ilişkin benzer örnekler sunulduğunu, davacının iddia ettiği tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayırt edici özelliği olmadığını, davacı tarafın her ne kadar haksız rekabet hükümlerine dayanmışsa da bunun şartları gerçekleşmediğini, müvekkilinin ürününün davacı ürünlerine benzer olsalar bile onun ürününü andıran bir marka ve onunla aynı olduğunu gösteren bir ibare ile kullanım olmadığından haksız rekabet şartları oluşmadığından davanın reddine, davaya konu tüm taleplerin reddine, ihtiyati tedbir talebinin kaldırılmasına davacı TTK 54.maddesi gereği haksız rekabet hükümlerine dayandığından görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine davacının 2016/06360nolu tescil başvurusu hükümsüz olduğundan hükümsüzlüğün tespiti ile sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesi kararıyla; " Asıl dava: davacı adına tescilli ... numaralı tasarıma yönelik olarak, davalı tarafça yapıldığı iddia edilen tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti önlenmesi ve meni, Karşı dava ise ... numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olup, mahkememizce dosya içerisine alınan mahkememizin 2020/40 d.iş sayılı dosyası incelendiğinde; davalı - karşı davacı iş yerinde yapılan tespit ve aldırılan bilirkişi raporunda, davalı-karşı davacının incelenen ürünlerinin, davacı-karşı davalının tasarımlarına tecavüz niteliğinde olduğu yönünde görüş bildirildiği, mahkememizce tüm deliller toplandıktan sonra hem hükümsüzlük davası hem tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet davası yönünden aldırılan bilirkişi raporunda davaya konu edilen ... numaralı tasarımın daha önce kamuya sunulduğuna dair delil tespit edilemediğinden yeni ve ayırt edici olduğu, ayrıca davalı- karşı davacı kullanımlarının da davacı-karşı davalı ürünlerine benzer olarak algılandıkları yönünde görüş bildirildiği. Ek raporun da aynı olduğu, buna göre tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde, öncelikle karşı dava olan hükümsüzlük davası yönünden davacı - karşı davalı adına tescilli olan ... numaralı tasarımın ...çerçevesi tasarımları olduğu, davalı- karşı davacı tarafından tasarımların daha önce kamu oyuna sunulduğuna ilişkin deliller üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesinde sunulan delillerin davaya konu tasarımın başvuru tarihinden daha önceki bir tarihe ait olmadığı, bu sebeple davaya konu tasarımın yeni ve ayırt edici özelliklerini koruduğunu. Yine davalı- karşı davacı iş yerinde yaptırılan tespit ve davalı- karşı davacı tarafından kullanılan ürünler üzerinde yapılan değerlendirme sonucunda davalı- karşı davacı ürünlerinin davacı- karşı davalı tasarımına benzer olarak değerlendirildiği, bu durumun 6769 sayılı SMK. nın 81/1a maddesi uyarınca, tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği, yine TTK. nın 55/1-a4 maddesi uyarınca başkasının iş ürünleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak hükmünü ihlal ettiği bu sebeple haksız rekabette teşkil ettiği. Dava konusu tasarımların endüstriyel tasarım ürünleri olması sebebi ile tasarımların benzer olup olmadığı değerlendirilmesinin konusunda uzman bilirkişi tarafından yapılabileceği, mahkememizce hem 2020/40 d.iş sayılı dosyası hem de iş bu asıl dosyada sunulan bilirkişi raporları doğrultusunda öncelikle karşı dava yönünden davaya konu ... numaralı tasarımın başvuru tarihi itibari ile yeni ve ayırt edici niteliğe haiz olduğu bu sebeple hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı anlaşıldığı," şeklinde gerekçeleriyle
1-KARŞI DAVANIN REDDİNE,2-ASIL DAVANIN KABULÜ ile, davalı- karşı davacı tarafından davacıya ait ... numaralı tasarım tesciline yönelik tecavüz ve haksız rekabette bulunduğunun tespitine, tecavüz ve haksız rekabetin durdurulmasına, önlenmesine, 3-Tasarım tescilinden doğan haklara tecavüz sureti ile üretilen, satın alınan ve satılan ürünlere bulundukları her yerde, Gümrüklerde El konulmasına, 3-Tasarım tescilinden doğan haklara tecavüzün önlenmesi için ürünleri ve ürünlerin özelliğ4 gereği üretildiği kalıplara el konulmasına, Hüküm kesinleştiğinde imhasına,5-Hükmün trajı en yüksek büyük gazeteden birinde masrafları davalı- karşı davacı tarafından karşılanmak üzere ilanına, " şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF:
Davalı- karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararda hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, davada 554 Sayılı KHK uygulanması gerekirken 6769 sayılı SMK'nın uygulanmasının hatalı olduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini, tasarımların tescil edilmesi hususu 554 sayılı KHK kapsamında 6769 sayılı SMK kapsamında tescil şartları farklı olduğunu, ... numaralı tasarım 6769 sayılı SMK nın yürürlüğe girdiği tarihten önce olduğundan, 554 sayılı KHK 'nın uygulanması zorunlu olduğunu, bir tasarımın tescillenebilmesi için tarifname verilmesi gerektiğini, tasarımın görüntü özelliklerinin ayrıntılı anlatılması gerektiğini, tasarımda koruma talep edilen kısımların açıkça belirtilmesi gerektiğini, aksi durumda tasarımın korumadan yararlanamayacağının düzenlendiğini, ... numaralı tasarımda tarifname var mıdır? koruma talep edilen kısımlar açıkça belirtilmiş midir? bilirkişi bu hususlara girmeden rapor oluşturduğunu, ... tescil numaralı tasarım bir lamba tasarımı değil bir ...çerçevesi tasarımı olarak tescil edildiğini, buna ilişkin uyuşmazlık bulunmadığını, karşı tarafın sadece lamba tasarımı olarak tescil ettiği lambalar da bulunduğunu, söz konusu ...ile müvekkili ürünleri arasında belirgin fark olduğunu, davacı-karşı davalının tasarımı ...çerçevesi tasarımı olduğunu, 554 Sayılı KHK 26 madde uyarınca lambalar açıkça belirtilmemişse korumadan yararlanamayacağını, bilirkişi google görsellerinden farklı farklı lambaları alarak kıyaslama yaptığını, google web arama motorunda ilgili görselin arama kaydında ilgili sitesinde 2011 yılında kayıtlı olduğu görüldüğünü, söz konusu tasarımın yeni olmadığına, bilirkişi itirazlarına cevap vermediğini belirterek usul ve yasaya aykırı olarak verilen kararın kaldırılarak, asıl davanın reddini karşı davanın kabulünü talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP:
