T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2024/436 Esas
KARAR NO: 2026/807
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 14/12/2023
NUMARASI: 2022/233 E. - 2023/280 K.
DAVANIN KONUSU:Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:07/05/2026
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:DAVA DİLEKÇESİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının yenilik ve ayırt edilebilirlik kriterlerine haiz olmayan, piyasada çok uzun yıllardır var olan ve birçok firma tarafından üretilen tasarımların, TPMK nezdinde eksik inceleme sebebi ile tescilini sağladığını, tasarımların tescil edilebilmelerinin ön şartının; kamuya sunulmamış olması olduğunu, Davalının bu tescil belgesini müvekkiline ve diğer tacirlere karşı haksız olarak kullandığını ve hukuka aykırı olarak elde ettiği tescil belgesi ile piyasayı tekelinde tutmaya çalışarak haksız kazanç elde ettiğini ve müvekkilinin zarara uğramasına sebep olduğunu, bu tasarımın yıllardır piyasada herkesin kullanımına açık bir tasarım olduğundan yenilik kriterinin sağlanmadığını, tescil tarihinden çok daha önce piyasaya arz edildiğini, davalı tasarımının başvuru tarihi ile koruma süresini çoktan geçmiş, anonim hale gelmiş olduğunu, müvekkilinin, ... şirketine ürettiği ürünleri ... markası ile ... firmasına ürettiği ürünleri ise ... markasıyla üretmekte olduğunu, müvekkilinin ... şirketinin Türkiye'deki yetkili satıcısı olduğunu, bu ürünlerin davalının ... numaralı tescilli tasarımı ile bire bir aynı olduğunu, davalının ... numaralı tescilli tasarımı yenilik içermediğini, bağlantıları paylaşılan üçüncü kişilere ait internet adreslerinden ve üçüncü kişilere ait ürünlerin kullanımlarından anlaşılacağı üzere davalının tescilini sağladığı tasarımın aynılarının müvekkili ve üçüncü kişiler tarafından piyasaya davalının tescil tarihinden çok daha önce sunulmuş olduğunu, davalı tasarımının birebir aynısının en az 3 dünyaca ünlü marka tarafından kullanıldığının tespit edildiğini, Davalıya ait tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden bir farklılığının da bulunmadığını, davalının ürünlerin başka firmalarca daha önce üretildiğini bilerek, aynı ürünleri haksız olarak tescil ettirdiğini, davalı yanın kötü niyetli olarak herkesin kullanımına açık genel ve ayırt ediciliği olmayan bir tasarımı tescil ettirdiğini bununla beraber bu kötü niyetli tescili müvekkiline karşı kullanarak müvekkilinin üretim ve satış yapmasını engellediğini, Müvekkilinin davalının haksız tescili ve hukuka aykırı eylemleri sebebi ile ciddi bir zarara uğradığını, Davalının tescilinin kötüniyetli olduğunun tespitini, tasarımların hükümsüzlüğünü talep ve beyan etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 2010 yılından bu yana faaliyette olan müvekkilinin yaptığı ... ... markası altında 2012 yılından beri Almanya menşeili ... ... adresinde mukim ... firması adına ürettiğini, tescil edilip üretilen tasarımların da uluslararası piyasaya müvekkili tarafından arz edilmekte olup ilgili ürünlerin müvekkili olan şirketle özdeşleştiğini, davacı yanın ise ... markasının sitesinden elde ettiği görselleri müvekkilinin kopyalayarak tescil ettirmiş izlenimi yaratmaya çalıştığını, davacının ... markasının resmi sitesinden elde ettiği ürünlerin zaten uzun yıllardır müvekkili tarafından ... markası ile üretilerek ... firmasına satıldığını, Dava konusu endüstriyel tasarımların ise uzun yıllardır üretilen tasarımların aksine müvekkilini şirketin yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine haiz 2021 yılı tescil edilmiş yeni tasarımları olduğunu, davacının iltibas oluşturulan ürünler olarak lanse etmeye çalıştığı ürünlerin müvekkili tarafından üretimi yapılan ürünler olduğunu, müvekkili tarafından ...'a ... markalı olarak sevk edilen dikili tip kabinetler, duvar tipi kabinetler ve kabinet bazalarının kodlarını havi olduğu listeyi dilekçe ekinde sunduklarını, Davacı şirketin ortaklarından ...’ın 2014-2018 yılları arasında ve ...’in 2012-2017 ve 2017-2018 yılları arasında müvekkili bünyesinde çalıştığını, yine davacı şirket bünyesinde çalışan ... isimli personelin müvekkili olan şirkette kalite sorumlusu olarak 2015-2018 yılları arasında ve ... isimli personelin 2014-2015 ve 2016-2018 yılları arasında Ar-ge biriminde çalışmış olduğunu, müvekkil olan şirketten ayrılan bu isimler işbu davada davacı olan şirketi 13.07.2018 tarihinde kurarak müvekkili tarafından ... firmasına üretilen ürünleri ... markası altına üretmeye başlamış ve haksız kazanç elde etmiş olduklarını, müvekkili olan şirket bünyesinden ayrılan bu kişiler tarafından kurulan davacı ....