T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2018/143 Esas
KARAR NO: 2023/90
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 19/04/2018
KARAR TARİHİ: 01/03/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... A.Ş.'nin "..." gemisinin donatanı olup, diğer müvekkili ... anılan geminin mali mesuliyet sigortacısı olduğunu, davalı ... Şti.'ne ait ... plakalı araç ...'nın ...'na taşınmak üzere 19.02.2017 tarihinde ... Limanında "..." gemisine yüklendiğini, "..." gemisi, davalıya ait ... plakalı araçta 53 kaçak göçmen tespit edilmesi nedeniyle ...otoritelerce yakalandığını, araçta yakalanan kaçak göçmenler sebebiyle gemi donatanı/taşıyanı adına müvekkillerinden mali mesuliyet sigortacısının temsilcisi 97.166,49.- Euro ceza tutarını İtalyan otoritelerine ödediğini, müvekkilinin gemi donatanı/taşıyanı ile davalı arasında münakit taşıma akdi ve ilgili konişmento madde 8 ve 5 şartları ve yine TTK 1145 ve 1146 madde hükümlerine göre davalının, yükleten ve forwarder olarak beyan edilen mal haricinde ve beyan edilen yük bilgilerine aykırı olarak taşınanlarla ilgili taşıyanın maruz kaldığı tüm zararlardan kusursuz sorumluluğu doğmakla bu tutarları davalı ödemek ile yükümlü olduğunu, ödemek zorunda kalınan ceza miktarının davalıdan tahsili için davalıya ... 9. Noterliği'nin ... tarihli, ... yevmiye nolu ihtarnamesi gönderildiğini, anılan ihtarname davalı tarafından 19.06.2017 tarihinde tebliğ alındığını, ancak bir sonuç alınamadığını beyanla fazlaya dair alacak hakları saklı kalmak kaydıyla 97.166,49 Euro tutarındaki alacağın ihtarname ile temerrüde düşürüldüğü tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine dair karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Olayın oluş şekli, yapılan denetimler gibi nedenlerle kusurun tamamı davacı şirketin yanı sıra, ilgili Gümrük Müdürlüğü ve Liman İşletmesine ait olduğunu, müvekkili şirkete dava yönetilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı ..., diğer davacı ...A.Ş'nin halefi sıfatıyla dava açtığını, dolayası ile ...A.Ş'nin bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, müvekkili şirketin... adresli olduğundan, İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri (Denizcilik Mahkemesi Sıfatıyla) yetkili olduğunu, müvekkili şirkete ait tır 15.02.2017 tarihinde ... (... A.Ş) ait yükü almak suretiyle ... Gümrük sahasına hareket ettiğini, araç gümrük sahasında ve gemiye biniş esnasında tüm denetim ve incelemeye tabi tutulduktan sonra gemiye bindirildiğini ve akabinde araç şoförü uçakla...'ya hareket ettiğini, araç şoförü...'da aracını gemiden alıp ... tren istasyonuna hareket ettiğini, araç şoföründen alınan bilgiye göre tren sahasına yaklaşırken aracından ses geldiğini ve panikle aşağıya inip yardım istemesi üzerine olay yerine polisin intikal ettiğini belirttiğini, bu da onun işbirlikçi olmadığını gösterir şeklinde ifade verdiğini, davacı şirket müvekkili şirkete ... 9.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile İtalyan makamlarının kendilerine kesilen idari para cezası ile ilgili ödedikleri 97.166 Euro cezanın rücuen ödenmesi talebini içeren bir ihtarname gönderdiğini, taraflarınca bu iddiaların müvekkili şirketi bağlamadığı, herhangi bir kusurlarının bulunmadığına ve davacı şirketin kendi kusurunu taraflarına yükletilemeyeceğine ilişkin cevabi ihtarname gönderildiğini, davalı şirket yetkilileri arasında konuya ilişkin çeşitli mail yazışmaları yapıldığını, yazışmalarda davacı şirket yetkilileri müvekkili şirketin hehangi bir kusurlarının olmadığı ancak prosedör gereği bazi işlemlerin sigorta şirketi tarafından yürütüldüğünü belirttiğini, dava dilekçesinde gemi ismi "..." olarak yazılmış ancak müvekkili şirket için kesilen faturada gemi ismi “... "olarak belirtildiğini, araçlar gemiye bindirilene göre bir