T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1939
KARAR NO : 2025/1089
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/520
KARAR NO : 2021/700
KARAR TARİHİ: 22/09/2021
DAVA: Kooperatifin Dağılması Talebi
KARAR TARİHİ: 08/10/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 05/05/2006 tarihinde ferdileşen davalı kooperatifin anasözleşmenin 82. maddesine göre dağılma işlemlerinin halen başlatılmadığını, ... A-20 Blok 19 numaralı ve Çarşı Blok 45 numaralı bağımsız bölümün ... tarafından satın alındığını, ... yönetim planı içinde geçerli olmasına rağmen on üç (13) yıldır ... yönetim planı 15/03/2006 tarihinde tapuya tescil edilmesine rağmen 5711 sayılı yasa ile 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanuna eklenen toplu yapılara ilişkin özel hükümlerin uygulanmadığını, ... sitesi toplam 43 blok 4006 bağımsız kat malikinden oluşmasına rağmen 43 blok kat malikleri kurulunun KMK'nun 69. maddesine göre halen seçilmediğini, KMK'nun 71. maddesi uyarınca, toplu yapı kapsamındaki bütün ortak yapı, yer ve tesisler için toplu yapı temsilciler kurulunda yönetici ve denetici atanmadığını, ... Yönetim Planının 29. maddesi gereğince, ana taşınmaz genel kurulu tarafından, bir veya üç yıl için seçilecek 7 üyeden oluşan bir yönetim kurulunun seçilmediğini, bağımsız bölümlerin ilk yapı ruhsatı ve iskanlarının 29/12/2005 tarihinde alınması sebebiyle kooperatif yönetim kurulu ile denetim kurulunun bu tarihten sonra kooperatif yönetimi ve denetimi sıfatından zaten bahsedilemeyeceğini belirterek anasözleşmeye uymayan ve 5711 sayılı yasa ile 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanuna eklenen toplu yapılara ilişkin özel hükümlerin ... yönetim planına teselsül ettirmeyerek kanunları uygulamayan davalı kooperatif yönetim kurulu ve denetim kurulu üyelerinin site yönetim kurulu ve denetim kurulu üyelik sıfatlarının sona erdiğinin tespitine ve yapı kooperatifi kasasından yetkisiz ve usulsüz para harcaması yapılmaması için ihtiyati tedbir konulmasına, 5711 sayılı yasanın ... yönetim planına teselsül ettirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; amacını gerçekleştiren yapı kooperatiflerinin Kooperatifler Kanununun 81. ve kooperatif anasözleşmesinin 82. maddelerine göre, genel kurul kararı ile dağılması mümkün olmakla birlikte müvekkili kooperatifin anasözleşmenin 6. maddesinde belirtilen amaçlarını tamamlamadığını, ortaklar adına tapu tescil işlemleri tamamlanmış ise de, kooperatifin mülkiyetinde halen 242 adet işyeri ve 3 adette arsa vasıflı taşınmazı bulunduğunu, ayrıca su ve doğalgaz tesisleri günün teknolojisine göre yenilenmesi gerektiğinden ilgili kurumlarca kabul edilmediğini ve yeni yönetmelik hükümlerine göre yenilenmesi ve revize edilmesi istenilmekle sitedeki bütün işyerlerine elektrik ve su hizmetlerinin kooperatif üzerinden verildiğini, amacını gerçekleştiren yapı kooperatiflerinin anasözleşme değişikliği yaparak işletme kooperatifine dönüştürülmesi halinde dağılmaya ilişkin hükümler uygulanmayacağından bu doğrultuda prosedürlerin yerine getirilerek ilk yapılacak genel kurulun onayına sunulmak üzere işletme kooperatifine dönüşülmesi için Bakanlıklardan izin alınması sebebiyle kooperatifin hukuki statüsünün devam etmesinin sağlanmış olacağını, kamuoyunda "..." olarak bilinen 4000 adet işyerinden oluşan ve 3150 ortağı olan müvekkili kooperatifin tekstil sektöründe faaliyet gösteren kişi ve firmaların oluşturduğu ileriye dönük ülke ekonomisine ve ortaklara yararlı olacak projeleri de geliştirmeyi hedefleyen bir birlikteliğe