T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/351
KARAR NO: 2024/514
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/231 Esas
KARAR NO: 2023/779
KARAR TARİHİ: 26/10/2023
DAVA: Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
KARAR TARİHİ: 24/04/2024
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesi ile; Müvekkillerinin davalı kooperatifin ortakları olduklarını, kooperatifin 08.07.2017 tarihinde yaptığı genel kurulda müvekkillerinin kooperatif aleyhine faaliyette bulunmak suçlaması ve gerekçesi ile ortaklıktan çıkartılma kararı alındığını ve bu kararın müvekkillerine 2017 Temmuz ayı içerisinde noter marifetiyle bildirildiğini müvekkillerinin kooperatif aleyhine ne gibi faaliyette bulunduklarını bilmediklerini, ne genel kurul tutanağında ve ne de yapılan noter tebligatında bu gerekçenin yazılmadığını,genel ve muğlak ifadelerle ana sözleşmede yazılı çıkartma gerekçelerinin gerekçe olamıyacağını, ana sözleşmede yazılı çıkartma sebeplerinin açık somut ve kesin olmak zorunda olduğunu, açık olmayan çıkartma sebeplerinin çıkartma işlemine dayanak olamayacağını belirterek; davalı Kooperatifin 08.07.2017 tarihinde müvekkilleri aleyhine verdiği kooperatif ortaklığından çıkartılma kararlarının iptaline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesi ile; Davacıların 08.07.2017 tarihli genel kurulda alınan kararla kooperatif ortaklığından ihraç edildiklerini, söz konusu genel kurulda yapılan görüşmeler sırasında haklarındaki ihraç iddiaları ile ilgili gerekçelerin ortaya konduğunu ve kendilerini savunmak için söz hakkı verildiğini ve yaptıkları konuşmalarda bu iddiaları kabul ettiklerini, davacı ...'nin kooperatifin eski başkanı olduğunu, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının 05.12.2016 sayılı soruşturma raporu uyarınca yaptığı usulsüzler nedeniyle görevden alındığını, ayrıca Kooperatif Yönetim Kurulunun kendisine ihtarname çektiğini, kooperatif muhasebe bilgilerinin, elektrik, su alım satım bilgilerinin, kooperatif yazışmalarının, kooperatif ortaklarının bilgilerinin yer aldığı bilgisayarı seçimi kaybettiği gün alıp götürdüğü ve bunu geri getirmesi, zimmetine geçirdiği paraları iade etmesi ve borçları ödemesinin kendisine bildirildiğini, fakat davalının ihtarnamede belirtilen hususları yerine getirmediğini, cevabi ihtarname çekerek bilgisayarın oğluna ait olduğunu ve çöktüğünü ifade ettiğini, davacı ...'in kooperatif' in internet sayfasında kooperatif ortaklarına yönelik küfür, hakaret ve tehdit içeren sözler sarf ettiğini, davacı ...'in kooperatifin faalliyet alanı olan limanda sigortalı gece bekçisi olarak çalışan ...'ı alkollü vaziyette dövdüğünü ve bu eylemi genel kurulda kabul ettiğini, Kooperatif Yönetim Kurulunun 13.06.2017 tarihli 40 sayılı ve 14/06/2017 tarihli 41 ve 42 sayılı kararları incelendiğinde davalılar hakkındaki ihraç kararlarının tüm gerekçeleri ile ortaya konulduğunu bildirerek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, " ...tüm dosya kapsamına göre alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli ve denetime elverişli olduğundan, davacılar ..., ... ve ...'nin davalı kooperatif ortakları iken kooperatif aleyhine faaliyette bulunmaları gerekçesiyle ortaklıktan çıkartıldıkları, çıkartma kararlarının davacılara noter aracılığı ile usulune uygun olarak tebliğ edildiği, bu davanın süresi içerisinde açıldığı, dosyadaki tüm bilgi ve belgelere, bilirkişi raporuna göre davacı ... ve arkadaş grubunun limanda içki içtikleri, kooperatif ortağı ... ve yanındaki birkaç kişinin gece bekçisini park halindeki araçların arasına soktuğu ve ...' in bekçiyi tokatladığı, bu şekildeki eyleminin kooperatifin huzur ve sükununu bozan davranış olduğu ve kooperatif aleyhine faaliyette bulunmak niteliğinde olduğu, kooperatif ortağı ...'in davalı kooperatif logolu WEB sayfasında kooperatif ortaklarına karşı beyanlarının kooperatifte huzursuzluk yaratacak, ortaklar arasında husumete yol açacak nitelikte olduğu, bu eyleminin kooperatifin huzur ve sükununu bozan davranış olduğu ve kooperatif aleyhine faaliyette bulunmak niteliğinde olduğu, davacı ... hakkında davalı kooperatif tarafından gönderilen bilgisayarın iade edilmesi, palamar borçlarının ödenmesi, ortaklardan aldığı belge vermediği paraların iadesi hususundaki ihtarnamenin gereğini yerine getirmediğinden ayrıca kooperatif kongreleri öncesinde ve sonrasında kooperatif logolu internet sitesinde kooperatif ortakları hakkında iddialarda bulunması nedeniyle kooperatifin huzur ve sükununu bozan davranış olduğu ve kooperatif aleyhine faaliyette bulunmak niteliğinde olduğu anlaşıldığından davacılar hakkında alınan kooperatif ortaklığından çıkarılma kararının yerinde olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı"" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacılar vekilince yasal süresinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde; Davacılardan müvekkili ...'in, limanda içki içmekte iken gece bekçisini tokatlamakla suçlandığını ve bu gerekçe ile kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini, bu isnat tamamen hayali ve iftira olup, ihraç için bahane yapıldığını, bir şahsın tokatlanması iddiası bir suç (darp suçu) isnadıdır ve her suç isnadı gibi bir mahkeme kararına konu olması gerektiğini, kaldı ki bu konuda, tokat atıldığı iddia edilen kişinin ne şikayeti ve ne de beyanı bulunmadığını, Müvekkili ...'in Web sitesinde kooperatif ortaklarını eleştirmekle suçlandığını, demokratik ve hukukun üstünlüğü olan her toplumda eleştiri kutsal ve en doğal insan haklarından olduğunu, müvekkilim kimseye hakaret etmediğini, nitekim Yargıtay'ın bir çok kararında eleştiri hak olarak görülmüş ve hakaret olmadıktan sonra eleştiri sınırlarını geniş yelpazeye oturttuğunu, müvekkilinin eleştiri yaptığı ortak veya ortaklar, hiçbir zaman yargıya başvurmadığını ve işbu eleştirinin suç olduğuna dair bir yargı kararı almadıklarını, bir eylemin suç olduğuna dair yargı kararı yoksa kooperatifin yöneticilerinin kararı ile suç teşkil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Müvekkili ...'nin de aynı şekilde Web sitesinderi eleştirisi yanında zimmetine para geçirmesi ve kooperatif bilgisayarını almakla suçlandığını, aynı şekilde yapmış olduğu eleştirisinin suç olduğuna ilişkin yargı kararı bulunmadığını, bilgisayar şahsi malı olduğunu, içindeki kooperatifi ilgilendiren tüm kayıtlar kooperatif muhasebecisine teslim edildiğini, kaldı ki bu konuda müvekkil hakkında Savcılığa yapılmış bir başvuru olmadığını, müvekkilinin para almadığı gibi bu isnadlarla ilgili açılan İst.4.Ağır Ceza Mahkemesinde de beraat ettiğini, bu isnatların iftira olduğu ortaya çıktığını, belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını, davanın kabulü ile ihraç kararlarının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava, kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir. İptali talep edilen genel kurul kararları, davalı kooperatifin 08/07/2017 tarihli olağan genel kurulda toplantısında alınan 10 nolu gündem maddelerine ilişkin kararlar olup uyuşmazlık; iptali talep edilen kararların kanun, ana sözleşme ve iyiniyet kurallarına aykırı olup olmadığı, iptal şartları gerçekleşip gerçekleşmediği noktasındadır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun, "ortaklıktan çıkarılma esasları ve itiraz" başlıklı 16.maddesinde; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir.Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." düzenlemesi yer almaktadır.Dosya kapsamına göre, davalı kooperatifin 08/07/2017 tarihli olağan genel kurulda toplantısının 10. Nolu gündem maddesi ile, haklarında ihraç kararı istenen ...'nin Kooperatif ana sözleşmesinin 21. Maddesinin (b) ve (c), ... ile ...'in 21. Maddenin (b) fıkraları uyarınca oy çokluğu ile ihracına karar verildiği, genel kurulda alınan ihraç kararının Noter kanalı ile 19/07/2017 tarihinde davacılara tebliğe edildiği, üç aylık hat düşürücü süre içerisinde iptal davasının açıldığı anlaşılmakla işin esasına geçilmiştir.Ortaklıktan çıkarılma başlıklı Kooperatif ana sözleşmesinin 21. Maddesi: "Ortaklar aşağıdaki hallerden dolayı ortaklıktan çıkarılır. a) 9. maddede yazılı şartlardan birini kaybetmiş olanlar, b)11. maddeye aykırı davrananlar, c) Kooperatif yararına aykırı davranışlarda bulunanlar ve av yasaklarına uymayanlar ile sebepsiz olarak borcunu iki yıl ödemeyenler. d) Üç defa arka arkaya genel kurul toplantısına katılmayanlar, yönetim kurulunun teklifi ve genel kurul kararı ile kooperatiften çıkarılırlar." Ortakların Görevi Başlıklı 11. Maddesi: "Ortakların kooperatife karşı görevleri şunlardır; a) Mali taahhütlerini zamanında yerine getirmek, b) Kooperatifin aleyhine hiçbir faaliyette bulunmamak, c) Yetiştiricilik sureti ile ürettiği veya avladığı su ürünlerinin tamamını kooperatife teslim etmek." şeklinde düzenlenmiştir. 