T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/303
KARAR NO: 2025/914
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 26/10/2022
NUMARASI: 2021/478 E. - 2022/779 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 19/06/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, müvekkili hakkında İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası kapsamında alacak takibi yaptığını, müvekkilinin yapmış olduğu talep ve açmış olduğu İstanbul 15. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/99 Esas sayılı dosyası ile icra takibinin durduğunu, yapmış olduğu İstanbul 15. İcra Hukuk Mahkemesi 2021/99 Esas dosyasının başvurusunun yasal sürede yapılmadığı için mahkeme tarafından reddedildiğini, müvekkili aleyhine verilen bu karara karşı İstinaf başvurusunu yaptıklarını, takibe konu bononun bedelinin ekte sundukları çek teslim tutanağı ve Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/288 Esas 2018/1034 Kararı ile "Dava konusu çek incelendiğinde, 20/03/2018 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli olduğu keşidecisinin davacı ... olup hamiline düzenlendiği, cirantaların sırasıyla davalı ..., davalı ..., dava dışı ..., ... - ... olduğu, ... tarafından bankaya ibraz edilerek çek garanti bedelinin tahsil edildiğinin anlaşıldığını, dava konusu ... bank Fındıkzade Şubesi'ne ait, .... seri numaralı, 20/03/2018 ödeme tarihli, keşide yeri İstanbul olan, 25.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine" karar verildiğini, müvekkilinin, dava konusu çek ve davalı tarafından belirtilen bir borcunun bulunmamakta olduğunu belirterek, davanun kabulü ile, davalıya borçlarının olmadığının tespitine, icra takibinin durdurularak ihtiyati tedbire karar verilmesini, kötü niyetli davalının %20 tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı ile;"Davanın reddine," karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının yargılama aşamasında dava dilekçeleri ve duruşma aşamasında duruşma tutanaklarına geçmeyen beyanları dahi dikkate alınmadan verilen kararın davacı müvekkilini mağdur edeceğini, bir davaya ancak tarafsız olduğuna inanılan bir hakimin bakabileceğini, müvekkilinin davalı tarafça mağduriyetinin hala devam etmekte olduğunu, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı vekili, davalı tarafından İstanbul ... İcra Dairesi’nin ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe konu çekin bedelsiz kaldığının , çek teslim tutanağı ve Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2018/288 Esas – 2018/1034 Karar sayılı ilamı ile tespit edildiğini, davacının, bu çeke dayalı olarak davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verildiğini, beyanla menfi tespit kararı verilmesini talep etmiştir. İstanbul ... İcra Dairesi’nin ... Esas sayılı dosyasında davalı tarafından davacı ve ... aleyhine, ... Fındıkzade Şubesi'ne ait 25.000,00 TL bedelli 20/03/2018 tarihli, hamiline düzenlenmiş çeke dayalı 25.000,00 TL çek bedeli, 11.845,89 TL faiz, 2500,00 TL tazminat ve 75,00 TL komisyon olmak üzere toplam 39.420.89 TL alacağın tahsili amacıyla takibe geçildiği görülmektedir. Bakırköy 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/288 Esas sayılı dosyasında, ... tarafından ... ve ...'e menfi tespit davası açıldığı, mahkemece kumaş tesliminin ispatlanamaması nedeniyle çekin bedelsiz kaldığı belirtilerek çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verildiği görülmektedir. Dava konusu 20.03.2018 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çekin, keşidecisinin davacı ... olduğu , hamiline düzenlendiği, çek teslim sözleşmesinin davacı ... ile dava dışı, ... ve ... arasında imzalandığı, sözleşmede çekin 2.500 kg kumaş karşılığında ... ve ...'e verildiğinin düzenlendiği, sözleşme konusu mal teslimi ispatlanamadığından çekin keşideci yönünden sözleşmenin taraflarına karşı temel ilişki yönünden bedelsiz kaldığına karar verildiği görülmekle birlikte, dava konusu çekin eldeki dosya davalısına ... tarafından ciro edildiği, ibrazında karşılıksız kaldığı ve hamil davalı ... tarafından icra takibine konu edildiği anlaşılmaktadır. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Fakat, menfi tespit davasını açan davacı ( borçlu ), davalının ( alacaklı ) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK'nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Bedelsizlik iddiası 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu m.687 anlamında bir kişisel def'i olup, düzenleyen tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def'ini ileri sürebilir ve bu iddianın yazılı delil ile ispat külfeti davacıya aittir. Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 Sayılı TTK'nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.Bakırköy 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/288 Esas sayılı dosyasında davalının taraf sıfatının bulunmadığı, bu dosya üzerinden verilen menfi tespit kararının dosyanın davalıları hakkında hüküm ifade ettiği, eldeki dosya yönünden kesin delil niteliğinin bulunmadığı görülmüştür. Somut olayda, davacının çekin keşidecisi olduğu, davalının çeki önceki hamilinden ciro ile iktisap ettiği, ciro silsilesinin düzgün olduğu, davalının çekin yetkili hamili olduğu, davalının çekin düzenlenmesine sebep olan temel ilişkinin tarafı olmadığı, davacının dava dışı kişilerle arasındaki bu ilişkiye dayalı ileri sürdüğü bedelsizlik iddiası kişisel defi olup, davalının çeki bilerek keşidecinin zararına devraldığınına dair delil bulunmadığı, bu nedenle bedelsizlik iddiasını davalı çek hamiline karşı ileri süremeyeceği, ilk derece mahkemesince bu gerekçe ile davanın reddine dair verilen kararın dosya kapsamı ve hukuka uygun olduğu istinaf talebinin reddi gerektiği anlaşılmıştır. Davacı vekilinin, istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2022 tarih ve 2021/478 E., 2022/779 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, 6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 19/06/2025