T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/986
KARAR NO: 2024/919
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/145 Esas
KARAR NO: 2023/187
KARAR TARİHİ: 01/03/2023
DAVA: İflas (Doğrudan Alacaklı Tarafından Talep Edilen İflas (İİK 177)
KARAR TARİHİ: 26/06/2024
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesi ile; Müvekkilinin dava dışı ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş'nin, davalı şirketten olan ve İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. Ve ... E. sayılı dosyalarına konu olan alacaklarını faizi ve tüm fer'ileri ile birlikte 17.02.2022 tarihinde temlik aldığını ve bu suretle de davalıdan alacaklı hale geldiğini, icra takiplerinden ... E. sayılı olanının, davalının düzenlediği 17.05.2021 tarihli, 85.000 TL bedelli çeke; ... E. sayılı olanının ise temlik eden ... A.Ş.'nin mal satımına dayalı cari hesap alacağına ilişkin olduğunu, davalı aleyhine yapılan her iki icra takibinin kesinleştiğini ancak alacağın tahsil edilemediğini, davalı şirketin 2021 Mayıs ayında grup şirketi ... San. Tic. Ltd. Şti. ile birlikte konkordato talep ettiğini, İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/358 E. sayılı dosyasından yapılan konkordato yargılaması öncesi alınan komiser raporunda, “davalı şirketin borca batık olmamasına rağmen, konkordato başvurusundan hemen önce mal varlıklarını devrettiği, ancak devir karşılıklarının şirket aktifine girmediği, devir karşılıkları ile borçlarının ödenmediği, böylelikle alacaklıları zarara uğratma kastı ile hareket ettiği, bu nedenle doğrudan iflasına karar verilmesi gerektiği” yönünde görüş bildirildiğini, talebi inceleyen mahkemenin 25.10.2021 tarihinde grup şirketi ... Ltd. bakımından iflas kararı verdiğini, davalı şirketin ise konkordato talebinden feragat etmesi sebebiyle davalı yönünden ret kararı verildiğini ve bu ret kararına ilişkin hükmün kesinleştiğini, davalı aleyhine çok sayıda icra takibi bulunduğunu, alacaklılar tarafından yapılan hacizlerin sonuçsuz kaldığını ve borçların ödenmediğinin tespit edildiğini öne sürerek İİK m.177/1 ve 2 hükümleri uyarınca davalının iflasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesi ile; Müvekkili şirketin İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/358 E. sayılı dosyasından incelenen konkordato davasında Komiser Heyetinin yaptığı mali incelemede, müvekkili şirketin borca batık olmadığının tespit edildiğini, müvekkili şirketin konkordatodan feragat etmesi üzerine mahkemece ret kararı verilerek tedbirlerin kaldırıldığını, davacının iddiasının aksine müvekkili şirketin mal kaçırma kastı ile ya da alacaklıları zarara uğratma kastı ile hareket etmediğini, müvekkil şirketin dava dışı ... adlı şirketten milyonlarca dolar alacağının bulunduğunu, dava dışı ... şirketinin borcunu ödemediği gibi müvekkili şirketten alacaklı olan alacaklıların alacaklarının bir kısmını 3. kişilere temlik ettirerek müvekkili şirketi iflas ettirmeye çalıştığını ve bu şekilde müvekkilin alacaklarını ödememeyi planladığını, huzurdaki davanın davacısının gerçek bir alacaklı olmadığını, iflas davasının şartlarının oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, " ...Mahkememizce benimsenen bilirkişi raporu ve ek raporu, tarafların iddia ve savunmaları hep birlikte değerlendirildiğinde ; davalı şirkete ait duran varlıkların neredeyse tamamının 49.163.453 USD bedelle satılması, satış bedelinin tahsil kabiliyetinin bulunup bulunmadığı hakkında özenli araştırmalarda bulunulmaksızın böylesine büyük bir çapta satış yapılması, alıcıdan tahsil edilebilen 38.917.640,51 TL lik tutar ile alacakların alacaklarının ödenmesi yerine, 7.248.767,70 TL lik kısmının ortakların alacaklarının ödenmesi, satıştan gelen tutardan yalnızca 148.300,00 TL gibi cüzi bir tutarın diğer alacakların alacaklarının ödenmesi için kullanılması davacının iş bu dava ve mahkememizde yargılaması devam eden Konkordatonun tasdiki davasından feragat ettikten kısa bir süre sonra şirket merkezini Sakarya'ya taşıması, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinde Konkordatonun tasdiki davası açması ve bu davayı da feragatle sonuçlandırması hususları bir bütün olarak nazara alındığında, davalı şirketin bu eyleminin İcra İflas Kanunun 177 maddesinin f.1 bent 1 hükümlerinde