T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1870
KARAR NO: 2023/1503
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2014/637
KARAR NO: 2019/1373
KARAR TARİHİ: 25/12/2019
BİRLEŞEN DAVA
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2013/83
KARAR NO: 2013/408
DAVA: ALACAK (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 25/10/2023
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA Asıl Dava Dosyası: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı tarafından azledildiği 24/08/2012 tarihine kadar gümrük işlemlerini takip etme ve sonuçlandırma işlerinin gerçekleştirilmesi konusunda davalı ile anlaştığını, davacının alacaklarının davalı tarafından eksik olarak ödendiğini, davalı tarafından taraflarına Bakırköy ... Noterliği'nin 17/08/2012 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinde davacının usulsüz fahiş ve haksız kazanç temin etmeye yönelik tutum sergilediğini, hiçbir sözleşme ve mutabakata dayanamayan ücretler talep ettiği gerekçesi ile faturalar başta olmak üzere davacının hak edişlerinin ödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00-TL'nin taraflar arasında imzalanan 07/01/2011 tarihli sözleşmenin 7. maddesi gereğince aylık %4 sözleşmesel faizi ile tahsilini, alacağın tahsili amacı ile davalı tarafa keşide edilen noter masrafının da davalı taraf üzerine bırakılmasına, ücreti vekalet ve yargılama giderlerinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasının dava şartı yokluğundan reddinin gerektiğini, dava açısından dava değerinin belirlenebilir durumda olduğunu, davacının keşide ettiği ihtarnamede 199.779,97-TL'nin üzerinde bir alacak talep ettiğini, 100,00-TL tutarındaki son derece cüz'i bir dava değerinin maddenin amaçladığı asgari dava değeri olmaktan oldukça uzak olduğunu, bu yönüyle dava şartı bulunmadığından reddinin gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen (Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2013/83 E. 2013/408 K.) Dava Dosyası:
DAVA Davacı (... Ltd. Şti.) vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin Gümrük işlemleri gümrük idarelerinin nezdinde takip eden davalı şirkete verildiği, iş bu sözleşme nedeniyle davacının cari hesap kapsamında avans olarak ödenen tutardan sözleşmeye göre tahakkuk eden hizmet bedeli yanında vergi gibi arta kalan ve iade edilmeyen 231.088,36 TL'inin avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir. Yargılamayı yapan Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından 09.09.2013 tarih ve 2013/83 E. 2013/408 K. sayılı ilam ile iş bu dava dosyasının Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/186 E. (yeni esası Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/637) sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece ''... Taraflar arasında "gümrük müşavirliği ve gümrükleme takibi hizmet sözleşmesinin" tesis edildiği, bu sözleşme ekinde gümrükleme hizmet bedellerinin gösterildiği, bu sözleşmeye istinaden ... Ltd. Şti'nin ... San. Ve Tic. Ltd. Şti'ne ait yabancı menşeili kullanılmış tekstil makine ve techizatın serbest dolaşıma girmesi yönünden; Dış Ticaret mevzuatı uyarınca Ekonomi Bakanlığından alınması gerekli olan ithal izninin alınmasında, antrepo beyannamesi ve serbest dolaşıma giriş beyannamesi düzenlenip gümrükleme işleminin tamamlanmasında hizmet verdiği, ayrıca ithal işlemi tamamlanan eşyaların Denizli'ye sevkinde hizmet verdiği, bunun yanında verilmeyen hizmetler gösterilerek fatura ve dekontlarının düzenlendiği ... San. Ve tic. Ltd. Şti'nin de ön avans mahiyetinde gümrükleme şirketine 540.000,00-TL ödeme yaptığı anlaşılmaktadır. Asıl davada taraflar arasındaki asıl uyuşmazlık; davacının davalı adına gerçekleştirdiği gümrük işlemlerinde sözleşmenin feshinden kaynaklı zararı bulunup bulunmadığı, davacının düzenlediği faturaların olup olmadığı hususlarındadır. Mahkememizce itibar edilen bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere, ... Tic. Ltd. Şti'nin de ön avans mahiyetinde davacıya 540.000,00-TL ödeme yaptığı, davacının ithalat gümrüklemesine konu eşyanın (de monte vaziyette makine, techizat üniteleri) ithalinde 437.509,09-TL'nin kullandığı, sözleşmenin feshinin haksız olmadığı, bu sonuca göre daha