Şti.'nin tek yetkili servis olduğu iddiasına da itibar edilemeyeceğini, Müvekkilinin tescilli tasarımlarının diğer başkaca sitelerden elde edilen ürünler ile benzememekte olup son derece yenilikçi ve ayırt edilebilir olduklarını, tasarımın ayırt ediciliği noktasında bilgilenmiş kullanıcı kavramının dikkate alındığını, yine ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağını, içine konulacak ürünlerin boyutları, standartlar, malzeme ve üretim teknikleri açısından kabinet tasarımında geniş bir seçenek özgürlüğü bulunmadığını, işbu kriterlerin de bilirkişi incelemesinde dikkate alınması son derece önem arz ettiğini, davanın reddini talep ve beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk Derece Mahkemesin kararıyla; somut olaya bakıldığında dava konusu tasarımın yenilik unsurunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi için TPMK kayıtları, davalı tarafa ait tasarım ve dava dışı aynı mahiyetteki ürünlerin karşılaştırıldığı hususun tespiti yönünden bilirkişiden rapor alınmış, alınan raporda; tespit edilen 11 adet benzer ürün ve dava konusu tasarım tescili incelendiğinde dava konusu tasarım tescilinin kıyaslanan 11 adet tasarım tescilinin dikey konumlanmış kısa dikdörtgen prizma oranlarda geometrik yapıda olup (A), ön yüzeyinde yer alan kapakta çerçeve içinde koyu renk cam yer almaktadır (B). Kabinetin yan yüzeyi düz olup yüzey üzerinde ayırt edici nitelik yer almamaktadır (C). Karşılaştırılan tasarımları oluşturan bütün öğeler benzer biçim, oran ve yerleşimde olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda hükümsüzlüğü talep edilen 12.08.2021 başvuru tarihli ... 10 numaralı tasarım tescili ile resen yapılan araştırmalarda tespit edilen geçmiş tarihli ürün görselleri arasında kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, kıyaslanan bu ürünlerin dava konusu hükümsüzlüğü talep edilen tescilli tasarımın başvuru tarihi olan 12.08.2021 tarihinden daha önce kamuya sunuldukları bu haliyle davalı tarafa ait tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarına sahip olmadığı dikkate alındığında SMK'nın 77 ve 56. Maddesi gereği hükümsüzlük şartlarının oluştuğu kabul edilerek;
Davanın KABULÜ ile,
1-Davalı adına tescilli ... numaralı tasarım tescilinin HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE, karar verilmiştir.
İSTİNAF:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkeme tarafından Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarının celbi ile müvekkil firma adına tescilli endüstriyel tasarımların incelenmesi için bilirkişi raporu alınmasına karar verildiğini, alınan raporun hükme esas alınabilecek mahiyette olmadığını, raporda ...uygulaması üzerinden yapılan araştırma neticesinde elde edilen görsellere ve tarihlere itibar edilebileceği kanaati oluşması halinde tasarımların başvuru tarihi olan 12.08.2021 tarihinden önce kamuya sunulduğu ve bu sebeple yenilik ile ayırt edicilik vasfı bulunmadığı değerlendirmesinin yapıldığını, bilirkişi heyeti tarafından yapılan resen araştırmaların soyut olduğunu ve herhangi bir denetime elverişli olmadığını, karşılaştırma yapılan ürünlerin detaylı özelliklerine, aradaki farklara ve benzerliklere değinilmediğini, belirgin farklılıklar bulunmadığı ve benzer olarak algılandıkları şeklindeki ifadelerin yetersiz olduğunu, ayırt edici nitelik değerlendirmesinde bilgilenmiş kullanıcı kavramından faydalanılmadığını, bu eksikliklere rağmen ek rapor alınmadan karar verildiğini, heyet içerisinde bilişim uzmanı bulunmaması sebebiyle internetten elde edilen verilerin ve tarihlerin kesinlik taşımadığının bizzat bilirkişilerce itiraf edildiğini, mahkemenin bu tereddütlü rapora dayanarak karar vermesinin hatalı olduğunu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 81. maddesi uyarınca tasarım sahibinin mutlak ve inhisari haklara sahip olduğunu, müvekkil şirketin bu haklarını kanuna uygun şekilde kullandığını ve Türk Patent nezdinde usulüne uygun tescil edilen tasarımların eksik inceleme neticesinde hükümsüz kılınmasının usul ve esasa aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin tarafların iddialarını titizlikle inceleyerek usul ve yasaya uygun bir karar verdiğini, davanın davalı adına tescilli... numaralı tasarımın yenilik içermemesi ve anonim hale gelmiş ürünler için tescil edilmesi sebebiyle hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talebi olduğunu, davalının piyasada uzun yıllardır var olan tasarımları eksik inceleme sayesinde tescil ettirdiğini, bu tescili müvekkiline ve diğer tacirlere karşı haksız kullanarak piyasayı tekeline almaya çalıştığını ve müvekkilini