T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2024/501
KARAR NO: 2026/786
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 31/10/2023
NUMARASI: 2022/72 E. - 2023/219 K.
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/05/2026
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2017 yılından bu yana ... markası ile Ağırlıklı....üretimini, satışını ve pazarlamasını yaptığını, müvekkilinin ... adında 23.05.2017 tarihli ... numaralı tescilinin bulunduğunu, müvekkilinin tescilinin 21.04.2020 tarihinde geçersiz olduğunu, davalı tarafın “...” ismiyle faydalı model başvurusu yaptığını, 22.03.2021 tarihinde buluşun yenilik vasfı taşımadığının tespit edilmesi üzerinde İstemlerde değişiklikler yapılarak ... numarası ile tescil ettirildiğini, söz konusu faydalı modelin hükümsüz olduğunu, davalının faydalı modelinin yenilik unsuru taşımadığını, başvuru sahibinin faydalı model başvurusundaki niteliklere uygun olarak üretim yapmadığını, davalı tarafın kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin üretimini ve satışını yaptığı ürünlerin davalı şirketin faydalı model belgesine tecavüz etmediğini belirterek; davalarının kabulüne, davalı şirket adına ... no ile tescilli “...” isimli faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, hükümsüzlük kararı verilmesinin herhangi bir nedenle mümkün olmaması halinde müvekkilinin üretimini ve satışını yaptığı ... ürünlerinin davalı şirketin faydalı model belgesine tecavüz niteliği taşımadığının tespitine, dava süresince müvekkilinin satışlarının durdurulmaması, maddi ve manevi itibarının zedelenmemesi amacıyla davalının faydalı model belgesinin müvekkiline karşı ileri sürülmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; HMK'nın 111. Maddesinin 2. Fıkrasına göre davacının feri talebi olan menfi tespit talebi hakkında bir yargılama veya değerlendirme yapılabilmesi için asli talebi olan hükümsüzlük davası hakkında davanın esası yönünden davanın reddine karar verilmesini, Mahkeme, davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, fer’î talebini inceleyemeyeceğini ve hükme bağlayamayacağını, sayın mahkeme tarafından görevlendirilen bilirkişi tarafından hazırlanan 18.04.2022 tarihli rapora bakıldığında davacının feri talebi olan menfi tespit davası hakkında değerlendirme yapıldığını, davacının hükümsüzlük davası hakkında herhangi bir teknik değerlendirilmeye yer verilmediğini bu yolla HMK'nın 111. Maddesinin 2. Fıkrasındaki emredici kanun hükmünün ihlal edildiğinin anlaşıldığını, Sayın Mahkemenin davacının feri talebini değerlendirmekle kalmadığını, henüz ön inceleme aşaması tamamlanmadan tahkikata ilişkin bilirkişi raporu alınmasına karar verildiğini, Sayın Mahkeme tarafından verilen bu kararın HMK'nın 137. Maddesinin 2. Fıkrasındaki emredici hükme aykırı olduğunu, Davacı şimdiye kadar dosya mevcuduna müvekkili adına tescilli faydalı modelin hükümsüz kılınmasına sebep olacak yenilik unsuru içermeme özelliğine ilişkin eski bir tarihli buluş örneği ibraz etmediğini, Müvekkili adına tescilli faydalı model belgesinde tarif edilen ürünün, üretim tekniği kullanılan malzemeleri ile bir bütün olarak değerlendirildiğinde Dünya üzerinde daha önceden yapılmamış yahut tarif edilmemiş özgün nitelikte bir buluş olduğunu, Faydalı model belgesinde zikredilen yenilik unsurları bütün olarak değerlendirildiğinde özellikle şifalı taşların insan sağlığına olan pozitif etkisi ve ürünün üretim tekniğinde yapılan iyileştirmeler ve geliştirmelerle tam