önce ... Ltd. Şti'ne ödenen avanstan kalan 102.490,51-TL'nin ... Tic. Ltd. Şti'ne iade edilmesi gerektiği, diğer taraftan dava dışı şirket yetkilileri arasında oluşan para havalelerinin sözleşme kapsamında değerlendirmenin mümkün olmadığı , davacının davalıya 102.490,51-TL iadesi gerektiği anlaşılmakla, asıl davanın reddi ile karşı dava yönünden kısmen kabulüne kararı verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Asıl davanın REDDİNE, 2-Karşı davanın KISMEN KABULÜNE, 102.490,51 -TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacıdan alınarak davalıya ÖDENMESİNE,3-Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE dair," karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı/birleşen dosya davalı ... Şti. vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; faturaları süresi içerisinde itiraz edilmediği, davalının fatura içeriklerini kabul ettiğine dair beyanlarının mahkeme tarafından dikkate alınmadığı, dosyada mevcut bilirkişi raporlarında davacı şirketin organizasyon takip bedeli, danışmanlık hizmeti, makbuz adı altında düzenlenen fatura bedellerini isteyebileceğinin belirtildiği, davacının evrakları dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiği, mahkemece davalı tarafça hangi fatura bedellerinin geri istendiğinin dahi tespit edilemediği, mahkemece işlemlerin nerede ve nasıl gerçekleştiği, kim tarafından organize edildiği gibi bu hususların görmezden gelindiği, alınan izin adedinin yanlış hesaplandığı, davacının haksız azil nedenle uğradığı zararların dikkate alınmadığı belirtilmiş ve asıl davanın kabulü ile karşı davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nin 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava (asıl dava dosyasında), taraflar arasında düzenlenen gümrük müşavirliği ve gümrük takibi hizmet sözleşmesinin haksız feshedildiği ve bu nedenle uğranıldığı iddia olunan maddi zararın tazmini istemine ilişkindir.Birleşen dava dosyası ise, sözleşme kapsamında avans olarak ödenen tutardan sözleşmeye göre tahakkuk eden hizmet bedeli yanında vergi gibi arta kalan ve iade edilmeyen bedelin avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir. Taraflar arasında düzenlenen 07.01.2011 tarihli Gümrük Müşavirliği ve Gümrükleme Takibi Hizmet Sözleşmesi'nin incelenmesinde, ... Şti.'nin müşteri sıfatıyla yer aldığı, iş bu sözleşmeyle ...'ın gümrük mevzuatı ile belirlenen yasal sınırlar çerçevesinde müşteriler adına dolaylı temsilci sıfatıyla Türkiye gümrük bölgesi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmasını gerektiren bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin her türlü gümrük işlemini takip edip sonuçlandırmayı ve müşteriyi dış ticaret rejimi, teşvikler ve benzeri konularda müşavirlik hizmeti vermeyi, müşterinin de alınan hizmetlerin karşılığı olarak bu sözleşmeyle belirlenen bedelleri, sözleşmede yer alan koşullarla ...'a ödemeyi ve sözleşmede yer alan sair edim ve yükümlülükleri yerine getirmeyi karşılıklı olarak kabul ve taahhüt ettiği belirtilmiştir. Sözleşmede hizmet bedelinin düzenlediği 6. maddesinde, iş bu sözleşme kapsamındaki hizmetlerin ek-1 de yer alan fiyat listesi üzerinden fiyatlandırılacağı, belirtilen fiyatların 1 yıl süreyle geçerli olduğu, sözleşmenin yürürlükte kaldığı her bir yeni sözleşme döneminde bir önceki yıl fiyatlarının yıllık enflasyon oranında artışla uygulanacağı ancak müşterinin yeni dönem fiyatlarının Gümrük Müşavirleri Odası tarafından belirlenecek asgari ücret tarifesinden altında olamayacağının peşinen kabul edildiği, sözleşmede geçen yabancı para birimlerinin gümrük beyanname tarihlerindeki TCMB döviz satış kuru üzerinden Türk Lirası na çevrileceği, fiyat listesinin müşterinin adresinin bulunduğu il sınırları içerisinde bulunan gümrük müdürlüklerinde ikmal edilecek işler için de geçerli olduğu, listede bulunmayan ve başka bir şehirde gerçekleşecek iş için karşılıklı görüşmeyle mutabık kalınan komisyon rakamların uygulanacağı, mutabık olunmamasına rağmen ...'dan talep edilen işlerde müşterinin ...'ın talep edeceği komisyon tutarını peşinen kabul etmiş sayılacağı belirtilmiştir. Sözleşmenin ödeme koşullarının düzenlendiği 7. maddesinde, ...'