T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/2207
KARAR NO: 2024/44
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/535
KARAR NO: 2020/411
DAVA TARİHİ: 04/06/2018
KARAR TARİHİ: 09/07/2020
DAVA: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 17/01/2024
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin kendisine ait olan ... plakalı aracı ile davalı şirkete, şehirler arası yolcu taşımacılığı hizmeti verdiğini, davalı tarafça ... adı verilen otobüs komisyon hesapları, satış sorgulama, rezerve sorgulama, bilet satış gibi işlemlerin tek bir noktadan yapılmasını sağlayan otomasyon sisteminin kullanıldığını, müvekkilinin çalıştığı süreç içerisinde davalı tarafa verilen hizmetler nedeniyle 50.000,00 TL alacağının biriktiğini, müvekkili tarafından davalı şirkete defalarca yapılan şifahi başvuruya rağmen ödeme konusunda herhangi bir sonuç alınamadığını, müvekkilinin hiçbir onayı, izni, muvafakati olmadan ödenmesi gereken borç miktarının ... Bartın Şubesine gönderildiğine dair şifahi olarak bilgi verildiğini, müvekkilinin olnayı ve talimatı olmadığından ... Turizm Bartın Şubesine yapılan ödeme ile davalının borçtan kurtulmasının mümkün olmadığını, Beyoğlu .... Noterliği'nin 03/01/2018 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi keşide edilerek alacak tutarının ödenmesinin talep edildiğini, davalıya yapılan tüm müracaatlar sonuçsuz kaldığı için İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile icra takibine başlandığını, davalının haksız yere ödeme emrine itiraz ederek icra takibini durdurduğunu beyan ederek itirazın iptali ile asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı iddialarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili şirketin kullanmış olduğu ... sisteminin otobüs komisyon hesapları, satış sorgulama, rezerve sorgulama, bilet satış gibi işlemlerin tek bir noktadan yapılmasını sağlayan bir otomasyon sistemi olduğunu, bu sistemin aynı zamanda kullanıcı otobüslere şirketin bünyesindeki hak edişleri karşılığında anlaşmalı noktalardan ... sistemini kullanarak araca ikram, yakıt almaları ve aracın diğer giderlerini karşılamaları amacıyla bakiye yüklenmesi imkanı sağladığını yani araç işleten şirketlere sözleşmeden doğan vadeleri beklenmeksizin anında nakit yerine kullanım imkanı verdiğini, davacı ile ... Bartın yetkilisi ...'ın anlaşması sonucu davacı tarafından kullanılan yol güzergahında ... kart kullanabileceği uygun yer olmaması ve ödeme sürelerini beklemeden doğrudan ödeme almak istemesi nedeniyle .. yüklemelerinin Bartın Şubesi hesaplarına yapılmasını talep ettiklerini, bu hususta davacının müvekkil şirket çalışanlarına da telefon yoluyla ulaşarak talebini tekrar ettiğini, aralarındaki anlaşmaya göre aktarılan ... yüklemeleri sonucu davacının bu bakiyeyi ... Turizm Bartın'dan nakit bir şekilde aldığı bilgisinin müvekkiline sözlü olarak iletildiğini, Beyoğlu .... Noterliği'nin 03/01/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde 50.000 TL ... bakiyesininin 30.377 TL'lik kısmını ... Turizm Bartın şubesinden nakit olarak tahsil ettiği yönündeki beyanı da dikkate alındığında Bartın Şubesi ile davacı arasındaki uyuşmazlık sonucu davacı kalan bakiyeyi nakit olarak tahsil edemeyeceğini anlaması üzerine kötü niyetli bir şekilde müvekkili şirketten tahsil etmeye çalıştığını, ancak cevap dilekçesi ekinde sunulan e-mail silsilesinde de görüleceği üzere ... sistemindeki hakediş ödemelerinin davacı tarafın talebi doğrultusunda istediği şekilde gerçekleştirildiğini, davacının aktarılan bu bakiyeyi ... Turizm Bartın'dan nakit bir şekilde tahsil ettiği süreçte hiçbir itirazda bulunmadığını, taraflar arasında iş ilişkisinin devam ettiği süreçte aralarında güven bağı olması nedeniyle davacı tarafın telefonda vermiş olduğu onay ve daha önceki teamülleri gereğince ödemelerin yukarıda anlatıldığı gibi yapıldığını, davacının ... Bartış Şubesi tarafından söz konusu miktarların nakit olarak ödendiği süreçte yazılı onay vermediğine ilişkin hiçbir itirazın bulunmadığını, uyuşmazlık çıktığı anda yazılı onay vermediğini öne sürmesinin kötü niyetinin göstergesi olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; "...Taraflar arasında; davacının toplam 50.000,00-TL ... ödemesine hak kazandığı ile ilgili uyuşmazlık mevcut olmayıp, uyuşmazlık davalı tarafından ... Bartın Şubesi'ne yapılan ödemenin davalıyı borcundan kurtarıp kurtarmayacağıdır. ...Somut olayda; davacının davalıdan olan toplam 50.000,00-TL'lik alacağının farklı tarihlerde doğduğu; bu tarihlerin ve tutarların ihtarnameye göre 12/07/2017 tarihinde 5.000,00-TL, 18/07/2017 tarihinde 5.000,00-TL, 25/07/2017 tarihinde 15.000,00-TL, 12/09/2017 tarihinde 10.000,00-TL, 03/10/2017 tarihinde 5.000,00-TL, 05/10/2017 tarihinde 5.000,00-TL ve 06/10/2017 tarihinde 5.000,00-TL şeklinde olduğu, davalının bu tutarların tamamını davacıya ödenmek üzere ... Turizm Bartın Şubesi'ne gönderdiği, davacının gerek mezkur ihtarnamede gerekse dava dilekçesinde toplam alacağın 30.377,00-TL sinin farklı tarih ve farklı miktarlarda ... Bartın Şubesi'nden tahsil ettiğini beyan ve ikrar ettiği, davacının 30.377,00-TL tutarındaki tahsilatlar esnasında davalıya, ödemenin doğrudan kendisine yapılması, ... Bartın Şubesi'ne yapılmaması yönünde herhangi bit itiraz ileri sürmediği, şu halde davacının, davalı ...'den olan Netbus alacaklarının tahsili hususunda dava dışı ... Bartın Şubesi'ne temsil yetkisi verdiği ve herhangi bir itiraz ileri sürmeksizin tahsilat yaparak davalıya TBK'nn 41/2 fıkrası kapsamında, dava dışı ... Bartın Şubesi'nin kendisi adına ... ödemelerini tahsil konusunda temsil yetkisi bulunduğunu dolaylı yoldan bildirdiği, buna karşılık ... Bartın Şubesi'ne tahsilat hususunda verdiği temsil yetkisini kaldırdığına dair bir bildirimi davalıya ulaştırmadığı, Nitekim alacakların 2017 Temmuz ve Ekim ayları arasında doğduğu; ihtarnamenin ise davalıya 03/01/2018 tarihinde gönderildiği, bu tarihten önce davalının yapmış olduğu ödemelerin doğrudan davacının temsilcisine, yani davacıya yapılmış sayılacağı ve davalıyı borcundan kurtaracağı, davacının TBK'nun 42/3 fıkrası uyarınca; tahsil yetkisini tamamen geri aldığına dair bir savunmayı davalıya karşı ileri süremeyeceği..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ... Bartın Şubesi'ne ödeme yapılmasına ilişkin hiçbir şekilde onayı, izni, talimatı, muvafakatı bulunmadığını, ... Turizm Bartın Şubesinin müvekkilinin temsilcisi olmadığı gibi bu konuda açık veya zımni herhangi bir yetkilendirmesinin olmadığını, davalı tarafça müvekkilinin onayı olduğunu ispat etmek için bir kısım e-posta çıktıları sunulmuş ise de, söz konusu yazışmaların davalı şirketin kendi iç yazışmaları olduğunu, müvekkili tarafından verilen hiçbir talimat bulunmadığını, Ödemelerin ... Bartın Şubesi'ne yapılması konusunda taraflar arasında herhangi bir örf ve adet olmadığını aksine vadesi gelen bir kısım ödemelerin müvekkili hesabına aktarıldığını gösterir kayıtların bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesi ekinde sunulduğunu, Bir an için borcun üçüncü bir kişiye ifası için talimat verdiği düşünülse