anlamıyla yenilik unsuru sağlandığını, Somut olayda davalının "..." isimli ürününe ilişkin 22/47 Değişik İş Numaralı dosyada görevlendirilen bilirkişiler tarafından yapılan teknik incelemede yorgandaki ağırlık unsurunun iki elyaf arasına yerleştirilen plastik paletler marifetiyle gerçekleştirildiği ve bu ürünün üretim tekniği itibariyle müvekkil şirket adına tescilli ... no.lu faydalı model belgesi ile korunan buluştaki istem 1 de belirtilen ve tarifnamede tanımlana iki elyaf arasına şifalı taşlar yerleştirilmesi ve böylece eşit ağırlık sağlanmaya çalışılması tekniğinin bire bir aynısı olması sebebiyle faydalı model belgesinden kaynaklanan haklara tecavüz ettiğini ortaya koyduğunu belirterek; müvekkili adına tescilli faydalı model belgesi yenilik unsuru içerdiğinden ve davacı tarafından bunun aksi somut delillerle ispat edilemediğinden hükümsüzlük davasının reddine, davacının feri talebine ilişkin dosyada alınan bilirkişi raporu hükümsüz olup, İstanbul Anadolu 2. FSHHM 2022/47 D.İŞ Numaralı dosyada alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, davacının ürünün, müvekkil şirketin faydalı model belgesinden kaynaklanan haklarına tekniğin aynen kullanılması yoluyla tecavüz ettiği açık olduğundan feri davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Dava; davalı şirket adına ... no ile tescilli “...” isimli faydalı modelin hükümsüzlüğü ve sicilden terkini davasıdır.
Uyuşmazlığın belirlenmesinden sonra taraf delilleri toplanmış, TPMK kayıtlarına göre TR ... Y buluş başlıklı "..." faydalı modelin 22/06/2020 tarihinde davalı adına tescilli olduğu, tescil sırasında TR ... no.lu FM'nin koruma kapsamını belirleyen 1adet bağımsız istemi ve bu isteme bağlı olan 4 adet bağımlı istemi bulunduğu, bu taleplerin , En az bir dış kumaş katmana (101) sahip, bahsedilen dış kumaş katmanlar (101) arasında konumlandırılmış astar katman (102) ve elyaf katmanlar (103) içeren yorgan (100) olup, özelliği; bahsedilen katmanlar arasında konumlandırılmış üzerinde ... (202) içeren bir ağırlık katmanı (200), çoklu sayıdaki hücreler (201) içine taşların (202) yerleştirilmesi için düğmeli (201.2) yapıya sahip hücreler (201) ve üretim esnasında yüzeye serilmiş taşlar (202) üzerine vakumlama veya sıcak baskı tekniği ile iki katman arasına taşların (202) hapsedilmesi neticesinde oluşturulan ağırlık katmanı (200) içermesi olduğu, 2 numaralı İstemin, İstemle uygun yorgan (100) olup; özelliği; bahsedilen taşların (202) yerleştirilmesi ve sabit şekilde kalmasını sağlayan çoklu sayıda taş konumlandırma hücreleri (201) içermesi olduğu, 3 numaralı istemin, İstem 1'e uygun yorgan (100) olup; özelliği; bahsedilen çoklu sayıdaki hücreler (201) içine taşların (202) yerleştirilmesi için esnek yapıda hücre ağızları (201.1) içermesi olduğu, 4 numaralı istemin, İstem 1'e uygun yorgan (100) olup, özelliği; tercihen ızgara şeklinde 10 cm veya farklı boyutlarda oluşturulmuş hücreler (201) içermesi olduğu, 5 numaralı istemin, İstem 1”e uygun yorgan (100) olup, özelliği; iki elyaf arasına, elyafların üzeri astar ve kumaş olacak şekilde milimetrik boyutta yerleştirilen şifalı doğal taşlar veya cam kürecikler içermesi olduğu, alınan bilirkişi raporunda, kayıtlı ürünün, ... teriminin net ve tam bir açıklamasının yapılmamış olduğu, ürün talep içeriğinden bu durumun açıklıkla anlaşılmadığı, açık ve belirli bulunmayan bu talebin yenilik içerdiğini kabul etmenin mümkün olmayacağı, 1 numaralı ana talebin yenilik içermemesi ve diğer dört talebin de bu