ın tamamladığı her bir gümrükleme işleminden sonra müşteriye hizmet faturası gönderileceği ve müşterinin her faturaya ait ödemeyi, teslim tarihinden itibaren 2 iş günü içerisinde ödeyeceği tatil gününe denk gelen ödemenin bir sonraki iş günü yapılacağı, vadesinde ödenmeyen faturalara her ay için 0.04 gecikme faizi uygulanacağı, müşterinin hizmet bedelinin geç ödenmesi halinde ...'ın vade farklı faturası kesebileceği, ...'a nakden yapılmayan ödemeler de söz konusu tutarın nakite çevrilmesi için gerekli tüm masrafların müşteriye ait olduğu ve müşteriye dekont edilerek tahsil edileceği belirtilmiş olup, sözleşme ekinde fiyat listesi yer aldığı anlaşılmıştır. Masrafların düzenlendiği 8. maddede ise; ...'a tevdi edilen bir işin yapılması için gerekli her türlü vergi, resim, harç, gider ve masrafların müşterinin sorumluluğunda olup masraflarının tamamının müşterilerinden peşinen tahsil edilerek işlemlerin bitiminde müşteriye dekont edileceği, gümrük işlemlerinde kullanılan matbu evrakların ... tarafından temin edileceği ve müşteri için kullanılan belgelerin tutarının müşteri tarafından ödeneceği, müşterinin ödeme yükümlülüğünün süresi içerisinde yerine getirilmemesi halinde, ... hizmet vermekle yükümlü olmayıp sözleşme konusu işlemlerin gecikmesi veya yapılmamasından sorumlu tutulamayacağı, saha yüklemesinin gerekli olduğu hallerde yükleme ve hammaliye, tahmil, tahliye ve istifleme v.b. hizmetlerin masrafının tamamının müşteriye ait olduğu, gümrük saha ile ilişiği kesilen ve müşteriye ait mal ve eşyanın yurt içinde nakliyesinin (mal ya da eşyanın müşterinin belirttiği bir adrese tesliminin) ... tarafından organize edilmesinin talep edilmesi halinde ilgili nakliye fiyat listesinin geçerli olduğu ve müşterinin söz konusu yüklemeyi organize etmediği takdirde ...ın yükleme için ödeyeceği tüm masrafları ödemeyi peşinen taahhüt ettiği, ... anılan hizmet bedelini müşteriye ayrıca fatura edeceği belirtilmektedir.
İhtarnameler: -Bakırköy ... Noterliği vasıtasıyla ... Şti. tarafından ... Şti.'ye gönderilen 17.08.2012 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamede; haksız, fahiş sözleşme ya da mutabakata dayanmayan tutarların reddedildiği, bugüne kadar haksız tahsil edildiği belirtilen tutarlar ve alacaklar yönünden her türlü takas mahsup talep ve dava hakkı saklı tutularak ayrıca T.C Ekonomi Bakanlığı ile TC Gümrük ve Ticaret Bakanlığı nezdinde idari yaptırım uygulanması için gerekli işlemlerin başlatılabileceği ihtar edilmiştir. -Beşiktaş ... Noterliği vasıtasıyla ... Şti. tarafından ... Şti.'ye gönderilen 29.11.2012 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamede; Cari hesap borç bakiyesi olarak belirtilen 195.560,55 TL'nin 3 gün içinde ödenmesi ihtar edilmiştir. Dava dışı ... Ltd Şti Tarafından düzenlenen faturalar: ... ... seri numaralı toplam 3.540,00 TL bedelli, ... seri numaralı toplam 18.880,00 TL bedelli, ... seri numaralı toplam 55.460,00 TL bedelli faturalar organizasyon hizmet bedeli açıklamasıyla düzenlenmiştir. Düzenlenen bilirkişi heyet raporları: Kültür Üniversitesi Dış Tic. Gümrük İşl. Kaçakçılık Uzmanı Öğretim üyesi Doç. Dr. ..., İ.Ü. Ulaştırma ve Loj. Y.O. Ticaret Hukuku Öğretim Üyesi Yrd Do. Dr. ... ve SMMM bilirkişisi ... Tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda özetle: davacının ticari kayıtlarına göre 24.886,77 TL alacaklı göründüğü, davalının ticari defterlerine göre ise davalının 195.872,75 TL alacaklı göründüğü, 80.000,00 TL ve 40.000,00 TL olmak üzere toplam 120.000,00 TL miktarlı davalı kaydına yansıyan ödemenin davacı kayıtlarında yer almadığı, davacının davalı adına yaptığı ödemeler için avanslı çalıştığı ve ödemelerde bulunduğu, davalının davacı ile aralarında mevcut sözleşmenin tespiti ve davacının aczini de gerekçe olarak gösterdiği ücret unsurları bakımından davacının sözleşme gereği hareket ettiği ve sözleşmedeki tarife ve davacı ücretlendirme kriterlerinin kabul edildiği, davacının sözleşmenin feshi sebebiyle iddia ettiği zararı ispatlayamadığı, ticari defter kayıtlarına göre gördüğü hizmet için 24.886,77 TL alacaklı ise de bunun sözleşmenin feshinden kaynaklı olmadığı, davacının davalıdan aldığı hizmetler nedeniyle 24.886,77 TL alacaklı ise de davanın ticaret kayıtlarına