Davacı-karşı davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; dosya üç kez bilirkişi heyetince incelendiğini, buna rağmen karşı taraf bilirkişi raporunun hükme elverişli olmadığını savunmasının dosyayı sürüncemede bırakma maksatlı olduğunu, müvekkilinin tasarımında "tarifname" tescil başvurusu için zorunlu olmadığını, karşı tarafın KHK uygulanması gerektiği ve tescil başvurularında tarifname olması gerektirdiği iddiaları gerçeklikten uzak olduğunu, SMK yürürlüğe girmeden önce tasarım başvurularında tarifname hazırlanması kural olmaktan çıktığını, çok uzun süredir tasarım belgelerinde tarifname bulunmadığını, davalı-karşı davacının iddiaları geçersiz olduğunu, davalı- karşı davacı tarafın "tasarımın tescil tarihi ( 29.09.2016 ) öncesi kamuya sunulduğu ve yeni bir tasarım olmadığı" iddiasının ispatlanamadığını, karşı taraf 21.01.2020 tarihli ve ... nolu tescil başvurusunun reddedildiğini emsal göstererek kendine pay çıkartmaya çalıştığını, karşı tarafın kötü niyetli olduğunu, mahkemece hükmedilen ilam vekalet ücreti tarifesine uygun olduğunu, mahkemece ve tespit dosyasından alınan raporların denetime ve usule elverişli olduğu ve bu rapor gerekçesi ile oluşturulan hükmün hukuka uygun olduğundan onanmasını, karşı tarafın istinaf talebinin reddini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Asıl davanın konusu davacı adına tescilli ... tasarıma davalının tecavüzünün tespiti önlenmesi, Karşı davanın konusu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü davasıdır. İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/40 D.iş sayılı dosyasında mevcut bilirkişi raporunda özetle, “aleyhine tespit istenen tarafın .../... Otomotiv” işyeri adresinde, tespit isteyen ...'a ait ... nolu endüstriyel tasarım tescil belgesindeki tasarımın koruma kapsamında bulunan ürün tasarımlarının üretildiği ve satıldığı, dosya kapsamına göre üretimin haklı nedene dayanmadığı kanaatine varıldığı” belirtilmiştir. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.06/12/2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;" Asıl Dava Yönünden; - Davacı-Karşı davalı tarafa ait ... numaralı tasarım ve ürün örneği ile Davalı-Karşı davacı tarafa ait ürün örneği arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Karşı Dava Yönünden; Dosya içerisinde bulunan deliller incelendiğinde, ... numaralı tasarımın 29.09.2016 tarihli başvuru tarihinden önceye ait herhangi bir görsel tespit edilememiş, ... numaralı tasarımın başvuru tarihi itibari ile yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine haiz olduğu" belirtilmiştir.17/05/2022 tarihli Bilirkişi heyetine ait ek raporda özetle; kök rapordaki görüşleri tekrar edilmiştir.Davacı tarafça dosyada dayanılan tasarımın davacı adına ...-1 sayılı "...Çerçevesi" isimli tasarım olduğu, davalı taraf adresinde İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/40 D.iş sayılı dosyasında yapılan delil tespitinde ise stop Lambaları bulunduğunun tespit edildiği, davalı tarafça tasarımın koruma kapsamının ...Çerçevesinin tümü üzerinde bulunduğu konusunda itiraz edildiği anlaşılmıştır. Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, Bilirkişi raporunda, davacıya ait tasarımda yer alan stop lambalarının kabukları ile davalıya ait tasarımda yer alan lambanın kabuk tasarımlarının benzer olduğu, şeffaf malzeme kullanımı ile ürünün içerisinde yer alan ampüller ve reflektörlerin gözüktüğü, bu durumun tasarımın genel görünümünü değiştirmeyen küçük ayrıntılar olarak algılandığı, Davacı-Karşı davalı tarafa ait ... numaralı tasarım ve ürün örneği ile Davalı-Karşı davacı tarafa ait ürün örneği arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları tespit edilmiş ise de, tasarımların yasa kapsamında görünümleri ve tescilli halleri ile korunduğu, Yargıtay 11. HD'nin 2024/1016 esas ve 2024/8998 karar sayılı kararında da açıklandığı üzere, öncelikle endüstriyel tasarımın tescil kapsamının belirlenerek, davalının tasarımın koruma kapsamını ihlal edilen fiilinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi için bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, davalı-karşı davacı itirazları değerlendirilmeksizin eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporuna istinaden hüküm kurulması yerinde görülmemiştir.Tüm bu nedenlerle davalı karşı davacı vekili istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davalı-karşı davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2- İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/11/2022 tarih, 2020/246 E. 2022/190 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davalı-karşı davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 18/09/2025