dayandığını, Tekstilkentte ortaklar adına ferdileşen işyerlerinin dışında ayrıca kooperatifin mülkiyetinde sosyal ve müşterek tesis olarak 242 adet işyeri ve yapılaşacak 3 adet arsası bulunduğunu, bu taşınmazların kooperatifler mevzuatına uygun olarak genel kurul kararı ile sitenin faaliyet konusuna uyan faaliyet gösteren kişi ve firmalara kiraya verildiğini ve kira gelirlerinin kooperatifin genel hizmetlerinde kullanıldığını, arsaların ise yapılaşması ile ilgili çeşitli kamu kurumları nezdinde çalışmalar yürütüldüğünü, zira benzer durumda olan kooperatiflerde aynı doğrultuda uygulama yaparak işyeri yapı kooperatiflerinin ortaklarına daha iyi hizmet vermek ve anasözleşmelerinde amaç ve faaliyet konusu kapsamında diğer iş ve işlemleri yapabilmek için işletme kooperatifine dönüştüklerini, İstanbul'da bulunan ... ve çok sayıda işyeri kooperatifi de bu amaç ve gerekçelerle işletme kooperatifine dönüştüklerini, tüzel kişiliği olan işletme kooperatifi statüsü ile sitede faaliyet gösterenlere daha iyi, eşit ve etkin şekilde hizmet verilmesinin mümkün olabildiğini, 1960lı yılların koşullarına göre (konut amaçlı yapılara göre) hazırlanan ve tüzel kişiliği olmayan site yönetimlerinin gayrimenkul maliki olamamasının yanında tüzel kişiliğinin de olmaması nedeniyle ticari faaliyette bulunan işyerlerinden oluşan sitelerin yönetilmesinde iş ve hizmetlerinin görülmesinde yeterli olamadıklarını, davacıların iddialarının dağılmaya ilişkin hükümler kapsamında kalmadığını, 31/03/2018 tarihinde yapılan genel kurulda seçilen yönetim kurulu üyelerinin 4 yıl, denetim kurulu üyelerinin ise 3 yıl olarak görev yapmak üzere seçildiğini ve görevlerine devam ettiğini, kooperatifin dağılmasının söz konusu olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; ''Davacı tarafın dilekçesinde belirtmiş olduğu Esenler İlçesi, Atışalanı mahallesindeki kain ... ada, ..., 15 ve 16 nolu parsellere ait tapu kayıtları celp edilmiş, kayıtların tetkikinde; ... ve 15 nolu parsellerde kat mülkiyetine geçilmiş ve kooperatif üyeleri adına tescilli olduğu, 16 nolu parselin ise arsa vasfı ile halen kooperatif adına kayıtlı olduğu, dolayısıyla 5711 sayılı kanun gereğince toplu yapıya geçilmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, Kooperatif Kanununun 81 ve Kooperatif Ana Sözleşmesinin 82.maddesine göre kooperatifin amacının değiştirilmesi (işletme kooperatifine dönüştürülmesi) halinde de dağılmanın istenemeyeceği, bu hususta davalı kooperatif tarafından Ticaret Bakanlığından izin alındığı, kooperatifin amacının değiştirilmesi hususunda genel kurulda karar alınmasının yasal zorunluluk olduğu, davacı tarafın alınarak genel kurul kararına karşı yargı yoluna başvurabileceği; Esenler Tapu Sicil Müdürlüğünün kooperatife gönderilmiş olduğu 23/01/2021 tarihli cevabı yazıya göre halen ferdileşmenin tamamlanmadığı, en son ferdileşme işleminin 13/01/2021 tarihinde yapıldığı ve kooperatif adına halen 221 adet taşınmazın bulunduğu belirtilmiş, dolayısıyla kooperatif ana sözleşmesinin 6. maddesinde belirtilen işlemlerin tamamının ikmal edilmediği, sonuç itibariyle davalı kooperatifin dağılma koşullarını gerçekleşmediği mahkememizce değerlendirilmiştir.