zarara uğrattığını, davalının tasarım hakkını koruyoruz iddiasının aksine kötü niyetli hareket ettiğini ve genel, ayırt ediciliği olmayan bir tasarımı tescil ettirip müvekkilin üretimini engellediğini, söz konusu tasarımın gerçek hak sahibinin davalı olmadığını ve tasarımın yenilik kriterini sağlamadığını, görsel anlatımların detaylı olmadığını, sunulan deliller ve raporlar uyarınca tescilin yenilik unsuru taşımadığının açık olduğunu, yerel mahkemenin verdiği kararın yerinde ve isabetli olduğunu belirterek davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davanın konusu, davalı adına tescilli ... tescil numaralı endüstriyel tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsuru bulunmadığı ve kötü niyetli tescil edildiği gerekçesi ile hükümsüzlük davasıdır.TPMK kaydına göre, ... başvuru numaralı, 12.08.2021 başvuru tarihli ve ......... Sınıfında yer alan tasarımın davalı ... Şirketi adına tescilli olduğu görülmüştür.Davalı tarafından, 2010 yılından bu yana faaliyette olan müvekkilinin yaptığı ... ... markası altında 2012 yılından beri Almanya menşeili, ... firması adına ürettiğini, tescil edilip üretilen tasarımların da uluslararası piyasaya müvekkili tarafından arz edildiğini, davacı yanın ise ... markasının sitesinden elde ettiği görselleri müvekkilinin kopyalayarak tescil ettirmiş izlenimi yaratmaya çalıştığını, davacının ... markasının resmi sitesinden elde ettiği ürünlerin zaten uzun yıllardır müvekkili tarafından ... markası ile üretilerek ... firmasına satıldığını, -Davacı şirketin ortaklarından ...’ın 2014-2018 yılları arasında ve ...’in 2012-2017 ve 2017-2018 yılları arasında müvekkili bünyesinde çalıştığını, yine davacı şirket bünyesinde çalışan ... isimli personelin müvekkili olan şirkette kalite sorumlusu olarak 2015-2018 yılları arasında ve ... isimli personelin 2014-2015 ve 2016-2018 yılları arasında Ar-ge biriminde çalışmış olduğunu, müvekkil olan şirketten ayrılan bu kişilerin davacı şirketi 13.07.2018 tarihinde kurarak müvekkili tarafından ... firmasına üretilen ürünleri ... markası altına üretmeye başladığını ileri sürmektedir.Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 12/10/2023 tarihli Endüstri Mühendisi, Akademisyen ve Marka Vekili tarafından oluşan bilirkişi heyet raporunda özetle;" heyetlerince internet üzerinden detaylı araştırma ve incelemeler yapılarak arz edilen tespitlerine yönelik olarak görüşleri mahkemeye arz edilmiş ise de, heyette “bilişim uzmanı” ünvanlı bir heyet üyesinin var olmaması nedeni ile heyetçe .....’a ait ..... isimli uygulama üzerinden yapılmış araştırma neticesinde ulaşılmış olan görsellerin ve görsellerin kamuya arz edildiği bildirilen tarihlerin kati mahiyette geçerliliği hususunda değerlendirme yapılamadığı, konu hakkında nihai takdirin yalnızca mahkemeye ait olduğu, İlgili uygulama / internet üzerinden yapılan araştırma neticesinde elde edilen görsellere ve tarihlere itibar edilebileceği yönünde mahkeme nezdinde kanaat oluşması halinde dava konusu hükümsüzlüğü talep edilen ... – ....... ve ..... numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 12.08.2021 tarihinden önce kamuya sunulduğu, bu sebep ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığının değerlendirilebileceği "belirtilmiştir. Somut olayda, dava konusunun endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü davası olduğu mahkemece hükme esas alınan raporu düzenleyen bilirkişi heyetinde, bilişim uzmanı bilirkişinin bulunmadığı,bilirkişi heyet raporunda da, ...’a ait ... isimli uygulama üzerinden yapılmış araştırma neticesinde ulaşılmış olan görsellerin ve görsellerin kamuya arz edildiği bildirilen tarihlerin kati mahiyette geçerliliği hususunda değerlendirme yapılamadığının açıklandığı,gözetildiğinde mahkemece eksik incelemeye dayalı rapora istinaden karar verilmesi yerinde görülmemiştir. Mahkemece bilirkişi heyetine bilişim uzmanı bilirkişi eklenmek sureti ile bilirkişi heyetinden yenilik giderici delillerin kamuya sunum tarihlerinin tespit edilerek ve tespit edilen tarihlerin değiştirilip değiştirilemeyeceğinin incelenerek ve davalının bilirkişi raporuna karşı itirazları da değerlendirilmek sureti ile, ek rapor alınarak sonucununa göre hüküm kurulması gerekmektedir.Tüm bu nedenlerle davalı istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;
2- İstanbul Anadolu .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .../12/2023 tarih, 2022/..... E. 2023/.... K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4- İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,
5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.07/05/2026