T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1324
KARAR NO: 2025/321
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/04/2018
NUMARASI: 2015/858 E. - 2018/443 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 03/03/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili 28/08/2015 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin keşideciden kira alacağına karşılık 10.200,00 TL bedelli çek aldığını, kira ödenince cirosunu iptal etmeden keşideciye iade ettiğini, bedel üzerinde tahrifatla 90.200,00 TL yapıldığını, müvekkilinin sonraki ciranta ... Sistemleri Ltd. Şti. İle aralarında herhangi bir ticari ilişki, alacak ilişkisi bulunmadığını, diğer cirantalara da borcunun bulunmadığını, öncelikle tedbir talebinin kabul edilmesi gerektiğini, mahkemece tayin edilen dosyaya sunulması halinde, müvekkilin tüm malvarlığına konmuş olan hacizlerin fekki ve icra dosyasına gelen paraların müvekkiline iadesine, bu kararların verilmemesi halinde, İİK 72/3 Maddesi uyarınca icra dosyasındaki paranın, yargılamanın sonuna kadar alacaklı olarak görülen tarafa ödenmemesi için tedbir kararı verilmesi gerektiğini, yapılacak tahkikat sonucunda müvekkilin davalılara borçlu olmadığının tespitine, icra takibinde alacaklı görünen taraf aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılardan ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil davaya konu çek üzerinde son hamil olduğunu, müvekkil kendisinden önceki cirantalar ile çek keşideci arasında ne gibi bir alacak-verecek ilişkisi olduğunu bilmediğini ve çekin üzerinde yazılı olan rakam ve yazı tutarları üzerinde tahrifat yapılıp yapılmadığı bilmediğini, davacı borçlu taraf, takip konu alacağı ihtiyati haciz aşamasında itiraz etmesi ve itiraz sonrası 20 İcra Hukuk Mahkemesi 2015/811 E.sayılı dava dosyası ile vaki itiraz sonucu davacı yönünden icra takibi geçici olarak iş bu davanın sonucuna kadar durdurulduğunu, en son hamil olan müvekkil tarafından bankaya ibraz sonucu çek karşılıksız çıkması sonucu çek miktarı yönünden yasal işlem başlatıldığını, müvekkilin çek bedeli üzerinde tahrifat olup olmadığını bilmesinin mümkün olmadığını, bu yüzden davacının kötüniyet tazminatı talep etmesinin hukuki dayanağı bulunmadığını, tedbir talepli menfi tespit davasının açılmasında haksız ve kötü niyetli olan davacı borçlu aleyhine talep edilen meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir. İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/04/2018 tarihli 2015/858 Esas- 2018/443 Karar sayılı kararıyla; Davaya konu çekin keşidecesinin davalılardan ..., lehtarının davacı ... olduğu, birinci cirantasının davalılardan ... Ltd. Şti., ikinci cirantasının davalılardan Haz Gümrük Müşavirliği ... olduğu, son hamilin ise davalılardan ... olduğu, davalı keşideci ... ile davacı lehtar ... arasında temel ilişkide kira alacağına dayalı olarak çekin verildiği, mahkemece alınan 30/10/2017 tarihli grafolog bilirkişi raporunda ... Bankası Burhaniye şubesine ait, 13/06/2015 tarihli 90.200,00 TL lik çekte yapılan inceleme de çekte tahrifat yapılarak 10.200,00 TL lik çekin 90.200 TL şekline dönüştürüldüğünün belirtildiği, ayrıca dosya kapsamında bulunan taraflar arasındaki kira sözleşmesi incelendiğinde yıllık kira bedelinin 10.200 TL olarak belirlendiği gerekçesiyle; "Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, Davacının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasında takibe dayanak 13/06/2015 keşide tarihli, ... Bankası Burhaniye şubesine ait, ... sayılı çekten dolayı asıl alacak 89.000,00 TL yönünden 78.800,00 TL borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının kötüniyet tazminatı talebinin yasal koşulları oluşmadığından reddine," karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Mahkemece yapılan yargılamada yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan hüküm kurulduğunu, dava konusu çekin, müvekkilinin keşideciden olan kira alacağına karşılık olarak aldığı 10.200,-TL bedelli çek olduğunu, kira borcu keşideci tarafından müvekkiline ödenince, müvekkilinin çeki cirosunu iptal etmeyi unutup keşideciye iade ettiğini, mahkemesince işbu husus araştırılmadan, söz konusu ödemeye ilişkin müvekkile ve keşideciye ilişkin banka hesapları/ödeme dekontu araştırılmadan hüküm kurulduğunu, müvekkilinin çeki herhangi bir kişi ya da kuruma ciro etmediğini, müvekkili ile müvekkilinden sonraki ciranta ... Sistemleri İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti arasında herhangi bir ticari-alacak ilişkisi olmadığını, müvekkilinin kendinden sonraki cirantalara da bir borcuda bulunmadığını. -10.200- TL bedelli çekin, tahrif edilerek 90.200-TL miktar haline getirildiğinin bilirkişi incelemesi ile kanıtlandığını, çek üzerinde egemenliği ve tasarruf yetkisi kalmayan müvekkilinin bilgisi ve iradesi dışında yapılan değişikliklerden sorumlu tutulmasının hakkaniyete aykırı olacağını, çek üzerinde tahrifat yapıldığından söz konusu belgenin çek vasfını kaybettiğini, söz konusu belgenin artık ciro hükümlerine değil alacağın temliki hükümlerine tabi olduğunu, söz konusu nama yazılı çekin alacağın temliki hükümlerine tabi olduğunu, ödeme için başvurulan kimse keşideci veya önceki hamillerden biriyle kendisi arasında mevcut olan şahsi defileri bile, alacağın temliki hükümleri gereğince ileri sürebileceğini, senet metninden açıkça anlaşılan mutlak defi niteliğinde ki tahrifatın ileri sürülebileceğinden, 10.200 TL’lik kısımdan müvekkilinin sorumlu tutulmayacağını, -Müvekkilinin icra dosyasında alacaklı olarak görünen ...a ve cirantalara dolaylı ve doğrudan herhangi bir borcu bulunmadığını, alacaklının çekteki tahrifatı bilmesine rağmen, takip başlattığını, çekteki tahribat herhangi bir teknik incelemeye gerek olmadan çıplak gözle dahi anlaşılabilecek düzeyde olup, alacaklı görünen taraf kast ve ağır ihmali sonucu takip başlattığından, alacaklı aleyhinde %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini beyanla, kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalılardan ... Mühendislik vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Dosyaya konu icra dosyası incelendiğinde davalı müvekkilininde borçlu konumunda bulunduğu ve bu suretle müvekkili hakkında icra dosyasına dayalı olarak menfi tespit davası açılamayacağı, husumet itirazlarının mahkeme tarafından göz ardı edildiğini. -Dosya incelendiğinde davalı müvekkilinin davanın açılmasına sebebiyet dahi vermediği görülecek olup, ayrıca icra dosyası kapsamında da herhangi bir girişimi olmadığını, bu durum göz önüne alındığında sebebiyet ilkesi ve kusur oranı dikkate alındığında müvekkili aleyhinde vekalet ücretine hükmedilmesinin adil olmadığını, yeterli araştırma yapılmadığını, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılardan ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; çekte son hamil olduğunu, çekin üzerinde yazılı olan 90.200,00 TL rakam ve yazı tutarı üzerinde tahrifat yapılıp yapılmadığını bilebilmesinin mümkün olmadığını, İhtiyati haciz kararına ve İcra takibine yalnızca davacı borçlu ... itiraz ettiğini, çek keşidecisi ... çek miktarı yönünden ihtiyati haciz kararına ve icra takibine itiraz etmediğini, bunun dava konusu çekin keşidecisi ... tarafından 90.200,00 TL olarak düzenlendiğinin bir karinesi olduğunu, davacının çeki cirolanmış bir şekilde ve ciro iptal edilmeksizin keşideci davalı ...’ya iade ettiği iddiasının iyi niyetli olduğunu göstermediğini aksine kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, müvekkilinin en son hamil olması ve kendisinden önceki cirantalar arasındaki fiili durumlarını ve hukuki ilişkiyi bilebilecek durumda olmadığı hususu dikkate alınarak yargılamaya sebebiyet vermediğinden yargılama giderleri yönünden kurulan hükmün usul ve yasaya aykırı olup kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE: Çekte tahrifat ve ödeme iddiasına dayalı menfi tespit davasında, mahkemece davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili ile davalılar ... ve ... Mühendislik şirketi vekillerinin istinaf başvurusunda bulundukları anlaşılmıştır. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İstanbul ... İcra Müdürlüğünün .. esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... tarafından, borçlular ..., ..., ... San. Ve Tic. Ltd. Şti., Haz Gümrük Müşavirliği- ... aleyhine 89.000 TL asıl alacak, 420,62 TL işlemiş faiz, 377,40 Tl ihtiyati haciz tutarı ve 8.900 TL çek tazminatı olmak üzere, toplam 98.876,02 TL alacağın tahsili talebiyle kambiyo senetlerine müstenit icra takibi başlattığı, takibe konulan 90.200 TL miktarlı çek örneğinin incelenmesinde, ... Burhaniye Şubesine ait keşide yer ve tarihi, Burhaniye- 13/06/2015 yazılı, keşidecisi ..., lehtarı ... olan, çekin arkasında sırasıyla, ...,... San. Ve Tic. Ltd. Şti., Haz Gümrük Müşavirliği- ... ve ...'nın cirosunun bulunduğu, 90.200 TL bedelli çekin 22/06/2015 tarihinde bankaya ibraz edilerek 89.000 TL'lık kısmının karşılıksız olduğu şerhinin düşüldüğü anlaşılmıştır. Davacı tarafça çek bedelinde tahrifat yapıldığı ileri sürülmekle, mahkemece bilirkişi ...'dan alınan 30/10/2017 tarihli raporda; tetkik konusu çek aslının miktarının rakamla belirtilen kısmındaki 90.200 sayısının önceden mevcut 10.200 sayısının hanesindeki (1) rakamının üzerinden farklı renk ve kalibredeki bir kalemde gidilerek (9) rakamı haline getirildiğini, çek aslının miktardaki yazı ile belirtilen kısmındaki "DOKSANBİNİKİYÜZ" yazısının önceden mevcut "ONİKİYİZ" yazısının solundaki boşluktan faydalanılarak (DOKS" yazıldığı ve (O) harfine ilave yapılarak (A) harfine dönüştürülmesi ile oluşturulduğunu, tetkik konusu çek aslındaki miktarın rakam ve yazı ile belirtilen bölümlerinde üzerinde gidilme, ilave tamamlama sureti ile tahrifat yapılarak 10.200 TL lik çekin 90.200 TL lik hale getirilmiş olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. ... Bankası AŞ. Burhaniye Şubesine ait 13.06.2015 vade tarihli ... numaralı 90.200,00 TL tutarlı çekin en son hamili olan ve yasal yola başvuran alacaklı davalı ...'dır. Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde, çek bedelinde tahrifat yapıldığından, çekin kambiyo senedi vasfını kaybettiği ileri sürülmüşse de, çekin unsurlarının tam olduğu süresinde muhatap bankaya ibraz edildiği, kambiyo senedi vasfında olduğu, TTK 818/1-ö bendi gereğince, çeklerde de uygulanması gereken, TTK m. 748. Madde de düzenlenen; "Bir poliçe metni değiştirildiği taktirde değiştirmeden sonra poliçe üzerine imza koymuş olan kişiler, değişmiş metne ve ondan önce imzasını koyanlar ise eski metne göre sorumlu olur" hükmüne göre,çekte değişiklik yapılması halinde değişiklikten sonra senet üzerine imza koymuş olan kişilerin, değişmiş metne, ondan önce imzasını koyanlar ise eski metne göre sorumlu olacaktır. Mahkemece alınan bilirkişi raporu ile çekteki rakam ve yazı ile yazılan bedel kısmının tahrif edilerek, 10.200 TL bedelli çekin 90.200 TL bedelli hale getirildiği sabit olmakla birlikte, takipte 89.000 TL çek aslı bedelinin talep edildiği anlaşılmakla, mahkemece davalının icra takibinde davaya konu çekten dolayı, asıl alacak olarak (89.000-10.200= 78.800 TL ) borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi yerinde olup, davacı tarafça çek bedelindeki değişiklikten önceki 10.200 TL çek bedelinin ödendiği ispatlanamadığından bu kısma yönelik davanın reddi kararı da usul ve yasaya uygundur, davalının çekteki tahrifatı bildiği ve kötüniyetli takip başlattığı ispatlanamadığından davacı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmemesi de yerinde olup, davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda, istinaf başvurusunun reddi gerekmektedir. İstinaf başvurusunda bulunan ... Mühendislik şirketi vekilinin, kendisinin de takipte borçlu olduğunu, husumet itirazında bulunduklarını, kendisinin davanın açılmasına sebebiyet vermediğini ileri sürmüşse de, davalı şirketin çekin arkasında, davacı cirosundan sonra cirosunun bulunduğu, çekteki ciro silsilesine göre davacıdan alacaklı göründüğü, davacının takibe konu çek nedeniyle kendisinden sonra gelen cirantalara ve hamile borçlu bulunmadığının tespiti davası açmakta hukuki yararının bulunduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin husumet itirazının yerinde olmadığı, aleyhine karar verilen davalı şirketin yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı şirket vekilinin istinaf başvurusunun reddi gerekmektedir. Davalı ... Kulaksız vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesinde, davalının takip alacaklısı olup, kendisine karşı menfi tespit davasında davacının hukuki yararının bulunduğu, davalı hamilin iyiniyetli olup olmadığının, kötüniyet tazminatının hükmedilmesinde gözetileceği, mahkemece kötüniyet tazminatına hükmedilmediği, ancak davanın kısmen kabulü halinde kabul ve red oranına göre yargılama giderlerine hükmedilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, ileri sürülen istinaf sebepleri yerinde olmadığından 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/04/2018 tarih ve 2015/858 E., 2018/443 K. sayılı kararına karşı davacı ve davalılar vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 561,00 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.382,83 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 1.838,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.544,83 TL harcın davalı ...dan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.382,83 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 1.345,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 4.037,13 TL harcın davalı ... Mühendislik'ten tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 5-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 6- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 7- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, 8- Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 03/03/2025