çok denetimden geçtiğini, müvekkili aracıda kantardan geçtiğini ve beyannamedeki yük ile uyumlu ağırlık tespit edildiğini, ayrıca araç gemiye binene kadar bir çok denetimden geçirildiğini, dolayısı ile sözü edilen kaçak göçmenlerin Türkiye'den müvvekkili aracından gemiye bindirildiğine ilişkin hiç bir delil bulunmadığını, aynı gemide başka firmaların araçlarıda yakalandığını o araçlardan mültecilerin uzun bir süredir aracın içerisinde olduğu kanıtlandığını, araçta yiyecek artığı v.b hiçbir madde bulanamadığını, müvekkili şirketin İtalya'da yaptığı araştırmada aldığı bilgilere göre aracın temiz olması herhangi bir yiyecek kalıntısının bulunmaması nedeniyle için şoför ve aracın salıverildiğini, ayrıca İtalya'da müvekkili şirket araçlarının işlemlerini yapan acenteden alınan bilgilere göre olay anında 4-5 farklı aracın çadırlarının yırtıldığının tespit edildiğinin öğrenildiğini, bu da sözü edilen kişilerin farklı bir araçtan veya gemiye farklı bir şekilde bindikten sonra, gemi hareket halindeyken çadırları yırtıp yerleşebilecekleri uygun aracı aradıkları ve içindeki yükün cinsine göre binebilecek araçları seçtiklerinin anlaşıldığını, verilen para cezası konusu itibariyle yargılamayı gerektirdiğini, davacı şirket tarafından gerekli süre kaçırılmak suretiyle bu hak yitirildiğini, dolayısı ile yargıya konu edilecek bir işlem sonucunda iptali mümkün bir işlemden dolayı rücu edilmeside usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; ... limanları arasında yapılan taşıma sonrasında davalının yükleteni ve taşıtanı olduğu araç içerisinde çıktığı tespit edilen kaçak göçmenler nedeniyle, davacı tarafın İtalyan yetkili makamlarına ödediği para cezasının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Davacılar vekili tarafından, davalıya ait ... plakalı aracın ... Limanına taşınmak üzere 19.12.2017 tarihinde Mersin Limanından davacı ... A.Ş.'nin donatanı olduğu ... isimli gemiye yüklendiği, boşalma limanında araç gemiden tahliye edildikten sonra içer sinden 53 kaçak göçmenin indiğinin tespit edildiği, bu nedenle gemi hakkında işlem yapılarak 97.166,49 Euro para cezası kesildiği, geminin mali mesuliyet sigortacı olan ...'un ceza turarını İtalyan makamlarına ödediği, göçmen kaçakçılığı ve ödenen cezadan dolayı davalı yükletenin TTK'nın 1145 - 1146 maddelerine göre sorumlu olduğu ileri sürülmektedir. Davalı taraf ise, aracın gümrük sahasında ve gemiye gidiş esnasında tüm denetim ve incelemelerden geçtiğini, bu aşamalarda herhangi bir olumsuzluk tespit edilmediğini, araç İtalya' da gemiden indirildikten sonra, ... tren istasyonuna hareket ettiği, tren sahasına yaklaşırken şoförün aracından sesler geldiğini işitince derhal aşağıya inip polis çağırdığını, ... Liman sahasında araç ve üzerindeki yükün ağırlığı ölçüldüğünden 53 kişinin toplam ağırlığının bu ölçümler sırasında ortaya çıkması gerektiğini, ayrıca insan ısısını algılayan cihaz ile de taramalar yapıldığını tüm bunların sonucunda aracın gemiye girişine izin verildiğini, bütün bu aşamalarda davalıya ait araçta herhangi bir olumsuzluk tespit edilmediği, böylelikle aracın gemiye geçişine izin verildiğini, kaçakların aracın gemiye yüklenmesinden sonra başka yollar ile gemiye bindikten sonra müvekkilinin aracının tentesini yırtarak içeri girmiş olmalarının kuvvetle muhtemel olduğunu, davalının göçmen kaçakçılığı olayı ile herhangi bir ilgisi ve sorumluluğunun bulunmadığını savunmaktadır.
Olay hakkında ... Güvenlik Kuvvetleri tarafından soruşturma yapıldığı bilgisi dosyaya yansımış olduğundan, soruşturma örneği istinabe yolu ile dosyaya celp edilmiştir. Mahkememizin 20/10/2021 tarihli duruşma ara kararı gereğince İtalya Adli Makamlarından gelen yazı cevabı tercüman bilirkişi tarafından Türkçe'ye tercüme edilerek, 22/12/2021 tarihli rapor ile dosyaya sunulmuştur.