1-Davacılardan ... Yönünden : Davacı ...' in kooperatiften ihracına ilişkin olarak alınan 14/06/2017 tarih 42 sayılı yönetim kurulu kararında; Kooperatifinin gece bekçisi ...'ın 17/05/2017 tarihinde kooperatif başkanlığına verdiği dilekçesinde " kooperatif ortağı ... ve 10-12 kişilik arkadaş grubunun 29 04 2017 günü gece saatinde, görevini yaptığı sırada limanda içki içtiklerini gördüğünde kendilerini ikaz ettiğini, daha sonra oradan geçerken aynı durumun devam ettiğini uyarması karşısında kooperatif ortağı ... ve yanındaki birkaç kişinin kendisini park halindeki araçların arasına soktuğunu bu sırada ... in kendisini tokatladığını, bunu limandaki bazı kişilerin gördüğüne" ilişkin dilekçesi uyarınca kooperatif ortağı ...'in bu eylemi kooperatifin huzur ve sükununu bozan bir davranış olduğundan bahisle Kooperatif ana sözleşmenin 21(b) ve 11(b)maddeleri uyarınca kooperatif ortalığından ihracına oy birliği ile karar verilmiştir. Davacı ...'in dosyaya ibraz edilen, kooperatifin gece bekçisi olduğu ifade edilen ... tarafından verildiği iddia olunan şikayet dilekçesine istinaden ihraç kararı verilmiş ise de teyit edilmemiş şikayet dilekçesi dışında, şikayete konu eylemin davacı tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin alınmış bir doktor raporu, Cumhuriyet Savcılığı'na yapılmış bir şikayet başvurusu bulunmadığı gibi, olayı gördüğü iddia olunan şahısların ifadesine de başvurulmadığı görülmüştür. Bu itibarla dosyaya sunulan teyit şikayet dilekçesi tek başına ispata yeterli değildir. Kaldı ki iddia olunan söz konusu eylemin, Kooperatif ana sözleşmesinin 21/b bendinin yollamasıyla ana sözleşmesinin 11/b bendinde düzenlenen " kooperatifin aleyhine hiçbir faaliyette bulunmamak" kapsamında ihraç nedeni olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından verilen ihraç kararı kanuna ve ana sözleşmeye aykırı olduğundan iptaline karar verilmesi gerekirken hukuki yanılgı ile davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.2-Davacılardan ... Yönünden : Davacı ...'in kooperatiften ihracına ilişkin olarak alınan 14/06/2017 tarih 41 sayılı yönetim kurulu kararında; davacının, ... Kooperatifi logolu WEB sayfasında " Darbeciler, Fetocular burayı ele geçiremiyeceksiniz, gemi batınca önce fareler kaçarmış, kaçın bakalım, ben aynı yerdeyim, ben adam satmam,üç tane karı boşayan boşanma avukatı yarın sizi kurtarsın bakalım " şeklinde paylaşımı nedeniyle kooperatifte huzursuzluk oluşturarak ortaklar arasında husumete yol açtığı ve kooperatif faaliyetlerine zarar verdiğinden bahisle Kooperatif ana sözleşmenin 21(b) ve 11(b)maddeleri uyarınca kooperatif ortalığından ihracına oy birliği ile karar verilmiştir. Davacı taraf her ne kadar yapmış olduğu paylaşımda, doğrudan şahıs yada kurul, merci gösterilmeksizin genel olarak bir takım ithamlarda bulunmuş ise de söz konusu paylaşımının suç olduğuna dair kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu eylemin bu hali ile, Kooperatif ana sözleşmesinin 21/b bendinin yollamasıyla ana sözleşmesinin 11/b bendinde düzenlenen "kooperatifin aleyhine hiçbir faaliyette bulunmamak" kapsamına girdiği ispatlanamaması nedeniyle verilen ihraç kararı kanuna ve ana sözleşmeye aykırı olduğundan iptaline karar verilmesi gerekirken hukuki yanılgı ile davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur. 3-Davacılardan ... Yönünden : Davacı ...'nin kooperatiften ihracına ilişkin olarak alınan 14/06/2017 tarih 40 sayılı yönetim kurulu kararında; 01/06/2017 tarihli ve 38 nolu kararında belirtilen (kooperatif bilgilerinin yüklü olduğu bilgisayarın iade edilmesi, palamar borçlarının ödenmesi, ... aldığı ve belge vermediği paraların iadesi )hususlarının iadesi için Kooperatif eski başkanı davacı ...'ye gönderilen ihtarnamede belirtilen hususların yerine getirilmemesi ve ayrıca gerek 26/02/2017 tarihli ve gerekse 06/05/2017 tarihlerinde yapılan kooperatif kongreleri öncesinde ve sonrasında Fatih su ürünleri logolu internet sitesinde Kooperatif ortakları hakkında asılsız ve gerçek dışı iddialarda bulunmasından bahisle Kooperatif ana sözleşmenin 21(b), (c) ve 11(b)maddeleri uyarınca kooperatif ortalığından ihracına oy birliği ile karar verilmiştir. Kararda, kooperatif eski başkanı olan davacının, zimmetine para geçirdiğinden bahisle söz konusu paralar ile kooperatife ait bilgisayarın iade edilmemesi ve Web sitesinde yapmış olduğu bir takım paylaşımlar dayanak gösterilmiştir. Davacı, bilgisayarın şahsi malı olduğunu, kooperatifi ilgilendiren tüm kayıtların kooperatif muhasebecisine teslim edildiğini, zimmet ve hakaret iddiaların asılsız olduğunu savunmuştur. Her ne kadar kooperatifin kullanımdaki bilgisayarın mülkiyeti konusunda ihtilaf bulunsa da, bu durum tek başına ihraç nedeni olarak değerlendirilemez. Davacının söz konusu bilgisayardaki kooperatif ile ilgili kayıtları, kooperatifi zarara uğratacak şekilde ve aleyhine kullandığı veya ortadan kaldırdığı ispat edilmesi gerekmektedir. Aynı şekilde zimmetine geçirdiği iddia olunan paralar içinde geçerli olduğu gibi Web sitesinde paylaşılan ithamların, suç olduğu ispatlanması gerekmektedir. Ancak isnat edilen eylemlerine ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadığı gibi davalı kooperatif tarafından ispata elverişli deliller ile ispatlanamaması nedeniyle verilen ihraç kararı kanuna ve ana sözleşmeye aykırı olduğundan iptaline karar verilmesi gerekirken hukuki yanılgı ile davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur. Açıklanan tüm bu nedenlerle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1.b-2 bendi uyarınca davanın esası hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere,1-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,2-İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2023 tarihli 2023/231 E. 2023/779 K. sayılı kararının HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA ve YENİDEN HÜKÜM TESİS EDİLMESİNE,3-Davanın KABULÜ ile, davacıların davalı kooperatiften çıkarılmasına ilişkin 08/07/2017 tarihli Olağan Genel Kurul Toplantısının 10 no'lu kararının İPTALİNE, a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken her bir davacı yönünden 31,40 TL başvurma harcı 427,60 TL maktu karar harcı olmak üzere toplam 459,00'ar TL harçtan davacı ... tarafından yatırılan 61,80 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 397,20 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, davacı ... ile ... tarafından ayrı ayrı yatırılan 539,70 TL'nin mahsubu ile arta kalan 80,70'şer TL harcın karar kesinleştiğinde istemi halinde iadesine, b-Davacılardan ... tarafından yatırılan 61,80 TL, davacı ... ile ... tarafından ayrı ayrı yatırılan harçtan mahsup edilen 459,00' ar TL başvurma ve peşin harcın davalıdan alınarak davacılara verilmesine, bunun dışında ortak sarf edilen 9,20 TL vekalet harcı, 1.000,00 TL bilirkişi ücreti, 237,45 TL posta gideri olmak üzere toplam 1.246,65 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine,c-Davacılar vekille temsil olunduğundan, karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince her bir davacı yönünden ayrı ayrı 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, ç-HMK'nın 333. maddesi gereğince, karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,4-İstinaf Giderleri Yönünden;a-Davacılar tarafından ayrı ayrı yatırılan istinaf başvurma ve karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, b-Davacılar tarafından sarfedilen 4.791,00 TL istinaf harcı ( her bir davacı tarafından yatırılan 1.597,00 TL başvurma ve karar harcı) ile istinaf yargılama aşamasında posta masrafından oluşan 210,00 TL masraf olmak üzere toplam 5.000,10 TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,ç-Yatırılan gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361/1. fıkrası gereğince kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi..24/04/2024