T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2026/363
KARAR NO: 2026/760
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 19/11/2025
NUMARASI: 2024/127 E. - 2025/216 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/04/2026
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Tarafların İddia ve Savunmaları
ASIL DAVADA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili firmanın özellikle süt ve peynir ürünleri üreten firmalara makine ve ürün tasarımları, imalatı, arge çalışmaları, bakım, kontrol, ölçüm, projelendirme ve eğitim hizmetleri veren bir firma olduğunu, davalının davaya konu peynir üretim ve sunum şekillerini kötü niyetli olarak tescil ettirdiğini, piyasada kullanılmakta olan harcı alem nitelikteki tasarımlar üzerinde haksız tekel hakkı elde etmek için tescil aldığını, müvekkili firmaya haksız gerekçeler ile dava açtığını, davalı adına tescilli ..., ..., ... sayılı tasarımların yeni ve ayrıt edici olmadığını, harcı alem niteliği kazandığını, ... sayılı patentte ... gıda ürünü görselinin yer aldığını, özellikle peynir üretimi için geliştirilmiş farklı ürün çeşidinin... haline getirilmesini ilişkin olduğunu, makine çıkış deliklerine göre istenilen miktarda ... yapılı ürünler elde edildiğini, ... içeriğinde kullanım amacı olarak peynir tabirinin kullanıldığını, bilinen özellikleri bilinen bir temele uygulayarak oluşturulan tasarımların yeni kabul edilmeyeceğini, söz konusu tasarımların yeni olrak kabul edilemeyeceğini, ... patent belgelerinin resimlerinden buluş neticesinde ortaya çıkan ürünlerin davalıya ait tasarımların aynı şekilindeki ... formda olduklarını, ...sayılı patentin ... hamur ürünü üretmek için yapılmış olduğunu, davalı tasarımlarının yenilik unsurunu ortadan kaldırır nitelikte olduğunu, davalı ürünleri ile benzer ürünler olduklarını, ... nezdinde kayıtlı ..., ..., .... nezdinde kayıtlı ... sayılı tasarımların davaya konu tasarımlar ile benzer... peynir olduklarını, hamur burgulama makinleri ilgili 01.02.2010 tarihli bir ... paylaşımı olduğunu, ...firmasının mozeralla ve cheddar peynirleriyle yaptığı... peynirler olduğunu, bir tasarım tescilinde herhangi bir ürün sınırlaması olmaksızın bütün tasarımların dikkate alınacağını, ... -.. tasarımın ; OHIM nezdinde ..., Fransa Patent Ofisi nezdinde ..., ..., ..., ..., ....Patent Ofisi nezdinde...tasarımları ile benzer olduğunu, harcı alem hale geldiğini, koruma şartlarını taşımadıklarını, TPE'nin sadece şekli inceleme yapmasının iyi niyetli olmayan firmalar yönünden fırsat gibi değerlendirildiğini, davalıya ait tasarımların önceden piyasada bulunan tasarımlardan farklılık arz etmediğini, ... şeklinde üretilmek istenen peynirin davalı tasarımına konu şekilde üretilmesinin teknik zorunluluktan kaynaklandığını, tasarım tescillerinden önce Amerika'da... şeklinde peynir gıdalarının üretimi için yapılmış makine bulunduğunu, teknik zorunluluk arz een tasarımların korunmasının mümkün olmadığını, davalının harcı alem hale gelmiş tasarımları kötü niyetle tescil ettirdiğini belirtmiş ve davalının ..., ..., ... sayılı tescillerinin hükmün kesinleşmesine kadar üçüncü kişilere devrinin önlenmesini, belgelerin tamamının hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinine, talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanın arkadaşı olan ve tacavüzü yapan makineyi piyasaya veren ... şahıs tarafından açılan hükümsüzlük davasının İstanbul 4. FSHHM 2015/121 Esas sayısı ile görüldüğünü ve karara bağlandığını, yapılan yargılamada müvekkili tasarımlarının yeni ve ayırt edici olduğunun hüküm altına alındığını, davacı yanın aynı deliller ve aynı sıralama ile aynı davayı 2. kez ikame ettiğini, davacı yanın müvekkili tasarımına tecavüz sebebiyle Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/492 Esas dosyasının derdest olduğunu, dava konularının irtibatlu ve sonuçlarının birbirine etki edecek mahiyette olduğunu, davanın zaman aşımı yönünden reddi gerektiğini, müvekkilinin 8 yıldır davaya konu tasarımı yatırım harcayarak ürettiğini, reklam ve tanıtım piyasası oluştuktan sonra kendisinin de üretmeye başladığını, davacı yanın mesnetsiz ve kötü niyetli olduğunu, davacı yanın sunduğu görsellerin müvekkili tasarımı ile ilgisi olmadığını, tecavüz davasına karşı dava olarak ikame edildiğini, ürünlerin karşılaştırıldığında müvekkili tasarımları ile benzer olmadığının görüleceğini, davacının mutlak yenilik kavramını çarpıttığını, mutlak yenilik ürünün görünümünün kamuya sunulan tasarımlardan yararlanma ve benzetme ilkesi sınırları içinde kalması ile küçük ayrıntılar dışında farklı özellikle taşıması yönünde olduğunu, ... ile... peynir arasında benzerlik kurarak yenilik olmadığı iddiasının Mahkemeyi yanıltmaya yönelik ve mesnetsiz olduğunu, davacı yanın... peynir benzerini .... üreten tek firmanın müvekkili olduğunu, davacının sunduğu peynir tescillerinin sahiplerinin müvekkili tasarımına karşı bu yönde bir iddia da bulunmadıklarını, davacının harcı alem olduğunu iddia ettiği peynirin benzeri için tescil talebinde bulunduğunu, tutarsız iddiaları olduğunu, müvekkilinin makine firması olmadığını, dava konusunun makine tasarımı olmadığını, davanın patent davası olmadığını, 3. kişilere ait ilgisiz makinelerin ispat çabasının mesnetsiz olduğunu, sunulan ürün örneklerinin hiç birisinin müvekkili tasarımları ile ilgisinin bulunmadığını, OHIM tasarımlarının aynı anda varlığının tasarımların farklılığını ortaya koyduğunu, davacının sunduğu patentte makine tarafından üretilmiş bir ürün örneğinin olmadığını, ...sayılı patentte yer alan ürünün hamur olduğunu, müvekkili tasarımı ile benzemediğini, dayanak sunulan tescillerdeki tasarımların farklı olduklarını, davacı tarafından dosyaya sunulmuş eski tarihli... peynir örneğinin olmadığını, müvekkili tasarımlarının yeni ve ayırt edici olduklarını, müvekkilinin dünya'da 100 üzerinde... tescil sahibi olduğunu, hiç kimsenin hükümsüzlük iddiasını ileri sürmediğini, tasarımın yeni olmadığı hakkındaki iddiaların davacı ve davacı yanın arkadaşı yana ait olduğunu, davacı yanın ileri sürdüğü delillerin İstanbul 4. FSHHM'nin 2015/121 Esas dosyasında incelendiklerini, müvekkili tasarımının yeniliğini ortadan kaldırmadıklarını, peynire ....şekil vermenin teknik bir zorunluluk olmadığını, müvekkilinin yeniliğinin peynire spiral şekil uygulanması olduğunu, ... peynir şeklinin marka olduğunu, haksız rekabetin kasten yapıldığını, davacının ...'a makine sattığını, üretilen ürünlerin ...'da satışa sunulduğunu belirtmiş ve davanın reddini, davacı üzerinde kalmasını talep etmiştir.
Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; Cevap dilekçesindeki taleplerin reddi ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili ikinci cevap dilekçesinde özetle; Cevaba cevap dilekçesindeki taleplerin reddi ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı ile; "Davanın REDDİNE, karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; Davacı vekili; davaya konu... formunun estetik bir kaygıdan ziyade peynir üretiminde kullanılan ekstrüzyon makinelerinin teknik bir sonucu olduğunu, .... tarihli...sayılı .... patentinin bu formun mekanik bir çıktı olduğunu ispatladığını, Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca teknik fonksiyonun gerçekleştirilmesinde seçenek özgürlüğü bırakmayan görünümlerin korunamayacağını ifade ederek; yerel mahkemenin ve bilirkişi heyetinin bu teknik gerçekliği "tasarımcı özgürlüğü" kapsamında değerlendirmesinin maddi hata teşkil ettiğini savunduğunu, Söz konusu... peynir formunun tescil tarihinden çok daha önce dünya çapında kamuya mal olduğunu, gerek ilgili Amerikan patentindeki çizimlerin gerekse ...ve... gibi markaların 2010 öncesi ticari faaliyetlerinin "mutlak yenilik" kriterini ortadan kaldırdığını, ... ve diğer dijital platformlardaki eski kayıtların bu formun jenerikleştiğini gösterdiğini belirterek; tasarımların yeni olmadığını ve harcıâlem (herkesçe bilinen) nitelikte olduğunu ileri sürdüğünü, hükme esas alınan bilirkişi raporunun, tasarımlar arasındaki teknik parametrelerden kaynaklı milimetrik farkları "ayırt edici unsur" olarak kabul ederek "bilgilenmiş kullanıcı" kriterini hatalı yorumladığını, bilirkişi heyetinin Amerikan patentine ilişkin "veriye ulaşılamadığı" şeklindeki beyanının ispat hukukuyla bağdaşmadığını, raporun teknik gerçeklerden uzak ve denetime elverişsiz olduğunu dile getirdiğini, aynı tasarımlar hakkında EUIPO (Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi) tarafından verilmiş olan hükümsüzlük kararlarının, formun evrensel düzeyde yeni ve ayırt edici olmadığını tescillediğini, davalının bu jenerik formu tescil ettirerek dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde haksız tekel oluşturmaya çalıştığını ve rakiplerini piyasadan dışlamayı hedeflediğini vurguladığını, tüm bu gerekçelerle; yerel mahkeme kararının kaldırılmasını, öncelikle dosyanın yeniden incelenmek üzere geri gönderilmesini, aksi halde ..., ... ve ... numaralı tescillerin tamamının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; özellikle Ortadoğu da çok sevilen .../... (Yurt dışı ismi/markası ...) pazarını müvekkili tek başına yatırım ve emek ile oluşturduğunu, her yıl özellikle Ortadoğu’ya tonlarca peynir ihraç edilebildiğini, müvekkilin ülke ekonomisine kazandırdıklarını gösterir yıllık milyonlarca liralık ihracat bilgilerine ait liste dosyada mübrez olduğunu, ... tasarımı ABD, Ortadoğu vb. dahil onlarca ülke de tasarım tescili ile korunduğunu, ileri sürerek istinaf talebinin REDDİNE karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.