dahi, davalının söz konusu borçtan kurtulmasının mümkün olmadığını, alacaklının borçludan, tek taraflı ve sözleşmeden sonraki bir talimatla borcunu doğrudan üçüncü bir kişiye ifa etmesini istediği durumda bile bu ilişkinin TBK 555 maddesindeki havale ilişkisi olarak tanımlanacağını, Yerel Mahkemece hukuki nitelendirmede hata yapılarak hukuka ve hakkaniyete aykırı karar verildiğini, dava konusu olayda davalı tarafça borcun tamamının ... Bartın Şubesi'ne ödenip ödenmediği bilinmemekle birlikte, ödemenin tamamının ... Bartın Şubesi'ne yapılmış olması halinde dahi dava dilekçesinde belirtilen bedeller dışında müvekkilinin eline ulaşan bir ödeme söz konusu olmadığından, davalının borçtan kurtulduğunun kabul edilemeyeceğini ayrıca davalı tarafın basiretli tacir olarak yaptığını iddia ettiği ödemelerin alacaklıya ulaşıp ulaşmadığından emin olması, ulaşması için gerekli her türlü tedbiri alması gerekmesine rağmen ödemelerin yapılmadığı konusunda sözlü ve yazılı müracaatlara da kayıtsız kaldığını beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır. Dava hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından 19.623,00 TL asıl alacak, 140,32 TL işlemiş faiz ve 239,59 TL ihtar masrafı olmak üzere toplam 20.002,91 TL'nin, asıl alacağa (19.623,00 TL) takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle 09/02/2018 tarihinde başlatılan icra takibine ilişkin ödeme emrinin 15/02/2018 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafın 19/02/2018 tarihinde itirazı üzerine takibin durduğu, davanın İİK'nın 67.maddesi uyarınca yasal sürede açıldığı tespit edilmiştir. Takip talebine Beyoğlu .... Noterliği'nin 03/01/2018 tarihli ....yevmiye numaralı ihtarnamesi eklenmiştir. Davacı vekili tarafından, Beyoğlu .... Noterliği'nden davalıya keşide edilen 03/01/2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamede; müvekkiline ait ... plakalı aracın 12/07/2017 tarihli .. işlem numaralı 5.000,00 TL, 18/07/2017 tarihli ... işlem numaralı 5.000,00 TL, 25/07/2017 tarihli ... işlem numaralı 15.000,00 TL, 12/09/2017 tarihli ... işlem numaralı 10.000,00 TL, 03/10/2017 tarihli ... işlem numaralı 5.000,00 TL, 05/10/2017 tarihli ... işlem numaralı 5.000,00 TL, 06/10/2017 tarihli ... işlem numaralı 5.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL ... ödemelerinin müvekkilinin hiçbir onayı olmadan hukuka aykırı şekilde ... Bartın Şubesine gönderildiğini, müvekkilinin kendi çabasıyla muhtelif tarihlerde ve miktarlarda toplam 30.777,00 TL'yi ... Bartın Şubesi'nden tahsil ettiğini ancak kalan 19.623,00 TL'nin halen ödenmediğini beyanla, bu tutarın ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde ödenmesi hususunun ihtar edildiği ve davalıya 04/01/2018 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının davalıdan varsa bakiye alacağının miktarı ile davalının söz konusu alacağı ... Bartın Şubesi'ne göndermesi halinde borçtan kurtulup kurtulmadığı hususlarında toplanmaktadır. Davalı; davacının sözlü talebine ve ... Bartın Şubesi yetkilisi ... ile davacı arasındaki anlaşmaya istinaden ... yüklemesinin ... Bartın Bölge İşletmesi hesabına yapıldığını, bu nedenle davacının bir alacağı kalmadığını savunmaktadır. Davalı tarafça sunulan mail yazışmaları incelendiğinde; ... "...