yansıyan 195.872,75 TL alacak bakımından cari hesap işleyişine düzgün tutulmadığı, birleşen dava dosyasında delillerin incelenmesi ve değerlendirilmesi gerektiği ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği belirtilmiştir. -Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen ek raporda ise, davaya konu kullanılmış makine tesisisin gerek ithalat gümrük işlemleri ve gerekse kullanılmış makine ithalat izinlerinin takibinin davacı taraf için yürütüldüğü, mail yazışmaları incelendiğinde davacı tarafça 249 adet makine işleminin tek tek tespiti, hangi ünitenin parçası olduğunun tespiti, 397 adet fotoğrafın çekilmesi, tasnif edilmesi, menşei tespiti gibi birçok hizmetin verildiği davacının ithalat gümrük işlemlerini gerçekleştirdiği beyannameler incelendiğinde makinelerinin İstanbul ilindeki gümrük müdürlüklerinden tescil edilerek takibinin yapıldığı ve işlemlerin gerçekleşmiş olduğunu, davalı tarafından davacının fiyatlarının kabul edilmesinin aşikar olduğu, tüm bu bilgiler ışığında davacının kendisine verilen işleri eksiksiz olarak yerine getirdiği, talep ettiği ücretlerin de taraflar arasında düzenlenen sözleşmede yer aldığı, davalı şirket tarafından davacı şirkete yaptırılan benzer mahiyetteki işlerde bedellerin itirazsız olarak ödendiği ve davacı şirketin de bu ücretler doğrultusunda faturalandırma yaptığı görüş tespitinde bulunulmuştur. 2- Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi ..., Mali müşavir ... ve Doç. Dr. ... Tarafından düzenlenen heyet raporunda özetle: davacının ticari kayıtlarına göre davalıdan 31.12.2012 tarihi itibarı ile 24.886,77 TL alacaklı, davalı ticaret kayıtlarına göre ise davacıdan 31.12.2012 tarihi itibariyle 195.872,75 TL alacaklı göründüğü, dosyaya ibraz edilen banka dekontlarına göre davalı şirket müdürü tarafından dava dışı ...'e (davacı şirket müdürü) gönderilen havaleleri kapsadığından ve dekontlar üzerinde herhangi bir açıklamaya yer verilmediğinden iş bu dava kapsamında bir değerlendirmede bulunulamayacağı, gümrük müşavirliği tarafından tahsil edildiği anlaşılan ve faturalandırılan ''supalan hizmet bedeli'' ile ''küşat işlemleri hizmet bedeli'' tahsilinin yerinde olarak değerlendirilemeyeceği, 88.500,00 TL tutarındaki ''organizasyon hizmet takip bedelleri''ne ilişkin faturanın ise, dava dışı ... Şti. tarafından kesildiği ve gümrük müşavirliği asgari ücret tarifesi ve uygulama esasının onuncu maddesi nazara alındığında bu bedel yönünden davacı ... şirketinin toplam 88.500,00 TL alacaklı olduğu tespiti yapılmıştır. -Bilirkişi heyetinin düzenlenen ek raporda ise, davacının ticari kayıtlarına göre davalıdan 31.12.2012 tarihi itibarı ile 24.886,77 TL alacaklı, davalı ticaret kayıtlarına göre ise davacıdan 31.12.2012 tarihi itibariyle 195.872,75 TL alacaklı göründüğü, davalı tarafça dosyaya ibraz edilen toplam 120.000,00 TL ödemelerin ise davalı şirket müdürü tarafından havaleler şeklinde ödemesi ve dekontlar üzerinde gösterilen tutara ilişkin herhangi bir açıklama yapılmaması nedeniyle dava kapsamında herhangi bir değerlendirmede bulunamayacağı, ihtilaf konusu organizasyon hizmet takip bedellerinin tespitinin mümkün olmadığı ... sayı ve tarihli antrepo beyannamesi için 2 yöntem kullanıldığı ve buna göre 1. yöntem baz alındığında toplam 12.795,00 TL komisyon tutarının 2. yöntem baz alındığında ise toplam 18.000,00 TL komisyon tutarının ... Şti. tarafından gümrük müşavirliği şirketine ödenmesinin yerinde olduğunu görüş ve tespitinde bulunulmuştur.Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 2. ek raporda; dosyada yer alan mail yazışmaları uyarınca kullanılmış eşyalara ilişkin Ekonomi Bakanlığından izin alınması gerekli süre içinde gümrük müşavirliği firmasının iş ve işlemlerinin bulunduğu, bu kapsamda herhangi bir fatura düzenlenmediği, sadece antrepo beyannamesi için 3.000,00 TL tutarında danışmanlık hizmeti faturasının düzenlendiği ve bu bedelin ithalatçı firma tarafından ödendiği ve bu dönemle ilgili taraflar arasında mutabakat olması dolayısıyla diğer beyannamelerle ilgili izin belgeleri içinde davalı tarafından davacıya komisyon ödenmesinin uygun olacağı, Denizli Gümrük Müdürlüğünce davalı adına tescili yapılan ancak gümrük müşavirlik