T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/276
KARAR NO: 2025/905
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 23/11/2022
NUMARASI: 2021/460 E. - 2022/269 K.
DAVANIN KONUSU: Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin, bir tasarımcı olup, birçok eser sahibi gibi, yarattığı eserleri/tasarımları www.....com adresinde, kendisine ait hesapta satışa sunmakta olduğunu, davaya dayanak olan müvekkiline ait eserin 10/12/2018 tarihinde www...com adlı internet sitesinde müvekkili tarafından konulmuş olduğunu. davalı şirketin, müvekkilinin izni ve bilgisi olmaksızın, müvekkiline ait yedi adet eserin hukuka aykırı olarak aldığını ve tekstil ürünlerinde kullanmış olduğunu, müvekkiline ait eserin yer aldığı tekstil ürünlerinin internette davalı tarafından satışa sunulmakta olduğunu, yapılan arşiv araştırmasında, müvekkiline ait eser/tasarımın ihlaline halen devam edildiğini, davaya dayanak yapılan unsurun hem FSEK kapsamında bir "eser" hem de SMK kapsamında "tasarım" niteliğinde olduğunu ve TTK kapsamında davalı eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğini, eserden ve tasarımdan doğan haklara tecavüzün tespiti, men’i ve ref’ini, davalı yan fiillerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti ve önlenmesini, şimdilik 500,00 TL maddi tazminatın tahsili ile FSEK gereğince tazminatın üç katının ödenmesini, 10.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının uyuşmazlığa konu ibarenin www....com internet adresinden temin edildiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, davacının bahsettiği web sitesi üzerinden araştırma yapıldığında, dava dilekçesinde sunulan görselin kaydının dahi bulunamadığını, "..." sloganının yerel sanatçılar sınırlaması ile aratılması sonucunda 21 sonuç çıktığını ancak bu görseller arasında dava konusu görselin bulunmadığını, davacı tarafın öncelikle davaya dayanak yaptığı görselin kendisine ait olduğunu, müvekkilin iddia ettiği yoldan ürünü kullandığını ispat etmekle yükümlü olduğunu, davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği görselin FSEK kapsamında eser ve SMK kapsamında tasarım olarak değerlendirilemeyeceğini, "..." sloganının oldukça yoğun kullanılan bir ibare olduğunu, ayrıca dava konusu uyuşmazlığın ticari bir uyuşmazlık olmadığını, davacının -dava dilekçesinden anlaşıldığı kadarıyla- tacir olmadığını, bu nedenle somut olayda TTK hükümlerinin uygulanamayacağını, davacı tarafın uğramış olduğunu iddia ettiği zararı ispat etmekle yükümlü olduğunu, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararı ile; "Davacının davasının REDDİNE," karar verilmiştir. İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; eser sahipliği hususunun kanıtlandığını, davalı ...Ş.’nin, müvekkilinin izni ve bilgisi dışında, müvekkiline ait eseri hukuka aykırı şekilde alıp tekstil ürünlerinde kullandığını v müvekkilinin yasal haklarını ihlal ettiğini, davalının, dava konusu tasarımın müvekkiline ait olmadığını iddia etmesine rağmen dosya kapsamında herhangi bir delil sunmadığını, mahkemece eser sahipliğinin kanıtlanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, stock sitelerinin işleyişinde olası telif ihlallerine yönelik araştırma yapıldığını, bu kapsamda müvekkiline ait eserin de incelemeye tabi tutulduğunu ve herhangi bir telif ihlali tespit edilmediğini, bu durumun da eserin müvekkiline ait olduğunu gösterdiğini, müvekkilinin ilgili eseri www...com sitesine 10.12.2018 tarihinde yüklediğini ve davalının aksini ispatlayamadığını, davalıya ait internet sitesinde yer alan ilgili görselin en eski arşiv kaydının 29.11.2020 tarihine ait olduğunu ve bu durumun da müvekkiline ait eserin izinsiz kullanıldığını gösterdiğini, sunulan görsellerle eser sahipliği karinesinin oluşturulduğunu, Bakırköy 2. FSHHM’de görülen 2021/461 Esas sayılı davada bilirkişilerce söz konusu ... hesabının müvekkiline ait olduğunun belirtildiğini ve bu davada da kısmen kabul kararı verildiğini, bu kararın eldeki dava ile aynı konuda olduğunu ,dosyada alınan bilirkişi raporunda da dava konusu görselin yüklendiği ... hesabının müvekkiline ait olduğu yönünde görüş bildirildiğini, ayrıca 06.07.2022 tarihli bilirkişi raporunda da