iflas sebepleri arasında öngörülen alacaklıların haklarını ihlal eden hileli muamelelerde bulunulması kapsamında olduğu belirlenmiştir. İcra İflas Yasasının 177/son madde kapsamında Mahkememizin 2021/358 esas sayılı konkordato dava dosyası içerisinde davalı şirket yetkilileri dinlenilmiş olmakla davalı şirketin İİK 177/f.1 bent.l Madde hükmü kapsamında iflasına " karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı şirket yetkilisi yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde; Somut uyuşmazlıkta ise borçlu şirket en küçük borçlarını dahi ödeyemez durumda olmasının yanı sıra aleyhinde pek çok icra takibi yapıldığını ve bu takipler semeresiz kaldığını, bilinen kadarı ile borçlu hakkında yaklaşık otuz adet icra takibi başlatıldığını ve bu dosyalara hiçbir şekilde ödeme yapılmadığını, nitekim ilgili icra müdürlükleri tarafından da icra dosyalarında tahsilat yapılmadığı, takiplerin semeresiz kaldığı yönünde bilgi verildiğini, tüm bu hususlar borçlu şirketin ödemelerini sürekli şekilde tatil etmiş olduğunu ispatladığını, bu nedenle ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın düzeltilerek İİK. m. 177 f.1 b.2 hükmü uyarınca da davalının iflasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde; Bilirkişi raporunda yukarıda anıldığı üzere soyut cümlelerle ...'tan para alınarak ortaklara para ödendiği rapora yazıldığını, bunu söyleyebilmek adına ticari defterlerde (cari ekstre, ortaklar hesabı vs.) bir para çıkışının , buna ilişkin bir kaydın veyahut bir dekontun kısacası somut bir verinin bulunması ve bunun da bilirkişi raporunda yer alması gerektiğini, bilirkişi raporunda ortakların satıştan kuruş aldığına dair tek bir somut veri bulunmadığını, bu iddialar tamamen dayanaksız olup yerel mahkeme de bu kanuna aykırı, kötüniyetli raporu kararına dayanak etttiğini, ayrıca gelen parayla borçlarımızın ödenmediği dahi iddia edildiğini, örnek vermek gerekirse müvekkilin borçlu olduğu ... Ticaret Limited Şirketi isimli firmaya 26.05.2021 tarihinde müvekkil parayı alır almaz tam 2.600.000-USD borç ödemesi yaptığını, müvekkil şirketin alacaklılarından para kaçırmadığı bizzat yerel mahkemenin başka bir dosyasında kendi vermiş olduğu 2021/358 E. 2021/1120 K. 25.10.2021 tarihli vermiş olduğu kararla sabit olduğunu, müvekkilin şirket merkezini değiştirmesi ve başka bir ilde konkordato talep etmesi neden bir iflas sebebi olarak gösterildiği anlaşılamadığını, müvekkil zorunda kalması sebebiyle gerçekliğe uygun olarak bu işlemleri gerçekleştirdiğini, Mahkemenin Davacının İİK m.177/1 ve 2. fıkra gereği doğrudan açtığı iflas davasında karar duruşmasına İİK m.177/4'te emredildiği üzere müvekkil şirketin yetkilisini çağırmadan karar vermesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, Müvekkil şirketin 3.kişi ... isimli şirketten milyonlarca dolar alacağı bulunduğunu, sözleşmedeki bedel tarafımıza ödenmediğinden ve 3. kişi ... hiçbir şekilde edimlerini yerine getirmediğinden, müvekkil şirketi dolandırmış olduğundan, sözleşme ve tapu devir sonrasında hiç bir surette alacağımız ödenmediğinden Erzin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/96 E. sayılı dosyasında tapu iptali ve tescil davası ikame edildiğini, bunun yanında üçüncü kişi ...'a karşı İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi ... E. sayılı icra takibine geçildiğini, borçlunun itirazı üzerine İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/902 e. sayılı dosyasıyla itirazın iptali davası açıldığını, görüldüğü gibi hem alacaklılarımız hem de tarafımız alacağın alınarak borcun ödenmesi anlamında elinden geleni yaptığını, yerel mahkeme gerekçesinde 'satış bedelinin tahsil kabiliyetinin bulunup bulunmadığı hakkında özenli araştırmalarda bulunulmaksızın böylesine büyük bir çapta satış yapılması' şeklinde bir ibare kullandığını, satış bedelinin tahsil kabiliyetinin bulunmaması gibi bir durum söz konusu olmadığını, tesisi alan firma söz konusu tesise milyarlarca lira yatırım yaptığını, teşvik aldığını, o bölge özel sanayi alanı ilan edildiğini, görüldüğü üzere ekonomik olarak gayet sağlam firma olduğunu fakat kötüniyetle ödeme yapmayıp hukuki süreci bekleyeceklerini söylediklerini, keza alacağını alamadı diye bir şirket aleyhine karar vermenin hukuki hiçbir tarafı