hizmeti başka bir firma tarafından verilen 3 adet 210.833,00 Euro kıymetindeki eşyaya ilişkin davacı tarafından izin belgeleri alındığı belirtilerek söz konusu işlemlerle ilgili olarak Denizli Gümrük Müdürlüğü tarafından gönderilen evraklar üzerinde yapılan inceleme sonucunda hesaplanan 132.720,00 TL'nin dosya bütünüyle birlikte değerlendirmesini talep edildiği görülmekte bu beyannamelerin dosya kapsamında değerlendirip değerlendirilmeyeceği hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu, davalı tarafça yapılan toplam 120.000,00 TL ödemelerin ise bu dava kapsamında değerlendirmede bulunamayacağı kök ve 1. ek rapordaki tespitlerin aynen korunduğu belirtilmiştir. 3-Finans ve Lojistik uzmanı Dr. ..., Sözleşmeler hukuku Doç.Dr. ..., Gümrük mevzuatı uzmanı ..., Mali Müşavir ... ve Gümrük mevzuat uzmanı ... tarafından düzenlenen 07.12.2016 tarihli raporda özetle; davaya konu edilen makinelerin ithali hususunda davalı tarafça gönderilen 540.000,00 TL'nin gümrük ve muhasebe kayıtları yönüyle yapılan inceleme neticesinde konu eşyalar için kullanılan paranın 431.845,09 TL olduğu, bu tutara ek olarak raporda belirtilen hususlar nazara alınarak danışmanlık hizmetinden kaynaklı 5.664,00 TL dahil olmak üzere davalı toplamda makinenin ithalinde 437.509,09 TL kullandığı, sonucuna göre de, davacı ... şirketinin 102.491,91 TL'yi davalı şirkete iade etmesi gerektiği belirtilmiştir. -Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 18.05.2017 tarihli ek raporda özetle; danışmanlık faturaları içeriğinde yer alan 73 adet numaranın teyidini sağlar karşılaşmanın yapılabileceği bir belgenin dosya ekinde olmadığı ancak inceleme esnasında yurtdışı çalışmalarına ilişkin sunulan sinevizyon görüntü detayları dikkate alındığında dava konusu makinelerin bir proje kapsamında davacı tarafından detaylandırılarak ithalat aşamasına getirilmiş olduğu değerlendirildiğinde danışmanlık bedeli konusunda davacı ... firmasının haklı olabileceği ve bu durumda davalı tarafından davaya konu edilen eşyaların ithalinde kullanılmak üzere gönderildiği ifade olunan 540.000,00 TL'nin varılan sonuca binaen davacı tarafından yapılan harcamaların 517.985,49 TL olduğu, buna göre de, davacı kayıtlarındaki 540.000,00 TL tutardan 22.014,51 TL'yi davalı tarafın iade etmesi gerektiği sonucuna varıldığı belirtilmiştir. 4-Mali Müşavir ..., muhasebe-finans uzmanı Prof.Dr. ..., Gümrük müşaviri ..., Dış Ticaret Uzmanı ... ile Dış Ticaret Uzmanı ... tarafından düzenlenen heyet raporunda özetle davaya konu edilen makinelerin iptali konusunda davalı tarafından gönderilen 540.000,00 TL'nin gümrük mevzuatı yönüyle yapılan inceleme neticesinde konu eşyalar için kullanılan paranın 431.845,09 TL olduğu, bu tutarı ek olarak rapor içeriğinde açıklanan hususlar doğrultusunda verilen kanaate binaen danışmanlık hizmetinden kaynaklı 5.664,00 TL dahil edilmek üzere davanın toplamda konu makinenin ithalinde 437.509,09 TL kullandığı ve sonuca göre işbu avansından davacı ... şirketinin 102.490,50 TL'yi davalı ... Şti.'ye iade etmesi gerektiği görüş ve tespitine varılmıştır. Mahkemece Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak satıcısı ... Alıcısı ... Şti. olan ve azil tarihinden (24.08.2012) sonraki döneme ilişkin olarak kaç adet ve hangi tescil numaralı gümrük beyannameleri ... ile işlemlerin tamamlanıp tamamlanmadığını ve tamamlanmış olması halinde beyannamelerin makine isim belgeleri ve eklerinin mahkemeye göndermesi istenilmiş olup, gönderilen cevabi yazıda beyanname tescil tarihi itibariyle 24.08.2012 -30.03.2015 tarih aralığında gerçekleştirilen ithalat işlemlerine ilişkin, ... vergi numarasına kayıtlı olduğu tespit edilen ... Şti.'nin yurtdışı gönderici firma adı içerisinde ''...'' kelimesi geçenler göz önüne alınarak gümrük işlemlerinin tamamlanmış ve bakanlığın gümrükleri ambarı sistemine aktarılan beyannameler üzerinden yapılan sorgulama sonucunda elde edilen veriler ile ithalat verilerinin gönderildiği belirtilerek ... sorgu sonuç listesi mahkemeye gönderilmiştir. Bilirkişi ... tarafından düzenlenen raporda özetle: taraflar arasında "gümrük müşavirliği ve gümrükleme takibi hizmet sözleşmesinin" tesis edildiği, bu sözleşme ekinde gümrükleme hizmet