dava konusu tasarımın müvekkiline ait olduğunun karine olarak anlaşıldığını, Bakırköy 2. FSHHM’de alınan raporda da özel olarak bu incelemenin yapıldığını ve hesabın müvekkiline ait olduğunun tespit edildiğini, davalı tarafından gerçekleştirilen fiillerin müvekkilinin FSEK kapsamında eserinden doğan haklarını ihlal ettiğini, dava konusu eserin telif hakkı koruması altında bulunduğunu, ayrıca tasarımın kamuya ne zaman ve kim tarafından sunulduğunun ispatlanamadığı ve tescilsiz tasarım koruma şartlarının oluşmadığı gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu, tescilsiz tasarımın kamuya arz tarihinden itibaren 3 yıl süreyle korunacağını, müvekkilinin ilgili eseri 10.12.2018 tarihinde kamuya sunduğunu dolayısıyla 10.12.2021 tarihine kadar tescilsiz tasarım korumasından yararlandığının kabul edilmesi gerektiğini, müvekkiline ait eserin SMK kapsamında da korunduğunu ve davalının fiillerinin tasarımdan doğan hakların ihlali niteliğinde olduğunu, müvekkilinin çalışmalarının hem eser hem de tescilsiz tasarım haklarından yararlanmasının mümkün olduğunu, ayrıca davalının fiillerinin haksız rekabet teşkil ettiğini, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabul edilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacının mahkemeye sunduğu görsellerin, kendisine ait olduğunu kanıtlayamadığını, sunduğu görsellerin FSEK m.11'de yer alan şartları sağlamadığını, bilirkişi raporlarında dava konusu görselin www.....com uzantılı internet sitesinde yer almadığı, web sitesine yüklendiğine dair geçerli bir belge bulunmadığı tespitlerinin yapıldığını, söz konusu görselin yüklenen belgenin ne olduğunu göstermediğini, shutter isimli klasörün ise umuma arz şartlarını sağlamadığını, aksinin kabulü halinde shutter simli bir klasöre herhangi bir belge yükleyen herkesin herhangi bir tasarım için talepte bulunmasının gündeme geleceğini, davacının dosyaya ibraz ettiği hiçbir belgenin delil niteliğinin olmadığını,mahkemenin 2021/461 Esas sayılı dosyasından davanın kısmen kabul edildiğine dair iddianın işbu dava dosyasına herhangi bir katkı sunmadığını, davacı tarafın iddianın genişletilmesi kurallarına aykırı davrandığını, bilirkişi kök raporu alındıktan sonra usule aykırı olarak hesabın davacıya ait olduğunu gösterdiği iddia edilen belgelerin dosyaya sunulduğunu, bilirkişilerce usule aykırı bu delillerin de değerlendirmeye alındığını, sonuçta yine görselin davacı tarafından tasarlandığı sonucuna varılmadığını, iddiaların ispat edilemediğini, haksız rekabet hükümlerini TTK kapsamında değerlendirebilmek için davacının tacir olması veya davacı taraf ile davalı taraf arasındaki ticari iş gereği davalının tacir gibi sayılanlar arasında yer alması gerektiğini, tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava, davalının, davacıya ait "..." ibaresini havi eserinden ve tasarımından kaynaklı haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men ve ref'i ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Davacı, eser tasarımcısı olduğunu ve kendi tasarımlarını www.....com adlı internet sitesi üzerinden satışa sunduğunu, dava konusu olan 7 adet tasarımın kendisine ait olduğunu, bu tasarımların 10.12.2018 tarihinde ... hesabında yayımlandığını, davalı şirketin, bu tasarımları izinsiz olarak alıp tekstil ürünlerinde kullandığını, söz konusu ürünlerin internette satışa sunulduğunu, kullanılan görsellerin hem Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında eser, hem de Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında tasarım niteliğinde olduğunu, ayrıca Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamında haksız rekabet teşkil ettiğini beyanla eser ve tasarımdan doğan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men’i ve ref’i, 500 TL maddi tazminatın FSEK 68'e göre üç katı olarak ve 10.000 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 17/10/2022 tarihli dilekçesi ile, 500,00 TL olan maddi tazminat taleplerini rapor doğrultusunda 2.408,67 TL olarak ıslah etmiştir. 31/01/2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; "Davaya konu edilen görselin www..com/ uzantılı internet sitesinde yer almadığı, https://www....com.tr/ adlı internet sitesinin https://www....com.tr/k... uzantılı URL adresinde dava konusu yağmurluğa ait fotoğraflara yer verildiği, ilgili URL adresinin en eski 29.11.2020 tarihli arşiv sürümüne ulaşıldığı, mezkur sitenin içeriklerinden söz konusu fotoğrafların siteye eklenme tarihi bilgisine ulaşılamadığı, Bir eserin hiç ad belirtilmeksizin ya da kamu tarafından tanınmayan bir takma ad veya işaretle aleniyet kazanması mümkün bulunduğundan Yayımlanmış bir eserin sahibi, ad belirtilmediği için belli değilse, eser sahibi belli olmadığı sürece yayımlayan, o da belli değilse çoğaltan eser sahibine ait hak ve yetkileri kendi adına kullanabilir (FSEK. m. 12/I). Hükmünden hareketle davacı yanda ... grafik tasarımına ilişkin eser sahipliği karinesinin bulunduğu; sloganın aslına ait bir davacı iddiası bulunmadığı, ancak Davacı yanca, kendisinden sadır olduğu iddia edilen görsellerin ... isimli internet sitesine yüklemesinin yapıldığı ve davalının görselleri bu siteden temin etmiş olduğu iddiasının tespiti ilgili site aramasında yapılamamış olup tespit için ek bilgiye ihtiyaç bulunmaktadır. Kendisi tarafından eser kamuya arz edilmezden evvel davalı yanca bir şekilde bulunduğu iddiası varsa bu beyanın tamamlatılmaya muhtaç olduğu keza bu ihtimalde de davalının eser sahibinin rızası olmadan eserin alenileştirilme zamanına karar veren olarak ilk kez kamuya arz ederek manevi hak ihlalinde olacağı, diğer bir netice olarak, davacı yanca ... sitesine görsel yüklemesi davacı iradesi ile söz konusu oldu ise ilgili stok fotoğraf sitesi ile davacı arasındaki anlaşmanın mahiyeti de dosya kapsamında yer almadığı, sitenin bu görselleri telif talep etmeksizin üçüncü kişilerin kullanımına açan mahiyette kurulduğu dikkate alındığında davacının ilgili siteye görselleri kendi rızası ile ücreti mukabili olarak yükleyip yüklemediği hususunda beyana ihtiyaç duyulduğu, arz ve izah edilen nedenlerle davalılar dava konusu ... logosunun bedii vasfı olan güzel sanat eseri sıfatını haiz olmasından ötürü FSEK md. 4/ 6 kapsamında; ... grafik tasarımlarının endüstriyel tasarım projesi olmasından ileri gelerek teknik tasarımı haiz olmasından ötürü FSEK md. 2/3 kapsamında; Sloganının reklam metinlerinin korunması hususunda FSEK md. 2/3 kapsamında korunan eserler olduğu ve davalı tarafından aktif olarak kullanıldığı, davalıya ait tekstil emtiasında belli bir düzeye erişerek eser sıfatını kazanmış olduğu, eser olarak belirlenen tüm dosya içeriğindeki tasarımlardan yalnızca ... logosu, ... sloganının davalı tarafından aktif olarak kullanıldığı, bu kapsamda davacının ... sitesi ile yapmış olduğu sözleşme mahiyeti değerlendirmesinden sonra ancak FSEK md. 68 ve 70 kapsamında eser sahiplerinin mali ve manevi haklarının ihlalinin varlığından bahsedilebileceği, Takdir Mahkemeye ait olmak üzere, ilgili kalemler için toplam piyasa bedelinin 99,00 ABD Doları olduğu, Tazminat hesabında farazi sözleşme ilişkisinin varlığına işaret delaile göre rayicin üç katı kapsamında tazminat talebinin elverişli olduğu, manevi tazminat tutarında yine Takdir Mahkemeye ait olmak üzere, davacının ... sitesi ile yapmış olduğu sözleşme mahiyeti değerlendirmesinden sonra davacıdan sadır olmasına rağmen izinsiz umuma arz edilerek FSEK md. 14 kapsamında umuma arz salahiyetleri ile eser sahipliğinde muğlaklık yaşanmasına sebebiyet verilmesinden ötürü FSEk md. 15 kapsamında eserde adın belirtilmesi salahiyetlerinin ihlal edilmiş olabileceği, eserde değişiklik yapılmasından FSEK md. 16 kapsamında bir manevi hak ihlalinin ayrıca bulunduğuna karar verilebileceği, Davacıya ait olduğu iddia olunan tasarımın www..com adlı internet sitesine ne zaman yüklendiği -dolayısıyla llk ne zaman kamuya arz edildiği- bilgisine ulaşılamadığından, davacının tescilsiz tasarım korumasından yararlanabileceği yönünde kesin bir kanaat belirtmek mümkün olmadığı" belirtilmiştir. 06/07/2022 tarihli ek raporda; "Dava konusu tasarımın davacı ...’e ait olduğu KARİNE olarak tüm dosya mündercatından anlaşılabilir ve davacı ve davalı beyanları ile dosyaya getirilenler dikkate alındığında hakikate yakın ispatı yapılabilir durumda olduğu, eser sahipliği karinesinin ad belirtilmeden yayınlanan eserlerde sıklıkla başvurulan bir aidiyet belirleme başlangıç noktası olduğu, davalının da görseli edindiği sair bir mecraya beyanlarında dayanmadığı ve davacı tarafından ....com sitesine yüklendiği hususunda kesin bir kanaate varılamaksızın karine doğduğu, Tescilsiz tasarım koruması hakkında hukuki sonuçlarda değişiklik yapılmasını gerektirecek bir husus bulunmadığı, Tasarımın emsal telif bedelinin 99,00 ABD Doları olduğu, maddi tazminat miktarı konusunda kök raporda varılan sonuçlarda değişiklik gerektiren bir husus bulunmadığı" belirtilmiştir. Dosya kapsamına göre, davaya konu edilen “...” ibareli grafik tasarımın estetik ve özgün nitelik taşıdığı, bu nedenle 5846 sayılı FSEK m.4/6 kapsamında güzel sanat eseri, aynı zamanda FSEK m.2/3 kapsamında endüstriyel tasarım ve reklam metni olarak korunabileceği anlaşılmaktadır. Eser sahibi olduğunu iddia eden kişi bu iddiasını ispatla mükellef olup, her tür delil ile ispat olanağı bulunmaktadır. FSEK m.8 gereği , bir eserin sahibi onu meydana getirendir. FSEK m. 11 gereği " Yayımlanmış eser nüshalarında veya güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılır. Umumi yerlerde veya radyo televizyon aracılığı ile verilen konferans ve temsillerde, mutad şekilde eser sahibi olarak tanıtılan kimse o eserin sahibi sayılır, meğer ki, birinci fıkradaki karine yoluyla diğer bir kimse eser sahibi sayılsın." FSEK m. 12 gereği sahibinin adı belirtilmeyen eserlerde: " Yayımlanmış olan bir eserin sahibi 11 inci maddeye göre belli olmadıkça, yayımlayan ve o da belli değilse çoğaltan, eser sahibine ait hak ve salahiyetleri kendi namına kullanabilir. Bu salahiyetler, 11inci maddenin 2nci fıkrasındaki karine ile eser sahibinin belli olmadığı hallerde konferansı verene veya temsili icra ettirene aittir. Bu maddeye göre salahiyetli kimselerle asıl hak sahipleri arasındaki münasebetlere, aksi kararlaştırılmamışsa, adi vekalet hükümleri uygulanır." denilmektedir. FSEK’in 11. Maddesi eser sahibinin adının belirtildiği eserlerde eser sahipliği karinesini düzenlenmiş, 12. Maddede ise yayımlanabilir eserler için ; sahibinin ismi belirtilmeyen eserlerde eser sahipliği dolayısıyla ortaya çıkan haklardan kimin yararlanabileceğini düzenlenmiştir. Bir başka ifade ile , eser isimsiz olarak yayımlanmışsa, Fsek m.11 deki karine uygulanmaz ve FSEK m. 12 ye göre , eseri yayımlayan veya çoğaltan kişi, eser sahibi belli olana kadar eser sahibinin hak ve yetkilerini kullanma hakkına sahip olur. Somut olayda , eser niteliği tespit edilen tasarımın; davacıya ait olduğu, davacı tarafından yayınlandığı ve çoğaltıldığına dair hak sahipliğinin ispatına yarar somut delil bulunmadığı, dava konusu tasarımım www...com sitesinde yer almadığı, yapılan internet aramalarında bu görselin siteye yüklendiğine dair bir bulguya rastlanmadığı, sunulan görsellerde davacı ismi yer almadığından davacı ...'in Google Drive hesabında, ... tasarım programında çalışılmış bir dokümanın bulunduğuna dair bir ekran fotoğrafı delil olarak sunulmuş ise de , bu delilin eser sahipliği iddiasının ispatına ve davacı lehine karine doğmasına yeterli olmadığı, eserin davacı tarafından yayınlandığı ve çoğaltıldığının da ispatlanamadığı , davacı Bakırköy Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2021/461 esas sayılı dosyasında verilen karar ve bilirkişi raporuna, yargılama sırasında delil olarak dayanmamış ancak istinaf dilekçesinde ileri sürmüş ve dilekçesine eklemiştir. Bu nedenle, HMK’nın 357. maddesi uyarınca dikkate alınmamıştır. Kaldı ki, söz konusu mahkeme kararı ve bilirkişi raporunda, hak sahipliği ileri sürülen tasarıma ilişkin herhangi bir tespit de bulunmamaktadır. Bu nedenlerle mahkemece eser sahipliği hususunun ispatlanamadığı gerekçesi ile tescilsiz tasarım yönünden davaya konu edilen tasarımın kime ait olduğu ve kamuya ne zaman ve kim tarafından sunulduğu hususlarının ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın reddi kararının dosya kapsamındaki deliller ve ispat kuralları çerçevesinde hukuka uygun olduğu, istinaf talebinin reddi gerektiği anlaşılmıştır. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 23/11/2022 tarih ve 2021/460 E., 2022/269 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 19/06/2025