Davacı vekili; müvekkilinin süt ve peynir üretimi alanında makine ve tasarım faaliyetleri yürüttüğünü, davalı adına tescilli ..., ... ve ... sayılı tasarımların yeni ve ayırt edici olmadığını, daha önce kamuya sunulmuş ve harcı alem hale gelmiş... formundan ibaret olduğunu, ileri sürerek söz konusu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili; aynı tasarımlara ilişkin daha önce açılan davalarda tasarımların yeni ve ayırt edici olduğunun kabul edildiğini, tasarımların özgün olduğunu, ... peynir formunun ilk kez müvekkili tarafından geliştirildiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece 01/04/2021 tarih, 2017/701 Esas – 2021/154 Karar sayılı kararı ile; davanın reddine karar verilmiştir. Bu kararın istinafı üzerine Dairemizin 2021/1615 Esas, 2024/1258 Karar sayılı ilamı ile; tasarımların yenilik ve ayırt ediciliğinin, özellikle davacı tarafından sunulan yabancı patentler ve diğer deliller yönünden yeterli inceleme yapılmadan karar verildiği, yeni bir bilirkişi heyetinden ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alınması gerektiği gerekçesiyle kararın HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiş, mahkemece yargılamaya devam olunmuştur.
Kaldırma kararı sonrası alınan 10/04/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davacı tarafça davaya konu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliğine sahip olmadığı iddiasına dayanak olarak sunulan yabancı patent, tasarım tescili, sosyal medya içeriği, video paylaşımı ve ticari ürün örnekleri dikkate alınarak yapılan karşılaştırma sonunda, davalıya ait ..., ... ve ... sayılı tasarımların ... (...) formunda olduğu, ancak bu tasarımların kesit yapıları, boğum sayıları, boğum sıklıkları, yüzey dokuları, malzeme özellikleri ve genel görünüm itibariyle dayanak gösterilen tasarımlardan farklı olduğu, tasarımlar arasında bu farklılıkların bilgilenmiş kullanıcı üzerinde genel izlenim bakımından belirgin farklılık oluşturduğu ve tasarımların birbirlerinden farklı olarak algılandığı tespit edilmiştir. ... sayılı patent yönünden yapılan değerlendirmede; patent görsellerinde yer alan tasarımların kesit ve ... yapısı itibariyle farklı olduğu, davalı tasarımlarında ... yapının daha sık ve farklı kesitlerle oluşturulduğu, kullanılan malzeme ve yüzey dokusunun farklı olduğu, ayrıca patentte yer alan ürünlerin yarı mamul hamur niteliğinde olduğu ve peynir ürününden farklı özellikler taşıdığı, bu nedenle genel izlenim itibariyle farklılık bulunduğu, ...ve diğer patentler yönünden yapılan değerlendirmelerde de; bu patentlerin üretim prosesine ilişkin olduğu, nihai ürün görünümünden ziyade teknik çözüm sunduğu, ürün kesitleri, ... yapısı, boğum düzeni ve yüzey dokusu bakımından davalı tasarımlardan farklı olduğu, bu nedenle tasarımlar arasında genel izlenim bakımından farklılık bulunduğu , ..., ... ve ... ... sayılı tasarımlar yönünden yapılan karşılaştırmalarda; bu tasarımların örgü formunda veya farklı kesit yapısında olduğu, ... yapılarının farklı yoğunluk ve biçimde bulunduğu, davalı tasarımlar ile karşılaştırıldığında kesit, yüzey dokusu ve genel görünüm itibariyle farklılıklar içerdiği, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde farklı genel izlenim oluşturdukları, ... paylaşımı, ...marka ürünler ve diğer ticari örnekler yönünden yapılan incelemelerde; bu ürünlerde yer alan... yapıların kesit, yüzey ve malzeme özellikleri bakımından davalı tasarımlardan farklı olduğu, bazı örneklerde yarı mamul hamur niteliğinde olduğu, bu nedenle genel izlenim itibariyle farklılık bulunduğu, çelik halat ve urgan görselleri yönünden yapılan değerlendirmede ise; bu ürünlerin farklı malzeme ve yüzey dokusuna sahip olduğu, kesit ve yapı itibariyle farklılıklar bulunduğu ve bu nedenle tasarım karşılaştırmasına esas alınamayacak nitelikte olduğu, somut olayda dava konusu tasarımlarda kullanılan formun primitif veya jenerik formlardan olmadığı, tasarımcının farklı kesit, boğum ve form seçenekleri ile ürünü şekillendirebileceği, bu nedenle tasarımcının seçenek özgürlüğünün bulunduğu davalıya ait ..., ... ve ... sayılı tasarımların, dayanak gösterilen tüm tasarımlardan farklı olduğu, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip bulunduğu, dava konusu tasarımlarda kullanılan formun jenerik olmadığı ve tasarımcının seçenek özgürlüğü bulunduğu kanaati bildirilmiştir.