bedellerinin gösterildiği, bu sözleşmeye istinaden ... Ltd. Şti'nin ... Tic. Ltd. Şti'ne ait yabancı menşeili kullanılmış tekstil makine ve techizatın serbest dolaşıma girmesi yönünden; dış ticaret mevzuatı uyarınca Ekonomi Bakanlığından alınması gerekli olan ithal izninin alınmasında, antrepo beyannamesi ve serbest dolaşıma giriş beyannamesi düzenlenip gümrükleme işleminin tamamlanmasında hizmet verdiği, ayrıca ithal işlemi tamamlanan eşyaların Denizli'ye sevkinde hizmet verdiği, bunun yanında verilmeyen hizmetler gösterilerek fatura ve dekontlarının düzenlendiği ... tic. Ltd. Şti'nin de ön avans mahiyetinde gümrükleme şirketine 540.000,00-TL ödeme yaptığı, ... Şti.'nin talep edebileceği ve talep edemeyeceği hizmet karşılığı tutarlar gösterilmiş olup, söz konusu sözleşmenin feshinde ... Şti.'nin haksız olmadığı, sonuç olarak ithalat gümrüklemesine konu eşyanın ithalinde 437.509,09 TL'nin kullanıldığı, bu sonuca göre daha önce ... Ltd. Şti.'ne ödenen avanstan kalan 102.490,51-TL'nin ... Tic. Ltd. Şti'ne iade edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda asıl davanın reddine birleşen davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiş olup, davacı/birleşen davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. HMK'nin 355. maddesi uyarınca re'sen yapılan inceleme: -Öncelikle belirtilmesi gerekir ki mahkemece yapılan yargılama sonucunda karşı davanın kısmen kabulüne karar verildiği belirtilmiş ise de; davaya konu somut olayda karşı dava bulunmamakta olup birleşen dava dosyası (davacısının ... Tic. Ltd. Şti.) bulunmaktadır. Aynı zamanda gerekçeli karar başlığında, gerek asıl ve gerekse birleşen dava dosyası taraflarının ayrı ayrı gösterilmesi gerekmektedir. - Mahkemece yapılan yargılamada, 26.04.2017 tarihli 16 numaralı celsede 1 no lu arar karar ile ''Bakırköy 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/83 Esas sayılı dosyasına ilişkin olarak usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan davalı-karşı davacı vekili duruşmaya gelmediği gibi geçerli bir mazerette bildirmediği anlaşıldığından aynı zamanda davacı-karşı davalının da dosyayı takip etmeyeceğine ilişkin beyanı karşısında HMK'nun 150/1 Maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına...'' dair karar verilmiştir. Yapılan incelemede, birleşen dava dosyası yönünden yenileme dilekçesi sunulduğu anlaşılamadığından, mahkemece gerekli inceleme yapılarak yenileme dilekçesi sunulup/sunulmadığı incelenerek oluşacak sonuç dairesinde karar verilmelidir. Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi: Bakırköy ... Noterliği vasıtasıyla 17.08.2012 tarih ve ... numaralı ihtarnamede, ... Tic. Ltd. Şti., gümrük müşavirliği şirketinden ...-...-...-... numaralı faturasının haksız olarak kesildiği ve vekaletten iradesine rağmen vekalet ilişkisinin kötüye kullanıldığı belirtilerek iş bu tutarların reddedildiği, ... numaralı faturanın külliyen iptal edilerek herhangi bir bedel talebine konu yapılmaması gerektiği, haksız olarak tahsil edildiği tüm tutarlar yönünden talep, dava ve şikayet hakkının saklı tutulduğu, Denizli ... Noterliği'nin 08.08.2012 tarih ve ... yevmiye numaralı, Denizli ... Noterliği'nin 09.08.2012 tarih ve ... yevmiye numaralı azilnameler ile sözleşme ilişkisinin sonlandırıldığı belirtildiğinden öncelikle bu azilnamelerin dosya arasına alınarak incelenmesi gerekmektedir. Bakırköy ...Noterliği vasıtasıyla gönderilen ihtarnamede ayrıca, ... numaralı ''organizasyon takip hizmeti'' açıklamalı 3.540 TL bedelli, ... numaralı ''organizasyon takip hizmeti'' açıklamalı 10.620,00 TL bedelli, ... numaralı ''..'' açıklamalı 18.880,00 TL bedelli, ... numaralı ''organizasyon takip hizmet bedeli'' açıklamalı 55.460,00 TL bedelli faturaların iade edildiği ve ... numaralı fatura dışındaki faturaların piyasada talep edilir makul ve haklı kazancı içerir şekilde (izin başına en fazla 400,00-500,00 TL) tutarı da olmak üzere düzenlenmesi ihtar edilmiştir. Beyoğlu ... Noterliği vasıtasıyla 05.09.2012 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamede, gümrük şirketi, ... Tic. Ltd. Şti.'nden fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak şartıyla 24.225,97 TL cari hesap bakiyesini aylık %4 faiz ile birlikte, ayrıca azil tarihine kadar 175.554,00 TL +KDV tutarının aylık %4 faizle birlikte, haksız azile ilişkin olarak firmanın bu azil nedeni ile uğradığı zararların ödenmesi aksi halde sözleşmenin haklı nedenle ve tek taraflı olarak feshedileceği belirtilmiştir. Beşiktaş ... Noterliği vasıtasıyla 17.09.2012 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin 05.09.2012 tarihli ihtarnameye cevaben düzenlendiği ve daha önce şirket tarafından fesih yapıldığından dolayı sözleşmenin gümrük şirketince feshinin hukuken mümkün olmadığı, her türlü talep ve dava hakkının saklı olduğu belirtilmiştir. Taraflar arasında düzenlenen 07.01.2011 tarihinde imzalanan gümrük müşavirliği sözleşmesinin 07.01.2012 tarihine kadar geçerli olduğu, sözleşmesi sona erme tarihinden bir ay öncesine kadar taraflardan herhangi birinin sözleşmeyi sona erdirme iradesini noter marifetiyle diğer tarafa ulaştırmadığı takdirde iş bu sözleşmenin aynı hükümler ve fakat yeni fiyatlarla birer yıllık sürelerle yenilenmiş kabul edileceği sözleşmenin 11. maddesinde belirtilmiştir. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 07.01.2011 tarihinde imzalandığı ve şirket tarafından sözleşmenin feshine kadar sözleşme ilişkisinin devam ettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece yapılan yargılamada, ... Tic. Ltd. Şti.'nin ön avans mahiyetinde gümrük müşavirliğine 540.000,00 TL ödemeyi yaptığı ve ithalat gümrüklemesini konu eşyanın ithalinde 437.509,09 TL'nin kullanıldığı bu haliyle sözleşmenin feshinin haksız olmadığı yönünde tespitte bulunmuştur. Ayrıca dosyada mevcut bilirkişi tespit raporlarından da anlaşılacağı üzere gümrük müşavirliğinin yapmış olduğu çalışmaların fesih nedeniyle yarıda kaldığı, fiziki süreçte bir kısım çalışmaların yapıldığı belirtilmiştir. Bu haliyle öncelikle mahkemece feshin haksız olduğu ön avans mahiyetinde gümrük müşavirliğine yapılan ödemeler ile gümrük müşavirliği şirketinin ithalat gümrüklemesine konu eşyanın ithalinde kullandığı miktar nazara alınarak feshin haksız olduğu tespiti yapılmış ise de, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin devam ettiği süre, bu süre boyunca gümrük müşavirliği şirketinin ifa ettiği edimler ile bu hizmetin bedeli, azil olmasaydı sözleşmenin devamı süresinde bitirilmesi muhtemel çalışmalar ile bu çalışmaların bedeli tespit edilmeden, ayrıca taraflar arasında sözleşme ilişkisi devam ederken daha önceki dönemlerde de benzer mahiyette düzenlenen fatura bedellerinin ödenip/ödemediği, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin hizmet bedelinin düzenlendiği 6. maddesinde ''listede bulunmayan ve başka şehirde gerçekleşecek işler için karşılıklı görüşülüp mutabık kalınan komisyon rakamı ödenir'' düzenlemesinin somut olayda uygulanıp/uygulanamayacağı incelenmeden azlin haklı/haksız olduğuna kanaat getirilemeyeceği anlaşılmaktadır. Birleşen dava dosyası yönünden yapılan incelemede ise; mahkemece 102.490,51 TL'nin gümrük müşavirliği şirketi tarafından ... Tic. Ltd. Şti.'ne ödenmesi gerektiği tespitinde bulunulmuştur. Hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda da komisyon, ilave araç, matbuat, ardiye, Damga vergisi, geliri vergileri ve danışmanlık kalemlerinden oluşan toplam 437.509,49 TL harcama yapıldığı ve ... Tic. Ltd. Şti. tarafından gönderilen 540.000,00 TL tutarındaki tutardan iş masrafların tenzili sonucu bakiye 102.490,91 TL'nin şirkete iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir. 6102 sayılı TTK'nin 21/2 maddesinde "Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır." hükmü yer almaktadır. Faturanın tebliği şekle bağlı değildir, yazılı veya sözlü herhangi bir şekilde yapılabilir. Muhatap hazır ise kendisine elden verilmesi, değil ise herhangi bir şekilde gönderilmesi mümkündür. Ancak, uyuşmazlık halinde ispat kolaylığı açısından, fatura tebliğinin noter aracılığıyla ya da imza karşılığı elden tebliğ yolu ile ya da telgraf, teleks yolu ile veya PTT aracılığıyla ya da faks çekilmesi yahut güvenli elektronik imza ile elektronik posta gönderilmesi şeklinde yapılması uygundur. Faturaların borçluya tebliğ edilip edilmediği, itiraza uğrayıp uğramadığı belirlenmeli, faturaların tebliğ edilmiş ve 8 