talebe bağlı olması hususu dikkate alındığında ürünün yenilik içerdiğinden bahsedilemeyeceği, yine tarifnamede belirtilen insan sağlığına faydalı taşların açıklanmaması sebebiyle açıklık kriterini de sağlamadığı, yine 6769 sayılı SMK'nın 144. Maddesine göre ilk başvuru sonrası başvuruda değişiklik yapılmak suretiyle ilk başvurunun dışına çıkılmaması gerekirken davalı tarafça başvuruda değişikliğe gittiği, bu haliyle dava konusu faydalı modelin yenilik şartını taşımadığı kabul edilerek hükümsüzlük şartlarının oluştuğu kabul edilmiş, davacı tarafın terditli talebinden bir numaralı talebi yönünden karar verildiği ve tecavüz talebi yönünden karar verilmediği " karar verilmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;
-dosyada 2 adet bilirkişi raporu mevcut olduğunu, ilki davacının ihtiyati tedbir istemine konu olan menfi tespit talep ve davasına ilişkin olduğunu, daha sonra alınan raporda ise davacının hükümsüzlük istemi değerlendirildiğini, Davacının hükümsüzlük talebine dair dosyada yalnızca 1 adet rapor mevcut olup, yeterli olmadığını, müvekkilinin faydalı model belgeli ürünlerinin halihazırda üretilmekte ve satılmakta olduğunu, davadan önce İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2022/47 D. İş dosyası ile delil tespiti isteminde bulunulduğunu ve delil tespiti kapsamında davacının ürünü ile müvekkili şirketin faydalı model belgesine uygun bir şekilde üretilen ürünü fiziki olarak bilirkişilerin incelemesine sunulduğunu ve bu dosya kapsamında da incelendiğini, 26.06.2023 tarihli bilirkişi raporunda faydalı model belgesinin uygulamaya elverişli olacak şekilde açıklık kriterini sağlamadığı iddia edilmişse de müvekkil şirket tarafından halihazırda üretilen ve satılan ve hatta 2022/47 D. İş numaralı dosya kapsamında fiziki olarak da mahkemeye teslim edilen ürün incelenmediğini, emsal Yargıtay içtihadına göre de ürünün FM belgesine uygun örneğinin incelenerek ancak bu konuda bir karar verilebileceği açıkken taraflarınca itiraz edilen ve hatalı değerlendirmeler içeren rapora istinaden hüküm tesis edilmesinin hatalı olduğunu, değişik iş dosyası işbu dosya içerisine alınmış olmasına rağmen denetime elverişli olmayan bir rapora dayanılarak açıklık kriterinin bulunmadığı gerekçesiyle hükümsüzlük kararının yerinde olmadığını,
-hükümsüzlüğün sadece açıklık kriterindeki eksikliğe dayandığını, açıklılık kriterinde hatalı bir değerlendirme yapıldığı için bu konuda da hataya düşüldüğünü, ağırlıklı yorgan ürünün şifalı doğal taşlar ile ve belirli hücreleme teknikleri ile üretilmesi hem ürünün kullanım kalitesini artırmakta hem de ürüne yeni bir özellik kazandırmakta olduğunu, ağırlıklı yorgan ürününde kullanılacak şifalı doğal taşlar ile çeşitli uyku ve anksiyete problemleri giderilmekte ve uyku kalitesi artırıldığını, Müvekkillinin ... numaralı faydalı model belgesinin başlığı ... olduğunu, buluş içeriğinden de anlaşılacağı üzere ağırlıklı yorganın insan sağlığına faydalı doğal taşlar ile ağırlaştırıldığı ve bunun yenilik unsurunu karşıladığını, bu konuyla ilgili...... Üniversitesi'nde ...... bölümü olduğunu, üniversiteye müzekkere yazılarak .....Bölümü'nde bulunan bir araştırma görevlisinin de bilirkişi olarak katılacağı bir heyetten rapor alınması gerektiğini, Raporun bu yönüyle de denetime elverişsiz ve objektiflikten uzak olup itirazları doğrultusunda ek rapor alınmaksızın aceleyle hüküm tesis edilmesinin adil yargılanma hakkımızı ihlal ettiğinden kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;