Mahkemece; davalıya ait tasarımların yeni ve ayırt edici olduğu, gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.
Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Burada kanun koyucu patent ve faydalı modelden farklı olarak fonksiyona değil, görünüme koruma bahsetmiştir. Bu nedenle ürünün "görünümü" nazara alınarak değerlendirilmelidir. Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla korunur Bu şartları taşımayan bir tasarımın hükümsüzlüğü talep edilebilir. Bir tasarımın yenilik incelemesi yapılırken; tasarımın birebir aynısının daha önce yurtta ve dünyada kamuya sunulmamış olması şartı gerekirken, ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.Ayırt edici nitelik araştırması yapılırken farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın, kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmesi gerekir.
Dosyada mevcut tüm bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; davalıya ait ..., ... ve ... sayılı tasarımların, davacı tarafından dayanak gösterilen yabancı patentler, tasarım tescilleri ve diğer görseller ile karşılaştırıldığında kesit yapısı, boğum sayısı ve sıklığı, yüzey dokusu, malzeme özellikleri ve genel görünüm itibariyle farklılıklar içerdiği, bu farklılıkların bilgilenmiş kullanıcı üzerinde genel izlenim bakımından belirgin farklılık oluşturduğu, bu nedenle tasarımların birbirlerinden farklı olarak algılandığı, dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini haiz olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğünün bulunduğu ve tasarımların jenerik ya da teknik zorunluluktan ibaret olmadığı hususunda bilirkişi raporlarının birbirini teyit ettiği, dosyaya sunulan patent ve tasarım örneklerinin teknik çözüm veya farklı ürün yapılarına ilişkin olduğu, bir kısmında ise tasarımların genel izlenimde farklılık içerdiği bilirkişi incelemeleri ile tespit edilmiştir.
Tasarım, belgesine konu hususlar hakimlik mesleğinin gerektirdiği bilgiyle çözümlenmesi mümkün olmayan teknik hususlardan olduğundan, dosyaya sunulan bilirkişi raporlarının endüstriyel ürünler tasarım uzmanı bilirkişinin yer aldığı heyet tarafından gerekçeli ve denetime elverişli şekilde usul ve yasaya uygun düzenlendiği, bu nedenle somut uyuşmazlık bakımından mevcut raporların hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmadığı, peynir sektöründe... peynir tasarımının davalıdan önce kullanıldığına dair delil bulunmadığı, ... şeklinin peynir yönünden teknik bir zorunluluktan kaynaklanmadığı, gıda sektöründe başka ürünlerde... şeklinin kullanılmış olmasının peynir yönünden bilinçli tüketiciler nezdinde benzer olarak algılanmasına yol açmayacağı, mevcut bir tasarımın daha önce hiç uygulanmamaış bir ürün üzerinde uygulanması durumunda yenilik ve ayırt edicilik vasfının mevcut olacağı buna göre somut olayda , dava konusu tasarımların hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen daha önce kamuya sunulan tasarımlarla kıyaslandığında koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarına sahip olduğu davalıya ait ..., ... ve ... sayılı... peynir tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik niteliğine sahip olması nedeniyle hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine, karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .../11/2025 tarih ve 2024/... E. 2025/. K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcı davacı tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 30/04/2026