günlük itiraz süresi içerisinde itiraz edilmemiş olduğunun tespiti halinde faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunun alacaklı tarafça kanıtlanmış olduğu ve sadece fatura içeriğinin kesinleştiği, bunun aksinin yani faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığının ve kesinleşmediğinin kanıt yükünün bu kez borçluya geçtiği kabul edilmelidir. Faturaların tebliğ edildiğinin alacaklı tarafça kanıtlanamaması ya da kanıtlanıp da süresinde iade edildiğinin borçlu tarafça kanıtlanması halinde, borçlu taraf alacaklının hizmet vermediğini savunmakta ise, faturaya konu hizmetin verildiğinin alacaklı tarafça kanıtlanması; borçlunun faturaları tebliğ alıp süresinden sonra iade etmesi halinde de faturanın alacaklı tarafça gönderilmesi şeklindeki icabı, borçlunun (faturayı defterine kaydetmemek ve hizmet almadığını savunmak suretiyle), kabul etmemesi ya da borçlunun faturayı kendi defterine kaydetmekle birlikte süresinde itiraz ve iade etmesi halinde hizmetin verildiğini yine alacaklının kanıtlaması gerekeceğinden, bu doğrultuda alacaklının delillerinin toplanıp değerlendirilmesi, şayet borçlunun faturaları kendi defterlerine kaydetmesi halinde alacaklının HMK'nin 222. (6762 sayılı TTK'nin 84. ve 85.) maddesi uyarınca alacağını ispatladığının kabul edilmesi gerektiği gözetilmelidir..." Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 10/02/2016 tarihli 2015/4576 E. 2016/621 K. sayılı, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 08/02/2016 tarihli 2015/5485 E. 2016/550 K. sayılı, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 09/12/2015 tarihli 2015/2467 E. 2015/7975 K. sayılı, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 11/01/2016 tarihli 2015/4473 E. 2016/19 K. sayılı ilamları da aynı mahiyettedir. Bu haliyle öncelikle itiraza uğrayan faturaların ticaret defterlerini kayıt edilip/ edilmediği ve ispat yükünün hangi tarafta olduğuna karar verilmeli ve yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında, gümrük müşavirliği şirketinin iade etmesi gereken bedel bulunup/bulunmadığına karar verilmelidir. Nitekim 3.10.2013 tarihli bilirkişi raporunda (3 kişilik bilirkişi heyetince düzenlenen raporun sadece Gümrük uzmanı bilirkişi tarafından ıslak imzalı olduğu görülmekle) davacı şirketin davalıdan kendisine verilen işleri eksiksiz olarak yerine getirileceği ve talep edilen ücretlerin taraflar arasında imzalanan sözleşmede yer aldığı, davalı tarafından itiraz edilen fatura bedellerinin ise daha önce davalı şirket tarafından yaptırılan benzer mahiyetteki işlerde itirazsız olarak ödendiği ve davacı şirketin bu ücretler doğrultusunda yapmış olduğu işleri faturalandırıldığı belirtilmekle, sözleşme maddeleri ve daha önce taraflar arasında gerçekleşen tahsilatlar, gümrük müşaviri şirketinin üstlendiği edimler nazara alınarak, birleşen dosya davacısının iddia ettiği gibi sözleşme ilişkisine aykırılık teşkil edecek mahiyette fatura düzenlenip düzenlenmediği şüpheye mahal bırakılmaksızın tespit edilmelidir. Açıklanan nedenlerle mahkemece gerektiğinde yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak ve yukarıda belirtilen eksiklikler ikmal edilerek varılacak sonuç dairesinde karar verilmesi gerektiğinden davacı/birleşen dosya davalısı ... Şti. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dairemizin kararına uygun şekilde yargılama yapıldıktan sonra yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı/birleşen dosya davalı ... ... Şti.'nin istinaf başvurusunun KABULÜNE, 2-Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 2014/637 E., 2019/1373 K. sayılı ve 25/12/2019 tarihli kararının HMK'nin 353/1a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılmak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine iadesine, 4-Asıl ve birleşen dava yönünden davacı/birleşen dosya davalısı ... Şti. tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının hazineye GELİR KAYDINA, asıl ve birleşen dava yönünden yatırılan istinaf karar harçlarının talep halinde davacı/birleşen dosya davalısına İADESİNE, 5-Davacı/birleşen dosya davalısının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1-g bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/10/2023