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre davacı tarafın üyesi olduğu davalı kooperatifin henüz ferdileşme işlemini tamamlamadığı, nitekim halen kooperatif adına kayıtlı bağımsız bölüm ve müstakil arsa vasfında taşınmaz bulunduğu, yapı kooperatifi olan davalı kooperatifin işletme kooperatifine dönüşmesi için gerekli prosedürü tamamlamaya çalıştığı, bu nedenlerle davalı kooperatifin dağılmasını gerektirir haklı ve yasal bir neden bulunmadığı gibi, davalı kooperatif yönetim ve denetim kurulu üyelerinin sıfatlarının sona ermesini gerektirir bir neden de bulunmadığından..." davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı asil yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; davalı kooperatif ... ada 1 parsel üzerinde kurulu iken ana parselin ifraz edilerek ..., 15 ve 16 numaralı parseller oluştuğunu, ... ada ... parsele ait ... yönetim planına 5711 sayılı yasanın teselsül ettirilmediği dava dosyasında kanıtlı ve somut delil olmasına rağmen .../11/2007 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 5711 sayılı yasa uygulanma durumunun söz konusu olmadığı gerekçeli kararın Kat Mülkiyeti Kanununa aykırı olduğunu, kooperatif anasözleşmesi 44.maddesine göre de kooperatif üzerine tahsisli tapuların mülkiyetini aktarma görev ve yetkisi genel kurulda karar alınarak yönetim kurulu üyelerine verilmesi şart iken davalı kooperatif genel kurul kararı olmadan sadece yönetim kurulu kararıyla 13/01/2020 tarihli tapu devir işlemi ile ferdileşme işlemini tamamladığı yönünde gerekçeli kararın anasözleşme 44.maddeye aykırı olduğunu, davalı kooperatif 01/10/2003 tarihli faaliyet belgesini iptal etmeden ve genel kurul kararı olmadan 01/01/2018 tarihinde yasalara aykırı ikinci vergi numarası alarak devletten haksız indirim almak için kurdukları iktisadi işletmenin faaliyetlerinin 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa aykırı olduğunu, Kooperatif adına kayıtlı bağımsız bölüm ve müstakil arsa vasfında taşınmaz bulunduğu gerekçesiyle yapı kooperatifin işletme kooperatifine geçebileceği gerekçesinin anasözleşme 84.maddeye aykırı olduğunu, yapı kooperatifi olan davalı kooperatifin işletme kooperatifine dönüşmesi için gerekli prosedürü tamamlamaya çalıştığı gerekçesinin anasözleşme 82.maddeye ve yönetim planı 24.maddeye aykırı olduğunu, ilk yapı ruhsatını 29/12/2005 tarihinde almasından itibaren 10 yıl geçmesi sonrası davalı tarafların 29/12/2015 yılından sonra yetkisinden bahsedilemeyeceğini, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 73. maddesine rağmen davalı kooperatifin işletme kooperatifi gibi yönetilmesine ve yapı kooperatifi kasasından yetkisiz paralar harcanmasına halen izin veren kararın usul ve yasalara aykırı olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.Dava, kooperatifin dağılması istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, davalı kooperatifin dağılmasına ilişkin yasal koşulların oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.Kooperatif ana sözleşmesinin 6.maddesinde kooperatifin amacı; "Kooperatifin amacı ortakların işyeri ihtiyaçlarını karşılamaktır. 1.Arsa ve arazi satın alır, biteştirir, imar planına uygun biçimde böldürerek altyapı, plan, proje va maliyet hesapları hazırlar ve ortaklarına toplu işyeri yaptırır. 2.Yaptırılan işyerlerinin mülkiyetini bu ana sözleşmede yazılı esaslara göre ortaklarına aktarır. 3.Ortakların sosyal, kültürel, ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerekli tesisleri kurar, bu tesisleri işletir veya kiraya verir. 4.Yukarıdaki fıkralarda yazılı hususları sağlamak üzere ilgili kurum ve kuruluşlarla ortak çalışmalarda bulunabilir, gayrimenkul ve menkulleri iktisap eder, kiralar, kiraya verir, satar ve benzeri tasartuflarda bulunur, ayni haklar tesis eder. 5.Kooperatifin kredi ihtiyacının karşılanması amacıyla ilgili finansman kuruluşlarına başvuruda bulunur, borçlanır, açılan kredinin zamanında ve amacına uygun kullanılmasını sağlayıcı tedbirleri alır. 6.Toplu İşyeri Yapı Kooperatifleri üst kuruluşlarına katılır. 7.Gerektiğinde ortaklar ve personel için yardım fonları oluşturur, konusu ile ilgili eğitim, yayın, araştırma ve benzeri faaliyetlerde bulunur." şeklinde açıklanmıştır. Kooperatiflerin dağılma sebepleri 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 81. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin 1. fıkrası "Kooperatif: 1. Anasözleşme gereğince, 2. Genel Kurul kararı ile, 3. İflasın açılmasıyla, 4. Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, ilgili bakanlığın mahkemeden alacağı karar üzerine, 5. Diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması suretiyle, 6. Üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde, 7. Amacına ulaşma imkanının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti halinde mahkemeden alacağı kararla, dağılır.", Maddenin 2. fıkrası ise "Yapı kooperatifleri, anasözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip konutların ve/veya işyerlerinin ortaklar adına tescil edilmesiyle amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. Ancak tescil işleminden sonra usulüne uygun şekilde anasözleşme değişikliği yapılarak kooperatifin amacının değiştirilmesi halinde dağılmaya ilişkin hüküm uygulanmaz." şeklindedir. Yine kooperatif ana sözleşmesinin 82.maddesinde; "Kooperatif aşağıdaki hallerde dağılır;1.Ortak sayısının 7'den aşağı düşmesi üzerine,2.Genel kurul kararıyla,3.İflasın açılmasıyla,4.Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının mahkemelerden alacağı karar üzerine,5.Diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması suretiyle,6.Üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde, 7.Amacına ulaşma imkanının katmadığının Sanayi ve Ticaret Bakanlığının tespiti halinde mahkemeden alacağı kararla dağılır. Ayrıca, Kooperatif anasözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip işyerlerinin ortaklar adını tescil edilmesiyle amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. Ancak, usulüne uygun şekilde anasözleşme değişikliği yapılarak kooperatifin işletme kooperalifine dönüştürülmesi halinde dağılmaya ilişkin hüküm uygulanmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.Mahkemece Esenler Tapu Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen 23/01/2021 tarihli cevabı yazıyda halen ferdileşmenin tamamlanmadığı, en son ferdileşme işleminin 13/01/2021 tarihinde yapıldığı ve kooperatif adına halen 221 adet taşınmazın bulunduğu belirtilmiş, Yine Esenler Tapu Müdürlüğünden kooperatife gönderilen 23/01/2020 tarihli cevabi yazıda Esenler İlçesi, Atışalanı Mahallesi ... ada, ... parselde bulunan bağımsız bölümlerin 13/06/2006 tarihinde kat mülkiyetine geçilerek muhtelif tarihlerde ferdileşme suretiyle kooperatif üyelerine tahsis işlemi yapıldığı, en son ferdileşme işleminin 13/01/2020 tarihinde yapıldığı ve kooperatif adına kayıtlı 221 adet taşınmazın bulunduğu belirtilmiştir.Davacıya ait taşınmaz ... ada ... parselde A20, zemin kat, 19 numaralı bağımsız bölüm olup bu parselin 294.172,06 m2 ve tapuda "kırküç bloktan oluşan dörtbinaltı B bölümlü kargir iş merkezi" niteliği ile kayıtlı olduğu, 15 numaralı parselin ....359,02 m2 ve tapuda "4 bodrum+zemin+39 katlı bina ve arsası" niteliği ile kayıtlı olduğu, bu parselde de kat mülkiyetine geçildiği, 16 numaralı parselin ise 15.265,63 m2 ve tapuda arsa niteliği ile davalı kooperatif adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Ticaret Bakanlığı