-Davalı yanın halihazırda üretimini yaptığı ''...'' başlıklı faydalı model belgesinin davalının iddia ettiği gibi İstanbul Anadolu 2. FSHM'nin 2022/47 D. İş sayılı dosyasında incelendiğini, Bilirkişi raporunda ... teriminin net ve tam bir şekilde açıklamasının yapılmamış olduğu, davalının faydalı model belgesinin açıklık kriterini taşımadığı bilirkişi heyeti raporunda tespit edildiğini, ürün talep içeriğinden talebin açıkça anlaşılmadığı, açık ve belirli bulunmayan bu talebin yenilik içermediği mahkemece de kabul edildiğini, ... teriminin tarifnamede tam olarak açıklanmaması, ana talebin yenilik içermemesi, ve diğer 4 talebin de bu talebe bağlı olması hususu da faydalı modelin yenilik unsurunun tam olarak karşılanmadığını gösterdiğini, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü bir yana, müvekkilinin üretimini ve satışını yaptığı ürünlerin davalı şirketin faydalı model belgesi kapsamında olmadığını, anılı belgeye tecavüz niteliği taşımadığını da yinelediklerini, Davalının mesnetsiz ve yargılamayı uzatma amacı ile yaptığı itirazların reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dava,davalı şirket adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli olan ... numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü ile sicilden terkini, bu talebi mümkün olmaması halinde SMK'nın 154. maddesi kapsamında faydalı modele tecavüzün mevcut olmadığının tespiti talepli olup, davacı tarafa ait yorgan ürününün, davalı adına tescilli TR ... Y tescil numaralı faydalı model yönünden tecavüz oluşturmadığından bahisle menfi tespit davasıdır.
Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarına göre, Buluş başlığının, ... olduğu, TR ... Y ... Buluş Başlıklı Faydalı Model Belgesinin içeriği:En az bir dış kumaş katmanı (101) sahip, bahsedilen dış kumaş katmanlar (101) arasında konumlandırılmış astar katman (102) ve elyaf katmanlar (103) içeren yorgan (100) olup, özelliği; bahsedilen katmanlar arasında konumlandırılmış üzerinde ... (202) içeren bir ağırlık katmanı (200) içerdiği anlaşılmıştır
Dosyada mevcut İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sinai Haklar Mahkemesi 2022/47 Değişik İş numaralı dosyasında yaptırılan bilirkişi raporu ile davacıya ait ürününün TR ... yapılan incelemede, davalının faydalı model belgesinden kaynaklanan haklarını ihlal ettiği tespit edilmiştir. İstanbul Anadolu 2.FSHHM'nin 2022/47 D.İş sayılı dosyasında alınan heyet raporunda özetle; Tespit talep eden yanın 22.06.2020 tarih ve ... numaralı “...” başlıklı faydalı model belgesinin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli olduğu tespit edilmiştir. Her ne kadar ... MARKALI ÜRÜN ve ... MARKALI ÜRÜN battaniye olarak tanımlandırılmışsa da, ... MARKALI ÜRÜNDE; iç elyaf katmanın içerisine mikro düzeydeki plastik peletler yerleştirilerek ağırlık sağlanmaya çalışıldığı tespit edilmiştir. ... MARKALI ÜRÜNDE ; astar katmanın arasına konumlandırılmış elyaf katmanının içine yerleştirilmiş mikro düzeydeki cam küreler yerleştirilerek ağırlık sağlanmaya çalışıldığı tespit edilmiştir. Her iki üründe de tespit talep eden yanın ... no.lu faydalı model belgesi ile korunan buluştaki istem 1 de belirtilen ve tarifnamede tanımlana iki elyaf arasına şifalı taşlar yerleştirilmesi ve böylece eşit ağırlık sağlanmaya çalışılması tekniğinin AYNEN KULLANILDIĞI ve bu nedenle tespit talep eden yanın ... no.lu faydalı model belgesinden kaynaklanan haklarına tecavüz teşkil ettiğine dair görüş bildirmişlerdir.
Mahkemece ihtiyati tedbirin değerlendirilmesi yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılmış patent uzmanı ... 18/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda; davalıya ait faydalı modelin 1 bağımsız diğerleri bağımlı olmak üzere 7 istemi bulunduğu, 1 numaralı bağımsız istemde koruma altına alınan "..." unsurunun veya eşdeğerinin davacı tarafından dosyaya ibraz edilen ve incelenen "..." marka yorganda bulunmadığını, davacının ürününde cam küreciklerin mevcut olduğunu, bu nedenle davacının "..." marka ... ürününün,
davalıya ait TR ... tescil nolu FM belgesine doğrudan veya eşdeğer yoluyla tecavüz etmediğine dair görüş bildirmiştir.
Mahkemece hükümsüzlük ve tecavüz yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılmış, davalının faydalı modelinin yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik özelliğinin bulunup bulunmadığına dair davacı tarafça bildirilen internet linkleri ve deliller incelenerek, bu konuda TPMK kayıtları üzerinde ve internet üzerinde re'sen de araştırma yapılarak, ayrıca davacıya ait ürün ile davalının faydalı modelinin istemleri karşılaştırılarak davacının ürününün davalının faydalı modelinin koruma kapsamında kalıp kalmadığına dair patent uzmanı ..., malzeme mühendisi ... ve bilişim uzmanı ...' ın 26/06/2023 tarihli heyet raporunda; TR ... no.lu faydalı modelin hükümsüzlüğü bakımından; 1-5 no.lu istemlerin tekniğin bilinen durumunda yer alan D1-D9 delilleri karşısında yeni olduğu, 1-5 no.lu istemlerin sanayiye uygulanabilir olduğu, 1-5 no.lu istemlerin açıklık kriterine sahip olmadığı, (iv) 1-5 no.lu istemlerin kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, bu nedenlerle TR ... no.lu faydalı model için hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, TR ... no.lu faydalı modele tecavüz bakımından; davacıya ait olduğu belirtilen ve mahkeme kalemine teslim edilen ... markalı ürünün TR ... no.lu faydalı modelin koruma kapsamı içinde olmadığı, bu nedenle tecavüz koşullarının oluşmadığına dair görüş bildirmişlerdir.
Somut olaya dönüldüğünde, Mahkemece, hükümsüzlük davası yönünden davanın kabulüne karar verilmiş olup, Mahkemece aldırılan 26/06/2023 tarihli Bilirkişi heyet rapor içeriğinin denetime elverişli olduğu,TR ... no.lu FM’nin 1 no.lu isteminde geçen “...” teriminin ne olduğu tarifnamede açıklanmadığı, 4 nolu istemde “tercihen ızgara şeklinde 10 cm veya farklı boyutlarda oluşturulmuş hücreler (201)” teriminin de açık olmadığı, açıklık kriterinin hükümsüzlük davasında incelenmesi gerekli olup, bir buluşun yeterince açıklanmamış olması hükümsüzlük sebebi olduğunun SMK Md.92/1 şu şekilde ifade edilmektedir; “Buluş, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak patent başvurusunda, tarifname, istemler ve tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimlerle açıklanır.” hükmüne göre, davaya konu faydalı modelin buluşunun teknik alanda uzman kişi tarafından uygulanabilmesini sağlayacak şekilde açık ve tam olarak açıklanması gerektiği, tarifname, istemler ve tarifnamede ve istemlerde atıf yapılan resimlerle dava konusu buluşun yeterince açıklanmadığı, İstanbul Anadolu 2. FSHM'nin 2022/47 D. İş sayılı dosyasının da incelendiğini, ancak incelemenin tecavüz yönünden yapılmış olduğu, bu nedenle raporlar arasında çelişki bulunduğundan söz edilemeyeceği, tüm istinaf sebeplerinin yerinde bulunmadığı anlaşılmakla 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .../10/2023 tarih ve 2022/... E., 2023/... K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 07/05/2026