@yahoo.com" adresinden, "... Harekat Merkezi"ne gönderilen 12/09/2017 tarihli mail; "... den ... benim bünyemde çalışan araç olan ... ... tlf ödemeleri çok olduğundan aynı zamanda ... kullanamadığı için bende kendisine 10000 ONBİN olarak benim aracım olan ... aktarılmasını rica ederim", 03/10/2017 tarihli mail; "Benim bünyemde çalışan ... plakalı araçtan ... kullanamadığı için ben kendisine ödeme yapmış bulunmaktayım bu araçtan kendi aracım olan ... plakalı araca 5000 BEŞBİN aktarılmasını rica ederim ... plakalı aracın sahibi ... tlf ... Bu daha önceleride yapmış bulunmaktayız İşletme ve ... Bey ... Bey bilgileri vardır yaptıklarımızdan", 05/10/2017 tarihli mail; "Kendi bünyemde çalışan ... plakalı araçtan 5000 çekilmesini ... aktarılmasını rica ederim bu araç ... alacaklarını ... talep ediyor alamıyor bende kendisine nakit yardımcı oluyorum Bartın İstanbul sırasında ... kullanacağı yer yok sırası uymuyor araç sahibi ... tel ..." ... "...@..." adresinden, ... "...@..." adresine 05/01/2018 tarihinde gönderilen mail; "Araç sahibinden harekat merkezine gelen talep sonucunda telefonla onay alındı. Kendisi ... parayı nakit aldığını, konudan ... Bey'in bilgisi olduğunu her sorulduğunda dile getirmiştir." şeklindedir.Bu yazışmaların, davalı ile ... Bartın Şubesi yetkilisi olduğu beyan edilen ... arasında yapıldığı, davacı ile davalı arasında yapılan bir yazışmanın olmadığı, son mailin ise kurum içi yazışma olduğu anlaşılmaktadır. Mali müşavir bilirkişi tarafından davacının ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde tanzim olunan raporda; davacı tarafından davalı tarafa 2017 yılında 218.577,01 TL tutarında fatura kesilerek hizmet verildiği, faturaların davacı defterlerinde kayıtlı olduğu ancak cari hesap takibi yapılmadığı, ödemelerin alınıp alınmadığı yada ne şekilde alındığının tespit edilemediği, cari hesap tutulmaması sebebiyle kesilen fatura bedellerinden ne kadarının nakit ne kadarının ... hesabına aktarıldığının bilinemediği, davalının ödemelerin 50.000,00 TL tutarını ... Bartın Bölge İşletmesi hesabına gönderdiğini beyan ettiği, bu tutarın davacının hesaplarında görünmediği yönünde kanaat bildirilmiştir. Mahkemece, ... Bartın Şubesi'ne davacının temsil yetkisi verdiği ve davalının ... Bartın Şubesi'ne yaptığı ödeme ile borçtan kurtulduğu gerekçesiyle dava reddedilmiş ise de yukarıda belirtilen yazışmalar, ... Bartın Şubesi'ne davacının temsil yetkisi verdiğini ispata yeterli değildir. Davacının, ... ödemelerini ... Bartın Şubesine yapılmasını telefonda sözlü olarak bildirildiği davalı taraça ileri sürülmekle birlikte bu husus ise somut delillerle ispatlanamamıştır. Bir kısım ödemelerin ... Bartın Şubesi'nden alındığı davacının kabulünde ise de bu kabul temsil yetkisi verildiği anlamına gelmemektedir. Hak kazanılan bedellerin tamamının ödendiğine dair ispat yükü ise davalı üzerindedir. Ayrıca davalı tarafından dava konusu bedellerin ... Bartın Şubesi'ne gönderilip gönderilmediği yada davacının hak ettiği ... yüklemelerinin tamamının ... Bartın Şubesi'ne ait araçlara aktarılıp aktarılmadığı hususunda inceleme yapılmadığı gibi ... Bartın Şubesi'ne gönderilen/aktarılan bedellerin ise davacıya tamamen ödenip ödenmediği de araştırılmamıştır. Bu durumda davalı şirket kayıtlarında ve ... Bartın Bölge İşletmesi kayıtlarında gerekli inceleme yapılarak, anılan hususların tespiti gerekirken eksik inceleme neticesinde karar verildiği anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/535 E. 2020/411 K. Sayılı 09/07/2020 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,2-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine İADESİNE,3-Davacı tarafça yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,5-Davacının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1.g bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/01/2024