T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/251
KARAR NO: 2025/900
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 14/06/2022
NUMARASI: 2020/248 E. - 2022/85 K.
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Tecavüzün Tespiti İstemli)|Faydalı Model Belgesi (Tecavüzün Ref'i İstemli)|Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)|Faydalı Model Belgesi (Maddi Tazminat İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 19/06/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; avacı yatak ve baza konusunda ... markası ile faydalı model belgesi tescilleri ve tescilli tasarımlara sahip olduğunu, dosyadaki ... Nolu Faydalı Model Belgesinin davalı adına tescilli olduğunu, Davalının bizzat davacı ... ürününü ve faydalı model belgesini bildiğini, davalının, davacı ile "süre ve üretici sınırlı" ... Nolu Faydalı Model Belgelsine istinaden sözleşme imza ettiğini, bu sözleşmede davacının hak sahipliğini onayladığını, Ancak 31.12.2018 tarihinde sona erececek şekilde, sadece belli üretici için üretim hakkı veren sınırlı sözleşmeyi aşarak sözleşme bittikten sonra ve fmb ihlal edecek şekilde "kendi ürünü olarak gösterip" fmb konusu ürünü sattığının, Üsküdar ... noterliğinin 02/07/2020 tarihli ve ..., ..., ... yevmiye no ile tespit edildiğini, davalının ürünü tanınmış internet satış sitelerinde ve kendi sitelerinde satışa sunduğu görüldüğünü, Davalının ticaret alanında ... ile bilindiğini, FMB tecavüzüne konu ürün ... (... TEKSTİL) kataloglarında MEKANİZMALI SANDIKLI BAZA "..." olarak satıldığını belirtmiş, Davacıya ait ... Nolu Faydalı Model Belgesi ile koruma altındaki ürünün taklidinin bulundurulduğu, depo edildiği, üretildiği, satışı ile piyasaya sunulduğu internet sitesinde ve tanınmış yoğun satış yapılan internet üzerinden satış sitelerinde ... markası ile satışını yaptığı ÜSKÜDAR ...NOTERLİĞİNİN 02/07/2020 tarihli ve ..., ... Yevmiye No ile tespit edilen davalının Haksız rekabetinin ve Faydalı Model Belgesine tecavüzünün tespiti, men’i, ref ine, Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edilerek üretilen veya ithal edilen parça/ tecavüze konu ürünlere, bunların üretiminde münhasıran kullanılan vasıtalara ya da patenti verilmiş usulün icrasında kullanılan vasıtalara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde, Türkiye sınırlan içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi alanlar dâhil, bulundukları her yerde elkonulmasını ve imhasını, Fazlaya ilişkin talep hakkımız saklı olmak üzere şimdilik 100.-TL maddi tazminata, FMB ürünün satışını artırdığı için hakkaniyet oranında tazminatın artınlmasına ve belirlenecek tazminata en yüksek ticari avans faizi işletilmesini, Yine davalının sözleşmesi uzun süre önce bitmesine rağmen eylemlerine devam ettiği için davalının daha fazla zarara uğramaması için ihtiyati tedbire, Yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu tasarımlara dayanak müvekkil firma davacı aleyhine bir çok tecavüz ve haksız rekabet davası ikame ettiğini, hükümsüzlüğü istenen ve müvekkil firmaya ait tescillerin birebir aynısını kendisinin de tescil ettirdiğini, bu nedenle tecavüz davası dışında aleyhine ... nolu davacı adına tescilli endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü adına Ankara 4. FSHHM 2013/339 E sayılı dosya üzerinden dava açıldığını, Davacı ... nolu tasarımın varlığının 2007/2819-2 tasarımın hükümsüzlüğü gerektirdiğini iddia ettiğini, hiç bir şekilde davacının beyanını kabul anlamına gelmemek kaydı ile müvekkilin bir yıllık rüçhan hakkı da KHK kapsamında koruma altında olduğunu, davacı yanın sunduğu deliller karşısında tasarımlarının yenilik ve ayırt edici olduğunu belirtmiş; Haksız, usül ve yasaya aykırı kötü niyetle açılan davanın reddini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı ile;"Davanın KABULÜ ile, davalı tarafından davacının ... nolu faydalı modeline yönelik tecavüzde bulunulduğunun Tespitine, menine ve refine, davalı tarafça davacıya ait dava konusu ... faydalı model hakkına yönelik ürün ve parça üretmesinin ve satışının engellenmesine, ürün ve parça tespit edildiğinde bulundukları yerde el konulmasına, karar kesinleştiğinde imhasına, münhasıran ürün üretiminde kullanılan vasıta tespit edilemediği ve bu yöndeki tali talebin REDDİNE, " karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; öncelikle eda davası açılabilecek hallerde tespit davası açılmasının hukuki yarar sağlamadığını, davacının arabuluculuk dava şartını yerine getirmediği için tazminat taleplerinin usulden reddedildiğini, bu sebeple eda davasının bulunmadığını, dolayısıyla davacının tespit davası açmasında hukuki yararının bulunmadığını ve davanın usulden reddi gerekirken esasa girilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, usulüne uygun bir keşif yapılmadığını, keşifte bulunma hakkının göz ardı edildiğini, mahkeme hakiminin de keşfe iştirak etmediğini ve keşif tutanağının mevcut olmadığını, buna rağmen bilirkişi raporlarında sözde keşfe atıfta bulunulduğunu, HMK 288. maddesinde keşfin hâkimin bizzat gözlemlemesi olarak nitelendirildiğini ve bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilmediğini, bu sebeple hakimsiz ve vekilsiz yapılan, tutanağı dahi olmayan incelemenin keşif niteliğinde olmadığını, yapılan incelemenin gün ve saatinin vekile bildirilmemesinin hukuki dinlenilme ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini, ... A.Ş.'nin faydalı model belgesine sahip tasarımının "üstü hareketli mekanizmaya sahip alt kısmı sandıklı" baza olduğunu, müvekkil şirketin bu firmayla yaptığı sözleşmeye riayet ettiğini, sözleşme bitiminden sonra "üstü hareketli mekanizmaya sahip sandıksız baza" satışı yaptığını, bu iki ürünün aynı olmadığını, davaya konu faydalı modelin bulunduğu hiçbir ürünün müvekkil şirketin mağazalarında veya internet ortamında satışının bulunmadığını, diğer internet sitelerindeki ekran görüntülerinin haksız ve mesnetsiz iddialara dayandığını, müvekkil şirketin bu sitelerde satıcı konumunda olmadığını ve kendisinin izni olmadan satılan ürünleri takip etmesinin imkansız olduğunu, teknik inovasyonların kamu yararı içerdiğini, ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özelliklerinin Sınai Mülkiyet Kanunu 58. maddesi kapsamında koruma dışında tutulduğunu, yatak sektöründeki diğer firmaların da hareketli mekanizmaya sahip sandıksız bazalar ürettiğini ve sattığını, davacının talepleri bir bütün olmasına ve bir kısmının reddedilmiş olmasına rağmen yerel mahkemenin davayı tümden kabul etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir. Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yatak ve baza konusunda ... markası ile faydalı model belgesi tescilleri ve tescilli tasarımlara sahip olduğunu, ... Nolu Faydalı Model Belgesinin davalı adına tescilli olduğunu, davalının müvekkilinin Ünimet ürününü ve faydalı model belgesini bildiğini, davalının müvekkili ... ile "Süre ve üretici sınırlı" ... No'lu faydalı model belgesine istinaden sözleşme imzaladığını, 31.12.2018 tarihinde sona erecek şekilde sadece belli üretici için üretim hakkı veren sınırlı sözleşmeyi aşarak sözleşme bittikten sonra ve FMB ihlal edecek şekilde kendi ürünü olarak gösterip FMB konusu ürünü sattığının Üsküdar ... Noterliğinin 02.07.2020 tarihli ve ..., ..., ... yevmiye no ile tespit edildiğini, taklit ürünleri gören müşterileri tarafından müvekkilinin haberdar edildiğini, karşı yanın ürünü internet satış sitelerinde ve kendi sitelerinde satışa sunduğunu, davalının ticaret alanında ... ile bilindiğini, tecavüzüne konu ürünün ... kataloglarında mekanizmalı sandıklı baza olarak satıldığını, ilk bilirkişi raporlarında buluşunun faydalı modelin koruma kapsamında olduğunun tespit edildiğini, davalının istinaf taleplerinin dosya kapsamına uygun olmadığını, bilirkişi heyetlerinin dosya kapsamını inceleyerek ayrıntılı teknik raporlar düzenlediğini, ödemeleri 06.01.2023 tarihinde dilekçe girişinin 10.01.2023 tarihinde yapıldığını, süresinde yapılmadığının tespiti halinde istinafın bu yönden de reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Dava;davacı adına tescilli ... nolu faydalı modele tecavüzün tespiti, meni ,refi istemine ilişkindir. Tazminat talebi, 03.07.2020 tensip 2 nolu ara kararı ile bu dosyadan tefrik edilmiştir. Davacı vekili, müvekkilinin ... markasıyla tescilli faydalı model ve tasarımlara sahip olduğunu, davalı adına tescilli ... nolu faydalı modelin davacı ürünü ol.a .. markası altında satışının sürdüğünü, davalının eyleminin faydalı modele tecavüz oluşturduğunu beyanla tecavüzün tespiti, men’i, ref’ini talep etmiştir. Davalı vekili, tarafların tasarımları arasında karşılıklı hükümsüzlük davalarının mevcut olduğunu, davacının iddialarının dayanağı olmadığını ve müvekkilinin tasarımlarının yenilik ve ayırt ediciliğe sahip olduğunu savunmuş, davanın reddini talep etmiştir. 20/08/2020 tarihli raporda sonuç olarak; www...com.tr, www...com ve www...com.tr alan adlı internet sitelerinde İdaş markası altında “...” adlı ürünlerin tanıtım ve satışının yapıldığı, ... SAN. TİC. A. Ş. (...) firmasının ... Mah. ... Sokak No:... Çatalca/İstanbul adresinde yapılan tespitte görülen bazaların, TR ... nolu “Üstü hareketli mekanizmaya sahip alt kısmı sandıklı baza” buluş başlıklı faydalı modelin koruma kapsamında olmadığı, ... "https:// www....com.tr/... https:// www....com.tr/tr/... internet sitesinde görülen ... ibareli baza mekanizmasının ... nolu “Üstü hareketli mekanizmaya sahip alt kısmı sandıklı baza” buluş başlıklı faydalı modelin koruma kapsamında olduğu" yönünde rapor sunulmuştur. 26/08/2021 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;"Bugün satılmamakla birlikte Davalı tarafından 31-12-2018 tarihi sonrasında satışa sunulmuş olan "..." ticari markalı ürünün, dava konusu TR ... no.lu Faydalı Model belgesinin koruma kapsamı dahilinde olduğu" belirtilmiştir. 14/12/2021 tarihli ek raporda sonuç olarak,"26-08-2021 tarihli bilirkişi raporunun sunulmasından sonra yapılan beyanlarda, kök rapordaki değerlendirmelerimizi değiştirecek herhangi bir hususa rastlanmadığı" belirtilmiştir. Dosya kapsamına göre , davacıya ait davaya mesnet ... numaralı faydalı model belgesinin "üstü hareketli mekanizmaya sahip alt kısmı sandıklı baza" başlıklı faydalı model belgesi olduğu, taraflar arasında 01/01/2018 başlangıç, 31/12/2018 bitiş tarihli lisans sözleşmesi düzenlendiği , bu sözleşme ile davalının davacıya ait faydalı model kapsamında üretim ve satış yapmasına izin verildiği, uyuşmazlığın davalı şirketin sözleşme süresi sona erdikten sonra da satış yaparak faydalı model hakkına tecavüz edip etmediğinin tespitine ilişkin olduğu görülmüştür. Davalı vekili tecavüzün tespiti davasının usulen açılamayacağını istinaf sebebi olarak ileri sürmüş ise de, SMK 149. Maddesinde açıkça Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibinin ileri sürebileceği talepler başlığı altında , Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti, Muhtemel tecavüzün önlenmesi, Tecavüz fiillerinin durdurulması taleplerinde bulunulabileceği düzenlenmiş olduğundan, dğer yandan HMK 278/4 maddesi gereğince , bilirkişinin oy ve görüşünü açıklayabilmesi için bir şey üzerinde inceleme yapması zorunlu ise gerekli incelemeyi yapabilmesi için mahkemece yerinde inceleme yetkisi verilebileceğinden usule ilişkin istinaf sebepleri yerinde değildir. Patent ve faydalı model belgesine konu hususlar hakimlik mesleğinin gerektirdiği bilgiyle çözümlenmesi mümkün olmayan teknik hususlardandır. Bu nedenle dosyada mevcut ve birbirini teyit eden bilirkişi raporların dikkate alındığında; ... markası altında “...” adlı ürünlerin çeşitli internet sitelerinde tanıtım ve satışının yapıldığı https://www...com.tr/tr/...baza internet sitesinde yer alan “...” ibareli ürünün, ... nolu faydalı modelin koruma kapsamında olduğu, davalı tarafından 31.12.2018 tarihinden sonra satışa sunulan “...” ürününün, dava konusu ... nolu Faydalı Model belgesinin koruma kapsamında olduğunun tespit edildiği , davacı tarafından 02/07/2020 tarihinde noter aracılığıyla yapılan e-tespitte, davalının internet sitelerinde söz konusu ürünlerin tanıtım ve satışının yapıldığı hususunun belgelendiği , her ne kadar davalı iş yerinde fiziken ürün bulunamamış olsa da, "www....comtr","www...comtr", "www...comtr" "....com" internet sitelerinde satışı yapılan ürünlerin davacının faydalı modelinin tüm istemlerini içerdiği davalı ürünlerinin davacıya ait faydalı model belgesinin koruma kapsamına dahil olduğu tespit edilmiş olduğundan söz konusu ürünlerin internet üzerinden tanıtım ve satışın yapılmasının , 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 141/1-c maddesi uyarınca faydalı modele tecavüz teşkil ettiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere göre kararda gösterilen yasal ve yeterli gerekçeye dayalı kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı, istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 14/06/2022 tarih ve 2020/248 E., 2022/85 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 19/06/2025