bulunmadığını, 3.kişi ... isimli firma, müvekkilin alacaklarının kısmını farklı 3.kişilere temlik ettirerek müvekkil şirketi iflas ettirmeyi ve müvekkil şirketin alacaklarını ödememeyi planladığını, bilirkişiler ve yerel mahkeme cevap dilekçemizde yazan iddiaları hiçbir şekilde incelemediğini, muvazaalı olarak yapılan temlik işlemini hiçbir şekilde değerlendirmediklerini, davacının muaccel olmuş bir alacağı bulunmadığını, davacı hakkında açılmış şikayet davalarımız bulunduğunu, davacının açtığı icra takipleri konkordato mühleti içerisinde açılmış olup hukuken geçersiz olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Müdahil alacaklı ... A.Ş vekili yasal süresinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde ; yerel Mahkeme kararında İ.İ.K. 177/f.1. maddeye dayandırılarak, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinde iflas kararı verilen davalı şirketin konkordato başvurusu yaptığı ifade edilmiş ise de konkordato isteminde bulunan da ve sonradan feragat eden de davalı ... A.Ş. olmadığını, bu hususta mahkemece eksik inceleme yapıldığını, kararın gerekçesinde belirtilen vakıaların hatalı tespit edildiğini, Davacının dayandığı Yerel Mahkemenin 2021/358 Esas Sayılı dosyasındaki dayandığı tüm vakıalar (tüm komiserlik raporları, bilirkişi raporları) ve davalı ...'un şirket merkezini Sakarya'ya taşıması başka bir alacaklı tarafından davalı şirket adına tekrardan konkordato talep edilmesi ve bundan da feragat edilmesi müvekkil şirket ve diğer finans ve banka kuruluşları olan tüm alacaklı şirketler tarafından zaten çok iyi derecede bilindiğini, öyle ki bu nedenle de davalı ... A.Ş. aleyhine gerek müvekkil şirket tarafından, gerekse de diğer alacaklı şirketler tarafından çok sayıda tasarrufun iptali davası açıldığını, tasarrufun iptaline konu olan davalarımızdan en önemli ve en kritik olanı ... A.Ş.'nin, dava dışı ... A.Ş.'ye devretmiş olduğu Türkiye'nin en büyük lpg depolama ve işletme tesislerinden biri olan Hatay, Erzin'de bulunan dev tesis olduğunu, tesisin bugün itibariyle toplam değeri en az 150.000.000,00 amerikan doları olduğunu, mahkemece ... tarafından ödenmesi gereken satış bedeli alacak hanesinde yeterli düzeyde incelenmediğini, mahkemece söz konusu tasarruf işlemi ile ilgili olarak hiçbir araştırma yapılmadığını, verilen karar hatalı tespit ve eksik inceleme nedeniyle mevcut haliyle kamu düzenine aykırı olduğunu, 150.000.000 Amerikan Dolar değerindeki taşınmazı muvazaalı olarak devralmış bulunan dava dışı ... Hizmetleri, devir bedelini davalı borçlu ...'a ödememiş olması nedeniyle 2021 yılından bu yana borç ödemeden aciz halinde bulunduğu sabit olmuşken, bu durumu gayet bilen ve bilecek durumda olan; dava dışı ... ile danışıklı eylemde bulunan dava dışı ... şirketinden alacak temlik almış bulunan davacı ...'in fiili ve gerçek anlamda alacağını tahsil etmek için ... aleyhine de ödenmeyen on milyonlarca dolarlık satış bedeli nedeniyle tasarrufun iptali davası açıp açmadığının dahi T.M.K. 2 maddesi bağlamında ayrıca yerel mahkemece incelenmesi gerektiğini, nitekim davacının bu yönde hiçbir davası bulunmadığnı, alacağı şüpheli olduğunu, davacı, danışıklı olarak ... ile birlikte hareket ettiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususları da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava, İİK 177. maddesi 1. Ve 2. bendi gereğince "borçlunun, alacaklıların, haklarını ihlal eden hileli muamelelerde bulunması veya teşebbüs etmesi, ödemelerini tatil etmiş olması" nedenlerine dayalı doğrudan doğruya iflas davasıdır.Dosya kapsamına göre; davacı şirketin sicil adreslerine göre İİK'nun 154. maddesi uyarınca davanın yetkili mahkemede açıldığı, davacı tarafından iflas avansının yatırıldığı, iflas davası nedeniyle, itiraz etmek isteğen alacaklıların itirazda bulunabilecekleri konusunda İİK.nun 166 madde hükümleri gereğince 28.02.2022 tarihinde Ticaret Sicil Gazetesinde, 22.05.2022 tarihinde Basın ilan kurumu kanalı ile usulüne uygun ilanların yaptırıldığı görülmüştür. Alacaklılardan ... Faktoring A.Ş. 17/06/2022 tarihinde müdahale talebinde bulunmuş ise de Yargıtay 19 HD. 2008/11673 Esas, 2009/2282 Karar sayılı kararında ifade edildiği üzere, mahkemece iflasa karar verilmesi halinde süresinde müdahale veya itirazda bulunan alacaklılar hükmü temyiz edebilecektir. Buna göre müdahil ... Faktoring A.Ş. öngörülen sürede müdahale veye itirazı bulunmadığı gözetilerek hükme karşı kanun yoluna başvuru hakkı bulunmadığından istinaf isteminin reddine karar verilmiştir. Temlik eden ... Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti tarafından davalı şirket aleyhine İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası dosyası ile bir adet çeke istinaden 85.000,00 TL alacağın tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü, İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası ile cari hesap alacağına istinaden 13.003,35 TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, her iki takibin de itiraz edilmeyerek kesinleştiği, temlik eden alacaklı ... San. Tic. Ltd. Şti. ile temlik alan davacı ... arasında Üsküdar ... Noterliğinden 17.02.2022/... yevmiye sayılı temlikname sözleşmesi ile alacaklı ... şirketinin, davalı ... şirketinden, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasındaki 85.000 TL çek alacak bedeli ve İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... E.. sayılı icra dosyasındaki 13.003.35 TL cari hesap bakiye bedelinin, faiz ve fer'ileriyle birlikte davacı ...'e gayrikabili rücu olarak temlik edildiği görülmüştür. Dava tarihinde yürürlükte bulunan 2004 sayılı İİK'nın 177.maddesinde, "Doğrudan Doğruya İflas Halleri" üst başlığı altında, "Evvelce takibe hacet kalmaksızın İflas, Alacaklının talebi" düzenlenmiştir. 177/1.fıkrada, aşağıdaki hallerde alacaklının evvelce takibe hacet kalmaksızın iflasa tabi borçlunun iflasını isteyebileceği ifade edilmiştir. Yasada belirtilen 4 bent ise sırasıyla; 1- Borçlunun malum yerleşim yeri olmaz, taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla kaçar, alacaklıların haklarını ihlal eden hileli muamelelerde bulunur veya bunlara teşebbüs eder yahut haciz yoluyla yapılan takip sırasında mallarını saklarsa; 2-Borçlu ödemelerini tatil eylemiş bulunursa; 3-308 inci maddede ki hal varsa; 4-İlama müstenit alacak icra emriyle istenildiği halde ödenmemişse,..” şeklinde sayılmıştır. Buna göre İİK'nın 177/1. maddesi uyarınca borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin mevcut olması halinde mahkeme, borçlunun iflasına resen karar verebilecektir. Ancak bu madde uyarınca iflas kararı verilebilmesi için 177/4. maddesi amir hükmü gereği iflas kararı verilmeden önce Türkiye’de bir yerleşim yeri veya mümessili bulunan borçlunun dinlenmek için kısa bir müddette mahkemeye çağrılarak dinlenmesi gerekir. Somut olayda İİK 177/4 madde hükmünün yerine getirilmediği dosya kapsamından anlaşılmıştır. Her ne kadar mahkemenin 2021/358 esas sayılı konkordato dava dosyası içerisinde davalı şirket yetkilileri dinlendiği gerekçesiyle davalı şirket yetkilisi duruşmaya çağrılmamış ise de işbu iflas davasının konkordato davasından ayrı bir dava olması, dava konusunun, dolayısıyla davalı şirket yetkilisinin dinlenmesi gereken konularında farklı olması nedeniyle konkordato dosyasından bağımsız davalı şirket yetkilisinin mahkemeye usulüne uygun olarak çağrılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, davalı şirket şirket yetkilisinin mahkemeye çağrılarak dinlenmeden yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurusunun sair hususlar incelenmeksizin kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353-(1).a.6 maddesi gereğince dosyanın mahkemesine iadesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının sair istinaf sebepler incelenmeksizin KABULÜ ile İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemenin 2022/145 E. 2023/187 K. sayılı 01/03/2023 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.6 bendi uyarınca KALDIRILMASINA, 2-Dairemizin kararı doğrultusunda işlem yapılması için dosyanın mahkemesine İADESİNE, 3-İstinafa başvuranlar tarafından yatırılan istinaf başvuru harçlarının ayrı ayrı Hazineye irat kaydına, istinafa başvuranlar tarafından yatırılan istinaf karar harçlarının ilk derece mahkemesince iadesine, 4-İstinafa başvuranların yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 5-Yatırılan gider avansından kalan kısmın taraflara ilk derece mahkemesince iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1.g bendi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.26/06/2024