Esnaf, Sanatkarlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü'nün 17/06/2020 tarihli yazısında; Merkezi İstanbul İlinde bulunan "Sınırlı Sorumlu ... İstanbul Tekstil İmalat ve Satıcıları Toplu İşyeri ve Konut Yapı Kooperatifi" anasözleşmesinin "Site İşletme Kooperatifi" anasözleşmesiyle değiştirilmesine, kooperatif unvanının "Sınırlı Sorumlu ... İstanbul Tekstil İmalat ve Satıcıları Site İşletme Kooperatifi" olmasına izin verildiği belirtilerek, söz konusu değişikliğin sonuçlandırılması için yapılması gereken işlemler ise yapılacak ilk genel kurul toplantısında anasözleşme değişikliğine ilişkin karar alınması, TTK'nın 422/2 fıkrası uyarınca bu toplantı tutanağının noterce onaylı bir suretinin derhal ticaret sicil müdürlüğüne verilmesi, değişiklik yapılan anasözleşme maddesi 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 3.maddesi uyarınca tescil ve ilana tabi maddeler kapsamında ise bu maddenin ilgili sicil müdürlüğü tarafından tescili ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan ettirilmesi, ilanı gösteren gazetenin Bakanlığa ve ilgili Valiliğe (Ticaret İl Müdürlüğü) gönderilmesi şeklinde açıklanmıştır.Dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacı tarafça her ne kadar ortaklara tapuların teslim edildiği ancak toplu yapı yönetimine geçilmediği ileri sürülerek kooperatifin dağılması talep edilmiş ise de toplu yönetime geçilmemesinin kooperatifin dağılmasını gerektirir bir sebep olmadığı anlaşılmıştır. Davalı kooperatifin, kooperatif ana sözleşmenin 6. maddesinde belirtilen amaçlara uygun birtakım çalışmaları sürdürdükleri bu bağlamda "3.Ortakların sosyal, kültürel, ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerekli tesisleri kurar, bu tesisleri işletir veya kiraya verir" şeklinde amacına devam ettiği, aynı zamanda 1163 sayılı Kanunun 81. maddesinde belirtilen sebeplerin eldeki davada oluşmadığı, zira kooperatife ait bir kısım bağımsız bölümler mevcut olduğu gibi yine arsa vasfında taşınmazın da bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kooperatif ana sözleşmesinin 82.maddesinde "Kooperatif anasözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip işyerlerinin ortaklar adını tescil edilmesiyle amacına ulaşmış sayılır ve dağılır. Ancak, usulüne uygun şekilde anasözleşme değişikliği yapılarak kooperatifin işletme kooperalifine dönüştürülmesi halinde dağılmaya ilişkin hüküm uygulanmaz" düzenlemesi uyarınca kooperatifin işletme kooperatifine dönüşmek üzere işlemlere başladığı, bu bağlamda Çevre ve Şehircilik Bakanlığına başvuru yapıldığı, Ticaret Bakanlığının 17/06/2020 tarihli yazısında tür değişikliğine izin verildiği, söz konusu değişikliğin öncelikle kooperatifin yetkili karar organı olan genel kurulda görüşülerek karara bağlanacağı, tür değişikliği halinde ise gerek 1163 sayılı Kanunun 81/2.maddesi gerekse anasözleşmenin 82/2. maddesi uyarınca dağılmaya ilişkin hükümlerin uygulanamayacağı anlaşıldığından, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş, açıklanan nedenlerle davacı asilin istinaf talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Davacı asilin vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcının davacı tarafından yatırılan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 556,10 TL'nin davacıdan alınarak Haziyene irat kaydına,4-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davacıya ilk derece mahkemesince karar kesinleştiğinde iadesine,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361/1 maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 08/10/2025