06/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda; ... Numaralı 15.04.2017 Tarihli Konşimento & 16.02.2017 tarihli navlun faturasında, yükleyicisinin davalı ... Ltd. Şirketi olan ... plakalı TIR ile ... römorkun ...isimli gemi ile ... limanından, ... limanına 24.776 Kg atomotiv aksam ve parçaları emtiasının ve 14.500 dara ağırlığıyla römork taşındığının anlaşıldığı, dava konusu taşıma karşılığında, davacı tarafından, davalı tarafa 3.360,00 Euro bedelli navlun faturasının 16.02.2017 tarihli olarak düzenlendiğinin görüldüğü, 15.02.2017 Tarihli ... Nolu Transit/Güvenlik Kalem Listesi 15.02.2017 Tarihli ... Nolu Transit/Güvenlik Kalem Listesinin ...plakalı römark içinde 3 farklı otomotiv aksam ve parçaları için; 10.922 Kg, 1.249 Kg ve 12.515 Kg olmak üzere toplam 24.686 Kg olarak düzenlendiğinin görüldüğü, 15.02.2017 Tarihli ..., ... ve ... Nolu Gümrük Beyannameleri ... Tic. A.Ş.'nin göndericisi olduğu 3 farklı otomotiv aksam ve parçaları için ... Yolcu Salonu Gümrük Müdürlüğü tarafından düzenlendiği, konşimento haricindeki belgelerin değerlendirmeye alınmadığı, ancak mevcut 15.04.2017 tarihli konşimento tahtında yapılan taşıma ile 53 kaçak göçmen yakalanması şeklinde olayın ... limanında 19.04.2017 tarihinde meydana geldiğinin anlaşıldığı, 3 kaçak göçmen ifadesi ve TIR şoförü ifadelerinden, kaçak göçmenlerin önce... plakalı römorkun renklerine uygun olmayan bir kamyon ile gemiye bindikleri ve ... limanına varış öncesinde aldıkları kesin direktif ile gemide yan tarafta park etmiş olan ... plakalı römorka üst taraftan brandayı yırtarak geçtikleri, römorkun gemiden tahliyesi sonrasında yan taraftan brandayı kesmek suretiyle kaçmaya çalıştıkları, kaçak göçmen olayında davalıların kusur ve sorumluluğunun bulunmadığı, olay nedeniyle gemi tarafına kesilen cezanın davalıya rücu edilemeyeceği kanaatine ulaşıldığı, davalı şirketin sorumluluğu bakımından, dosyadaki mevcut bilgilerin davalı şirketin veya istihdam ettiği kişilerin meydana gelen olayda kusuru veya kasdi hareketinin ispatlanamadığı, kaçak göçmenlerin önce başka bir kamyon ile gemiye biniş yaptıkları ve Trieste limanına varış öncesinde dava konusu... plakalı araca giriş yapmış olduğu, dava konusu olayda davalılının kusur ve sorumluluğunun bulunmadığının ispat edilemediği, olay nedeniyle davacılar tarafından ödenmesi zorunda kalınan cezanın davalıya rücu edilemeyeceği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Dosyaya sunulan konşimento örneğinden yükleteni ve gönderileni ...Şirketi olan ... plakalı TIR ve ... plakalı römörkör ile 24.776 Kg otomotiv aksam ve parçaları emtiasının "..." gemisi ile ... Limanından, ...'nın ...Limanına ... A.Ş. tarafından taşınmak üzere 131 numaralı 15/04/2017 tarihli konşimento düzenlenmiş olduğu anlaşılmış olup dava konusu taşıma karşılığında, davacı tarafından, davalı tarafa 16.02.2017 tarihli 3.360,00 Euro bedelli navlun faturasının kesildiği görülmektedir.
İtalya Adli makamlarından getirtilen soruşturma evrakının incelenmesinden, ... Emniyeti tarafından yürütülen soruşturmada, 24/04/2017 tarihli müfettiş yardımcısı ... imzalı belge ve ekinde ki fotoğraflardan ... plakalı römorkörün çatısına tırmanmak için kullanılan ön duvarda bırakılan ayak izlerinin tespit edildiği, römorkörün üst kısmında ki brandasında kesilerek oluşturulan bir açıklık olduğu tespit edilmiştir.
Kaçak göçmenlerin soruşturma dosyasında alınan ifadelerinden, göçmenlerin önce ... plakalı römorkörün renklerine uygun olmayan yanları kırmızı üst kısımları beyaz brandalı bir kamyon ile gemiye bindikleri ... limanına varıştan önce kendilerine verilen direktif gereğince gemi içinde yan tarafta park etmiş olan ...plakalı römorka üst tarafından brandayı yırtarak geçtikleri römorkörün geminin tahliyesinden sonra da yan taraftan brandayı keserek kaçmaya çalıştıkları anlaşılmaktadır.
...tarafından ... Adli Mahkemesine hitaben yazılan 17.03.2021 tarihli yazıda da, 19.10.2017 tarihinde Türkiye'nin ... Limanından hareket ederek ...'ya doğru yola çıkan iki yarı römorkör için de 53 kişinin seyahat ettiği ... Limanında gemiden inmek üzere ... plakalı yarı römorköre geçtikleri aracın ... otoparkına götürüldükten sonra burada 53 kişinin brandayı keserek kaçtıklarının tespit edildiği, olayın polis teşkilatına bildirilmesinden sonra gemi kaptanına 97.166,49 Euro tutarında idari yaptırım uygulandığının belirtildiği görülmektedir.
Davacı tarafça davanın dayandırıldığı TTK'nın 1145.maddesinde; "Taşıtan- yükleten, eşya hakkında taşıyana tam ve doğru beyanda bulunmak ile yükümlüdür. Bunlardan her biri beyanlarının doğru olmamasından doğan zarardan taşıyana karşı sorumludur. Bu yüzden zarar gören diğer kişilere karşı ise ancak kusurları var ise sorumlu olurlar." hükmü öngörülmüştür. Taşıtan ve yükletenin, taşınacak eşya ile ilgili doğru beyanda bulunma yükümlülüğünü düzenleyen bu hüküm kusursuz sorumluluğa ilişkindir.
Somut olayda ise, taşınan eşya ile ilgili beyana aykırılıktan söz edilemeyeceğinden TTK'nın 1145.maddesinin somut uyuşmazlığa uygulanması mümkün gözükmemektedir. Zira, zarara sebebiyet veren olay göçmen kaçakçılığına ilişkindir. Bu durumda davalının sorumluluğu açısından TTK'da düzenlenen navlun sözleşmesine ilişkin hükümlerin uygulanma yeri bulunmadığından, taraflar arasındaki ihtilaf TBK madde 112 ve devamı maddelerindeki genel hükümlere göre çözümlenmelidir. TBK m. 112'deki düzenlemeye göre, davalı sorumluluktan kurtulmak için kaçak göçmenlerin taşınmasında kusursuzluğunu ispatlamalıdır. Bu durumda ancak göçmenlerin kendi aracına girmesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığını ispatladığı taktirde, davacıya karşı sorumlu olmaktan kurtulmuş olacaktır. 53 adet göçmenin ...'de araç gemiye yüklenmeden önce veya yüklenme aşamasında, davalıya ait ... plakalı dorse içerisine girdiklerine dair herhangi bir bulguya rastlanılmamıştır. Göçmenlerin davacıya ait olan araçta oldukları, ...'da araçtan indikleri sırada tespit edilmiştir. ...'de yürütülen soruşturma sırasında ...plakalı dorse üzerinde yapılan inceleme ile, aracın üst kısmına tırmanıldığını gösteren ayak izleri ile yine aracın üst kısmında bulunan brandasın da ki açıklık tespit edilmiştir. Göçmenler İtalya polisine verdikleri ifadelerinde, başka bir araç ile gemiye bindikten sonra kendilerine verilen talimat uyarınca Limana yaklaşırken davalıya ait ... plakalı araca geçtikleri beyan ettiklerinden, sözkonusu ifadeler, araç üzerindeki ayak izleri ve kesilen branda kısmı birlikte değerlendirirliğinde, kaçak göçmenlerin İtalya'ya yaklaşıldığı sırada içerisinde oldukları başka bir araçtan inerek davalıya ait dorseye geçtikleri sonucu ortaya çıkmaktadır. Bunun haricinde göçmenlerin, davalının ya da araç şoförünün kusuru ile ... plakalı araç içerisine girdikleri, araç şoförü hakkında göçmen kaçakçılığından dolayı işlem yapıldığı davacı tarafça ispatlanamamış olduğundan, açıklanan tüm bu nedenlerle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın REDDİNE,
2- Peşin alınan 8.434,87 TL harçtan, karar harcı olan 179,90 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 8.254,97 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,
3- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 72.148,33 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.01/03/2023
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır